ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
ĐINH THỊ NGỌC HÀ
BẢO VỆ QUYỀN LỢI CÁC NHÓM XÃ HỘI YẾU THẾ
TRONG BỘ LUẬT HỒNG ĐỨC VÀ GIÁ TRỊ KẾ THỪA
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Hà Nội – 2015
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
ĐINH THỊ NGỌC HÀ
BẢO VỆ QUYỀN LỢI CÁC NHÓM XÃ HỘI YẾU THẾ
TRONG BỘ LUẬT HỒNG ĐỨC VÀ GIÁ TRỊ KẾ THỪA
Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật
Mã số: 60 38 01 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Người hướng dẫn khoa học: TSKH NGUYỄN MINH TUẤN
Hà Nội – 2015
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các
kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào
khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác,
tin cậy và trung thực. Tôi đa hoa
n tha
nh tât ca ca
c môn hoc va
thanh toa
n tât
cả các ngha vụ tài chính theo quy đnh của Khoa Luật – Đai hoc Quôc gia Ha
Nôi.
Vây tôi viêt lơ
i cam đoan na
y đê nghi
Khoa Luât – Đi hc Quốc gia
Hà Ni xem xt đ tôi c th thực hiện bảo vệ Luận văn.
Tôi xin chân tha
nh cam ơn !
NGƢỜI CAM ĐOAN
Đinh Thị Ngọc Hà
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ................................................................................................................................ 1
Chƣơng 1: .............................................................................................................................. 9
HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG PHÁP LUẬT THỜI LÊ SƠ ................................................. 9
VÀ SỰ RA ĐỜI CỦA BỘ LUẬT HỒNG ĐỨC ................................................................. 9
1.1 Bối cảnh xã hội Việt Nam thời Lê Sơ ....................................................................... 9
1.1.1 Về chính trị - xã hội ............................................................................................... 9
1.1.2. Về kinh tế ............................................................................................................ 13
1.1.3. Về văn hóa - tư tưởng ......................................................................................... 16
1.1.4. Về giáo dục đào tạo ............................................................................................ 18
1.2. Hoạt động xây dựng pháp luật thời Lê Sơ; Tư tưởng và sự thể hiện các tư tưởng về
bảo vệ quyền lợi của nhóm xã hội yếu thế trong Bộ luật Hồng Đức ............................... 21
1.2.1. Khái quát hoạt động xây dựng pháp luật thời Lê Sơ .......................................... 21
1.2.2. Ảnh hưởng của pháp luật Trung Quốc đến pháp luật Việt Nam thời Lê sơ và Bộ
luật Hồng Đức ................................................................................................................ 24
1.2.3. Quá trình xây dựng và ban hành Bộ luật Hồng Đức........................................... 26
1.2.3.1. Thời điểm ban hành của Bộ luật Hồng Đức .................................................... 26
1.2.4.Tư tưởng và sự thể hiện các tư tưởng về bảo vệ quyền lợi các nhóm xã hội yếu
thế trong Bộ luật Hồng Đức ........................................................................................... 28
Chƣơng 2: ............................................................................................................................ 35
BẢO VỆ QUYỀN LỢI CÁC NHÓM XÃ HỘI YẾU THẾ ............................................. 35
TRONG BỘ LUẬT HỒNG ĐỨC ...................................................................................... 35
2.1. Bảo vệ quyền lợi của các nhóm xã hội yếu thế trong Bộ luật Hồng Đức .............. 35
2.1.1. Bảo vệ quyền lợi của phụ nữ trong Bộ luật Hồng Đức .................................... 37
2.1.1.1. Bảo vệ quyền lợi của phụ nữ trong lĩnh vực pháp luật hình sự ......................... 37
