LỜI CẢM ƠN
Để đạt được kết quả như ngày hôm nay, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và
sâu sắc nhất đến:
TS. Phạm Thị Thúy Vân – Trường đại học Dược Hà Nội
GS.TS. Phạm Thắng – Giám đốc Bệnh viện Lão khoa Trung Ương
Là hai người thầy đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho
tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn Ths.Ds. Phan Việt Sinh – Trưởng khoa Dược
Bệnh viện Lão khoa Trung Ương đã luôn giúp đỡ, động viên và cho tôi những lời
khuyên quý báu trong suốt quá trình học tập, công tác và thực hiện luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn các anh, chị, em đồng nghiệp trong khoa Dược
Bệnh viện Lão khoa Trung Ương – là những người đã hỗ trợ cho tôi rất nhiều trong
công việc để tôi có điều kiện học tập và nghiên cứu.
Tôi xin trân trọng cảm ơn PGS.TS. Vũ Thị Thanh Huyền và các bác sĩ, điều
dưỡng tại các khoa lâm sàng Bệnh viện Lão khoa Trung Ương đã giúp đỡ và tạo mọi
điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình thực hiện đề tài này.
Tôi xin chân thành cảm ơn DS. Nguyễn Thị Thu Thủy và các thầy, cô bộ môn
Dược lâm sàng Trường Đại học Dược Hà Nội đã giúp đỡ và cho tôi những lời khuyên
bổ ích trong quá trình học tập và thực hiện luận văn này.
Tôi cũng xin chân thành cảm ơn các anh, chị, em trong chuyên ngành Dược lý
– Dược lâm sàng Cao học 20 đã chia sẻ, động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình
học tập và thực hiện luận văn.
Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến gia đình và bạn bè thân yêu, đã
luôn ở bên cổ vũ, động viên giúp tôi vượt qua những khó khăn và vững bước trên con
đường của mình.
Hà Nội, ngày tháng năm
Học viên
Vũ Thị Trinh
MỤC LỤC
DANH MỤC KÍ HIỆU VÀ CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG
DANH MỤC HÌNH
ĐẶT VẤN ĐỀ................................................................................................................ 1
Chương 1. TỔNG QUAN ......................................................................................... 2
1.1. Tổng quan về kê đơn có khả năng không phù hợp ở người cao tuổi ........... 2
1.2. Tổng quan về các công cụ đánh giá kê đơn thuốc ở người cao tuổi ............ 4
1.2.1. Các công cụ mở (implicit) ....................................................................... 4
1.2.2. Các công cụ đóng (explicit) ..................................................................... 5
1.3. Tổng quan các nghiên cứu phân tích PIP sử dụng tiêu chuẩn Beers và tiêu
chuẩn STOPP/ START .......................................................................................... 14
1.3.1. Trên thế giới ........................................................................................... 14
1.3.2. Tại Việt Nam ......................................................................................... 17
Chương 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ....................... 19
2.1. Đối tượng nghiên cứu ................................................................................... 19
2.2. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................. 19
2.2.1. Thiết kế nghiên cứu ............................................................................... 19
2.2.2. Thu thập dữ liệu ..................................................................................... 19
2.2.3. Phương pháp và tiêu chuẩn áp dụng trong nghiên cứu.......................... 21
2.3. Chỉ tiêu nghiên cứu ....................................................................................... 25
2.3.1. Phân tích các PIP theo tiêu chuẩn Beers và STOPP/ START ............... 25
2.3.2. Phân tích mối liên quan giữa PIM và ADE ........................................... 25
2.4. Phương pháp xử lý số liệu ............................................................................ 26
Chương 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .................................................................. 27
3.1. Phân tích PIP theo các tiêu chuẩn Beers và tiêu chuẩn STOPP/ START . 27
3.1.1. Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu .................................................... 27
3.1.2. Phân tích PIM và PPO theo tiêu chuẩn Beers và tiêu chuẩn STOPP/
START ............................................................................................................... 32
3.2. Phân tích mối liên quan giữa PIM và ADE ................................................. 44
3.2.1. Đặc điểm các ADE trong nghiên cứu .................................................... 44
