i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực
và chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào.
Tôi xin cam đoan, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm
ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc./.
Huế, ngày 09 tháng 02 năm 2018
Tác giả luận văn
Dương Hồng Thái
ii
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận văn tốt nghiệp tôi đã nhận được sự quan tâm giúp đỡ
rất nhiều từ thầy, cô giáo trong Ban giám hiệu trường Đại học Nông Lâm Huế,
Khoa Tài nguyên đất và Môi trường - Nông nghiệp, Phòng Đào tạo sau Đại
học. Tôi xin gửi lời cảm ơn trân trọng và lòng biết ơn đến quý thầy, cô giáo.
Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy giáo:PGS.TS Nguyễn
Hữu Ngữ, người đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên
cứu và hoàn thành luận văn.
Xin gửi lời cảm ơn đến UBND thành phố Hà Tĩnh, UBND các xã,
phường, Phòng Tài nguyên và Môi trường, Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng
đất thành phố Hà Tĩnh, phòng Nông nghiệp, các tổ chức, cá nhân, gia đình và
bạn bè đã giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài./.
Tác giả luận văn
Dương Hồng Thái
iii
TÓM TẮT
Luận văn này đã tập trung phân tích, đánh giá thực trạng quản lý và sử dụng quỹ
đất công ích tại thành phố Hà Tĩnh. Kết quả nghiên cứu của luận văn đã làm cơ sở để
đề xuất các giải pháp, kiến nghị phù hợp phục vụ việc hoàn thiện chính sách pháp luật,
nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng quỹ đất công ích.
Quá trình nghiên cứu chúng tôi đã tiến hành điều tra, thu thập thông tin tại các cơ
quan số liệu về đất đai, điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của thành phố Hà Tĩnh; các
số, tài liệu về tình hình ban hành văn bản để quản lý, lập hồ sơ địa chính, công tác cho
thuê, quản lý tài chính, thanh tra công tác quản lý và sử dụng quỹ đất công ích ở địa
phương. Đồng thời tiến hành phỏng vấn lãnh đạo cấp xã, cán bộ chuyên môn và người
thuê đất công ích về thực trạng quản lý, sử dụng đất công ích của địa phương; phương
thức, thời gian cho thuê đất công ích, tiền thuê đất và hiệu quả về kinh tế, việc làm;
các kiến nghị, đề xuất giải pháp quản lý, sử dụng đất công ích. Trên cơ sở các số liệu,
tài liệu thu thập được, chúng tôi đã tiến hành phân nhóm, thống kê các tài liệu, số liệu
có nội dung đáng tin cậy về hiện trạng sử dụng, điều kiện sử dụng, hiệu quả sử dụng
đất công ích,... ; tổng hợp phân tích các yếu tố tác động đến tình hình quản lý, sử dụng
đất công ích theo các hình thức định tính và định lượng.
Kết quả nghiên cứu cho thấy:
Tổng diện tích quỹ đất công ích của toàn thành phố Hà Tĩnh năm 2010 là
548,71ha, chiếm 18,19% tổng diện tích đất trồng cây hàng năm, đất trồng cây lâu năm,
đất nuôi trồng thủy sản và chiếm 17,81% tổng diện tích đất nông nghiệp, tỷ lệ này
vượt cao hơn rất nhiều so với quy định của Luật đất đai. Tuy nhiên, quỹ đất công ích
của thành phố còn nằm rải rác, diện tích thửa đất nhỏ, phân tán làm giảm hiệu quả sản
xuất và khó bố trí cơ cấu cây trồng trong sản xuất nông nghiệp, gây khó khăn cho công
tác quản lý và sử dụng cho các mục đích công ích của địa phương.
