Luận văn Thạc sĩ Sinh học: Nghiên cứu thảm thực vật khô hạn ven biển huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận

BOÄ GIAÙO DUÏC & ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC SÖ PHAÏM THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH. --------------------

Thieàu Leâ Phong Lan

NGHIEÂN CÖÙU THAÛM THÖÏC VAÄT KHOÂ HAÏN VEN BIEÅN HUYEÄN NINH HAÛI – TÆNH NINH THUAÄN

Chuyeân ngaønh: Sinh Thaùi Hoïc – Moâi Tröôøng Maõ soá: 60 42 60

LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ SINH HOÏC

Ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc: PGS.TS. TRAÀN HÔÏP

Thaønh phoá Hoà Chí Minh Thaùng 6/2006

Caùc chöõ vieát taét:

BTTN: Baûo toàn thieân nhieân

KHCNMT: Khoa hoïc coâng ngheä moâi tröôøng

SHNÑ: Sinh hoïc nhieät ñôùi

VQG: Vöôøn Quoác gia

WWF: Quyû Quoác teá vaø baûo veä thieân nhieân

MÔÛ ÑAÀU

Ñaët vaán ñeà

Tænh Ninh Thuaän thuoäc mieàn duyeân haûi trung boä Vieät Nam. Ñaây laø moät

trong nhöõng tænh coù ñieàu kieän khí haäu khaéc nghieät vaøo baäc nhaát trong caû nöôùc:

naéng gioù quanh naêm, muøa khoâ haïn keùo daøi, noùng nhö “rang”, löôïng möa thaáp

nhaát treân toaøn quoác.

Huyeän Ninh Haûi ôû ven bieån phía Baéc tænh Ninh Thuaän, vôùi toång chieàu

daøi 60km bôø bieån, nôi ñaây hoäi tuï ñaày ñuû vaø ñaëc saéc nhaát moïi ñieàu kieän khaéc

nghieät cuûa Ninh Thuaän, bieåu hieän baèng vieäc hình thaønh thaûm thöïc vaät khoâ haïn

ña daïng ven bieån ñaëc tröng.

Thaûm thöïc vaät ven bieån nhieät ñôùi, trong ñoù röøng khoâ haïn laø moät sinh

caûnh heát söùc ñoäc ñaùo, haáp daãn vôùi nhieàu nhaø khoa hoïc theá giôùi. Chuùng coù

nhöõng ñaëc ñieåm sinh hoïc raát ñaëc bieät, vöøa thích öùng vôùi moâi tröôøng ñaëc bieät

khoâ haïn vöøa ña daïng veà hình thaùi, daïng soáng vaø söï phaùt trieån. Chuùng coù vai

troø quan troïng trong ñôøi soáng cuûa ngöôøi daân trong vuøng, laø nôi cö truù, sinh

soáng cuûa nhieàu loaøi ñoäng vaät quí hieám. Ñaëc bieät röøng khoâ haïn ven bieån huyeän

Ninh Haûi coù vai troø to lôùn trong vieäc taïo laäp moät sinh caûnh phong phuù, baûo veä

beàn vöõng caùc vuøng caùt ven bieån, caûi thieän moâi tröôøng ñeå môû roäng dieän tích luïc

ñòa, laøm bình phong choáng gioù baõo, ngaên caûn söï sa maïc hoùa laán vaøo ñaát lieàn.

Ngoaøi taùc duïng to lôùn gìn giöõ söï caân baèng sinh thaùi töï nhieân vaø phaùt

trieån beàn vöõng cuûa vuøng ven bieån. Röøng khoâ haïn ven bieån coøn chöùa ñöïng

nhieàu loaøi caây quí hieám, caây baûn ñòa coù giaù trò nghieân cöùu khoa hoïc vaø laø nôi

baûo toàn caùc nguoàn gen chòu haïn nhieät ñôùi ven bieån.

Do ñaëc ñieåm ñaëc saéc naøy, chính phuû ñaõ ñoàng yù ñeå UBND tænh Ninh

Thuaän thaønh laäp Vöôøn Quoác gia (VQG) Nuùi Chuùa, nhaèm taïo ñieàu kieän baûo toàn

1

nguoàn ña daïng sinh hoïc phong phuù vaø ñaëc saéc coù moät khoâng hai cuûa caû nöôùc

ñeå nghieân cöùu, baûo veä vaø toân taïo loaïi röøng khoâ haïn naøy.

Nhaän thaáy heä thöïc vaät vuøng ven bieån huyeän Ninh Haûi ñaëc tröng ñieån

hình cho moät khu heä sinh hoïc khoâ haïn cuûa tænh vaø caû nöôùc, coù ñaày ñuû caùc giaù

trò veà baûo toàn, ña daïng sinh vaät vaø heä sinh thaùi neân chuùng toâi thaáy coù theå

nghieân cöùu saâu hôn veà caùc loaïi hình röøng trong boái caûnh thaûm thöïc vaät khoâ

haïn, ñeå goùp phaàn baûo veä toát sinh caûnh khoâ haïn vaø baûo toàn caùc loaøi thöïc vaät

ñaëc höõu cuõng nhö nguoàn gen chòu haïn quí hieám nôi ñaây. Ñeà taøi cuûa luaän vaên

mang teân: “Nghieân cöùu thaûm thöïc vaät khoâ haïn ven bieån huyeän Ninh Haûi –

tænh Ninh Thuaän”.

Muïc ñích nghieân cöùu ñeà taøi

Xuaát phaùt töø quan ñieåm Thaûm thöïc vaät laø taám göông phaûn aùnh trung

thaønh nhaát cuûa ngoaïi caûnh trong ñoù cheá ñoä möa, ñoä aåm, ñaëc bieät laø chæ soá khoâ

haïn laø nhaân toá quyeát ñònh caùc kieåu thaûm thöïc vaät, cuøng vôùi caùc khaûo cöùu böôùc

ñaàu, muïc ñích nghieân cöùu cuûa ñeà taøi laø nghieân cöùu nhöõng ñaëc ñieåm veà hình

thaùi cuûa caùc loaøi caây vuøng khoâ haïn ven bieån, söï phaân boá, söï aûnh höôûng cuûa

ñieàu kieän ñaëc bieät khaéc nghieät naøy ñeán söï hình thaønh caùc kieåu röøng khoâ haïn

ñaëc tröng. Treân cô sôû khaûo saùt caùc ñaëc ñieåm veà daïng soáng, veà cô quan dinh

döôõng, ñeà taøi cuõng böôùc ñaàu tìm hieåu nhöõng ñaëc ñieåm thích nghi cuûa heä thöïc

vaät vôùi caùc ñieàu kieän ñaëc bieät khaéc nghieät cuûa moâi tröôøng: naéng, noùng, khoâ

haïn, caùt traéng baïc maøu, ñaát ñai khoâ caèn.

Nhöõng ñoùng goùp cuûa luaän vaên:

- Xaây döïng danh luïc thöïc vaät vuøng khoâ haïn ven bieån huyeän Ninh Haûi –

tænh Ninh thuaän, saép xeáp theo hoï, boä trong heä thoáng sinh tieán hoaù.

2

- Moâ taû theo caùc phieáu ñieàu tra, ñònh danh theo caùc danh phaùp khoa hoïc,

boå sung baèng caùc boä aûnh maøu, boä tieâu baûn cuûa caùc loaøi thöïc vaät ñaëc tröng cho

vuøng khoâ haïn ven bieån huyeän Ninh Haûi – tænh Ninh Thuaän.

- Khaûo saùt, xaùc ñònh caùc ñaëc ñieåm thích nghi, söï bieán ñoåi veà hình thaùi

caùc loaøi caây trong hoaøn caûnh khoâ haïn.

- Ñieàu tra thu thaäp taøi lieäu treân toaøn boä ñòa baøn röøng khoâ haïn, thu thaäp

taøi lieäu treân oâ tieâu chuaån, ñònh hình cho caùc traïng thaùi röøng ñeå coù cô sôû nhaän

ñònh veà caáu truùc vaø keát caáu cuûa caùc kieåu röøng thuoäc thaûm thöïc vaät röøng khoâ

haïn.

- Thoáng keâ caùc loaøi caây ñaëc höõu, quí hieám, coù giaù trò kinh teá ñeå goùp

phaàn baûo toàn nguoàn gen thöïc vaät vuøng khoâ haïn, baûo toàn ña daïng sinh hoïc, cuûa

heä sinh thaùi röøng khoâ haïn ven bieån cöïc Nam Trung Boä.

- Taïo cô sôû cho vieäc tuyeân truyeàn giaùo duïc, baûo veä moâi tröôøng vaø taøi

nguyeân thieân nhieân. Ñoàng thôøi gôïi yù moät soá sinh caûnh khoâ haïn, coù caûnh quan

ñeïp, coù yù nghóa giaùo duïc, phuïc vuï tham quan, phaùt trieån du lòch sinh thaùi.

Phaïm vi nghieân cöùu vaø ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa ñeà taøi

Ñeà taøi “Nghieân cöùu thaûm thöïc vaät khoâ haïn ven bieån huyeän Ninh Haûi –

tænh Ninh Thuaän”. Chæ khaûo saùt nhöõng sinh caûnh thuoäc thaûm thöïc vaät khoâ haïn

naèm ven theo chieàu daøi bôø bieån töø ñoä cao 300m trôû xuoáng, doïc theo tænh loä

702 veà höôùng Ñoâng Baéc (coù baûn ñoà khoanh vuøng nghieân cöùu).

Tính caáp thieát vaø thieát thöïc cuûa ñeà taøi

Trong nhöõng naêm qua, Sôû Noâng nghieäp vaø Phaùt trieån noâng thoân tænh

Ninh Thuaän, VQG Nuùi Chuùa, phoái hôïp vôùi Phaân vieän Ñieàu tra Quy hoaïch röøng

II, ñaõ tieán haønh ñieàu tra, khaûo saùt, laäp danh luïc ñoäng vaät, thöïc vaät, nhö moät taøi

3

lieäu khoa hoïc ban ñaàu phuïc vuï coâng taùc baûo toàn thieân nhieân (BTTN) vaø laøm

cô sôû cho vieäc nghieân cöùu trong nhöõng naêm tieáp theo.

Heä sinh thaùi röøng khoâ haïn ven bieån huyeän Ninh Haûi – tænh Ninh Thuaän,

ít nhieàu ñaõ coù söï taùc ñoäng cuûa con ngöôøi ôû nhöõng möùc ñoä khaùc nhau, coù nhieàu

loaøi ñang coù nguy cô bò tuyeät dieät, giaûm soá caù theå roõ reät.

Hôn nöõa, heä sinh thaùi röøng khoâ haïn raát nhaïy caûm, deã bò huûy hoaïi vaø khaû

naêng phuïc hoài laø raát khoù.

Do ñoù vieäc nghieân cöùu thaûm thöïc vaät nhaèm höôùng tôùi vieäc giaùo duïc,

baûo veä caùc nguoàn gen chòu haïn, phuïc hoài, taïo ñieàu kieän phaùt trieån nhöõng loaøi

quí hieám, ñaëc höõu, tieâu bieåu cho röøng khoâ haïn tænh nhaø laø raát caàn thieát.

4

Baûn ñoà khoanh vuøng nghieân cöùu thaûm thöïc vaät khoâ haïn ven bieån huyeän

Ninh Haûi – tænh Ninh Thuaän.

5

CHÖÔNG I: TOÅNG QUAN TAØI LIEÄU

1.1 Caùc nghieân cöùu tröôùc ñaây veà thaûm thöïc vaät khoâ haïn, trong vaø ngoaøi

nöôùc.

Vôùi caùc giaù trò ña daïng vaø ñoäc ñaùo, kieåu röøng khoâ vaø baùn khoâ haïn ñaõ

thu huùt söï quan taâm nghieân cöùu cuûa nhieàu taäp theå khoa hoïc trong vaø ngoaøi

nöôùc. Taïi Chaâu phi, Chaâu Myõ hay Chaâu UÙc vieäc nghieân cöùu caùc kieåu röøng khoâ

haïn thöôøng ñöôïc quan taâm ñaùng keå. Töø naêm 1967, Cocheme vaø Franquin ñaõ

coù nhöõng nghieân cöùu veà caáu truùc röøng khoâ haïn taïi Niger. Lamprecht (1989) ñaõ

moâ taû kieåu röøng khoâ ruïng laù vôùi thaønh phaàn loaøi thaáp, chæ coù 1-2 taàng taùn röøng

vôùi löôïng möa töø 700-1000mm/naêm. Mitloehner (1990, 1993, 1995, 1997) ñaõ

lieân tuïc tieán haønh nghieân cöùu söï thích nghi cuûa thaûm thöïc vaät trong ñieàu kieän

khoâ haïn taïi Chaco thuoäc Paraguay, Ñoâng Caprivi thuoäc Namibia. Schmid

(1974) ñöa ra nhaän xeùt raèng trong vuøng khí haäu baùn khoâ haïn, nhö tröôøng hôïp

cuûa Ninh Thuaän, thì chính do löôïng möa thaáp (< 700mm) vaø khoâng ñeàu, cuõng

nhö taàng ñaát maët noâng vaø nhieàu caùt, ñaõ khoâng taïo ñieàu kieän cho vieäc hình

thaønh moät kieåu thaûm thöïc vaät phong phuù nhö vuøng ven bieån töø Ninh Haûi ñeán

khu vöïc Caø Naù .[54]

Naêm 1964, P.E. Odum, khi nghieân cöùu aûnh höôûng cuûa nhaân toá khí haäu

leân quaàn xaõ caây buïi vaø röøng ruïng laù ñaõ moâ taû: “ÔÛ ñaâu maø ñieàu kieän ñoä aåm

chieám vò trí trung gian giöõa moät beân laø sa maïc – savan vaø röøng möa thì ôû ñaáy

coù röøng caây buïi – caây gai nhieät ñôùi vaø röøng ruïng laù nhieät ñôùi. Nhaân toá khí haäu

cô baûn ñoù laø löôïng möa . . .”[48]

ÔÛ Vieät Nam, trong luaän vaên tieán só, M.Schimid, ñaõ moâ taû khaù kyõ moät soá

kieåu thaûm thöïc vaät taïi vuøng Ninh Thuaän trong quyeån “Veùgeùtation Du Vieät

Nam – Orstom Paris – 1974”.[54]

6

Trong quyeån “Caùc ñieàu kieän ñaát ñai taïi ñoàng baèng Ninh Thuaän” – Nha

Khaûo Cöùu – Boä Canh Noâng xuaát baûn naêm 1965 cuûa taùc giaû Thaùi Coâng Tuïng,

ñaõ moâ taû khaù chi tieát ñoàng baèng ven bieån thuoäc mieàn duyeân haûi Trung Vieät

Ninh Thuaän, nhöõng ñoài caùt Ba Ngoøi Cam Ranh cuûa Khaùnh Hoøa, nhöõng ñoài caùt

khoâ khan cuûa vuøng Caø Naù – Vónh Haûo. Cuøng vôùi vieäc moâ taû caùc ñieàu kieän ñaát

ñai, Thaùi Coâng Tuïng ñaõ moâ taû moät soá caây gai ñaëc saéc cuûa vuøng khoâ haïn nhö

caùc gioáng Capparis, Zizyphus, Randia; nhöõng caây laù möôùt nhö Tephrosria,

Triumphetta . . ., ngoaøi ra coøn moâ taû thaûo moäc thieân nhieân ôû nhöõng vuøng caùt

doïc duyeân haûi, treân caùc ñoài caùt di ñoäng, gaàn bôø,. . .[23]

Naêm 1961, “Khaûo cöùu nieân san khoa hoïc ñaïi hoïc ñöôøng – Vieän Ñaïi hoïc

Saøi Goøn” Leâ Coâng Kieät, Phaïm Hoaøng Hoä vaø Vuõ Vaên Cöông ñaõ coù nhöõng baøi

vieát veà thaûm thöïc vaät ôû nhöõng quaàn ñaûo vònh Cam Ranh – Nha Trang “Les

association veùgeùtales de la presquùile de Cam Ranh (Reùgion de Nha Trang)”

[50, tr.101-128] vaø baøi “La veùgeùtation de plages vaso sablonneuses de la

presquile de Cam Ranh” [51,tr.129-140]. Cuõng trong taïp chí naøy Leâ Coâng Kieät

vaø Nguyeãn Vaên Thuûy ñaõ thaønh laäp baûn ñoà phaân boá thaûm thöïc vaät ven bieån ôû

vònh Cam Ranh tyû leä 1/50.000.[52,tr.141-154]

Naêm 1962 trong taïp chí “Khaûo cöùu nieân san khoa hoïc ñaïi hoïc ñöôøng –

vieän Ñaïi hoïc Saøi Goøn” Leâ Coâng Kieät ñaõ coù baøi vieát veà thaûm thöïc vaät treân ñaát

xaùm baïc maøu ôû vònh Cam Ranh [53, tr.367-434] “La veùgeùtation psammophile

de la presquíle de Cam Ranh”. Cuõng trong taïp chí naøy, naêm 1966 – 1967,

Phuøng Trung Ngaân vaø Leâ Coâng Kieät ñaõ khaûo saùt vaø laäp danh luïc thöïc vaät caûnh

ôû caùc ñoài caùt cuûa baùn ñaûo Quy Nhôn thoâng qua baøi vieát “Goùp phaàn vaøo söï

khaûo saùt thöïc vaät caûnh caùc ñoài caùt cuûa baùn ñaûo Qui Nhôn” [16, tr.345-358].

7

Naêm 1970, Thaùi Vaên Tröøng moâ taû veà kieåu traûng caây to, caây buïi vaø coû

cao khoâ nhieät ñôùi ôû mieàn Nam nöôùc ta laø kieåu traûng nguyeân sinh thieân nhieân

ñaõ toàn taïi ôû vuøng khoâ haïn giöõa Phan Rang vaø Phan Thieát . . . vôùi ñaëc ñieåm veà

heä thöïc vaät ôû ñaây laø caùc caây goã thöa thôùt, nhoû beù, khaúng khiu, nhöõng caây buïi

phaân taùn . . .[21], [22]

Naêm 2004, Boä Noâng nghieäp vaø Phaùt trieån noâng thoân – Vieän Quy hoaïch

vaø Thieát keá noâng nghieäp [36], ñaõ coù chöông trình ñieàu tra xaây döïng baûn ñoà ñaát

tænh Ninh Thuaän tyû leä 1/50.000. Ñaây laø cô sôû khoa hoïc quan troïng ñeå nghieân

cöùu caùc thaûm thöïc vaät khoâ haïn treân cô sôû caùc ñieàu kieän ñaát ñai, khí haäu. Ñaây

cuõng laø taøi lieäu ñaát chi tieát ñaàu tieân cuûa Ninh Thuaän töø naêm 1975 ñeán nay.

Theo keát quaû cuûa Vieän Ñieàu tra Quy hoaïch röøng II [39], ñaõ ghi nhaän

Khu BTTN röøng khoâ haïn Nuùi Chuùa coù 1265 loaøi thöïc vaät baäc cao, coù maïch

treân caïn, xeáp trong 85 boä, 147 hoï vaø 596 chi thuoäc 7 ngaønh thöïc vaät khaùc nhau:

+ Ngaønh Thaïch tuøng (Lycopodiophyta): coù 5 loaøi, thuoäc 2 boä, 2 hoï vaø 3 chi.

+ Ngaønh Loõa tuøng (Psicotophyta): coù 1 loaøi thuoäc 1 boä, 1 hoï vaø 1 chi.

+ Ngaønh Döông xæ (Polypodiophyta): coù 23 loaøi thuoäc 6 boä, 10 hoï vaø 16 chi.

+ Ngaønh Thoâng (Pinophyta): coù 7 loaøi thuoäc 1 boä, 2 hoï vaø 4 chi.

+ Ngaønh Tueá (Cyadophyta): coù 4 loaøi thuoäc 1 boä, 1 hoï vaø 1 chi.

