ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
CAO THỊ BÍCH NGỌC
NGƢỜI ĐẠI DIỆN HỢP PHÁP CỦA
ĐƢƠNG SỰ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
HÀ NỘI - 2019
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
CAO THỊ BÍCH NGỌC
NGƢỜI ĐẠI DIỆN HỢP PHÁP CỦA
ĐƢƠNG SỰ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ
Chuyên ngành: Luật dân sự và tố tụng dân sự
Mã số: 8380101.04
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN THỊ THU HÀ
Hà Nội – 2019
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết
quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và
trung thực. Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các
nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội.
Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo
vệ Luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
NGƢỜI CAM ĐOAN
CAO THỊ BÍCH NGỌC
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU
CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGƢỜI ĐẠI DIỆN HỢP
PHÁP CỦA ĐƢƠNG SỰ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ ............................. 7
1.1. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM VÀ VAI TRÒ CỦA NGƢỜI ĐẠI DIỆN
HỢP PHÁP CỦA ĐƢƠNG SỰ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ .................... 7
1.1.1. Khái niệm người đại diện hợp pháp của đương sự trong tố tụng dân
sự .................................................................................................................... 7
1.1.2. Đặc điểm của người đại diện hợp pháp của đương sự trong tố tụng
dân sự ...........................................................................................................15
1.1.3. Vai trò của người đại diện hợp pháp của đương sự trong tố tụng dân
sự ..................................................................................................................18
1.2. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC QUY ĐỊNH VỀ NGƢỜI ĐẠI DIỆN
HỢP PHÁP CỦA ĐƢƠNG SỰ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ. .................20
1.2.1. Bảo đảm quyền bảo vệ của đương sự trong tố tụng dân sự ...............20
1.2.2. Đảm bảo quyền tự định đoạt của đương sự: ......................................21
1.2.3. Đảm bảo quyền con người, quyền lợi của những người không có khả
năng tự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. ..................................22
1.2.4. Đảm bảo sự tham gia tố tụng của đương sự một cách thuận lợi,
nhanh chóng. ................................................................................................23
1.2.5. Đảm bảo mối liên hệ giữa các quy định về người đại diện trong quan
hệ pháp luật nội dung và người đại diện trong tố tụng dân sự. ...................24
1.3. SƠ LƢỢC VỀ SỰ PHÁT TRIỂN CÁC QUY ĐỊNH VỀ NGƢỜI ĐẠI
DIỆN HỢP PHÁP CỦA ĐƢƠNG SỰ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ. ......25
1.3.1. Giai đoạn từ Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến năm 1989 .........25
1.3.2. Giai đoạn từ 1989 đến năm 2004 .......................................................26
1.3.3. Giai đoạn từ năm 2004 đến nay .........................................................28
KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 .............................................................................31
CHƢƠNG 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN HÀNH
VỀ NGƢỜI ĐẠI DIỆN HỢP PHÁP CỦA ĐƢƠNG SỰ TRONG TỐ
TỤNG DÂN SỰ ...........................................................................................32
2.1. QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN HÀNH VỀ
NGƢỜI ĐẠI DIỆN THEO PHÁP LUẬT TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ ..32
2.1.1. Người được đại diện và người đại diện theo pháp luật .....................32
2.1.2. Căn cứ phát sinh và chấm dứt người đại diện theo pháp luật ...........39
2.1.3. Quyền và nghĩa vụ của người đại diện theo pháp luật ......................42
2.1.4. Phạm vi tham gia tố tụng dân sự........................................................48
2.1.5. Những người không được tham gia tố tụng dân sự với tư cách người
đại diện theo pháp luật .................................................................................51
2.2. NGƢỜI ĐẠI DIỆN THEO ỦY QUYỀN TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ
......................................................................................................................52
2.2.1. Người ủy quyền và người đại diện theo ủy quyền trong tố tụng dân sự
......................................................................................................................52
2.2.2. Phạm vi ủy quyền và hình thức ủy quyền ...........................................60
2.2.3. Căn cứ phát sinh và chấm dứt người đại diện theo ủy quyền ............63
2.2.4. Quyền và nghĩa vụ của người đại diện theo ủy quyền .......................66
2.2.5. Những ngƣời không đƣợc tham gia tố tụng dân sự với tƣ cách ngƣời
đại diện theo ủy quyền..................................................................................67
2.3. NGƢỜI ĐẠI DIỆN DO TÒA ÁN CHỈ ĐỊNH TRONG TỐ TỤNG
DÂN SỰ .......................................................................................................68
2.3.1. Người được đại diện và người đại diện do Tòa án chỉ định ..............68
2.3.2. Căn cứ phát sinh và chấm dứt người đại diện do Tòa án chỉ định ....69
2.3.3. Quyền và nghĩa vụ của người đại diện do Tòa án chỉ định ...............71
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 .............................................................................73
CHƢƠNG 3: THỰC TIỄN THỰC HIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP
LUẬT VỀ NGƢỜI ĐẠI DIỆN HỢP PHÁP CỦA ĐƢƠNG SỰ TRONG
TỐ TỤNG DÂN SỰ VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ ........................................74
3.1. Thực tiễn thực hiện các quy định của pháp luật về ngƣời đại diện hợp
pháp của đƣơng sự trong tố tụng dân sự ......................................................74
3.1.1. Những kết quả đạt được .....................................................................74
3.1.2. Những hạn chế, tồn tại .......................................................................75
3.1.3. Nguyên nhân của những hạn chế, vướng mắc ...................................85
3.2. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật về ngƣời đại diện hợp pháp của đƣơng
sự ..................................................................................................................87
KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 .............................................................................91
KẾT LUẬN ..................................................................................................92
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .....................................................94