2.1.5. Trách nhiệm quan lại trong việc bảo vệ quyền lợi của nhóm xã hội yếu thế ........ 62
2.2. Những giá trị tiến bộ của Bộ luật Hồng Đức trong việc bảo vệ các nhóm xã hội
yếu thế trong sự so sánh với pháp luật Trung Hoa và pháp luật Tây Âu cùng thời kỳ . 65
2.2.1. Những giá trị tiến bộ của Bộ luật Hồng Đức trong việc bảo vệ các nhóm xã hội
yếu thế trong sự so sánh với pháp luật Trung Hoa cùng thời kỳ ................................... 66
2.2.2. Những giá trị tiến bộ của Bộ luật Hồng Đức trong việc bảo vệ các nhóm xã hội
yếu thế trong sự so sánh với pháp luật Tây Âu cùng thời kỳ ........................................ 71
Chƣơng 3: ............................................................................................................................ 75
GIÁ TRỊ KẾ THỪA TỪ QUY ĐỊNH BẢO VỆ QUYỀN LỢI ....................................... 75
CÁC NHÓM XÃ HỘI YẾU THẾ CỦA BỘ LUẬT HỒNG ĐỨC .................................. 75
VÀ KẾ THỪA CÁC GIÁ TRỊ ĐÓ TRONG QUÁ TRÌNH HOÀN THIỆN PHÁP
LUẬT VỀ BẢO VỆ QUYỀN LỢI CỦA NHÓM XÃ HỘI YẾU THẾ Ở VIỆT NAM
HIỆN NAY........................................................................................................................... 75
3.1. Nhận diện các giá trị kế thừa từ quy định bảo vệ quyền lợi các nhóm xã hội yếu
thế của Bộ luật Hồng Đức ............................................................................................ 75
3.2. Giá trị kế thừa từ những quy định về bảo vệ quyền lợi nhóm xã hội yếu thế trong
Bộ luật Hồng Đức .......................................................................................................... 77
3.2.1. Giá trị kế thừa từ những quy định bảo vệ quyền lợi của phụ nữ trong Bộ luật
Hồng Đức ....................................................................................................................... 77
3.2.2. Giá trị kế thừa từ những quy định bảo vệ quyền lợi của người phạm tội trong Bộ
luật Hồng Đức ................................................................................................................ 79
3.2.3. Giá trị kế thừa từ những quy định bảo vệ quyền lợi của người già, trẻ em trong
Bộ luật Hồng Đức .......................................................................................................... 80
3.2.4. Giá trị kế thừa từ những quy định bảo vệ quyền lợi của những đối tượng yếu thế
khác trong Bộ luật Hồng Đức ........................................................................................ 81
3.3. Thực tiễn xây dựng, thực hiện và áp dụng pháp luật về bảo vệ quyền lợi của các
nhóm xã hội yếu thế ở Việt Nam hiện nay. ................................................................... 82
3.3.1. Thực tiễn xây dựng pháp luật về bảo vệ quyền lợi của nhóm xã hội yếu thế ở
Việt Nam hiện nay ......................................................................................................... 82
3.3.2. Thực tiễn thực hiện và áp dụng các quy định của pháp luật về bảo vệ quyền lợi
của nhóm xã hội yếu thế ................................................................................................ 86
3.4. Kế thừa những giá trị của Bộ luật Hồng Đức trong quá trình hoàn thiện pháp luật
về bảo vệ quyền lợi của nhóm xã hội yếu thế ở Việt Nam hiện nay ............................. 89
3.4.1. Kế thừa những giá trị của Bộ luật Hồng Đức trong quá trình hoàn thiện pháp
luật về bảo vệ quyền lợi của phụ nữ .............................................................................. 90
3.4.2. Kế thừa những giá trị của Bộ luật Hồng Đức trong quá trình hoàn thiện pháp
luật về bảo vệ quyền lợi của trẻ em trong giai đoạn hiện nay. ...................................... 96
3.4.3. Kế thừa những giá trị của Bộ luật Hồng Đức trong quá trình hoàn thiện pháp
luật về bảo vệ quyền lợi của người cao tuổi trong giai đoạn hiện nay ........................ 103