+ Ngaønh Gaém (Gnetophyta): coù 2 loaøi thuoäc 1 boä, 1 hoï vaø 1 chi.

+ Ngaønh Ngoïc lan (Magnoliophyta): coù 1223 loaøi thuoäc 67 boä, 130 hoï

vaø 570 chi.

Song song vôùi vieäc ñieàu tra thöïc vaät, Phaân vieän ñaõ thieát laäp baûn ñoà phaân

boá thöïc vaät röøng cuûa Khu BTTN röøng khoâ haïn Nuùi Chuùa– tænh Ninh Thuaän,

ñaây cuõng laø cô sôû ban ñaàu cho vieäc ñieàu tra, phaân loaïi thöïc vaät vuøng khoâ haïn

naøy.

8

Cuõng theo keát quaû ñieàu tra cuûa Phaân vieän Ñieàu tra Quy hoaïch röøng II,

naêm 2001 – 2002 veà söï phaân boá cuûa ñoäng vaät hoang daõ cho thaáy coù 306 loaøi

ñoäng vaät coù xöông soáng thuoäc 9 boä 29 hoï vaø 4 lôùp, trong ñoù: [39]

+ Lôùp thuù (Manmalia): coù 72 loaøi thuoäc 23 hoï vaø 8 boä.

+ Lôùp chim (Aves): coù 181 loaøi thuoäc 49 hoï vaø 17 boä.

+ Lôùp boø saùt (Reptilia): coù 36 loaøi thuoäc 13 hoï vaø 3 boä.

+ Lôùp löôõng theâ (Amphibia): coù 17 loaøi thuoäc 4 hoï vaø 1 boä.

Naêm 2004, döï aùn “Baûo toàn thöïc vaät Vieät Nam”, do Vieän sinh thaùi vaø

Taøi nguyeân sinh vaät toå chöùc theo quyõ Henry luce Hoa Kyø, toå chöùc khoaù ñaøo

taïo thöù 3 “Veà ñieàu tra tieàm naêng vaø hieän traïng nguoàn caây thuoác ôû Vöôøn Quoác

gia Nuùi Chuùa” do Nguyeãn Taäp (Vieän döôïc lieäu) höôùng daãn – Theo nhoùm ñieàu

tra caây thuoác ñaõ thoáng keâ ñöôïc 718 loaøi, 481 chi, 139 hoï, thuoäc 7 ngaønh thöïc

vaät ñöôïc söû duïng laøm thuoác ôû caùc möùc ñoä khaùc nhau.[19]

Naêm 2002, baùo caùo keát quaû khaûo saùt khu heä ñoäng vaät Khu BTTN röøng

khoâ haïn Nuùi Chuùa do Phaân vieän Ñieàu tra Quy hoaïch Röøng II, Vieän Sinh thaùi

vaø Taøi nguyeân sinh vaät, cuøng vôùi Khu BTTN röøng khoâ haïn Nuùi Chuùa tænh Ninh

Thuaän do Leâ Xuaân Caûnh phuï traùch – Theo keát quaû baùo caùo naøy ñaõ ghi nhaän

ñöôïc 306 loaøi ñoäng vaät hoang daõ, thuoäc 89 hoï, 29 boä, 4 lôùp taïi Khu BTTN röøng

khoâ haïn Nuùi Chuùa, bao goàm 72 loaøi thuù, 181 loaøi chim, 36 loaøi boø saùt vaø 17

loaøi eách nhaùi. Baùo caùo coù keøm theo danh luïc vaø hình aûnh.[39]

Töø naêm 1998 ñeán nay, UBND tænh Ninh Thuaän cuøng vôùi Sôû Noâng

nghieäp vaø Phaùt trieån noâng thoân, Sôû Khoa hoïc coâng ngheä moâi tröôøng

(KHCNMT), phoái hôïp vôùi Vieän Sinh hoïc nhieät ñôùi (SHNÑ)TP.HCM, Phaân

vieän Ñieàu tra Quy hoaïch Röøng II vaø VQG Nuùi Chuùa, ñaõ coù moät soá nghieân cöùu

moâ taû sô boä caùc kieåu thaûm thöïc vaät, laäp danh luïc vaø tieâu baûn thöïc vaät röøng.

9

Tuy nhieân, chöa coù moät coâng trình naøo moâ taû kyõ phaân boá cuûa chuùng, cuõng nhö

chöa coù nhöõng nghieân cöùu coù heä thoáng ñaëc tröng vaø khaû naêng thích nghi ñeå toàn

taïi trong ñieàu kieän khí haäu laäp ñòa khoâ haïn cuûa ñòa baøn nghieân cöùu.

Trong nhöõng naêm qua ñaõ coù moät soá nghieân cöùu ban ñaàu:

- Phaùt trieån du lòch sinh thaùi taïi Khu BTTN Nuùi Chuùa do quó hoã trôï phaùt

trieån cuûa Canada, WWF vaø Sôû KHCNMT Ninh Thuaän thöïc hieän nhaèm xaây

döïng luaän cöù cho phaùt trieån du lòch sinh thaùi taïi Khu BTTN Nuùi Chuùa – huyeän

Ninh Haûi.

- Xaây döïng cô sôû döõ lieäu phuïc vuï cho vieäc baûo toàn ña daïng sinh hoïc taïi Khu

BTTN Nuùi Chuùa Ninh Thuaän do Khu BTTN Nuùi Chuùa thöïc hieän (2002 - 2003).

- Nghieân cöùu tính ña daïng sinh hoïc Khu BTTN Nuùi Chuùa do Vieän

SHNÑ tieán haønh (1999-2000). Quyõ NAGAO Nhaät Baûn taøi trôï .

- Xaây döïng boä tieâu baûn thöïc vaät Khu BTTN Nuùi Chuùa do Phaân vieän

Ñieàu tra vaø Quy hoaïch röøng II thöïc hieän (2001-2002).

- Döï aùn baûo toàn ruøa bieån giai ñoaïn I vaøII ( thaùng 9/2000 – 12/2002) do

quyõ quoác teá veà Baûo veä thieân nhieân (WWF), Sôû KHCNMT, vaø Khu BTTN Nuùi

Chuùa thöïc hieän. Nhaèm baûo toàn vaø naâng cao nhaän thöùc, naêng löïc vaø quy ñònh

veà baûo toàn ña daïng sinh hoïc bieån vaø baûo toàn ruøa bieån.

- Quy hoaïch, phaân vuøng baûo toàn bieån (2001 - 2002) do WWF phoái hôïp

vôùi Vieän Haûi döông hoïc Nha Trang vaø Sôû KHCNMT Ninh Thuaän thöïc hieän

nhaèm giuùp cho ñòa phöông (xaõ Vónh Haûi – huyeän Ninh Haûi) söû duïng vaø khai

thaùc beàn vöõng caùc taøi nguyeân bieån treân cô sôû khoa hoïc.

- Di truù, troàng troït moät soá loaøi döôïc lieäu treân vuøng ñeäm taïi Khu BTTN

Nuùi Chuùa do toå chöùc phaùt trieån Vieät Nam – Haø Lan vaø Sôû KHCNMT Ninh

10

Thuaän thöïc hieän nhaèm xaây döïng moâ hình saûn xuaát caây döôïc lieäu treân khu vöïc

nöông raãy.

- Khaûo saùt boå sung vaø ñeà xuaát giaûi phaùp quaûn lyù, baûo veä nguoàn lôïi raïn san

hoâ tænh Ninh Thuaän do Vieän Haûi döông hoïc Nha Trang thöïc hieän (2001 - 2002)

nhaèm ñeà xuaát giaûi phaùp quaûn lyù, baûo veä nguoàn lôïi raïn san hoâ tænh Ninh Thuaän.

- Xaây döïng moâ hình coäng ñoàng tham gia baûo veä san hoâ (2002 - 2003)

do Chi cuïc baûo veä nguoàn lôïi thuûy saûn thöïc hieän nhaèm naâng cao nhaän thöùc veà

taàm quan troïng cuûa san hoâ vaø laäp toå töï quaûn cho coäng ñoàng ngö daân ven bieån

thuoäc xaõ Nhôn Haûi , Vónh Haûi – huyeän Ninh Haûi.

1.2 Khaùi quaùt caùc nhoùm nhaân toá sinh thaùi phaùt sinh quaàn theå cuûa thaûm

thöïc vaät khoâ haïn.

1.2.1 Nhoùm nhaân toá töï nhieân

1.2.1.1 Vò trí ñòa lyù

Huyeän Ninh Haûi naèm veà phía Baéc tænh Ninh Thuaän coù toïa ñoä ñòa lyù:

14’00”.

+ Kinh ñoä Ñoâng töø 106o 27’33” ñeán 109o

61’10”.

+ Vó ñoä Baéc töø 11o 37’05” ñeán 11o

(cid:190) Vò trí vaø ranh giôùi:

- Phía Ñoâng giaùp vôùi bieån Ñoâng.

- Phía Taây giaùp huyeän Ninh Sôn

- Phía Nam giaùp thò xaõ Phan Rang – Thaùp Chaøm.

- Phía Baéc giaùp huyeän Cam Ranh tænh Khaùnh Hoøa.

(cid:190) Toång chieàu daøi bôø bieån: 60km.

- Ñöôïc giôùi haïn bôûi 2 vó tuyeán töø 11o 22’ ñeán 11o48’.

- Phía Baéc giaùp vònh Cam Ranh.

- Phía Nam giaùp vònh Phan Rang.

11

(cid:190) Toång dieän tích töï nhieân laø 57.118,2 ha, goàm:

+ Ñaát noâng nghieäp: 15.439,0 ha chieám 27%

+ Ñaát laâm nghieäp: 14.113,2 ha chieám 24,78%

+ Ñaát chuyeân duøng : 2.758,0 ha chieám 4,82%

+ Ñaát ôû : 834,0 ha chieám 1,46%

+ Ñaát chöa söû duïng : 23.974,0 ha chieám 41,97% [42]

1.2.1.2 Ñòa hình – ñòa maïo

Khu vöïc nghieân cöùu ñeà taøi naèm trong ñòa phaän cuûa VQG Nuùi Chuùa –

huyeän Ninh Haûi – tænh Ninh Thuaän. Ñòa hình cuûa VQG Nuùi Chuùa bao goàm moät

hình theå nuùi hình thaønh gaàn nhö ñoäc laäp khoâng dính lieàn vôùi heä thoáng cuûa daõy

Tröôøng sôn, coù teân goïi chung laø Nuùi Chuùa.

Quaàn theå Nuùi Chuùa bao goàm nhieàu nuùi coù ñoä cao khaùc nhau: Nuùi chuùa

coøn goïi laø nuùi Coâ Tuy laø nuùi cao nhaát cuûa vöôøn quoác gia coù ñoä cao tuyeät ñoái

1.039m (so vôùi maët nöôùc bieån) [39], naèm gaàn trung taâm cuûa vöôøn quoác gia. Töø

nuùi Coâ Tuy ñòa hình chaïy thaáp daàn nhöng khoâng lieân tuïc veà caû 04 höôùng vôùi

caùc ñænh nuùi cao ñaëc tröng nhö: [39]

- Höôùng Baéc vaø Taây Baéc coù caùc nuùi: nuùi Söa 850m, nuùi Chuùa 858m, nuùi

Nöôùc Nhæ 722m… vaø chaïy thaáp daàn goàm nhieàu ñoài nuùi thaáp ra vònh Cam Ranh

vaø quoác loä 1A .

- Höôùng Ñoâng vaø Ñoâng Baéc coù caùc nuùi: nuùi OÂng hay nuùi Chuùa Anh 950m,

nuùi Chuùa Em 725m, nuùi Hoøn Tyù 580m … vaø chaïy thaáp daàn ra bieån Ñoâng.

- Höôùng Taây vaø Taây Baéc coù caùc nuùi: EÂ Laâm Haï 894m, nuùi Hoøn Baø

896m, nuùi Chuùa 2 cao 858m … vaø chaïy thaáp daàn ra ñöôøng quoác loä 1A

- Höôùng Nam vaø Ñoâng Nam coù caùc nuùi : OÂng Thoû 778m, nuùi Chuùa

3550m, nuùi Hoøn Gioà 509m .

12

Huyeän Ninh Haûi bao goàm caû VQG Nuùi Chuùa coù 05 caáp ñòa hình nhö

sau:[31], [39], [42]

- Ñòa hình vuøng ñoài: coù ñoä cao nhoû hôn 300m so vôùi maët bieån, chuû yeáu

taäp trung ôû vuøng bieån phía Ñoâng vaø Nam vaø vuøng chaân cuûa khu quaàn heä Nuùi

Chuùa, thuoäc caùc xaõ Coâng Haûi, Lôïi Haûi, tuy coù moät soá ñænh nuùi cao töø 200 -

300m nhöng ñoä chia caét ít vaø coù ñoä doác döôùi 200.

- Vuøng nuùi thaáp: chuû yeáu naèm ôû phía Baéc cuûa huyeän, coù ñoä cao töø 300 -

700m naèm ôû vuøng chaân vaø söôøn cuûa caùc nuùi cao > 800m, neân coù ñoä chia caét

maïnh vaø ñoä doác lôùn töø 20 - 350.

- Vuøng nuùi trung bình: coù ñoä cao töø 800 – 1.039m, bao goàm caùc nuùi nhö:

Coâ Tuy 1.039m, nuùi Chuùa Anh 950m, nuùi Söa 950m, EÂ Laâm Haï 900m, Hoøn Baø

830m …. , coù ñòa hình chia caét lôùn bôûi caùc khe suoái lôùn, coù ñoä doác töø 20 – 400, laø

vuøng chòu aûnh höôûng caû hai cheá ñoä khí haäu nhieät ñôùi vaø aù nhieät ñôùi aåm.

- Ñòa hình ñoài caùt ven bieån: phaàn lôùn naèm ôû phía Ñoâng vaø phía Nam cuûa

huyeän, thuoäc caùc xaõ Vónh Haûi, Tri Haûi, Nhôn Haûi, Phöông Haûi; loaïi ñaát chuû

yeáu laø ñaát caùt ñeán caùt pha, ñoä cao döôùi 100m, taïo thaønh moät daõy daøi vaø heïp

chaïy doïc ven bieån.

- Ñòa hình ñoàng baèng: phaàn lôùn ñaát dai coù ñoä cao töø 100m ñeán 300m,

ñòa hình töông ñoái baèng phaúng, höôùng doác töø Taây Baéc xuoáng Ñoâng Nam vaø

doác daàn ra bieån; laø moät vuøng roäng lôùn saûn xuaát löông thöïc chuû yeáu cuûa huyeän;

goàm caùc xaõ Taân Haûi, Xuaân Haûi, Hoä Haûi.

1.2.1.3 Khí haäu

Ñaëc tröng cuûa khí haäu Ninh Thuaän mang tính nhieät ñôùi gioù muøa, khoâ

haïn, naéng noùng vaø gioù nhieàu. Do ñoâï aåm vaø löôïng möa thaáp ñaõ taïo neân sinh

caûnh röøng khoâ haïn ñaëc tröng VQG Nuùi Chuùa. Theo soá lieäu thu thaäp töø traïm khí

13

töôïng thuûy vaên taïi Phan Rang vaø Nha Hoá, döôùi ñaây laø moät soá chæ tieâu chính veà

khí haäu:[42]

- Nhieät ñoä trung bình naêm khoaûng 270C; nhieät ñoä thaáp nhaát tuyeät ñoái

14,4cC; nhieät ñoä cao nhaát tuyeät ñoái: 41,70C; bieân ñoä nhieät ngaøy töø 7,6 – 9,60C,

caû naêm laø 80C .

- Ñoä aåm: ñoä aåm töông ñoái trung bình laø 71% (laø möùc thaáp nhaát trong

tænh vaø caû nöôùc); muøa khoâ hanh (thaùng 1-2): ñoä aåm trung bình < 65%; muøa

möa (thaùng 9-10-11): ñoä aåm trung bình khoaûng 80%.

- Löôïng möa: do ñòa hình ñoài nuùi daøy ñaëc, caùc thung luõng bò che chaén

kín laøm haïn cheá aûnh höôûng cuûa gioù muøa Taây Nam laø nguyeân nhaân daãn tôùi

löôïng möa thaáp. Löôïng möa trung bình naêm raát thaáp (691,9mm), phaân boá

khoâng ñoàng ñeàu. Löôïng möa thaáp nhaát 272,2mm, cao nhaát laø 1.231,2mm.

- Gioù: muøa ñoâng, gioù chuû yeáu töø höôùng Ñoâng vaø Ñoâng Baéc vaø gioù Taây;

muøa heø gioù töø Taây vaø Taây Nam.

14

TRAÏM PHAN RANG:

Thaùng

Toång

Löôïng möa(mm)

126

185

192

695

Soá ngaøy möa

Nhieät ñoä (00C)

25.6

27.2

28.6

29.0

29.4

29.1

28.2

26.7

26.1

25.3

27.5

Ñoä aåm (%)

76.1

78.3

81.8

81.2

79.5

80.0

84.5

85.9

83.0

79.6

80.3

Hình 1.1: Giaûn ñoà vuõ nhieät Gaussen – Walter

Baûng 1.1: Baûng caùc yeáu toá khí haäu Phan Rang (Nguoàn: Traïm khí töôïng

thuûy vaên Nha Hoá 2001– Ninh Thuaän)

1.2.1.4 Thuûy vaên

15

Toàn taïi heä thoáng nöôùc ngaàm vaø soâng suoái trong khu vöïc goàm caùc suoái:

suoái Nöôùc Ngoït, suoái Kieàn Kieàn, Ñoâng Nha, Loà OÀ. Ao hoà treân nuùi ñaù vaùch coù

nöôùc quanh naêm.

- Haûi vaên: thuûy trieàu mang tính baùn nhaät khoâng ñeàu. Ñoä lôùn thuûy trieàu

trong kyø nöôùc cöôøng töø 2,0 – 3,5m. Soùng bieån töø thaùng 1 – 4: höôùng Ñoâng Baéc

– Ñoâng, ñoä cao trung bình 9 -1m, cöïc ñaïi 2,5m; töø thaùng 5 - 9: höôùng Taây - Taây

Nam, ñoä cao trung bình 1-1,1m, cöïc ñaïi 2-2,5m; töø thaùng 10 -12: höôùng Ñoâng

Baéc; ñoä cao trung bình 1,2m, cöïc ñaïi 2,5m. Nhieät ñoä trung bình nöôùc bieån

trong caùc thaùng khoaûng 250C, ñoä maën trung bình naêm khoaûng 31 – 33%.

1.2.1.5 Ñòa chaát vaø thoå nhöôõng

VQG Nuùi Chuùa naèm trong mieàn Tröôøng Sôn Nam. Coù tuoåi ñòa chaát caùch

ñaây haøng trieäu naêm, ñöôïc caáu taïo treân neàn ñòa chaát vöõng chaéc cuûa khoái

Macma xaâm nhaäp vaø phuùn xuaát xen keõ nhau vôùi 03 loaïi ñaù meï chính ñaëc tröng

laø:[35], [37], [39], [40], [42]

- Andelit thuoäc nhoùm Macma trung tính coù haøm löôïng Silic giao ñoäng töø

50-60%.

- Ñaù Liparit (Riolit) coøn goïi laø ñaù löu vaân coù maøu xaùm traéng hoaëc hôi ñen.

- Ñaù Granit hay coøn goïi laø ñaù hoa cöông thuoäc nhoùm macma acit, laø loaïi

ñaù chuû yeáu, vaø laø saûn phaåm vaät chaát hình thaønh nhieàu loaïi ñaát chính trong khu

vöïc.