3.2.2. Mối liên quan giữa các thuốc có khả năng không phù hợp (PIM) và
ADE ............................................................................................................... 46
Chương 4. BÀN LUẬN ........................................................................................... 47
4.1. Phân tích PIP theo các tiêu chuẩn Beers và tiêu chuẩn STOPP/ START . 47
4.1.1. Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu .................................................... 47
4.1.2. Phân tích PIM và PPO theo tiêu chuẩn Beers và tiêu chuẩn STOPP/
START ............................................................................................................... 49
4.2. Phân tích mối liên quan giữa PIM và ADE ................................................. 59
4.3. Hạn chế của nghiên cứu ............................................................................... 60
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .................................................................................... 62
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
DANH MỤC KÍ HIỆU VÀ CÁC CHỮ VIẾT TẮT
ACEi Angiotensin Converting Enzyme inhibitors – Chất ức chế men chuyển
dạng angiotensin
ACOVE Assessing Care of Vulnerable Elders – Tiêu chuẩn đánh giá chất lượng
chăm sóc người cao tuổi dễ bị tổn thương
ADE Adverse Drug Event - Biến cố bất lợi liên quan đến thuốc
ADL Activity of Daily Living – Hoạt động sống hàng ngày
CCI Charlson Comorbidity Index – Chỉ số bệnh mắc kèm Charlson
GFR Glomerular Filtration Rate – Mức độ lọc cầu thận
MMSE Mini Mental State Examination – Trạng thái tâm thần tối thiểu
NSAID Non Steroid Anti-Inflammatory Drug – Thuốc chống viêm không steroid
PIM Potentially Inappropriate Medication – Thuốc có khả năng không phù
hợp
PIP Potentially Inappropriate Prescribing – Kê đơn có khả năng không phù
hợp
PPO Potential Prescribing Omission – Thiếu sót tiềm tàng khi kê đơn
START Screening Tool to Alert doctors to Right Treatment – Công cụ sàng lọc
cảnh báo bác sỹ điều trị đúng
STOPP Screening Tool of Older Person’s Prescriptions – Công cụ sàng lọc kê
đơn ở người cao tuổi
WHO World Health Organization – Tổ chức Y tế thế giới
DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1. Tóm tắt một số tiêu chuẩn đóng đánh giá PIP trên thế giới ......................... 13
Bảng 1.2. Các nghiên cứu đánh giá PIP sử dụng Beers và STOPP/ START ............... 15
Bảng 2.1. Phân loại mức lọc cầu thận theo KDIGO 2012 ........................................... 21
Bảng 2.2. Ý nghĩa hệ số kappa ..................................................................................... 23
Bảng 3.1. Số lượng bệnh nhân của các khoa lâm sàng ................................................ 27
Bảng 3.2. Đặc điểm bệnh nhân nghiên cứu (N= 227) .................................................. 28
Bảng 3.3. Đặc điểm bệnh lý của bệnh nhân nghiên cứu (N=227) ............................... 29
Bảng 3.4. Đặc điểm thuốc được kê đơn trên bệnh nhân .............................................. 30
Bảng 3.5: Phân bố bệnh nhân theo tỷ lệ gặp PIM theo Beers và STOPP .................... 33
Bảng 3.6. Các PIM theo tiêu chuẩn Beers trên bệnh nhân (N=227) ............................ 34
Bảng 3.7. Các PIM theo tiêu chuẩn STOPP trên bệnh nhân (N=227) ......................... 36
Bảng 3.8. Phân bố bệnh nhân theo tỷ lệ gặp PPO theo tiêu chuẩn START ................. 37
Bảng 3.9. Các PPO theo tiêu chuẩn START trên bệnh nhân (N=227) ........................ 38
Bảng 3.10. Các PIM và các PPO hay gặp nhất (theo từng tiêu chuẩn) ........................ 39
Bảng 3.11. Tỷ lệ bệnh nhân được xác định PIM theo tiêu chuẩn Beers và STOPP .... 40
Bảng 3.12. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng gặp PIM theo tiêu chuẩn Beers ....... 41
Bảng 3.13. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng gặp PIM theo STOPP ...................... 42
Bảng 3.14. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng gặp PPO theo START ..................... 43
Bảng 3.15. Phân bố bệnh nhân theo tỷ lệ gặp ADE ..................................................... 44
Bảng 3.16. Phân bố ADE theo mức độ nặng ................................................................ 44
Bảng 3.17. Đặc điểm các ADE của bệnh nhân nghiên cứu .......................................... 45
Bảng 3.18. Tỷ lệ ADE ở bệnh nhân có PIM và không có PIM .................................... 46