Quỹ đất công ích chưa được sử dụng cho các mục đích công ích đã được các xã,
phường cho thuê thông qua hình thức đấu giá hoặc cho mượn để sản xuất, chủ yếu là
sản xuất nông nghiệp, một số diện tích có cho thuê để sản xuất kinh doanh phi nông
nghiệp. Tổng diện tích đã cho thuê năm 2016 là 238,33 ha (chiếm 89,11%) với 6396
thửa và 4111 đối tượng thuê (hộ gia đình, cá nhân 4110 đối tương, tổ chức 1 đối
tượng), diện tích cho mượn là 29,01 ha (chiếm 10,89%) và diện tích chưa sử dụng là
11,33 ha (chiếm 4,25%). Nguồn tài chính thu được từ thuê đất công ích đã được các
xã, phường quản lý và sử dụng đúng quy định. Lợi nhuận thu được hàng năm của
người thuê đất công ích toàn thành phố là trên 8 tỷ đồng, nguồn thu nhập này đã giảm
bớt khó khăn cho nhiều hộ gia đình, cá nhân thuê đất công ích.
iv
Quỹ đất công ích đã đáp ứng kịp thời nhu cầu sử dụng đất để xây dựng các công
trình công ích, bồi thường giải phóng mặt bằng của địa phương, giảm kinh phí bồi
thường cho nhà nước khi thực hiện một số dự án. Trong giai đoạn hiện nay khi các xã
của thành phố Hà Tĩnh đang thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng
nông mới thì hiệu quả của đất công ích càng được thể hiện rõ.
Tuy nhiên công tác quản lý và sử dụng đất công ích tại thành phố Hà Tĩnh còn
những hạn chế nhất định như: việc thực hiện cho thuê đất công ích còn xảy ra một số
sai phạm (cho thuê không có hợp đồng, sai đối tượng, vượt quá thời gian quy định).
Hiện tượng người thuê đất công ích sử dụng đất sai mục đích, tự ý chuyển quyền sử
dụng xảy ra ở một số xã, phường gây khó khăn cho công tác quản lý; Công tác quản lý
đất công ích còn lỏng lẽo, người dân lấn chiếm đất công ích xảy ra phổ biến; đất công
ích chưa lập hồ sơ địa chính đầy đủ, biến động không được cập nhật thường xuyên; sai
phạm trong quản lý và sử dụng chậm phát hiện và xử lý.
Qua nghiên cứu này đã đề xuất được một số giải pháp nhằm quản lý và sử dụng
quỹ đất công ích của thành phố Hà Tĩnh hợp lý và hiệu quả hơn.
v
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ......................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN .............................................................................................................ii
TÓM TẮT ................................................................................................................. iii
MỤC LỤC ................................................................................................................... v
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ......................................................................... vii
DANH MỤC CÁC BẢNG .......................................................................................viii
DANH MỤC HÌNH VẼ ĐỒ THỊ................................................................................ ix
MỞ ĐẦU ..................................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài ........................................................................................... 1
2. Mục tiêu của đề tài ................................................................................................... 2
2.1. Mục tiêu chung ..................................................................................................... 2
2.2. Mục tiêu cụ thể ..................................................................................................... 2
3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn .................................................................................. 2
3.1. Ý nghĩa khoa học .................................................................................................. 2
3.2. Ý nghĩa thực tiễn................................................................................................... 3
Chương 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU .......................................... 4
1.1. Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu ..................................................................... 4
1.1.1. Những lý luận về quỹ đất công ích ..................................................................... 4
1.1.2. Những luận điểm về quản lý đất đai và quản lý đất công ích ............................ 11
1.1.3. Vai trò của đất công ích.................................................................................... 20
1.1.4. Ý nghĩa của đất công ích .................................................................................. 21
1.2. Cơ sở thực tiễn của vấn đề nghiên cứu ................................................................ 23
1.2.1. Quản lý đất công của một số nước trên thế giới ................................................ 23
1.2.2. Tình hình quản lý, sử dụng đất công ích trên cả nước ....................................... 24
1.2.3. Tình hình quản lý, sử dụng đất công ích. .......................................................... 30
1.3. Một số công trình nghiên cứu có liên quan .......................................................... 31
Chương 2. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN
CỨU .......................................................................................................................... 33
2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ....................................................................... 33
2.1.1. Đối tượng nghiên cứu....................................................................................... 33