Treân cô sôû 3 loaïi ñaù meï chính treân, qua quaù trình phong hoùa röûa troâi…

ñaõ hình thaønh 4 loaïi ñaát chính ñaëc tröng thöôøng thaáy:

+ Ñaát baïc maøu treân Macma acit vaø caùt (Xa):

Coù haàu heát ôû caùc vuøng ñoài, nuùi thaáp thöôøng ôû ñoä cao töø 200 -700m so

vôùi maët bieån. Loaïi ñaát naøy ñöôïc hình thaønh treân saûn phaåm cuûa ñaù meï Macma

16

acit vaø caùt neân ñaát coù thaønh phaàn cô giôùi nheï, taàng ñaát moûng, coù nhieàu keát

von vaø ñaù ong trong ñaát cuõng nhö treân maët, coù ñoä chua cao, deã thoaùt nöôùc vaø

ngheøo chaát dinh döôõng.

+ Ñaát xaùm naâu vuøng baùn khoâ haïn (Xk):

Phaân boá ôû vuøng baùn sôn ñòa, cuõng ñöôïc hình thaønh treân ñaù meï Macma acit

vaø phuø sa coå thuoäc vuøng khí haäu khoâ haïn. Ñaát coù maøu xaùm ñen ñeán maøu naâu

xaùm, coù thaønh phaàn cô giôùi nheï, taàng ñaát maët coù nhieàu soûi, saïn vaø ñaù loä ñaàu (tyû leä

ñaù loä ñaàu coù nôi tôùi 50-60%), haøm löôïng dinh döôõng thaáp, chua, khoâ.[37]

+ Ñaát vaøng ñoû treân ñaù meï Mac ma acit (Fa):

Coù dieän tích khaù lôùn, phaân boá ôû nhieàu ñoä cao khaùc nhau, nhöng thöôøng

taäp trung nhieàu ôû vuøng nuùi cao >700m coù ñoä chia caét vaø ñoä doác lôùn, taàng ñaát

khaù daøy, coù thaønh phaàn cô giôùi nheï, chua, ngheøo muøn vaø chaát dinh döôõng, khaû

naêng giöõ nöôùc keùm.[42]

+ Ñaát xoùi moøn trô soûi ñaù (E):

Thöôøng ôû caùc vuøng söôøn, doác, ñænh vuøng ñoài, nuùi coù ñoä doác lôùn, ñaát bò

baøo moøn röûa troâi maïnh, taàng ñaát moûng < 50cm, tyû leä ñaù laãn vaø loä ñaàu khaù cao

( 50% - 70%), ngheøo chaát dinh döôõng, chua vaø khoâ, thaûm thöïc vaät ngheøo naøn

(chuû yeáu laø coû vaø caây buïi).[35]

1.2.2 Nhaân toá con ngöôøi

1.2.2.1 Tình hình daân sinh kinh teá khu vöïc ven bieån huyeän Ninh Haûi – tænh

Ninh Thuaän.

+ Daân cö : taäp trung ôû caùc xaõ ven ñoàng baèng laø chuû yeáu, caùc xaõ mieàn

nuùi daân cö thöa thôùt, soáng chuû yeáu baèng saûn xuaát noâng nghieäp.

+ Daân toäc : chuû yeáu coù 3 daân toäc chính ñoù laø daân toäc Kinh, Chaêm, Raéc-laây.

17

+ Toân giaùo : coù moät boä phaän theo Phaät giaùo, Thieân Chuùa giaùo, Tin

Laønh, ñaïo Hoài,... coøn laïi chuû yeáu khoâng theo ñaïo.[42]

+ Daân soá : Tính ñeán thaùng 4/2004 coù 22.498 hoä, 126.011 khaåu. Trong ñoù

daân toäc Kinh chieám 74,76%, Raéc Laây chieám 17,49%, Chaêm chieám tæ leä

7,75%.[42]

+ Tình hình kinh teá - Xaõ hoäi : laø moät huyeän coù neàn kinh teá thuaàn noâng,

chuû yeáu saûn xuaát noâng nghieäp, nuoâi troàng vaø ñaùnh baét thuyû saûn. Coâng nghieäp,

dòch vuï-du lòch chöa phaùt trieån ngang taàm vôùi ñieàu kieän saün coù.[42]

1.2.2.2 Tình hình giao thoâng

Hieän nay, vieäc ñaàu tö caùc coâng trình giao thoâng ñeán caùc trung taâm xaõ

ñaõ ñöôïc caûi thieän, moät soá ñöôøng lieân xaõ nhö tænh loä 702, 704, QL1, ñaõ hoaøn

thaønh, nhöng ñaàu tö chöa ñuùng möùc, ñaõ bò xuoáng caáp hö hoûng, khaû naêng mang

laïi hieäu quaû chöa cao. Giao thoâng noâng thoân möùc ñoùng goùp cuûa nhaân daân coøn

nhieàu haïn cheá, chöa ñaùp öùng nhu caàu phaùt trieån, vieäc ñi laïi cuûa nhaân daân coøn

nhieàu khoù khaên. Khoaûng caùch töø xaõ ñeán trung taâm huyeän lî coøn quaù xa, xaõ coù

cöï ly xa nhaát ñeán trung taâm huyeän laø 40 km, chuû yeáu laø caùc xaõ phía baéc cuûa

huyeän.

1.2.2.3 Saûn xuaát noâng nghieäp

Laø ngheà chính cuûa cö daân soáng trong vuøng nghieân cöùu. Do ñaát ñai khoâ

caèn khoâng chuû ñoäng ñöôïc nguoàn nöôùc töôùi tieâu neân haøng naêm löông thöïc saûn

xuaát ra khoâng ñuû töï cung caáp. Do ñoù ngöôøi daân thöôøng döïa vaøo röøng ñeå sinh

soáng nhö: Saên baét chim thuù, ñoát than, phaùt röøng laøm raãy. Troàng hoa maøu, caây

aên quaû, ñoåi laáy caùc nhu yeáu phaåm caàn thieát. Bình quaân thu nhaäp 170kg thoùc/

naêm, neáu tính caû giaù trò caây coâng nghieäp coù theå ñaït 200kg thoùc/naêm [42]. Theo

ñaùnh giaù thì moät ngöôøi ôû noâng thoân coù thu nhaäp nhö treân ñöôïc xeáp vaøo möùc

18

ngheøo (döôùi 13kg gaïo/thaùng). Tyû leä caùc hoä ñoùi ngheøo chieám 20% toång soá hoä,

con soá naøy rôi vaøo hoä thuaàn noâng vaø ñoàng baøo daân toäc Raglay. Hai xaõ Lôïi Haûi

vaø Coâng Haûi tyû leä hoä ñoùi ngheøo chieám 30% [42]. Nguyeân nhaân chính laø do

dieän tích canh taùc ñaát noâng nghieäp ít, chöa coù trình ñoä thaâm canh, phong tuïc

canh taùc coøn laïc haäu. Do ñoù ñaây cuõng laø ñieàu maø caùc caáp caàn quan taâm giuùp

ñôõ, taïo ñieàu kieän cho ngöôøi daân trong vuøng sinh soáng vaø phaùt trieån kinh teá töø

röøng theo ñònh höôùng cuûa ngaønh laâm nghieäp.

1.2.2.4 Laâm nghieäp

Hieän nay, huyeän ñang tieáp tuïc thöïc hieän coâng taùc troàng röøng ñeå naâng ñoä

che phuû, thöïc hieän giao röøng cho nhaân daân vaø caùc toå chöùc quaûn lyù. Ñaëc bieät,

röøng khoâ haïn nuùi Chuùa ñaõ ñöôïc nhaø nöôùc coâng nhaän laø VQG Nuùi Chuùa nhaèm

ñeå löu giöõ nguoàn gen, ñoäng thöïc vaät quyù hieám cho tænh vaø cho caû nöôùc.

Trong nhöõng naêm qua, vieäc giao röøng cho nhaân daân treân ñòa baøn huyeän

taäp trung chuû yeáu ôû caùc xaõ phía Baéc cuûa huyeän vaø moät phaàn cuûa xaõ Vónh Haûi.

Vieäc giao röøng, khoanh nuoâi taùi taïo röøng, chaêm soùc, troàng röøng, chaên nuoâi

döôùi taùn röøng trôû thaønh moät ngheà cuûa huyeän.

1.2.2.5 Thuûy saûn

Vuøng troïng ñieåm nuoâi troàng cuûa huyeän laø Ñaàm Naïi, vuøng saûn xuaát toâm

gioáng töø Tri Haûi ñeán Nhôn Haûi. Ngoaøi ra, ñòa baøn cuûa huyeän Ninh Haûi coù vuøng

ñaùnh baét haûi saûn töông ñoái thuaän lôïi. Tuy nhieân, coâng taùc ñaàu tö cô sôû haï taàng

phuïc vuï cho nuoâi troàng cuõng nhö khai thaùc trong nhöõng naêm qua chöa nhieàu,

chöa mang laïi hieäu quaû thieát thöïc.[42]

1.2.2.6 Coâng nghieäp – Thuû coâng nghieäp

Phaùt trieån chaäm chöa ngang taàm vôùi tieàm naêng hieän coù, chuû yeáu saûn

xuaát muoái tinh, khai thaùc ñaù cheû, chöa coù ngaønh coâng nghieäp cheá bieán. Maïng

19

löôùi ñieän môùi ñöôïc ñaàu tö neân vieäc ñöa ñieän vaøo saûn xuaát vaø tieâu duøng cuûa

nhaân daân coøn haïn cheá. Vieäc ñaàu tö phaùt trieån laøng ngheà trong nhöõng naêm qua

chöa ñöôïc quan taâm, chöa taïo ñoäng löïc phaùt trieån.

1.2.2.7 Dòch vuï – Du lòch

Dòch vuï mang tính nhoû leû, chuû yeáu laø caùc hoä tö nhaân vaø taäp trung ôû thò

traán vaø caùc xaõ ñoàng baèng. Nhieàu xaõ chöa coù ñieàu kieän giao thoâng thuaän lôïi, xa

trung taâm huyeän lî. Hieän nay ñang phaùt trieån khu du lòch Ninh Chöõ, Vónh Hy -

Bình Tieân; tuy nhieân, vieäc phaùt trieån naøy cuõng chöa khai thaùc heát tieàm naêng,

chöa ñaùp öùng ñöôïc nhu caàu cuûa nhaân daân.

1.2.2.8 Veà vaên hoùa – xaõ hoäi

- Y Teá : coâng taùc khaùm chöõa beänh, chaêm soùc söùc khoûe ban ñaàu cho

nhaân daân coøn nhieàu khoù khaên. Toaøn huyeän chæ coù 1 trung taâm y teá ñaët taïi

huyeän vaø 12 /12 xaõ ñaõ coù traïm y teá. Trong ñoù coù 2 traïm y teá coù phaân traïm

(xoùm Baèng - Phöông Haûi, Vónh Hy - Vónh Haûi) nhöng ñaõ xuoáng caáp, trang thieát

bò thieáu thoán.[42]

Toång soá caùn boä y teá cuûa huyeän laø 130, trong ñoù tuyeán huyeän laø 73 coøn

laïi 57 laø tuyeán xaõ. Hieän nay ñaõ coù 12/12 xaõ coù baùc só. Tuy nhieân, do trung taâm

y teá huyeän quaù xa caùc xaõ, neân haàu heát caùc xaõ mieàn nuùi khaùm chöõa beänh ñeàu

phaûi sang thò xaõ Cam Ranh (do ñi laïi gaàn hôn).[42]

- Giaùo duïc: hieän nay treân ñòa baøn huyeän ñaõ coù 2 tröôøng THPT, ñaõ coù

11/12 xaõ coù tröôøng trung hoïc cô sôû, rieâng tröôøng tieåu hoïc haàu heát caùc thoân ñaõ

coù, vôùi soá löôïng laø 28 tröôøng. Hieän coù 1.279 caùn boä quaûn lyù vaø giaùo vieân,

trong ñoù heä maàm non 140 giaùo vieân, tieåu hoïc 695 giaùo vieân, trung hoïc cô sôû

444 giaùo vieân. Ñeán nay, coâng taùc phoå caäp giaùo duïc tieåu hoïc, choáng muø chöõ

trong toaøn huyeän ñaõ coù 12/12 xaõ. [42]

20

- Chính saùch xaõ hoäi : coâng taùc chaêm soùc söùc khoûe cho ngöôøi coù coâng

caùch maïng, caùc gia ñình coù hoaøn caûnh ñaëc bieät khoù khaên, tuy ñaõ ñöôïc quan

taâm nhöng vaãn coøn nhieàu haïn cheá, chöa thaät söï ñaùp öùng kòp thôøi. Ñôøi soáng ña

soá ñoàng baøo daân toäc mieàn nuùi khoù khaên. Tyû leä hoä ngheøo coøn nhieàu. Ñaëc bieät

laø caùc xaõ phía Baéc laø vuøng khoâ haïn, taäp trung chuû yeáu laø daân toäc thieåu soá, ñôøi

soáng khoù khaên, trình ñoä hoïc vaán, trình ñoä daân trí thaáp, tyû leä hoä ngheøo coøn

nhieàu, coâng taùc chaêm soùc söùc khoûe ban ñaàu chöa ñöôïc ñaàu tö ñuùng möùc.

21

CHÖÔNG II: PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU

2.1 Thu thaäp soá lieäu ôû thöïc ñòa

Coù nhieàu phöông phaùp ñeå ñieàu tra thaûm thöïc vaät vaø thöïc vaät, trong

phaïm vi nghieân cöùu cuûa luaän vaên naøy toâi ñaõ aùp duïng phöông phaùp ñieàu tra

theo heä thoáng tuyeán vaø oâ tieâu chuaån ñieån hình, phoûng theo phöông phaùp

nghieân cöùu thaûm thöïc vaät röøng cuûa Caiw S vaø Castro (1960) ñöôïc GS. Thaùi

Vaên Tröøng caûi tieán (1999) trong “Nhöõng heä sinh thaùi röøng nhieät ñôùi ôû Vieät

Nam”.[21], [22], ñoàng thôøi coù boå sung theâm moät soá phöông phaùp môùi trong caùc

taøi lieäu [3], [40], [47].

2.1.1 Phöông phaùp ñieàu tra theo tuyeán

Vieäc thu thaäp maãu ñeå xaùc ñònh teân taxon vaø xaây döïng baûng danh luïc

thöïc vaät ñöôïc tieán haønh qua nhieàu ñôït khaûo saùt thöïc ñòa, vaøo caùc muøa khaùc

nhau trong naêm (ñaàu muøa möa, giöõa muøa möa, cuoái muøa möa, ñaàu muøa khoâ,

giöõa muøa khoâ) vaø tuøy thuoäc thôøi gian ra hoa cuûa moät soá thöïc vaät vaøo caùc thôøi

ñieåm khaùc nhau trong naêm.

Döïa vaøo ñaëc ñieåm ñòa hình vaø thöøa keá nhöõng thoâng tin cuûa caùc ñôït ñieàu

tra nghieân cöùu tröôùc cuûa caùc chuyeân gia thöïc vaät. Thaûm thöïc vaät khoâ haïn ven

bieån huyeän Ninh Haûi (thuoäc VQG Nuùi Chuùa) ñöôïc chia thaønh 5 khu vöïc khaûo

saùt cô baûn: baõi Thòt, baõi Hoõm, baõi Thuøng, Ñoàng Troøn, khu vöïc ven bieån Bình

Tieân. Taïi moãi khu vöïc töø 300m trôû xuoáng, caùc tuyeán ñieàu tra thu thaäp ñöôïc

thieát laäp theo caùc ñöôøng moøn coù saün (ñöôïc xem nhö laø tuyeán chính), caùc tuyeán

phuï theo kieåu xöông caù ñöôïc môû veà hai phía vaø ñi qua caùc quaàn xaõ khaùc nhau.

22

Treân moãi tuyeán tieán haønh ñieàu tra taát caû caùc loaøi thöïc vaät naèm ôû phaïm

vi 10m – 20m moãi beân. Moãi loaøi laáy töø 5 – 6 tieâu baûn. Ñieàu tra taát caû caùc loaøi

thöïc vaät baäc cao coù maïch.

Treân tuyeán, tieán haønh ghi cheùp ñaëc ñieåm caùc kieåu thaûm thöïc vaät, caùc

sinh caûnh khaùc nhau, thoáng keâ caùc loaøi thöïc vaät ñaõ gaëp vaø caùc taùc ñoäng töï

nhieân hay do con ngöôøi leân thaûm thöïc vaät.

2.1.2 Phöông phaùp oâ maãu tieâu chuaån.

Heä thoáng caùc oâ tieâu chuaån seõ ñaïi dieän cho tính chaát cuûa thaûm thöïc vaät,

cuûa khu vöïc nghieân cöùu, do ñoù oâ maãu tieâu chuaån phaûi ñöôïc choïn moät caùch

ngaãu nhieân vaø ñaûm baûo ñaïi dieän cho haàu heát caùc khu vöïc khaùc nhau (caùc sinh

caûnh khaùc nhau) trong phaïm vi nghieân cöùu.

Ñeå ñaït ñöôïc nhöõng phaân tích chính xaùc veà thaønh phaàn loaøi vaø xaùc ñònh

ñöôïc caùc loaøi öu theá trong caáu truùc thaûm thöïc vaät thì taát caû caùc loaøi ñöôïc ño

ñaïc trong oâ phaûi ñöôïc thu maãu ñeå xaùc ñònh chính xaùc teân khoa hoïc cuûa loaøi.

Caùc maãu thu öu tieân coù ñaày ñuû hoa, quaû, tuy nhieân trong nghieân cöùu caáu

truùc thaûm thì coù raát nhieàu loaøi caàn thu maãu ñeå xaùc ñònh nhöng laïi khoâng coù

ñöôïc caùc tieâu chuaån naøy, do ñoù chaáp nhaän vieäc thu maãu chæ coù caønh vaø laù.

Trong tröôøng hôïp naøy, caùc maãu thu nhieàu tieâu baûn ñeå tieän cho vieäc phaân tích

vaø xaùc ñònh teân khoa hoïc, ñieàu ñoù seõ ñaûm baûo tính chính xaùc cao hôn. Caùc

maãu thu ñöôïc ghi keøm caùc thoâng tin lieân quan ñeán ñòa ñieåm vaø nhöõng ñaëc tính

cuûa thöïc vaät caàn thieát cho vieäc xaùc ñònh, ñoàng thôøi cuõng ghi nhöõng nhaän ñònh

taïm thôøi cho nhöõng loaøi coù theå.

Kích thöôùc oâ tieâu chuaån:

Kích thöôùc oâ phuï thuoäc vaøo caùc kieåu thaûm thöïc vaät, caùc sinh caûnh.

Trong phaïm vi nghieân cöùu cuûa ñeà taøi, toâi ñaõ choïn caùc kích thöôùc 40m x 40m, ôû

23

khu vöïc coù ñòa hình doác, gaây khoù khaên cho vieäc ñieàu tra thì choïn oâ nhoû 10m x

10m. Tieán haønh ño ñöôøng kính caùch maët ñaát 1,3m (D1.3), chieàu cao döôùi caønh

(Hc), chieàu cao vuùt ngoïn (Hn), ñöôøng kính taùn caây (D taùn) cuûa taát caû caùc caây

goã coù D1.3 >= 10cm. Trong oâ tieán haønh ño, ñeám, veõ phaãu ñoà doïc vaø phaãu ñoà

ngang.

Caùch ño ñeám ghi cheùp thaûm thöïc vaät trong oâ:

Duøng phieáu ñieàu tra ñeå ghi cheùp thaûm thöïc vaät trong oâ

+ Phaàn ñaàu phieáu ghi caùc thoâng tin cô baûn cuûa oâ ñieàu tra nhö soá oâ, toïa

ñoä, ñoä cao, kieåu thaûm thöïc vaät, ngaøy ñieàu tra, ngöôøi ñieàu tra . . .

