ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
-------o0o-------
ĐỖ THỊ OANH
THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ QUYỀN
TRẺ EM Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
HÀ NỘI - 2014
2
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
-------o0o-------
ĐỖ THỊ OANH
THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ QUYỀN
TRẺ EM Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử nhà nƣớc và pháp luật
Mã số : 60 38 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Hoàng Thị Kim Quế
HÀ NỘI - 2014
3
LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên, tôi xin bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc tới cô hƣớng dẫn khoa học GS.TS
Hoàng Thị Kim Quế, cô đã tận tình hƣớng dẫn và tạo mọi điều kiện để tôi hoàn thành
luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo, các
thầy cô trong bộ môn Lý luận nhà nƣớc và pháp luật - - Khoa Luật – Đại học Quốc gia
Hà Nội, Trung tâm thƣ viện trƣờng Đại học Quốc gia Hà Nội đã giúp đỡ tôi trong suốt
quá trình học tập, nghiên cứu.
Cuối cùng, tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, giúp đỡ
tôi hoàn thành luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày tháng năm 2014
Tác giả
Đỗ Thị Oanh
4
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .............................................................................................................. 1
1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài ....................................................... 1
2. Mục tiêu nghiên cứu ....................................................................................... 3
3 Tính mới và những đóng góp của đề tài .......................................................... 4
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu .................................................................. 4
5. Tổng quan tài liệu ........................................................................................... 5
6. Nội dung và phƣơng pháp nghiên cứu ........................................................... 7
7. Kết cấu của luận văn....................................................................................... 7
CHƢƠNG 1: NHỮNG ĐỀ LUẬN CƠ BẢN VỀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT
BẢO VỆ QUYỀN TRẺ EM Ở VIỆT NAM HIỆN NAY .................................. 8
1.1 KHÁI NIỆM TRẺ EM VÀ PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN TRẺ EM............... 8
1.1.1. Khái niệm trẻ em và quyền trẻ em ........................................................ 8
1.1.2 Khái niệm pháp luật về quyền trẻ em ................................................. 11
1.2. TỔNG QUAN PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN TRẺ EM ............................... 14
1.2.1. Pháp luật quốc tế về quyền trẻ em ...................................................... 14
1.2.2.Tổng quan pháp luật Việt Nam về quyền trẻ em ................................. 23
1.3. THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ QUYỀN TRẺ EM .......................... 25
1.3.1. Khái niệm và các hình thức cơ bản về thực hiện pháp luật bảo vệ
quyền trẻ em ................................................................................................ 25
1.3.2 Những đặc điểm cơ bản và các yếu tố tác động đến thực hiện pháp luật
bảo vệ quyền trẻ em ở nƣớc ta hiện nay. ...................................................... 36
1.3.3. Các điều kiện chủ yếu đảm bảo thực hiện pháp luật bảo vệ quyền trẻ
em ở nƣớc ta hiện nay. .................................................................................. 43
KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 ................................................................................... 45
CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT
VỀ BẢO VỆ QUYỀN TRẺ EM Ở VIỆT NAM HIỆN NAY ......................... 47
2.1. NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ QUYỀN TRẺ
EM Ở VIỆT NAM HIỆN NAY ....................................................................... 47
2.1.1 Qui định của Luật bảo vệ , chăm sóc và giáo dục trẻ em. ................... 55
2.1.2. Qui định của pháp luật dân sự ............................................................ 64
2.1.3. Qui định của pháp luật Hình sự .......................................................... 69
2.2. THỰC TRẠNG VỀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT BẢO VỆ QUYỀN TRẺ
EM Ở NƢỚC TA HIỆN NAY ......................................................................... 81
5
2.2.1. Tình hình kinh tế, xã hội nƣớc ta giai đoạn 2008-2012 ...................... 81
2.2.2. Những kết quả đạt đƣợc trong việc thực hiện pháp luật về bảo vệ
quyền trẻ em ở Việt Nam giai đoạn 2008-2012 ........................................... 84
2.2.2.1. Hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về bảo vệ quyền trẻ em. ............ 84
2.2.2.2.Những kết quả đạt đƣợc và hạn chế trong thực hiện pháp luật về bảo
vệ quyền trẻ em ............................................................................................. 86
2.2.3. Một số nhận xét và đánh giá về thực hiện pháp luật bảo vệ quyền trẻ
em ở nƣớc ta trong thời gian vừa qua. .......................................................... 98
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 ................................................................................. 102
CHƢƠNG 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG NHẰM ĐẢM BẢO THỰC
HIỆN PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ QUYỀN TRẺ EM Ở VIỆT NAM TRONG
GIAI ĐOẠN HIỆN NAY ................................................................................. 103
3.1. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT BẢO VỆ QUYỀN TRẺ EM
........................................................................................................................ 103
3.1.1 Về chế định quyền trẻ em trong Hiến pháp năm 1992 sửa đổi ......... 103
3.1.2. Về sửa đổi Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm 2004 ..... 104
3.1.3. Về sửa đổi Pháp luật Hình sự ........................................................... 105
3.1.4. Sửa đổi, bổ sung Luật xử phạt vi phạm hành chính ......................... 107
3.1.5. Sửa đổi, bổ sung Bộ luật lao động .................................................... 107
3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG THỰC
HIỆN PHÁP LUẬT BẢO VỆ QUYỀN TRẺ EM Ở VIỆT NAM TRONG
GIAI ĐOẠN HIỆN NAY ............................................................................... 107
3.2.1. Thực hiện công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về
quyền con ngƣời, quyền trẻ em cho trẻ em và các chủ thể pháp luật khác ,
kết hợp chặt chẽ với công tác truyền thông vận động xã hội trong thực hiện
pháp luật về bảo vệ quyền trẻ em. .............................................................. 107
3.2.2. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác bảo vệ chăm sóc trẻ
em. ............................................................................................................... 111
3.2.3. Tăng cƣờng kỹ năng sống, kiến thức và sự tham gia của trẻ em vào
thực hiện pháp luật bảo vệ quyền của chính trẻ em .................................... 111
3.2.4. Đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện và áp dụng pháp
luật về quyền trẻ em, xử lý nghiêm minh mọi vi phạm pháp luật xâm phạm
đến quyền trẻ em ......................................................................................... 112
3.2.5. Kết hợp sử dụng các công cụ điều chỉnh quan hệ xã hội khác để hỗ trợ
cho thực hiện pháp luật về bảo vệ quyền trẻ em ......................................... 113