+ Ño ñeám vaø ñònh loaïi caây goã, caây buïi. Caàn ghi teân cuûa taát caû caùc caây

goã vaø caây buïi trong oâ, caây naøo chöa bieát teân phaûi laáy tieâu baûn vaø ñaùnh soá vaøo

phieáu ñeå ñònh loaïi.

+ Ñoái vôùi nhöõng caây bò phaân caønh saùt goác thì coi nhö laø 2 caây rieâng bieät.

Veõ phaãu ñoà traéc dieän quaàn theå:

Theo phöông phaùp bieåu ñoà traéc dieän quaàn theå thöïc vaät cuûa P.W.

Richards vaø T.A.W. Davin (1933).[47]

Phaãu ñoà röøng laø maët caét ngang vaø maët caét doïc cuûa röøng. Phaãu ñoà röøng

cho ta thaáy keát caáu taàng röøng (phaãu ñoà ngang), hình daïng taùn cuûa töøng loaøi vaø

ñoä taøn che cuûa röøng (phaãu ñoà ñöùng).

+ Phaãu ñoà röøng ñöôïc veõ treân giaáy keû ly, coâng vieäc ñöôïc tieán haønh cuøng

vôùi ño, ñeám caây, theo nguyeân taéc veõ töøng caây moät.

+ Phaãu ñoà ñöùng (maët caét doïc): Choïn moät laùt caét coù chieàu daøi (thöôøng laø

caïnh cuûa oâ tieâu chuaån), vaø chieàu saâu 10m (40x10m). Caây gaàn veõ tröôùc, caây xa

veõ sau, neân khi theå hieän treân giaáy keû ly, nhöõng caây ñöùng phía tröôùc coù neùt

lieàn, nhöõng caây ñöùng phía sau coù neùt ñöùt.

24

+ Phaãu ñoà ngang (maët caét ngang): ñöôïc chieáu töø taùn caây xuoáng, veõ treân

toaøn boä dieän tích oâ tieâu chuaån. Do ñoù caây cao nhaát seõ laø neùt lieàn vaø nhöõng caây

döôùi taùn seõ coù neùt rôøi.

Veõ phaãu ñoà ñöùng cho moät caù theå ñöôïc tieán haønh nhö sau:

+ Xaùc ñònh vò trí ngoïn caây.

+ Ño taùn caây veà 2 höôùng Nam Baéc vaø Ñoâng Taây ñeå xaùc ñònh vò trí cuûa

taùn caây treân maët phaúng.

+ Quan saùt kyõ hình daïng thaân caây, caønh caây vaø taùn caây ñeå veõ chuùng

treân giaáy sao cho hình veõ gioáng vôùi thöïc teá.[47]

Veõ phaãu ñoà ngang cho moät caù theå:

+ Xaùc ñònh goác caây baèng caùch duøng la baøn: Choïn moät caây laøm chuaån vaø

xaùc ñònh caùc höôùng (Ñoâng, Taây, Nam, Baéc), choïn moät höôùng laøm chuaån (seõ

xaùc ñònh goác theo höôùng ñoù), töø goác caây laøm chuaån ñoù muoán veõ caây naøo chæ

caàn quay la baøn veà höôùng caây ñoù vaø xem la baøn leäch moät goùc bao nhieâu ñoä so

vôùi höôùng ñaõ choïn laøm chuaån vaø ño töø caây laøm chuaån ñeán ñoù laø bao nhieâu

met.

+ Quan saùt hình daïng vaø kích thöôùc cuûa taùn caây theo maët phaúng ngang

roài veõ leân giaáy keû ly.

Caàn ghi teân loaøi caây ñoù leân hình veõ cuûa noù (neáu teân caây ñöôïc vieát taét thì

phaûi coù chuù thích) hoaëc soá thöù töï cuûa caây ñoù trong baûng.

2.2 Xaùc ñònh vaø kieåm tra teân khoa hoïc

Vieäc xaùc ñònh teân khoa hoïc coù theå tieán haønh ngoaøi thöïc ñòa hay trong

phoøng tieâu baûn.

- Xaùc ñònh teân caây ngoaøi thöïc ñòa:

25

Vieäc xaùc ñònh ngoaøi thöïc ñòa coù lôïi theá laø söû duïng tieâu baûn coøn töôi, caùc

boä phaän cuûa caây chöa thay ñoåi veà hình daïng, maøu saéc. Hôn nöõa khi xaùc ñònh

neáu thaáy thieáu caùc thoâng tin vaø soá lieäu cuûa loaøi ñang nghieân cöùu coù theå laáy

tieâu baûn boå sung ngay. Tuy nhieân, khoù khaên khi xaùc ñònh ngoaøi thöïc ñòa laø

thieáu taøi lieäu ñeå tra cöùu.

- Xaùc ñònh teân caây trong phoøng tieâu baûn:

Xaùc ñònh moät soá tieâu baûn cuûa caùc loaøi nghi laø loaøi môùi ngay taïi thöïc ñòa.

Neáu chöa xaùc ñònh chính xaùc teân khoa hoïc cuûa loaøi thì caàn ghi cheùp, moâ taû

thaät chi tieát caùc ñaëc ñieåm cuûa loaøi nhaát laø moâ taû ñaëc ñieåm cuûa hoa, quaû ñeå

vieäc giaùm ñònh taïi phoøng tieâu baûn thuaän lôïi hôn.

Giaùm ñònh teân khoa hoïc treân cô sôû laù, hoa vaø aûnh chuïp, keát hôïp vôùi taøi

lieäu moâ taû, ñoái chieáu vôùi taøi lieäu boä “Caây coû Vieät Nam” cuûa Phaïm Hoaøng Hoä

laø taøi lieäu chính.

Tröôøng hôïp khoù giaùm ñònh ñöôïc teân khoa hoïc, mang maãu veà phoøng tieâu

baûn ñeå ñoái chieáu vôùi boä maãu löu tröõ taïi phoøng tieâu baûn:

+ Phoøng tieâu baûn thöïc vaät – VQG Nuùi Chuùa, huyeän Ninh Haûi – tænh

Ninh Thuaän.

+ Phoøng tieâu baûn thöïc vaät – Vieän Sinh hoïc nhieät ñôùi, 85 Traàn Quoác

Toaûn, Q3, TP.HCM.

2.3 Laäp danh luïc thöïc vaät

Danh luïc thöïc vaät laø moät baûng thoáng keâ toaøn boä caùc loaøi thöïc vaät ñaõ

gaëp hoaëc thu ñöôïc tieâu baûn trong khu vöïc ñieàu tra nghieân cöùu.

Danh luïc thöïc vaät laø moät trong caùc muïc tieâu quan troïng cuûa coâng taùc

ñieàu tra thöïc vaät trong nghieân cöùu.

26

Danh luïc thöïc vaät ñöôïc saép xeáp theo caùc ngaønh thöïc vaät töø thaáp ñeán

cao. Trong caùc ngaønh, xeáp caùc hoï theo vaàn abc, trong caùc hoï xeáp caùc chi vaø

loaøi theo vaàn abc (theo teân khoa hoïc).

Ñoái vôùi teân Vieät Nam, coù theå coù nhieàu teân, choïn teân thöôøng goïi nhaát ñeå

ñaàu tieân, sau ñoù ñeán caùc teân sau, teân daân toäc.

2.4 Thu maãu vaø baûo quaûn tieâu baûn thöïc vaät

2.4.1 Coâng vieäc thu maãu

Maãu thu ñaït tieâu chuaån laø maãu theå hieän ñöôïc toái ña caùc ñaëc ñieåm khaùc

nhau cuûa caây: laù to nhaát laãn laù nhoû nhaát, laù giaø, laù non, laù keøm, hoa, quaû . . .

Trong tröôøng hôïp laù hoaëc cuïm hoa, quaû to thì thu caùc boä phaän khaùc nhau rieâng

reõ.

Giöõ maãu ñeå ñem veà eùp: Maãu ñöôïc thu eùp trong caëp maãu hoaëc cho vaøo

tuùi ni loâng. Toát nhaát laø sau khi thu maãu, söûa maãu caån thaän roài xeáp ngay ngaén

vaøo caëp maãu. [3]

2.4.2 EÙp vaø laøm khoâ maãu vaät

Maãu thu haùi veà caàn vuoát thaúng, giöõ ñuùng hình daùng töï nhieân, ñaët vaøo

giöõa hai tôø baùo (khoå lôùn gaáp ñoâi). Tröôøng hôïp maãu daøi hoaëc roäng hôn khoå baùo,

ta coù theå beû gaáp khuùc laïi moät hai ñieåm, nhöng caùc laù, caønh khoâng ñöôïc choàng

cheùo leân nhau. Xeáp maãu vaøo tôø baùo sao cho thaáy ñöôïc caû hai maët laù, cuoáng laù

vaø choùp laù, sau ñoù xeáp leân maãu 4 – 5 tôø baùo khaùc ñeå taïo ñoä caùch giöõa caùc maãu

vaø coù khaû naêng huùt aåm, ñoàng thôøi traùnh caùc caønh cuûa maãu vaät naøy khoâng in

veát leân maãu vaät kia. Xeáp tieâu baûn leân treân caëp goã vôùi soá löôïng vöøa ñuû (daøy

khoaûng 15 – 20cm), duøng daây coät chaët caëp goã laïi.

Sau khi eùp xong mang maãu ra phôi naéng (neáu muøa heø) vaø thöôøng xuyeân

thay giaáy huùt aåm ñeå maãu mau khoâ vaø khoâng bò ruïng laù. Trong tröôøng hôïp

27

khoâng coù naéng cho vaøo tuû saáy hoaëc beáp löûa, loø saáy. ÔÛ ñaây toâi chuû yeáu laø phôi

naéng maãu vaø thay giaáy thöôøng xuyeân (1 ngaøy 2 – 3 laàn). [43]

Moät soá chuù yù tröôùc khi ñem maãu saáy khoâ:

Ñeå giöõ ñöôïc maøu khi saáy khoâ, tröôùc khi eùp ñem nhuùng nhanh vaøo nöôùc

soâi. Ñoái vôùi caùc loaøi caây coù nhöïa muû, cuõng nhuùng maãu vaøo nöôùc soâi tröôùc khi

ñem eùp ñeå saáy, traùnh ñöôïc hieän töôïng maãu bò ruïng laù.

Moät soá tröôøng hôïp duøng hoaù chaát ñeå giöõ maøu, baèng caùch ngaâm maãu vaøo

dung dòch (CuSO4) 5% trong moät ngaøy ñeâm, hoaëc ngaâm maãu 6 – 12 giôø trong

dung dòch (200ml nöôùc noùng hoøa tan 30 gr pheøn, 5 gr tieâu dieâm) sau ñoù vôùt ra

ñeå raùo nöôùc roài eùp vaø saáy khoâ.[3], [43]

Trong moät soá tröôøng hôïp maãu chöa coù ñieàu kieän eùp, saáy khoâ ngay (do

ñieàu kieän thôøi tieát, . . .), toâi ñaõ baûo quaûn maãu baèng caùch: öôùp maãu trong dung

dòch coàn 60 – 70% ñaët trong tuùi ni loâng kín.

2.4.3 Xöû lyù maãu ñaõ saáy khoâ

Sau khi ñaõ ñöôïc saáy khoâ, ñeå ngaên chaën coân truøng vaø naám phaù haïi, maãu

phaûi ñöôïc ngaâm taåm caùc chaát ñoäc. Dung dòch thöôøng ñöôïc söû duïng ngaâm taåm

maãu thöïc vaät laø Clorua thuûy ngaân (HgCl2). Pha cheá nhö sau: 1 lít coàn coâng

nghieäp (900) pha vôùi 1/2 lít nöôùc vaø 30g HgCl2, khuaáy ñeàu. Maãu ñöôïc ngaâm

trong dung dòch naøy 4 – 5 phuùt roài vôùt ra, ñaët giöõa hai tôø baùo cho raùo, sau ñoù

eùp vaø saáy laïi. Maãu ñöôïc xöû lyù baèng Clorua thuûy ngaân seõ bò maát maøu xanh do

dieäp luïc bò phaù huûy, nhöng raát beàn.[47]

2.4.4 Khaâu keát maãu

Sau khi maãu ñaõ ñöôïc xöû lyù hoaù chaát vaø saáy khoâ laïi, coù theå ñem khaâu

keát ñeå coá ñònh maãu. Giaáy duøng khaâu keát maãu laø loaïi bìa roki cöùng, beàn, maøu

traéng. Khoå giaáy qui ñònh khaâu tieâu baûn laø (28 x 42)cm hoaëc (30 x 42)cm.

28

Beân goùc traùi cuûa tieâu baûn, daùn eââtyket coù kích thöôùc (7x10)cm, ghi caùc

noäi dung: teân phoøng tieâu baûn (teân cô quan, tröôøng, . . .), soá hieäu, teân Vieät Nam,

teân khoa hoïc, hoï, moâi tröôøng soáng, ngöôøi thu maãu, ngaøy thu maãu, ngöôøi giaùm

ñònh.

2.5 Caùc phöông phaùp ñaõ söû duïng ñeå phaân tích maãu ñaát.

Maãu ñaát ñöôïc phaân tích taïi Phaân vieän Ñieàu tra Quy hoaïch vaø Thieát keá

noâng nghieäp (soá 20 Voõ Thò Saùu, QI, Thaønh phoá Hoà Chí Minh), döôùi söï höôùng

daãn cuûa TS. Phaïm Quang Khaùnh, CN. Trònh Thò Nga.

Baûng 2.1: Baûng thoáng keâ caùc phöông phaùp söû duïng phaân tích ñaát [36]

TT Chæ tieâu phaân tích Phöông phaùp phaân tích

1 pH KCl Chieát ruùt baèng dung dòch KCl 1M pH = 5.8-6.0.

Tyû leä ñaát: dòch laø 1: 5, ño treân maùy C535

2 N toång soá Phöông phaùp Kjendahal

3 P2O5 toång soá Coâng phaù baèng hoån hôïp axit H2SO4 vaø HClO4 so

maøu treân maùy SFECTRONIC 21D

4 Ca2+, Mg2+ Chieát ruùt baèng dung dòch NH4Ac 1M pH = 7

5 CEC (Cation Chieát ruùt baèng dung dòch NH4Ac 1M pH = 7

Exchange Capacity)

6 Thaønh phaàn cô giôùi Phöông phaùp tyû troïng keá

3 caáp

7 Chieát ruùt ñaát: dòch tyû leä 1: 5 baèng nöôùc caát, HCO3

2-)

chuaån ñoä baèng dung dòch HCl 0,02N vôùi chæ thò

metyl da cam (dung dòch chaån ñoä ñaõ loaïi CO3

29

CHÖÔNG III: KEÁT QUAÛ VAØ THAÛO LUAÄN

3.1 Nhaân toá baûn ñòa

3.1.1 Danh luïc caùc loaøi thöïc vaät khoâ haïn ven bieån huyeän Ninh Haûi – tænh

Ninh Thuaän

Qua nhieàu ñôït khaûo saùt thöïc ñòa, ñaõ thoáng keâ, thu haùi maãu vaät vaø laäp

danh luïc thöïc vaät ñöôïc 233 loaøi, 151 chi, xeáp trong 57 hoï thuoäc 41 boä coù ôû 03

ngaønh thöïc vaät coù maïch thuoäc vuøng khoâ haïn (Phuï luïc 1). Trong toång soá caùc

loaøi khaûo saùt, ñaõ thöïc hieän ñöôïc 97 tieâu baûn thöïc vaät ñöôïc eùp trong bìa cöùng

vaø hôn 100 aûnh tieâu baûn (Phuï luïc 4).

1. Ngaønh Thaïch Tuøng Lycopodiophyta: coù 01 hoï, 01 chi vaø 01 loaøi.

2. Ngaønh Tueá Cycadophyta: coù 01 hoï, 01 chi vaø 04 loaøi.

3. Ngaønh Ngoïc Lan Magnoliophyta: coù 54 hoï, 150 chi vaø 229 loaøi.

Vôùi 97 loaøi thöïc vaät laøm tieâu baûn, chieám 41,63% soá loaøi hieän coù trong

danh luïc thöïc vaät, thuoäc 72 chi (47,37%), 31 hoï (54,39%)ï, 01 ngaønh thöïc vaät.

Vôùi 31 hoï laáy tieâu baûn, thì coù 06 hoï coù töø 05 loaøi trôû leân, goàm caùc hoï:

+ Hoï Ba maûnh voû Euphorbiaceae: coù 10 loaøi, chieám 38,46% soá loaøi

trong danh luïc.

+ Hoï Ñaäu (3 hoï phuï) Fabaceae: coù 09 loaøi, chieám 36% soá loaøi trong

danh luïc.

+ Hoï Caø pheâ Rubiaceae: coù 08 loaøi, chieám 72,73% soá loaøi trong danh luïc.

+ Hoï Coû roi ngöïa Verbenaceae: coù 06 loaøi, chieám 54,55% soá loaøi trong

danh luïc.

+ Hoï Na Annonaceae: coù 05 loaøi, chieám 45,45% soá loaøi trong danh luïc.

+ Hoï Ñay Tiliaceae: coù 05 loaøi, chieám 71,43% soá loaøi trong danh luïc.

30

Trong 97 loaøi thöïc vaät ñaõ laáy tieâu baûn, thì coù 09 tieâu baûn thuoäc loaøi caây

ñaëc höõu, chieám 56,25% soá loaøi caây ñaëc höõu hieän coù cuûa thaûm thöïc vaät khoâ

haïn. Caùc tieâu baûn naøy ñeàu coù hoa, quaû.

3.1.2 Danh luïc thöïc vaät ñaëc höõu röøng khoâ haïn ven bieån huyeän Ninh Haûi –

tænh Ninh Thuaän

Trong soá 234 loaøi thöïc vaät khoâ haïn thuoäc 41 boä, 57 hoï cuûa 03 ngaønh

thöïc vaät thì coù 16 loaøi, thuoäc 08 hoï (Baûng 4.1) laø nhöõng loaøi thöïc vaät ñaëc höõu

cuûa röøng khoâ haïn ven bieån nôi ñaây.

Baûng 3.1: Danh luïc thöïc vaät caùc loaøi ñaëc höõu röøng khoâ haïn ven bieån huyeän

Ninh Haûi – tænh Ninh Thuaän

TT Teân Vieät Nam Teân khoa hoïc DS CD

Selagine llaceae 1. Hoï Quyeån baù

Selaginella tamariscina 1 Quyeån baù tröôøng sanh C T

(Beauv.)Spring

Annonaceae 2. Hoï Na

Polyalthia floribunda Ast G 2 Quaàn ñaàu nhieàu boâng

Polyalthia minima Ast T 3 Quaàn ñaàu laù nhoû

Ebenaceae 3. Hoï Thò

Disospyros bangoiensis Lec. g 4 Thò Ba ngoøi

Disospyros barauensis Lec. g 5 Thò Baø rau

Disospyros mollis Griff. g 6 Mun (Maëc cöa)

Euphorbiaceae 4.Hoï Ba maûnh voû

Actephila anthelmintica Gagn. T T Haùo duyeân trò laõi 7

Actephila gracile Hemsl. T Choøi moøi maûnh 8

Antidesma phanrangensis Gagn. T Cuø chinh 9

31

10 Cuø ñeøn 12 nuoám Corton dodecamerus Gagn. T

11 Trao traùo Polilane Excoecaria poilanci Gagn. T

Combretaceae 5. Hoï Chön baàu

Combretum deciduum Coll.& 12 Chön baàu ruïng laù D

Hemsley

Lythraceae 6. Hoï töû vi

Lagerstroemia lecomtei Gagn. T C 13 Baèng laêng Lecomte

Anacardiaceae 7. Hoï Xoaøi

Pentapadon annamensis (Evr.& 14 Nguõ lieät trung boä G

Tard.) Phamhoang.

Vitaceae 8. Hoï Nho

Cissus annamica Gagn. 15 Hoà ñaèng trung boä D C

Cissus evrardii Gagn. 16 Hoà ñaèng Evrard D

Chuù thích:

DS: daïng soáng; G: caây goã lôùn, g: caây goã nhoû, T: caây buïi, D: daây leo

CD: coâng duïng; T: laøm thuoác, C: laøm caûnh

3.1.3 Danh luïc thöïc vaät quí hieám röøng khoâ haïn ven bieån huyeän Ninh Haûi –

tænh Ninh Thuaän.

Theo saùch ñoû Vieät Nam naêm 2000, trong soá 234 loaøi thöïc vaät khoâ haïn

ñöôïc thoáng keâ treân ñaây thì coù 06 loaøi thuoäc 03 hoï [34] (Baûng 4.2) laø nhöõng

loaøi thöïc vaät quí hieám caàn ñöôïc baûo veä nghieâm ngaët.

32

Baûng 3.2: Danh luïc thöïc vaät quí hieám röøng khoâ haïn ven bieån huyeän Ninh Haûi

– tænh Ninh Thuaän.

TT Teân Vieät Nam Teân khoa hoïc SÑVN

Cycadaceae 1. Hoï Thieân tueá

Cycas circinalis L. E Thieân tueá troøn 1

Cycas micholitzii Dyer E Thieân tueá cheû 2

Cycas pectinata Griff. E Thieân tueá löôïc 3

Cycas siamensis Miq. E Thieân tueá xieâm 4

Ebenaceae 2. Hoï Thò

Diospyros molllis Griff. V 5 Mun (maëc cöa)

Fabaceae 3. Hoï Ñaäu

Cassia siamea Lamk. V 6 Muoàng xieâm

Chuù thích:

SÑVN: Saùch ñoû Vieät Nam

E: ñang nguy caáp; V: seõ nguy caáp

3.2 Nhaân toá di cö

Theo ñieàu tra cuûa Phaân vieän Ñieàu Tra Quy Hoaïch Röøng II, naêm 2001 –

2002 thì Khu BTTN röøng khoâ haïn Nuùi Chuùa naèm ôû gaàn cuoái daõy Tröôøng Sôn

vaø vuøng Ñoâng Nam Boä neân heä ñoäng vaø thöïc vaät cuûa Khu BTTN Nuùi Chuùa noùi

chung coù quan heä chaët cheõ vôùi heä ñoäng, thöïc vaät cuûa daõy Tröôøng Sôn nam cuûa

mieàn Ñoâng Nam Boä, cuõng nhö cuûa Vieät Nam [39]. Rieâng veà quaàn heä thöïc vaät

cuûa Khu BTTN röøng khoâ haïn Nuùi Chuùa cuõng coù söï aûnh höôûng cuûa 4 nhaân toá di

cö cuûa khu heä thöïc vaät Chaâu AÙ nhö:

+ Töø phía Nam leân laø luoàng thöïc vaät thaân thuoäc vôùi khu heä thöïc vaät

Malaixia – Indonexia vôùi ñaëc tröng caây hoï Daàu (Dipterocarpaceae).

33

+ Töø phía Taây vaø Taây Nam sang laø luoàng thöïc vaät thaân thuoäc vôùi khu

heä thöïc vaät AÁn Ñoä – Mieán Ñieän vôùi caùc hoï ñaëc tröng: hoï Töû vi (Lythraceae),

hoï Coû roi ngöïa (Verbenaceae), hoï Baøng (Combretaceae), hoï Tung

(Datiscaceae), hoï Goøn (Bombaceae), vv. . .Nhöõng hoï naøy coù haàu heát caùc loaøi

caây ruïng laù trong muøa khoâ, hình thaønh caùc kieåu röøng kín nöûa ruïng laù vaø ruïng

laù ôû Vieät Nam.

+ Töø phía Taây Baéc xuoáng laø luoàng thöïc vaät aù nhieät ñôùi vaø oân ñôùi cuûa

khu heä thöïc vaät Himalaya – Vaân Nam – Quyù Chaâu Trung Quoác, vôùi caùc hoï

ñaëc tröng nhö: hoï Re (Lauraceae), hoï Deû (Fagaceae), hoï Kim giao

(Podocarpaceae), hoï Gaám (Gnetaceae), hoï Cheø (Theraceae), hoï Tích tuï

(Aceraceae), hoï Ñoã quyeân (Ericaceae) . . . Haàu heát caùc loaøi caây trong caùc hoï

naøy laø caây laù roäng thöôøng xanh, coù nguoàn goác cuûa heä thöïc vaät aù nhieät ñôùi vaø

oân ñôùi.

+ Töø heä thöïc vaät baéc Vieät Nam – Nam Trung Hoa xuoáng, vôùi caùc hoï

ñaëc tröng: hoï Ñaäu (Fabaceae), hoï Ba maûnh voû (Euphorbiaceae), hoï Thò

(Ebenaceae), hoï Boà hoøn (Sapindaceae), hoï Xoan (Meliaceae), hoï Caø pheâ

(Rubiaceae), hoï Xoaøi (Anacardiaceae), . . .

3.3 Caùc quaàn heä (Kieåu röøng)

3.3.1 Kieåu röøng thöa treân ñaát ñaù loä ñaàu vuøng khoâ haïn ven bieån

Naèm phía höôùng bieån Ñoâng trong vuøng ñoài, ôû ñoä cao döôùi 300m so vôùi

maët bieån, coù nhieàu ñaù loä ñaàu, vôùi caùc caây goã daïng nhoû vaø caây buïi thöôøng coù

gai, phaân caønh nhieàu töø saùt goác hay xoaén laïi nhau ñeå choáng vôùi gioù bieån vaø

maát nöôùc. ÔÛ kieåu röøng naøy chuùng toâi tieán haønh khaûo saùt 2 oâ tieâu chuaån:

34

(cid:153) OÂ tieâu chuaån soá 1 – Ñöôøng xuoáng baõi Hoõm – thoân Thaùi An – xaõ

Vónh Haûi

(cid:190) Ñieàu kieän ñòa hình, ñaát ñai:

OÂ tieâu chuaån coù kích thöôùc (40 x 40)m, ñaët ôû ñoä cao 87m.

Toaï ñoä ñòa lyù: UTM: X = 0302357, Y = 1292765.

Ñoä doác 150, höôùng phôi Ñoâng Baéc.

Taàng ñaát maët coù nhieàu soûi saïn, ñaù loä ñaàu chieám tyû leä 40% (töông ñoái

thaáp), ñòa hình töông ñoái baèng phaúng, ñoä doác nhoû (150). Theo keát quaû phaân tích

cuûa Phaân vieän Quy hoaïch vaø Thieát keá noâng nghieäp thì ñaát ôû ñaây thuoäc loaïi ñaát

xaùm naâu vuøng baùn khoâ haïn, vôùi teân theo FAO/UNESCO töông öùng laø “Arenic

lixisolis”. Coù thaønh phaàn cô giôùi trung bình (caùt pha seùt), ñaát chua, ngheøo caùc

döôõng chaát.

Moät phaãu dieän ñaát ñöôïc ñaøo trong oâ tieâu chuaån, ôû ñoä saâu 80m. Theo keát

quaû phaân tích cuûa Phaân vieän Quy hoaïch vaø Thieát keá noâng nghieäp ñöôïc keát quaû

nhö sau (Phuï luïc 2):

Tyû leä caáp haït caùt chieám tyû troïng töø 50-52%, töông öùng caáp haït seùt töø

33-35%, thòt töø 15-17%. Muøn ñaït möùc trung bình thaáp ôû taàng ñaát maët M =

1,4%, caùc taàng döôùi chæ ñaït < 1%; laân toång soá ngheøo P2O5 = 0,036-0,049%.

Dung tích haáp thu thaáp CEC = 6,09 – 6,69 me/100g ñaát; Cation kieàm trao ñoåi

khaù ñaëc bieät laø Mg2+ töông ñoái cao, Ca2+ = 1,14 – 1,89 me/100g, Mg2+ =3,03 –

3,41 me/100g, Na+= 0,11 – 0,22me/100g ñaát.

(cid:190) Thaønh phaàn loaøi

Treân oâ tieâu chuaån soá 1, chuùng toâi xaùc ñònh ñöôïc 25 loaøi thuoäc 17 hoï

(Baûng 3.3). Trong ñoù coù 231 caây goã, thì coù 141 caây goã coù ñöôøng kính

D1.3>=10cm, thuoäc 13 loaøi, 10 hoï, 129 caây buïi, thuoäc 10 loaøi, 8 hoï. Ngoaøi ra

35

coøn coù 2 loaøi daây leo chieám öu theá laø Zizyphus oenoplia (L.) Mill. (Taùo röøng)

thuoäc hoï Rhamnaceae (hoï Taùo) vaø Capparis beneolens Gagn. (Caùp chaân reát),

hoï Capparaceae (hoï Caùp). . .

ÔÛ kieåu röøng naøy, loaøi Buchanania reticulata Hance (Moâ ca), thuoäc hoï

Anacardiaceae (hoï Xoaøi) coù maät ñoä töông ñoái lôùn 243,75 caây/ha, coù ñoä che

phuû 477,8m2, chieám 29,86% dieän tích che phuû, keá ñeán laø loaøi Combretum

quadrangulare Kurz (Chön baàu), thuoäc hoï Combretaceae (hoï Baøng), coù maät ñoä

231,25 caây/ha, coù ñoä che phuû 231,3m2, chieám 14,45% dieän tích che phuû, loaøi

Randia dasycarpa (Kurz) Bakh.f. (Gaêng nhung), thuoäc hoï Rubiaceae (hoï Caø

pheâ), coù maät ñoä 200 caây/ha, coù ñoä che phuû 288m2, chieám 18% dieän tích che

phuû – ñoù laø 3 loaøi quan troïng nhaát, chieám öu theá cuûa kieåu röøng naøy. Ngoaøi ra ôû

taàng caây buïi coøn coù caùc loaøi Polyalthia suberosa (Roxb.) Thw. (Quaàn ñaàu voû

xoáp), thuoäc hoï Annonaceae (hoï Na), coù maät ñoä 162,5 buïi/ha, ñoä che phuû 6,5%,

loaøi Mitrephora pallens Ast (Mao ñaøi taùi), coù maät ñoä 143,74 buïi/ha, ñoä che

phuû 5,75%, loaøi Randia spinosa Bl. (Gaêng gai), hoï Rubiaceae (hoï Caø pheâ), coù

maät ñoä 118,75 buïi/ha, ñoä che phuû 10,68%, loaøi Streblus illicifolia (Kurz) Corn.

(OÂroâ ruoái), thuoäc hoï Moraceae (hoï Daâu taèm), coù maät ñoä 93,75 buïi/ha, ñoä che

phuû 3,75% . . .laø nhöõng loaøi chieám öu theá.

36

Baûng 3.3: Baûng toång hôïp soá lieäu caùc loaøi treân kieåu röøng ôû ñöôøng xuoáng baõi Hoõm – thoân Thaùi An – xaõ Vónh Haûi.

Ngöôøi khaûo saùt: Thieàu Leâ Phong Lan

Teân Vieät Nam

Teân khoa hoïc

DS SL

H(m)

H.DC(m)

D1.3>=10cm

Scp

MÑ

(Caây)

TB/Max

/ha

SL TB/max

Annonaceae

1. Hoï Na

Mitrephora pallens Ast

Mao ñaøi taùi

2-3.5

2x2

143.75

+++

Polyalthia suberosa (Roxb.) Thw.

Quaàn ñaàu voû xoáp

2-3.5

2x2

162.5

Ebenaceae

2. Hoï Thò

Diospyros mollis Griff.

Mun (Maëc nöa)

8-10

4-8

13-15

2x2

131.25

Sapotaceae

3. Hoï Seán

Manilkara hexandra (Roxb.) Dub

Gaêng neùo

6-7

5-6,5

13-17

3x3

68,8

Capparaceae

4. Hoï Caùp

Capparis beneolens Gagn..

Caùp chaân reát

Crataeva adansonii DC. subsp

Buùn ba laù

6x6

6,25

trifoliata (Roxb.)Jac.

Ngaøy khaûo saùt: 27/10/2005

37

Tiliaceae

5. Hoï Day

Grewia sp.

2,5-3,5

1,5x1,5

Coø ke sp

Moraceae

6. Hoï Daâu taèm

Streblus asper Lour.

1-2,5

10-14

Duoái nhaùm

3-4

2x2

100

Streblus illicifolia (Kurz) Corn.

OÂ roâ ruoái

2-3

2x2

93,75

Euphorbiaceae

7. Hoï Ba maûnh voû

Actephila sp.

Haùo duyeân

1,5-2

1,5x1,5

68,8

Sauropus sp.

Boà ngoùt

1-1,5

1,5x1,5

43,7

Combretaceae

8. Hoï Baøng

Combretum quadrangulare Kurz.

5-8

Chön baàu

8-9

12-17

2,5x2,5

231,25

+++

Terminalia chebula Retz.

5-7

Chieâu lieâu ngheä

8-10

12-14

2,5x2,5

125

Fabaceae

9. Hoï Ñaäu

Albizia sp.

Soáng raén

12-14

10-12

20-25

6x6

43,75

Milletia ichthyotona Drake.

Thaøn maùt

7-9

5-7

12-15

2,5x2,5

56,25

Sapindaceae

10. Hoï Boà hoøn

Dodonea viscosa Jacq.

Chaønh raøng

1,5-2,5

2x2

37x5

38

Anacardiaceae

11. Hoï Xoaøi

Buchanania reticulata Hance

6-10

14-27

3,5x3,5

243,75

+++

3-8

Moâ ca

Lannea coromandelica

10-12

20-25

5x5

6-8

Coùc chuoät

(Hoult.) Merr.

Rhamnaceae

12. Hoï Taùo

Zizyphus oenoplia (L.) Mill.

Taùo röøng

Loganiaceae

13. Hoï Maõ tieàn

Strychnos nux – vomica L.

Maõ tieàn

8-9

6-7

11-12

2x2

68,75

Rubiaceae

14. Hoï Caø pheâ

Randia dasycarpa (Kurz) Bakh.f.

Gaêng nhung

2,5-3,5

2-3

11-12

3x3

200

Randia spinosa Bl.

Gaêng gai

1,7-2,2

3x3

118,75

Melastomataceae

15. Hoï Muoâi

Memecylon sp.

Saàm

2-2,5

2x2

43,75

Boraginaceae

16. Hoï Voøi voi

Carmone microphylla (Lam.) Don.

Cuïm ruïm

1,5-2

1,5x1,5

68,75

39

Verbenaceae

17. Hoï Coû roi ngöïa

Vitex limonifolia Wall.

2,5-4

1-3

11-12

2x2

118.75

Bình linh vaøng chanh

Chuù thích:

DS: daïng soáng; G: goã lôùn, g: goã nhoû, T: caây buïi, D: daây leo

SL: soá löôïng

H(m) TB/Max: chieàu cao caû ngoïn trung bình vaø lôùn nhaát.

H.DC(m) TB/Max: chieàu cao döôùi caønh, trung bình vaø lôùn nhaát.

D1.3>=10cm TB/Max: ñöôøng kính ngang ngöïc lôùn hôn hoaëc baèng 10cm, trung bình vaø lôùn nhaát.

Scp m2: dieän tích che phuû tính theo töøng loaøi.

MÑ/ha: maät ñoä caây/1ha.

SS: söùc soáng; +++ (raát toát); ++ (khaù); + (trung bình); - (yeáu).

40

(cid:190) Caáu truùc taàng

Döïa treân traéc dieän ngang (40 x40)m vaø traéc dieän doïc (cuûa moät baêng daøi

coù kích thöôùc (40x10)m, chuùng toâi coù theå moâ taû vaø ñaùnh giaù phaàn naøo hieän

traïng vaø caùc sinh daïng.

OÂ tieâu chuaån soá 1 – ñaïi dieän cho kieåu röøng thöa treân ñaát ñaù loä ñaàu vuøng

khoâ haïn ven bieån, naèm treân ñöôøng xuoáng baõi Hoõm - thoân Thaùi An, xaõ Vónh

Haûi - coù toång dieän tích che phuû chieám 73,6%.

ÔÛ taàng caây goã, coù chieàu cao caû ngoïn trung bình laø 6,35m, chieàu cao

döôùi taùn trung bình laø 3,79m, ñöôøng kính taùn trung bình laø 2,66m, ñoä che phuû

trung bình 9,55%.

ÔÛ taàng caây buïi coù chieàu cao trung bình laø 1,8m, dieän tích che phuû trung

bình chieám 3,46%.

Loaøi öu theá ôû ñaây laø Buchanania reticulata Hance (Moâ ca), coù chieàu

cao caû ngoïn trung bình laø 6m, chieàu cao döôùi taùn trung bình 3m, ñöôøng kính

taùn trung bình laø 3,5m, ñoä bao phuû chieám 29,8%, laø loaøi quan troïng nhaát cuûa

thaûm. Keá ñeán laø Combretum quadrangnlare Kurz. (Chön baàu), coù chieàu cao caû

ngoïn trung bình laø 8m, chieàu cao döôùi taùn trung bình 5m, ñöôøng kính taùn trung

bình laø 2,5m, ñoä bao phuû chieám 14,45%. Keá ñeán laø Randia dasycarpa (Kurz)

Bakh.f. (Gaêng nhung), coù chieàu cao trung bình laø 2,5m, chieàu cao döôùi taùn

trung bình 2m, ñöôøng kính taùn trung bình laø 3m, ñoä bao phuû chieám 18%. Loaøi

Albizia sp. (Soáng raén), tuy khoâng phaûi laø loaøi öu theá, nhöng coù ñoä bao phuû

töông ñoái cao ñeán 15,75%.

Cuøng vôùi loaøi Albizia sp. (Soáng raén) coøn coù Lannea coromandelica

(Hoult.) Merr. (Coùc chuoät) laø caùc loaøi coù ñoä öu theá thaáp nhöng coù caùc chæ soá

nhö: ñoä bao phuû, chieàu cao caây, chieàu cao döôùi taùn, ñöôøng kính taùn … lôùn hôn.

41

Caùc loaøi naøy laøm thaønh taàng sinh thaùi cuûa taùn röøng; beân döôùi taàng naøy laø taàng

caây buïi coù chieàu cao trung bình 1,8m vôùi caùc loaøi Mitrephora pallens Ast (Mao

ñaøi taùi), Polyalthia suberosa (Roxb.) Thw. (Quaàn ñaàu voû xoáp), Streblus

illicifolia (Kurz) Corn. (OÂroâ duoái), Randia spinosa Bl. (Gaêng gai), Carmone

microphylla (Lam.) Don. (Cuïm ruïm) laø caùc loaøi chieám öu theá.

Ngoaøi ra, ôû taàng caây buïi coøn coù Capparis beneodens Gagn. (Caùp chaân

reát), Zizyphus oenoplia (L.) Mill. laø caùc loaøi daây leo, coù ñoä bao phuû töông ñoái

cao, chieám 20%. Caùc caây goã ôû ñaây coù thaân thaáp, phaân nhieàu caønh töø goác. Phaàn

lôùn caùc caây goã coù voû daøy, thaân coù nhieàu u nhoû, coù gai. Caây thöôøng ruïng laù vaøo

muøa khoâ coù Lannea coromandelica (Hoult.) Merr., Randia dasycarpa (Kurz)

Bakh.f., Crateva adansonii DC. subsp trifoliata (Roxb.)Jac.; laù daøy, laùng, coù

gai, hoaëc laù nhaùm coù loâng, meùp laù coù raêng cöa nhö: Streblus asper Lour..,

Streblus illicifolia (Kurz) Corn. Caây goã coù giaù trò ôû ñaây coù loaøi Diospyros

mollis Griff (Mun), Vitex limonifolia Wall. (Bình linh vaøng chanh).

Hình 3.1: Hieän traïng röøng ôû baõi Hoõm, thoân Thaùi An – xaõ Vónh Haûi

42

Hình 3.2 Phaãu ñoà ngang oâ tieâu chuaån soá 1

43

Hình 3.3 Phaãu ñoà doïc oâ tieâu chuaån soá 1

44

(cid:153) OÂ tieâu chuaån soá 2 – Ñoàng troøn - Vónh Hy - xaõ Vónh Haûi

(cid:190) Ñieàu kieän ñòa hình, ñaát ñai

OÂ tieâu chuaån coù kích thöôùc (40x40)m, ñaët ôû ñoä cao 148m.

Toïa ñoä ñòa lyù UTM: X = 0302400, Y = 1294520

Ñoä doác 100, höôùng phôi Taây – Baéc.

Naèm trong khu vöïc ít bò taùc ñoäng cuûa con ngöôøi vaø gia suùc.

Taàng ñaát maët coù ñaù loä ñaàu chieám tyû leä 20-25%. Ñòa hình töông ñoái baèng

phaúng, ñoä doác nhoû (100). Theo keát quûa phaân tích cuûa Phaân vieän Quy hoaïch vaø

Thieát keá noâng nghieäp thì ñaát ôû ñaây thuoäc loaïi ñaát xaùm naâu vuøng baùn khoâ haïn,

vôùi teân theo FAO/UNESCO töông öùng laø “Arenic lixisols”. Coù thaønh phaàn cô

giôùi trung bình, ñaát chua, ngheøo caùc döôõng chaát.[36]

Moät phaãu dieän ñaát ñöôïc ñaøo trong oâ tieâu chuaån ôû ñoä saâu 80cm. Theo

keát quaû phaân tích (Phuï luïc 3) ñöôïc keát quûa nhö sau:

Tyû leä caáp haït caùt chieám tyû troïng töø 47 – 54%, töông öùng caáp haït seùt töø

35 – 37%, thòt töø 11 – 16%. Muøn ñaït möùc trung bình ôû taàng maët M = 1,510%,

caùc taàng döôùi chæ ñaït < 1%; laân toång soá ngheøo P2O5 = 0,043 – 0,061%. Dung

tích haáp thu CEC = 6,950 – 7,509 me/100g ñaát; Cation kieàm trao ñoåi: Mg2+

(töông ñoái cao) = 2,030 – 2,410, Ca2+ = 0,877 – 1,570 me/100g ñaát, Na+ = 0,089

– 0,251 me/100g ñaát. Nhìn chung ñaát ngheøo caùc döôõng chaát, phaûn öùng dung

dòch ñaát chua pH(KCL) = 4,32 – 4,67.

(cid:190) Thaønh phaàn loaøi

Treân oâ tieâu chuaån naøy chuùng toâi xaùc ñònh ñöôïc 166 caây goã coù ñöôøng

kính D1.3>=10cm treân toång soá 202 caây goã cuûa 12 loaøi, 10 hoï coù maët ôû ñaây

(Baûng 3.4). ÔÛ taàng caây buïi xaùc ñònh ñöôïc 181 caây thuoäc 13 loaøi, 9 hoï treân toång

soá 28 loaøi, 17 hoï coù trong oâ tieâu chuaån. Ngoaøi ra coøn coù 3 loaøi daây leo chieám

45

öu theá laø Albizia julibrissin Duraz. (Soáng raén nhieàu laù), Entada pursaetha

A.P.DC. (Baøm baøm) thuoäc hoï Fabaceae (hoï Ñaäu), Zizyphus oenoplia (L.) Mill.

(Taùo röøng), hoï Rhamnaceae (hoï Taùo).

Treân oâ tieâu chuaån naøy, loaøi Combretum quadrangulare Kurz. (Chön

baàu) thuoäc hoï Combretaceae (hoï Baøng) coù maät ñoä cao nhaát 256,25 caây/ha, coù

ñoä che phuû 164 m2, chieám 10,25% dieän tích che phuû, laø loaøi quan troïng nhaát vaø

chieám öu theá cuûa kieåu röøng naøy. Keá ñeán laø Buchanania reticulata Hance (Moâ

ca) thuoäc hoï Anacardiaceae (hoï Xoaøi), coù maät ñoä 162,5 caây/ha, coù ñoä che phuû

318,5m2, chieám 19,9%. Loaøi Terminalia sp. (Chieâu lieâu) hoï Combretaceae coù

maät ñoä 156,25 caây/ha, ñoä che phuû 100m2, chieám 6,25% dieän tích che phuû. Loaøi

Randia dasycarpa (Kurz) Bakh.f. (hoï Rubiaceae) coù maät ñoä 137,5 caây/ha, ñoä

che phuû 189m2, chieám 11,8% dieän tích che phuû. Loaøi Vitex pinnata L. var.

ptilota (Dop) Phamhoang. thuoäc hoï Verbenaceae (Coû roi ngöïa) coù maät ñoä

106,25 caây/ha, ñoä che phuû 153m2, chieám 9,56% dieän tích che phuû laø nhöõng

loaøi chieám öu theá cuûa kieåu röøng naøy. Ngoaøi ra, ôû taàng caây buïi coøn gaëp moät soá

loaøi öu theá nhö Mitrephora pallens Ast (Mao ñaøi taùi) 200 buïi/ha, thuoäc hoï

Annonaceae (hoï Na), Opuntia dillenii (Ker-Gawl.) Haw.(Vôït gai), hoï

Cactaceae (Long coát) 131,25 buïi/ha, Streblus illicifolia (Kurz) Corn. (OÂroâ nuùi),

hoï Moraceae (Daâu taèm) 93,75 buïi/ha, Canthium parvifolium Roxb. (Caêng

côm), hoï Rubiaceae (Caø pheâ) 118,75 buïi/ha, Randia spinosa Bl. (Gaêng gai), hoï

Rubiaceae (Caø pheâ), 100 buïi/ha… laø nhöõng loaøi chieám öu theá cuûa kieåu röøng

naøy.

Töø keát quaû khaûo saùt treân cho thaáy ôû kieåu röøng naøy caây buïi ñoùng vai troø

heát söùc quan troïng, chieám soá löôïng loaøi töông ñoái lôùn, maät ñoä cao vaø coù söùc

soáng toát.

46

Keát quaû khaûo saùt ôû 2 khu vöïc (Baõi Hoõm - Thaùi An vaø Ñoàng Troøn -

Vónh Hy) cho thaáy ôû moãi khu vöïc thaønh phaàn loaøi coù khaùc nhau ñoâi chuùt. Keát

quaû naøy cuõng chæ mang tính chaát töông ñoái, bôûi oâ tieâu chuaån coù kích thöôùc nhoû

(40x40)m vaø chæ ñaët ôû hai ñieåm khaûo saùt. Do vaäy, chöa theå xaùc ñònh ñöôïc

chính xaùc soá löôïng loaøi öu theá cuûa kieåu röøng naøy. Tuy nhieân, keát quaû khaûo saùt

böôùc ñaàu cuõng ñaõ xaùc ñònh ñöôïc moät soá loaøi öu theá coù ñoä che phuû lôùn, ñoùng

vai troø quan troïng cuûa thaûm thöïc vaät nôi ñaây vaø thöôøng gaëp nhaát cuûa kieåu röøng

naøy.

+ ÔÛ taàng caây goã coù caùc loaøi nhö: Buchanania reticulata Hance (Moâ ca),

Lannea coromandelica (Hoult.) Merr. (Coùc chuoät), thuoäc hoï Anacardiaceae (hoï

Xoaøi), Combretum quadrangulare Kurz. (Chön baàu), Terminalia sp. (Chieâu

lieâu), thuoäc hoï Combretaceae (Baøng), Randia dasycarpa (Kurz) Bakh.f. (Gaêng

nhung), hoï Rubiaceae (Caø pheâ), Albizia sp. (Soáng raén), hoï Fabaceae (hoï

Ñaäu)…

+ ÔÛ taàng caây buïi coù caùc loaøi: Mitrephora pallens Ast (Mao ñaøi taùi),

Polyalthia suberosa (Roxb) Thw. (Quaàn ñaàu voû xoáp), thuoäc hoï Annonaceae

(hoï Na), Opuntia dillenii (Ker. - Gawl.) Haw.(Vôït gai), hoï Cactaceae (Long

coát), Streblus ilicifolia (Kurz) Corn. (OÂroâ nuùi), hoï Moraceae (Daâu taèm), Randia

spinosa Bl. (Gaêng gai), hoï Rubiaceae (Caø pheâ)…

Daïng daây leo chieám öu theá ôû kieåu röøng naøy coù Zizyphus oenoplia (L.)

Mill. (Taùo röøng), hoï Rhamnacaea (Taùo).

47

Baûng 3.4: Baûng toång hôïp soá lieäu caùc loaøi treân kieåu röøng ôû Ñoàng Troøn – thoân Vónh Hy – xaõ Vónh Haûi.

Ngöôøi khaûo saùt: Thieàu Leâ Phong Lan

Teân Vieät Nam

Teân khoa hoïc

DS SL

H(m)

H.DC(m)

D1.3>=10cm

Scp

MÑ

(Caây)

TB/Max

/ha

TB/max

Annonaceae

1. Hoï Na

Mitrephora pallens Ast

Mao ñaøi taùi

3-5

2x2

200

+++

Polyalthia suberosa (Roxb) Thw.

Quaàn ñaàu voû xoáp

2,5-4

2x2

Ebenaceae

2. Hoï Thò

Diospyros mollis Griff.

Mun (Maëc nöa)

13-15

7-10

11-17

2x2

118,75

Sapotaceae

3. Hoï Seán

Manilkara hexandra (Roxb.) Dub

Gaêng neùo

5-7

3-5

12-15

6x6

Capparaceae

4. Hoï Caùp

Capparis flavicans Kurz

Caùp vaøng

2,5-4

2x2

81,25

+++

Niebuhria siamensis Kurz

Chan chan

3-6

2x2

68,75

Ngaøy khaûo saùt: 03/11/2005

48

Tiliaceae

5. Hoï Day

Grewia sp.

2-4

2x2

68,75

Coø ke

Moraceae

6. Hoï Daâu taèm

Ficus superba L.var.japonica Miq.

5-6

14-20

56,25

7-9

5x5

Soäp

Streblus asper Lour.

Duoái nhaùm

3-4

2x2

93,75

+++

Streblus illcifolia (Kurz) Corn.

3-5

2x2

43,75

OÂ roâ ruoái

Euphorbiaceae

7. Hoï Ba maûnh voû

Antidesma sp.

Choøi moøi

3-4

1,5x1,5

43,75

Cactaceae

8. Hoï Long coát

Opuntia dillenii (Ker-Gaul.) Haw.

Vôït gai

3-6

3x3

131,25

+++

Combretaceae

9. Hoï Baøng

Combretum quadrangulare Kurz

Chön baàu

3-5

1,5-2

12-20

2x2

256,25

+++

Terminalia sp.

Chieâu lieâu

5-8

3-6

13-17

2x2

156,25

Melastomataceae

10. Hoï Muoâi

Memecylon chevalieri Guill.

Saàm Chevalier

3-4

1,5x1,5

43,75

49

Fabaceae

11. Hoï Ñaäu

Albizia julibrissin Duraz.

Soáng raén nhieàu laù

Entada pursaetha A.P.DC.

+++

Baøm baøm

Milletia ichthyotona Drake

Thaøn maùt

6-8

3-6

14-17

3x3

37.5

Sapindaceae

12. Hoï Boà hoøn

Dodonea viscosa Jacq.

Chaønh raøng

2-4

2x2

43,75

Meliaceae

13. Hoï Xoan

Azadiracta indica Juss.f.

Saàu ñaâu

4-6

2,5-4,5

15-20

2,5x2,5

68,75

Anacardiaceae

14. Hoï Xoaøi

Buchanania reticulata Hance

Moâ ca

10-12

16-20

3,5x3,5

162,5

3-6

+++

Lannea coromandelica

Coùc chuoät

14-17

18-22

5x5

62,5

6-8

+++

(Hoult.)Merr.

Rhamnaceae

15. Hoï Taùo

Zizyphus oenoplia (L.)Mill.

Taùo röøng

Rubiaceae

16. Hoï Caø pheâ

Canthium parvifolium Roxb.

Caêng côm

118,75

2x2

3-4

Randia dasycarpa (Kurz)Bakh.f.

Gaêng nhung

2-4

12-17

137,5

+++

3x3

3-5

50

Gaêng gai

Randia spinosa Bl.

2,5-4

2,5x2,5

100

Gaêng laù leäch

Meyna parvifolia Robyns.

2,5-4

1,5x1,5

87,5

Verbenaceae

17. Hoï Coû roi ngöïa

Vitex limonifolia Wall.

Bình linh vaøng chanh

10-12

3-6

11-16

3x3

106,25

Chuù thích:

DS: daïng soáng; G: goã lôùn, g: goã nhoû, T: caây buïi, D: daây leo

SL: soá löôïng

H(m) TB/Max: chieàu cao caû ngoïn, trung bình vaø lôùn nhaát.

H.DC(m) TB/Max: chieàu cao döôùi caønh, trung bình vaø lôùn nhaát.

D1.3>=10cm TB/Max: ñöôøng kính ngang ngöïc lôùn hôn hoaëc baèng 10cm, trung bình vaø lôùn nhaát.

Scp m2: dieän tích che phuû tính theo töøng loaøi.

MÑ/ha: maät ñoä caây/1ha.

SS: söùc soáng; +++(raát toát); ++(khaù); +(trung bình); - (yeáu).

51

(cid:190) Caáu truùc taàng

Döïa treân traéc dieän ngang (40 x40)m vaø traéc dieän doïc cuûa moät baêng daøi

coù kích thöôùc (40x10)m, chuùng toâi coù theå moâ taû vaø ñaùnh giaù phaàn naøo hieän

traïng vaø caùc sinh daïng.

OÂ tieâu chuaån soá 2 - ñaïi dieän cho kieåu röøng thöa treân ñaù loä ñaàu vuøng khoâ

haïn ven bieån, ñöôïc ñaët ôû Ñoàng Troøn - thoân Vónh Hy - xaõ Vónh Haûi, coù toång

dieän tích che phuû chieám 78,375%.

ÔÛ taàng caây goã, coù chieàu cao caû ngoïn trung bình laø 6,65m, chieàu cao

döôùi taùn trung bình laø 2,73m, ñöôøng kính taùn trung bình laø 2,84m, ñoä che phuû

trung bình 9,68%.

ÔÛ taàng caây buïi coù chieàu cao trung bình laø 2,75m, dieän tích che phuû trung

bình chieám 3,92%.

Loaøi öu theá ôû ñaây laø Combretum quadrangulare Kurz (Chön baàu),

thuoäc hoï Combretaceae (hoï Baøng) coù chieàu cao vuùt ngoïn trung bình laø 3m,

chieàu cao döôùi caønh trung bình laø 1,5m, ñöôøng kính taùn trung bình laø 2m, ñoä

che phuû chieám 10,25%, ñaây laø loaøi coù maät ñoä lôùn nhaát. Keá ñeán laø Buchanania

reticulata Hance (Moâ ca), thuoäc hoï Anacardiaceae (Xoaøi), coù chieàu cao vuùt

ngoïn trung bình laø 10m, chieàu cao döôùi caønh trung bình laø 3m, ñöôøng kính taùn

trung bình laø 3,5m, ñoä che phuû chieám 19,9%. Ñaây laø loaøi coù ñoä che phuû lôùn

nhaát, do ñoù noù chính laø loaøi ñoùng vai troø quan troïng nhaát cuûa thaûm. Loaøi

Randia dasycarpa (Kurz) Bakh.f. (Gaêng nhung), hoï Rubiaceae (Caø pheâ), coù

chieàu cao vuùt ngoïn trung bình laø 3m, chieàu cao döôùi caønh trung bình laø 2m,

ñöôøng kính taùn trung bình laø 3m, ñoä che phuû chieám 11,8%. Loaøi Vitex pinnata

L.var. ptilota (Dop) Phamhoang., coù chieàu cao vuùt ngoïn trung bình laø 10m,

chieàu cao döôùi caønh trung bình laø 3m, ñöôøng kính taùn trung bình laø 3m, ñoä che

52

phuû chieám 9,56%, laø nhöõng loaøi coù ñoä che phuû lôùn nhaát, do ñoù ñoùng vai troø

quan troïng cuûa thaûm, tuy nhieân maät ñoä cuûa moät soá loaøi nhö Vitex pinnata

L.var. ptilota (Dop) Phamhoang. thì khoâng cao.

Caùc loaøi Lannea coromandelica (Hoult.) Merr. (Coùc chuoät), Milletia

ichthyotona Drake. (Maùt ñaùnh caù), Diospyros mollis Griff., laø nhöõng loaøi coù

maät ñoä thaáp nhöng coù caùc chæ soá nhö chieàu cao vuùt ngoïn, chieàu cao döôùi caønh,

ñöôøng kính D1.3, ñöôøng kính taùn… thì lôùn. Caùc loaøi naøy laøm thaønh taàng sinh

thaùi cuûa taùn röøng.

Caây goã coù giaù trò ôû ñaây coù Vitex pinnata L.var. ptilota (Dop)

Phamhoang. (Bình linh), Diospyros mollis Griff. (Mun).

ÔÛ taàng caây buïi coù chieàu cao trung bình laø 2,75m, vôùi caùc loaøi Opuntia

dillenii (Ker. - Gawl.) Haw.(Vôït gai) laø loaøi chieám öu theá vôùi chieàu cao trung

bình 3m, ñoä che phuû 11,81%, coù söùc soáng toát. Keá ñeán laø loaøi Mitrephora

pallens Ast chieàu cao trung bình 3m, ñoä che phuû 8%, loaøi Randia spinosa Bl.

coù chieàu cao trung bình 2,5m, ñoä che phuû 11,8%. Laø nhöõng loaøi ôû taàng döôùi

taùn chieám öu theá vaø ñoùng vai troø quan troïng cuûa thaûm, caùc loaøi naøy coù söùc

soáng toát.

OÂ tieâu chuaån soá 2 cuûa kieåu röøng thöa treân ñaù loä ñaàu vuøng khoâ haïn,

chuùng toâi nhaän thaáy taàng caây buïi raát phaùt trieån, vôùi ñoä cao trung bình laø 2,75m

vaø coù söùc soáng raát toát.

53

hình 3.4 Phaãu ñoà ngang oâ tieâu chuaån soá 2

54

hình 3.5: Phaãu ñoà ñöùng oâ tieâu chuaån soá 2

55

Hình 3.6: Hieän traïng röøng ôû Ñoàng Troøn, thoân Vónh Hy – xaõ Vónh Haûi

Qua keát quaû khaûo saùt, töø hai oâ tieâu chuaån treân mang tính ñaïi dieän cho

kieåu röøng thöa treân ñaù loä ñaàu vuøng khoâ haïn, chuùng toâi coù moät soá nhaän xeùt:

- Caùc ñieåm khaûo saùt ñöôïc ñaët ôû ñoä cao nhoû hôn 300m so vôùi möïc nöôùc

bieån, ñoä doác trung bình 150-200. Ñaát ôû ñaây chuû yeáu thuoäc loaïi ñaát xaùm naâu

vuøng baùn khoâ haïn, vôùi teân theo FAO/UNESCO töông öùng laø “Arenic lixisols”,

coù taàng ñaát maët moûng, nhieàu soûi saïn, tyû leä ñaù loä ñaàu 15-35%, coù haøm löôïng

dinh döôõng thaáp, ñaát ngheøo dinh döôõng.

- Ñieàu kieän khí haäu ñaëc bieät khaéc nghieät, löôïng möa thaáp (nhoû hôn

700mm), löôïng boác hôi cao (1827mm/naêm) gaáp 2,6 laàn löôïng möa haøng naêm.

- Heä thöïc vaät chòu söï chi phoái maïnh meõ cuûa caùc yeáu toá sinh thaùi, chæ coù

nhöõng loaøi chòu ñöôïc khí haäu khoâ haïn, naéng noùng vaø öa saùng phaùt trieån. Ñaëc

56

ñieåm sinh daïng cuûa caùc loaøi caây ôû ñaây khaù gioáng nhau, thöôøng laø nhöõng caây

goã thaáp, nhoû, phaân caønh töø döôùi thaáp, moïc thöa thôùt. Thaân coù lôùp voû daøy hoaëc

coù gai, u nhoû, xuø xì ñeå choáng ñôõ söï thoaùt hôi nöôùc trong ñieàu kieän thôøi tieát khoâ

haïn keùo daøi.

- Trong quaù trình khaûo saùt theo tuyeán vaø oâ tieâu chuaån, chuùng toâi nhaän

thaáy nôi naøo röøng khoâ haïn coù maät ñoä caây goã töông ñoái daøy, thì caây khaúng

khiu, dong doûng cao, ít phaân nhaùnh, ñöôøng kính thaân nhoû; coøn nôi röøng coù maät

ñoä caây goã thöa thì caây to, thaáp, phaân caønh töø döôùi goác, thaân xuø xì, taùn roäng,

ñöôøng kính thaân cuûa nhöõng caây goã ôû ñaây thöôøng to hôn.

Töø keát quaû khaûo saùt theå hieän trong baûng 3.3 vaø 3.4 cho thaáy caùc caây goã

ôû ñaây thaáp, phaân caønh töø luùc coøn raát thaáp nhö Buchanania reticulata Hance

phaân caønh khi coøn döôùi 1-2m. Ngoaøi ra caùc caây goã ôû ñaây coøn coù ñaëc ñieåm:

thaân coù voû daøy, coù nhieàu u nhoû, coù gai, nöùt, saàn suøi..; laù daøy vaø laùng, ruïng laù

vaøo muøa khoâ…

Röøng ôû ñaây chæ laø nhöõng caây goã thaáp, moïc thöa thôùt, thöôøng xuyeân chòu

taùc ñoäng cuûa con ngöôøi qua caùc hoaït ñoäng ñoán caây laøm goã, cuûi, than; laøm cho

röøng voán ñaõ thöa thôùt, ngheøo naøn caøng trôû neân kieät queä. Phaàn lôùn caùc caây goã

maø chuùng toâi gaëp trong quaù trình khaûo saùt, ñeàu laø nhöõng caây thöù sinh phaùt

trieån töø goác caây bò chaët; cho neân kieåu röøng thöa khoâ haïn ôû khu vöïc naøy laø kieåu

röøng khoâ haïn thöù sinh.

Theo Thaùi Vaên Tröøng vaø caùc nhaø khoa hoïc cuûa Phaân vieän Ñieàu tra Quy

hoaïch röøng II, khi khaûo saùt heä thöïc vaät ôû vuøng khoâ Phan Rang, ñaõ moâ taû kieåu

traûng caây to, caây buïi cao khoâ haïn nhieät ñôùi vôùi caùc ñaëc ñieåm:

- Phaân boá ôû ñoä cao 300m - 700m, ñoä doác 100 -150.

- Caây goã coù chieàu cao trung bình 5m - 6m.

57

- Caùc kieåu öu theá cuûa kieåu sinh caûnh röøng naøy laø: Polyalthia suberosa

(Roxb)Thw. (Quaàn ñaàu voû xoáp), Spondias pinnata (Koening & L.f.) Kurz (Coùc

röøng), Lagerstroemia sp. (Baèng laêng), Vitex pinnata L. var. ptilota(Dop.)

Phamhoang. (Bình linh), Combretum quadrangulare Kurz (Chön baàu), … So

vôùi moâ taû cuûa caùc taùc giaû, thì keát quaû cuûa chuùng toâi coù söï khaùc bieät ñoâi chuùt

veà maët ñòa hình, veà caáu truùc vaø thaønh phaàn loaøi öu theá. Keát quaû khaûo saùt ôû 2 oâ

tieâu chuaån treân cho thaáy: caây goã trong khu vöïc coù kích thöôùc trung bình töø

6,35m - 6,65m, caùc loaøi öu theá Buchanania reticulata Hance (Moâ ca),

Combretum quadrangulare Kurz (Chön baàu), Randia dasycarpa (Kurz) Bakh.f.

(Gaêng nhung), Vitex pinnata L.var. ptilota (Dop.) Phamhoang., Lannea

coromandelica (Hoult.) Merr. (Coùc chuoät). Söï khaùc nhau naøy coù theå do ñieàu

kieän ñòa hình, nhaân toá con ngöôøi, phaïm vi khaûo saùt… Tuy nhieân, veà maët sinh

daïng thì khoâng coù söï khaùc nhau lôùn, maø thöôøng chuùng bieåu hieän caùc ñaëc ñieåm

chung cuûa caây buïi khoâ haïn nhö: caây goã thaáp, moïc thöa, thaân khaúng khiu, phaân

caønh raát sôùm, coù voû boïc thaân daøy, coù nhieàu u nhoû treân thaân, coù gai…

Do vaäy, kieåu sinh caûnh maø chuùng toâi khaûo saùt cuõng coù theå xem laø kieåu

traûng caây to, caây buïi coû cao khoâ haïn nhieät ñôùi.[21], [22], [39]

3.3.2 Kieåu truoâng buïi gai, haïn nhieät ñôùi ven bieån.

Kieåu quaàn heä naøy phaân boá ôû phaàn chaân nuùi, töø ñoä cao döôùi 200m treân

caùc söôøn phía Ñoâng, naèm giaùp ranh vôùi caùc baõi caùt ven bieån coù ñòa hình töông

ñoái baèng phaúng, treân ñaát coù nhieàu ñaù loä ñaàu, vôùi caùc loaøi caây buïi nhoû vaø caùc

loaøi thaân moïng nöôùc.

Do ñieàu kieän ñaát ñai, cuõng nhö khí haäu khaéc nghieät vaø taùc ñoäng khai

thaùc cuûa con ngöôøi (cuûi, goã, chaên thaû gia suùc), maät ñoä caây goã raát thöa vaø coù

taøn che khoâng kín ñaát. Tuy nhieân, caây buïi nhoû vaø luøm buïi phaùt trieån maïnh. Ñeå

58

xaùc ñònh möùc ñoä quan troïng cuûa caùc loaøi caây goã ôû kieåu röøng naøy chuùng toâi tieán

haønh khaûo saùt 3 oâ tieâu chuaån.

(cid:153) OÂ tieâu chuaån soá 3: chaân nuùi Baàu OÂng Gæ gaàn baõi Thòt –thoân Thaùi

An, xaõ Vónh Haûi

(cid:190) Ñieàu kieän ñòa hình, ñaát ñai

OÂ tieâu chuaån coù kích thöôùc (40 x 40)m, ñöôïc ñaët ôû ñoä cao 167m

Toïa ñoä ñòa lyù UTM: X = 0300050, Y = 1286750

Ñoä doác 100, ñaù loä ñaàu chieám 15-20%

Theo keát quaû ñieàu tra phaân tích naêm 2004 cuûa Phaân vieän Quy hoaïch vaø

Thieát keá noâng nghieäp thì ñaát khu vöïc naøy thuoäc loaïi ñaát caùt vaøng (Cv), theo

phaân loaïi cuûa FAO/WRB, ñaát caùt vaøng töông öùng laø Xanthi – /Ferrali –

Hypoluvic Areenosols. Ñaát coù thaønh phaàn cô giôùi nheï, tyû leä caáp haït caùt thöôøng

lôùn hôn hoaëc baèng 70%; tyû leä haït caùt mòn trong caáp haït caùt luoân chieám öu theá,

caáp haït thòt, seùt cuõng khaù hôn, taïo cho ñaát coù caáu truùc cuïc troøn caïnh ôû möùc ñoä

yeáu, khaû naêng thaám nöôùc toát, ñoä chua thaáp, baûo hoøa Bazô khaù cao, ít ñoäc toá,

haøm löôïng muøn, ñaïm, laân, Kali trong ñaát caùt vaøng ôû möùc trung bình.[36]

(cid:190) Thaønh phaàn loaøi loaøi

Treân oâ tieâu chuaån, chuùng toâi xaùc ñònh ñöôïc 117 caây, thuoäc 21 loaøi

(Baûng 3.5). Trong ñoù coù 3 loaøi thaân goã coù ñöôøng kính D1.3 >=10cm laø Lannea

coromadelica (Houtt.) Merr. (Coùc chuoät), loaøi Buchanania reticulata Hance

(Moâ ca) (coù 2 caây trong soá 19 caây coù trong oâ tieâu chuaån ñaït D1.3>=10cm)

thuoäc hoï Anacardiaceae (hoï Xoaøi), Manilkara hexandra (Roxb.) Dub. (Gaêng

neùo), hoï Sapotaceae (hoï Seán), caùc loaøi coøn laïi coù thaân goã laø caây buïi cao, daây

leo, coû. Trong soá 18 loaøi coøn laïi, thì loaøi Buchanania reticulata Hance laø loaøi

coù maät ñoä töông ñoái cao 118,75 caây/ha; keá ñeán laø Randia spinosa Bl. ,

59

Dodonea viscosa Jacq. . Thöïc teá, chuùng toâi ghi nhaän coù ñeán 9 loaøi caây goã

nhöng thaáp nhoû, phaân caønh töø goác, moïc daïng buïi vôùi maät ñoä thöa thôùt.

Ngoaøi ra coøn coù 2 loaøi daây leo chieám öu theá laø Zizyphus oenoplia (L.)

Mill.(Taùo röøng), thuoäc hoï Rhamnaceae (hoï Taùo) vaø Capparis annamensis

(Bak.f.) Jac.(Caùp trung boä), thuoäc hoï Capparraceae (hoï Caùp). Ñaëc bieät coù loaøi

thaân coû Selaginella tamariscina (Beauv.)Spring (Quyeån baù tröôøng sanh), thuoäc

hoï Selagine llaceae (hoï Quyeãn baù) ñaëc tröng cho vuøng khí haäu khoâ haïn ven

bieån.

Hình 3.7: Hieän traïng röøng ôû chaân nuùi Baàu OÂng Gæ, thoân Thaùi An – xaõ

Vónh Haûi

60

Baûng 3.5: Baûng toång hôïp soá lieäu caùc loaøi treân kieåu truoâng buïi gai haïn nhieät ñôùi ôû chaân nuùi Baàu OÂng Gæ – ñöôøng

xuoáng baõi Thòt – thoân Thaùi An – xaõ Vónh Haûi

Ngöôøi khaûo saùt: Thieàu Leâ Phong Lan

Teân khoa hoïc

MÑ/ha

H(m)

Teân Vieät Nam

(Caây)

TB/Max

Selaginellaceae

1.Hoï Quyeån baù

Selaginella tamariscina (Beauv.)Spring

Quyeån baù tröôøng sanh

Cycadaceae

2. Hoï Thieân tueá

Cycas pectinata Griff.

Thieân tueá troøn

12,5

1,5-2

Annonaceae

3. Hoï Na

Mitrephora pallens Ast

Mao ñaøi taùi

32,25

2-2,5

Cactaceae

4. Hoï Long coát

Opuntia dillenii (Ker-Gaul.) Haw.

Vôït gai

2-2,5

Ngaøy khaûo saùt: 15/10/2005

61

Clusiaceae

5. Hoï Böùa

Cratoxylum cochinchinensis (Lour.) Bl.

43,75

1-1,5

Thaønh ngaïnh nam

Ebenaceae

6. Hoï Thò

Diospyros sp.

Thò

12,5

2,5-3

Sapotaceae

7. Hoï Seán

Manilkara hexandra (Roxb.) Dub.

Gaêng neùo

32,25

2,5-3

Boraginaceae

8. Hoï Voøi voi

Carmone microphylla (Lam.) Don.

Cuøm ruïm

43,75

1-1,5

Capparraceae

9. Hoï Caùp

Capparis annamensis (Bak.f.) Jac.

Caùp trung boä

Moraceae

10. Hoï Daâu taèm

Streblus asper. Lour.

32,25

1,5-2

Duoái nhaùm

Streblus illcifolia (Kurz) Corn.

37,5

0,5-1

OÂroâ ruoái

Euphorbiaceae

11. Hoï Ba maûnh voû

Actephila sp.

37,5

1-1,5

Haùo duyeân

62

Melastomataceae

12. Hoï Muoâi

Memecylon chevalieri Guill.

31,25

1,5-2

Saàm Chevalier

Sapindaceae

13. Hoï Boà hoøn

Dodonea viscosa Jacq.

Chaønh raøng

1-1,5

Anacardiaceae

14. Hoï Xoaøi

Buchanania reticulata Hance

Moâ ca

118,75

2-3

Lannea coromandelica (Houtt.) Merr.

Coùc chuoät

31,25

3,5-5

Rhamnaceae

15. Hoï Taùo

Zizyphus oenoplia (L.) Mill.

Taùo röøng

+++

Fabaceae

16. Hoï Ñaäu

Sindora siamensis Teysm.ex Miq. var.

Goõ bieån

31,25

3-3,5

maritima (Pierr) K. et S.S Lars.

Rubiaceae

17. Hoï Caø pheâ

Randia dasycarpa (Kurz) Bakh.f.

Gaêng nhung

43,75

1,8-2,5

Randia spinosa Bl.

Gaêng gai

1,5-2

Lytharaceae

18. Hoï Töû vi

Lagestroemia sp.

Baèng laêng

43,75

2-2,5

63

Chuù thích:

DS: daïng soáng; G: goã lôùn, g: goã nhoû, T: caây buïi, D: daây leo

SL: soá löôïng

H(m) TB/Max: chieàu cao caû ngoïn, trung bình vaø lôùn nhaát.

MÑ/ha: maät ñoä caây/1ha.

SS: söùc soáng; +++ (raát toát); ++ (khaù); +(trung bình); - (yeáu).

64

(cid:190) Caáu truùc taàng

Döïa treân traéc dieän ngang (40m x 40m) vaø traéc dieän doïc cuûa moät baêng coù

kích thöôùc 40m x 10m, chuùng toâi coù theå ñaùnh giaù phaàn naøo hieän traïng vaø caùc

sinh daïng.

OÂ tieâu chuaån soá 3, ñaïi dieän cho kieåu truoâng buïi gai haïn, ñöôïc ñaët ôû

chaân nuùi Baàu OÂng Gæ thoân Thaùi An – xaõ Vónh Haûi, coù toång dieän tích che phuû

raát thaáp 40,6%. Nhìn chung chæ coù moät taàng caây buïi, caùc buïi ñöôïc phaân boá raõi

raùc trong thaûm, coù dieän tích che phuû trung bình moãi loaøi raát thaáp, do ñoù chuùng

toâi khoâng thoáng keâ dieän tích che phuû cuûa töøng loaøi trong oâ.

Treân oâ tieâu chuaån chuùng toâi xaùc ñònh ñöôïc 5 caây Coùc chuoät (Lannea

coromandelica (Houtt.) Merr.), coù chieàu cao trung bình 3,5m. Ñaây laø loaøi thaân

goã lôùn phaân boá raõi raùc trong kieåu röøng naøy. Caùc loaøi coøn laïi moïc ôû daïng caây

buïi coù chieàu cao trung bình 1,5 – 2m, moãi buïi coù töø 3 -5 caây; caùc caây thaân goã ôû

ñaây phaân caønh töø goác, coù nhieàu nhaùnh nhoû, ngaén, cöùng. Trong ñoù loaøi

Buchanania reticulata Hance laø loaøi chieám öu theá, coù chieàu cao trung bình 2m,

coù laù nhoû, thaân phaân caønh nhieàu hôn so vôùi nhöõng caây naøy moïc ôû kieåu röøng

thöa khoâ haïn ven bieån maø chuùng toâi ñaõ khaûo saùt 2 oâ ôû treân. Keá ñeán laø loaøi

Randia spinosa Bl., coù chieàu cao trung bình 1,5m. Caùc loaøi coøn laïi coù maät ñoä

thaáp, phaân boá raõi raùc.

Phaàn lôùn caùc loaøi ôû ñaây ñeàu mang caùc ñaëc ñieåm nhö: thaân nhoû, cöùng,

phaân caønh nhieàu vaø ngaén; laù nhoû, daøy, coù gai, meùp laù coù raêng cöa.

Do ñieàu kieän khí haäu khaéc nghieät, laïi thöôøng xuyeân bò taùc ñoäng cuûa con

ngöôøi nhö chaên thaû gia suùc, ñoán caây laøm cuûi. . . caùc loaøi ôû ñaây coù söùc soáng vaø

phaùt trieån ôû daïng trung bình vaø yeáu.

65

Hình 3.8: Phaãu ñoà ngang oâ tieâu chuaån soá 3

66

Hình 3.9: phaåu ñoà ñöùng oâ tieâu chuaån soá 3

67

(cid:153) OÂ tieâu chuaån soá 4: döôùi chaân nuùi, khu vöïc ven baõi Chaø Laø –

thoân Bình Tieân – xaõ Coâng Haûi

(cid:190) Ñieàu kieän ñòa hình, ñaát ñai

OÂ tieâu chuaån soá 4, coù kích thöôùc 40m x40m, ñaët ôû ñoä cao 38m.

Toïa ñoä ñòa lyù UTM: X = 0302649, Y = 1303357

Ñòa hình töông ñoái baèng phaúng, tyû leä ñaù loä ñaàu thaáp (10%)

Höôùng phôi Ñoâng – Baéc.

OÂ tieâu chuaån ñaët caùch möïc nöôùc bieån 500m veà höôùng Taây – Baéc.

Theo keát quaû ñieàu tra cuûa Phaân vieän quy hoaïch vaø Thieát keá noâng

nghieäp (naêm 2004), thì ñaát nôi ñaây thuoäc loaïi ñaát caùt vaøng (Cv). Theo phaân

loaïi cuûa FAO/WRB, töông öùng laø Xanthi - / Ferrali – Hypoluvic Arenosols.

(Tính chaát cuûa ñaát töông ñöông vôùi oâ tieâu chuaån soá 3 – chaân nuùi Baàu OÂng Gæ).

ÔÛ khu vöïc naøy ít coù söï taùc ñoäng cuûa ngöôøi vaø gia suùc.

(cid:190) Thaønh phaàn loaøi

Treân oâ tieâu chuaån chuùng toâi xaùc ñònh ñöôïc 107 caây, thuoäc 14 loaøi (Baûng

3.6), trong 12 hoï. Haàu heát caùc loaøi ôû ñaây moïc döôùi daïng buïi. Trong oâ, chuùng

toâi xaùc ñònh ñöôïc 32 caây goã thuoäc 4 hoï laø Sapotaceae, Fabaceae, Sapindaceae

vaø Anacardiaceae, nhöng ñeàu moïc döôùi daïng buïi, phaân caønh töø goác vaø cao

khoâng quaù 3m, khoâng coù caây naøo ñaït D1.3 >= 10cm, coøn laïi laø 75 caây buïi,

thuoäc 8 hoï.

Treân oâ tieâu chuaån, loaøi Memecylon chevalieri Guill. (Saàm chevelier), hoï

Melastomataceae (hoï Muoâi), coù maät ñoä cao nhaát 131,25 buïi/ 1ha, coù ñöôøng

kính taùn trung bình 2,5m, chieám 8,2% dieän tích che phuû, laø loaøi quan troïng

nhaát vaø chieám öu theá cuûa kieåu röøng naøy. Keá ñeán laø Dodonea viscosa Jacq.

(Chaønh raøng), thuoäc hoï Sapindaceae (Boà hoøn), coù maät ñoä 106,25 buïi/ha, ñöôøng

68

kính taùn trung bình laø 2m, chieám 4,25% dieän tích che phuû cuûa thaûm. Loaøi

Rapanea cochinchinensis Mez (Xay nam boä), thuoäc hoï Myrsinaceae (Côm

nguoäi), coù maät ñoä 81,25 buïi/ha, ñöôøng kính taùn trung bình laø 3m, chieám 7,31%

dieän tích che phuû cuûa thaûm. Ñoù laø 3 loaøi chieám öu theá vaø ñoùng vai troø quan

troïng cuûa kieåu truoâng buïi gai khoâ haïn cuûa khu vöïc.

69

Baûng 3.6: Baûng toång hôïp soá lieäu caùc loaøi treân kieåu truoâng buïi gai haïn nhieät ñôùi baõi Chaø Laø thoân Bình Tieân – xaõ Coâng Haûi.

Ngöôøi khaûo saùt: Thieàu Leâ Phong Lan

Ngaøy khaûo saùt: 07/04/2006

SS TT Teân Vieät Nam Teân khoa hoïc DS SL MÑ/ha H(m) Scp TB

TB/Max m2

Annonaceae 1. Hoï Na

Uvaria lucida Hook.f.& Thoms D ++ 1 Boà quaû boâng nhoû

Sapotaceae 2. Hoï Seán

Manilkara hexandra (Roxb.)Dub. G 2 12,5 2,5 - 3 3x3 + 2 Gaêng neùo

Myrsinaceae 3. Hoï Côm nguoäi

Rapanea cochinchinensis Mez T 13 81,25 2 - 2,5 3x3 +++ 3 Xay nam boä

Flacourtiaceae 4.Hoï Hoàng quaân

Scolopia nana Gagn. T 2 12.5 1,5 -2 2x2 ++ 4 Boùm luøn

Tiliaceae 5. Hoï Day

Grewia asiatica L. T 8 50 1,5 -2 2x2 ++ 5 Coø ke AÙ Chaâu

70

Euphorbiaceae 6.Hoï Ba maûnh voû

Breynia fruticosa (L.)Hook.f. T 6 37,5 1 -1,5 1,5x1,5 + 6 Boà cu veõ

Melastomataceae 7. Hoï Muoâi

Memecylon chevalier Guill. T 21 131,25 1,5 -2 2,5x2,5 +++ 7 Saàm Chevalier

Fabaceae 8. Hoï Ñaäu

Sindora siamensis Teysm. Ex Miq. 8 Goõ bieån 2 12.5 2 - 2,5 3x3 g +

var.maritima (Pierre)K. et SS. Lars. 14 87.5 2,5-3 2x2 g ++

Albizia julibrissin Duraz. 9 Soáng raéng

Sapindaceae 9. Hoï Boà hoøn

Nephelium sp. 10 g + 11 68,75 2,5-3 2x2 Nhaõn röøng

Dodonea viscosa Jacq. 11 T ++ 17 106,25 1,5-2 2x2 Chaønh raøng

Anacardiaceae 10. Hoï Xoaøi

Buchannania reticulata Hance - g 3 18,75 2,5-3 3x3 12 Moâ ca

Rubiaceae 11. Hoï Caø pheâ

Gardenia angkorensis Pit. T 3 18,75 1-1,5 1,5x1,5 + 13 Daønh daønh AÊng co

71

Boraginaceae 12. Hoï Voøi voi

Carmone microphylla (Lam.) Don. 31,25 1-1,5 1,5x1,5 - T 5 14 Cuøm ruïm

Chuù giaûi:

DS: daïng soáng G: goã lôùn, g: goã nhoû, T: caây buïi, D: daây leo

SL: soá löôïng

MÑ/ha: maät ñoä /ha

H(m)TB/Max: chieàu cao caû ngoïn, trung bình vaø lôùn nhaát

SS: söùc soáng; +++ (söùc soáng toát); ++ (khaù); + (trung bình); - (yeáu)

72

(cid:190) Caáu truùc taàng

Döïa treân traéc dieän ngang 40m x 40m, traéc dieän doïc 40m x 10m vaø keát

quaû khaûo saùt (Baûng 3.6), chuùng toâi coù theå moâ taû vaø ñaùnh giaù phaàn naøo caùc

hieän traïng vaø caùc sinh daïng.

OÂ tieâu chuaån soá 4 – ñaïi dieän cho kieåu truoâng buïi gai haïn nhieät ñôùi, ñöôïc

ñaët gaàn baõi Chaø Laø – thoân Bình Tieân – xaõ Coâng Haûi, coù toång dieän tích che phuû

70,3%.

ÔÛ kieåu röøng naøy chæ coù moät taàng caây buïi (caùc caây goã ôû ñaây moïc döôùi

daïng buïi cao khoâng quaù 3m), coù chieàu cao trung bình laø 1,79m, ñöôøng kính taùn

trung bình laø 2,21m.

Loaøi öu theá ôû kieåu röøng naøy laø Memecylon chevalieri Guill. (Saàm

chevalier), thuoäc hoï Melastomataceae (Muoâi), coù chieàu cao trung bình laø 1,5m,

ñöôøng kính taùn trung bình laø 2,5m, ñoä che phuû chieám 8,2%, keá ñeán laø Dodonea

viscosa Jacq. (Chaønh raøng), thuoäc hoï Sapindaceae (Boà hoøn), chieàu cao trung

bình 1,5m, ñöôøng kính taùn trung bình 2m, ñoä che phuû chieám 4,25%. Loaøi

Rapanea cochinchinensis Mez (Xay nam boä), thuoäc hoï Myrsinaceae (Côm

nguoäi), coù chieàu cao trung bình 2m, ñöôøng kính taùn trung bình 3m, ñoä che phuû

chieám 7,31%, laø 3 loaøi coù ñoä che phuû lôùn nhaát, ñoùng vai troø quan troïng cuûa

thaûm. Ngoaøi ra, coøn coù caùc loaøi Albizia julibrissin Duraz (Soáng raén),

Nephelium sp. (Nhaõn röøng) laø nhöõng caây goã nhoû, moïc thaønh töøng buïi, moãi goác

coù töø 3 – 5 caây, chieàu cao khoâng quaù 3m. Loaøi Rapanea cochinchinensis Mez

(Xay nam boä) vaø Memecylon chevalieri Guill. (Saàm chevalier), coù thaân phaân

caønh nhieàu töø goác taïo thaønh taùn roäng, ñöôøng kính taùn trung bình treân 2m, thaân

coù nhieàu nhaùnh nhoû, cöùng, laù daøy laùng, moïng nöôùc. Caùc loaøi coøn laïi coù maät ñoä

thaáp, phaân boá raõi raùc trong kieåu röøng, chieàu cao trung bình 1,5 – 2m, thaân vaø laù

73

cuõng mang caùc ñaëc ñieåm nhö: thaân nhoû cöùng, phaân nhieàu caønh ngaén, cöùng, laù

nhoû daøy, maët laùng, moät soá coù mang gai hoaëc meùp laù coù raêng cöa nhö: Carmone

microphylla (Lam.)Don. (Cuøm ruïm), Gardenia angkorensis Pit. (Daønh daønh

aêng co), Scolopia nana Gagn. (Boùm luøn).

Hình 3.10: Hieän traïng röøng ôû baõi Chaø Laø, thoân Bình Tieân – xaõ Coâng Haûi

74

Hình 3.11: Phaãu ñoà ngang oâ tieâu chuaån soá 4

75

Hình 3.12 Phaåu ñoà ñöùng oâ tieâu chuaån soá 4

76

(cid:153) OÂ tieâu chuaån soá 5 – treân söôøn ñoài nhìn xuoáng baõi Thuøng, thoân

Thaùi An – xaõ Vónh Haûi

(cid:190) Ñieàu kieän ñòa hình, ñaát ñai

OÂ tieâu chuaån coù kích thöôùc 10m x10m, ñaët ôû ñoä cao 155m

Toaï ñoä ñòa lyù UTM: X = 0306657, Y = 1298158. Ñoä doác 350.

Tyû leä ñaù loä ñaàu 80%

Höôùng phôi Ñoâng Baéc.

OÂ tieâu chuaån soá 5, ñöôïc ñaët treân söôøn ñoài, coù ñoä doác lôùn (350). Do ñòa

hình töông ñoái khoù khaên, neân chuùng toâi chæ khaûo saùt ñaïi dieän moät oâ tieâu chuaån

coù kích thöôùc nhoû (10m x 10m).

Theo keát quaû ñieàu tra cuûa Phaân vieän quy hoaëch vaø thieát keá noâng nghieäp

naêm 2004, thì ñaát khu vöïc naøy thuoäc nhoùm ñaát xoùi moøn trô soûi ñaù (E), coù taàng

ñaát moûng, nhieàu keát von, ñaù ong.

(cid:190) Thaønh phaàn loaøi

Treân oâ tieâu chuaån coù kích thöôùc (10m x10m), chuùng toâi xaùc ñònh ñöôïc

42 buïi thuoäc 8 loaøi (Baûng 3.7), trong ñoù coù 1 loaøi daây leo, 2 loaøi thaân coû.

Treân oâ tieâu chuaån naøy, luøm buïi phaùt trieån maïnh vaø chieám öu theá thuoäc

caùc loaøi Phyllanthus welwitschianus Muell.-Arg. (Sôn lieãu) coù maät ñoä 1700

caây/ha, keá ñeán laø Mitrephora pallens Ast (Mao ñaøi taùi), coù maät ñoä 1100

caây/ha. Ngoaøi ra coøn coù 2 loaøi coû phaùt trieån maïnh laø Gomphrena celosioides

Mart. (Nôû ngaøy ñaát), thuoäc hoï Amaranthaceae (Rau deàn) vaø Echinochloa crus-

galli (L.)P.Beauvoir. (coû Loàng vöïc), thuoäc hoï Poaceae (Coû).

Vì naèm beân söôøn ñoâng cuûa daõy ñoài, höôùng ra bieån, neân thöïc vaät nôi ñaây

khaù phaùt trieån, coù söùc soáng khaù toát. Caùc caây buïi moïc ôû ñaây phaân caønh nhieàu,

cöùng, moïc chen chuùt nhau taïo thaønh moät maûng daøy raát “ñoaøn keát” choáng laïi

77

gioù baõo vaø xoùi moøn. Veà maët sinh daïng thì caây ôû ñaây coù laù nhoû, maøu saäm hôn

so vôùi moïc ôû caùc nôi khaùc maø chuùng toâi ñaõ gaëp nhö Mitrephora pallens Ast

(Mao ñaøi taùi), Streblus ilicifolia (Kurz)Corn. (OÂ roâ nuùi), Dimocarpus jumatus

(Bl.)Leenh. subsp.indochinensis Leenh. (Nhaõn), Carmone microphylla

(Lam.)Don. (Cuøm ruïm).

Baûng 3.7: Baûng toång hôïp soá lieäu caùc loaøi treân kieåu truoâng buïi gai haïn nhieät

ñôùi treân söôøn doác ñöôøng xuoáng baõi Thuøng, thoân Vónh Hy, xaõ Vónh Haûi.

Ngöôøi khaûo saùt: Thieàu Leâ Phong Lan

TT Teân Vieät Nam

Teân khoa hoïc

DS Sl MÑ/ha SS

Annonaceae

1.Hoï Na

Mitrephora pallens Ast

Mao ñaøi taùi

1100

+++

Amaranthaceae

2. Hoï Rau deàn

Gomphrena celosioides Mart.

Nôû ngaøy ñaát

Flacourtiaceae

3.Hoï Hoàng quaân

Scolopia nana Gagn.

Boùm luøn

200

Moraceae

4.Hoï Daâu taèm

Streblus ilicifolia (Kurz.)Corn.

OÂ roâ nuùi

100

Euphorbiaceae

5.Hoï Ba maûnh voû

Euphorbia antiquorum L.

Xöông roàng

100

Phyllanthus

welwitschianus

Sôn lieãu

1700

Muell.-Arg.

Sapindaceae

6. Hoï Boà hoøn

Dimocarpus sp.

Nhaõn

200

Aslepiadaceae

7. Hoï Thieân lyù

Toxocarpus spirei Cost.

Tieàn quaû Spire

Ngaøy khaûo saùt: 27.12.2005

78

Boraginaceae

8. Hoï Voøi voi

Carmone microphylla

Cuøm ruïm

500

(Lam.)Don

Avagaceae

9. Hoï A gao

Dracaena

cochinchinensis

Huyeát giaùc

300

(Lour.)Merr.

Poaceae

10. Hoï Coû

Echinochloa

crus-galli

(L.)

Coû loàng vöïc

+++

P.Beauvoir.

Chuù thích:

DS: daïng soáng; g: goã nhoû, T: caây buïi, C: coû, D: daây leo

SL: soá löôïng

MÑ/ha: maät ñoä caây /1 ha

SS: söùc soáng; +++ (toát), ++ (khaù), + (trung bình), - (yeáu)

(cid:190) Caáu truùc taàng

OÂ tieâu chuaån soá 5 – ñaïi dieän cho kieåu truoâng buïi gai haïn nhieät ñôùi, ñöôïc

ñaët ôû söôøn ñoài höôùng Ñoâng Baéc, baõi Thuøng, thoân Vónh Hy, xaõ Vónh Haûi

Caùc caây coù kích thöôùc trung bình töø 1m – 1,5m, chæ coù loaøi Dracaena

cochinchinensis (Lour.) Merr. (Huyeát giaùc), Mitrephora pallens Ast (Mao ñaøi

taùi), Dimocarpus sp. (Nhaõn), coù kích thöôùc töø 1,8 – 3m. Caùc loaøi coøn laïi laø

nhöõng caây buïi thaáp, caây coû; trong ñoù loaøi Phyllanthus welwitschianus Muell.-

Arg. (Sôn lieãu) coù kích thöôùc töø 1,2 – 1,5m, ñöôøng kính taùn trung bình 1 – 1,5m

laø loaøi chieám öu theá, vôùi ñaëc ñieåm veà sinh daïng nhö: coù goác to, thaân phaân

nhaùnh nhieàu, cöùng, laù nhoû, cöùng . . .Caùc loaøi coøn laïi cao trung bình töø 1 -1,5m,

sinh daïng cuõng mang moät soá ñaëc ñieåm nhö: thaân phaân nhieàu nhaùnh nhoû, moïng

79

nöôùc, mang nhieàu gai do laù bieán thaønh, laù cöùng coù gai, coù raêng cöa. . . caùc loaøi

thöôøng gaëp nhö: Euphorbia antiquorum L. (Xöông roàng), Streblus illicifolia

(Kurz)Corn. (OÂ roâ nuùi), Carmone microphylla (Lam.)Don. (Cuøm ruïm).

Hình 3.13: Hieän traïng röøng treân söôøn doác ñöôøng xuoáng baõi Thuøng, thoân Vónh

Hy, xaõ Vónh Haûi

80

Hình 3.14,15: Phaåu ñoà ngang oâ tieâu chuaån soá 5

81

Töø keát quaû khaûo saùt cuûa 3 oâ tieâu chuaån treân, chuùng toâi coù moät soá

nhaän xeùt:

- Kieåu truoâng buïi gai khoâ haïn ñöôïc khaûo saùt ôû vuøng ñoài thaáp, coù ñoä cao

nhoû hôn 100m, ñoä doác trung bình nhoû hôn 150. Ñaát ñai chuû yeáu laø ñaát caùt vaøng,

taàng ñaát noâng, ngheøo dinh döôõng, tyû leä ñaù loä ñaàu 15 – 20%. Heä thöïc vaät laø

nhöõng caây buïi, caây gai thaáp (töø 1 – 1,5m), moïc xen laãn vôùi nhöõng khoái ñaù loä.

Caùc loaøi öu theá ôû ñaây laø Buchanania reticulata Hance (Moâ ca), Dodonea

viscosa Jacq. (Chaønh raøng), Rapanea cochinchinensis Mez. (Xay nam boä),

Memecylon chevalieri Guill. (Saàm chevalier), Streblus ilicifolia (Kurz)Corn. (OÂ

roâ nuùi), Randia spinosa Bl. (Gaêng gai).

- Kieåu truoâng buïi gai khoâ haïn ñöôïc khaûo saùt ôû ñoä cao hôn 100m so vôùi

möïc nöôùc bieån, ñoä doác lôùn hôn 300. Ñaát ñai chuû yeáu laø ñaát xoùi moøn trô soûi ñaù,

coù taàng ñaát maët moûng, xöông xaåu, coù keát von laterit. Heä thöïc vaät ôû ñaây laø

nhöõng caây buïi cao trung bình 1 – 1,2m, vôùi öu theá thuoäc loaøi Mitrephora

pallens Ast. (Mao ñaøi taùi), Phyllanthus welwitschianus Muell.-Arg. (Sôn lieãu).

Ñaët bieät coù 2 loaøi coû chieám tyû leä cao laø Gomphrena celosioides Mart. (Nôû

ngaøy ñaát), Echinochloa crus-galli (L.) P.Beauvoir. (Coû loàng vöïc).

- Keát quaû treân cho thaáy giöõa kieåu röøng thöa treân ñaù loä ñaàu vuøng khoâ haïn

nhieät ñôùi vaø kieåu truoâng buïi gai haïn nhieät ñôùi coù soá löôïng loaøi gioáng nhau khaù

nhieàu nhö: Buchanania reticulata Hance (Moâ ca), Memecylon chevalieri Guill.

(Saàm chevalier), Streblus illicifolia (Kurz) Corn. (OÂ roâ nuùi), Randia spinosa Bl.

(Gaêng gai), Carmone microphylla (Lam.) Don. (Cuøm ruïm). Ñieàu ñoù coù theå do:

+ Kieåu truoâng buïi gai haïn laø kieåu röøng chuyeån tieáp töø röøng thöa treân ñaù

loä ñaàu vuøng khoâ haïn sang, nguyeân nhaân coù theå do ñieàu kieän töï nhieân quaù khaéc

82

nghieät cuøng vôùi taùc ñoäng cuûa vieäc chaên thaû gia suùc, hoaëc do vieäc khai thaùc

röøng haàm than, laáy cuûi . . . dieãn ra trong moät thôøi gian daøi.

+ Ñaây cuõng coù theå laø kieåu röøng caây buïi nguyeân sinh ñöôïc hình thaønh

treân neàn ñaát ñai chöa hoaøn chænh (ñaát ñai xöông xaåu, coù nhieàu keát von, nhieàu

ñaù loä ñaàu . . .), trong ñieàu kieän khaéc nghieät cuûa vuøng.

- Veà maët sinh daïng chuùng toâi coù moät soá nhaän xeùt:

Caùc caây ôû ñaây chòu taùc ñoäng cuûa aùnh saùng vôùi cöôøng ñoä cao vaø thôøi

gian chieáu saùng trong ngaøy daøi, ñoàng thôøi chòu taùc ñoäng tröïc tieáp cuûa gioù bieån

vôùi toác ñoä lôùn, do ñoù:

+ Caùc caây öa saùng phaùt trieån maïnh, coù taùn thöa, phaân caønh nhieàu, voû

caây daøy, laù nhoû, nhaün boùng, coù raêng cöa, moät soá maët laù raùp, coù loâng, laù bieán

daïng thaønh gai. . .

+ Gioù maïnh laøm caây gaõy caønh, ñaàu caønh xô cöùng. Gioù thoåi thöôøng

xuyeân theo moät chieàu nhaát ñònh laøm caây bò leäch taùn, reã caây cuõng phaùt trieån veà

moät phía, ñöôøng kính cuûa thaân phaùt trieån khoâng ñeàu.

+ Vì gioù to thöôøng xuyeân, neân caây phaûi coù söùc choáng ñôõ lôùn, do ñoù thaân

caây ôû ñaây thaáp, heä reã phaùt trieån saâu, roäng ñeå giöõ caây ñöùng vöõng, reã caàn nhieàu

chaát dinh döôõng, vì vaäy söùc sinh tröôûng caùc boä phaän treân maët ñaát thaáp. Do ñoù

leân moät ñoä cao nhaát ñònh so vôùi maët nöôùc bieån thì nhieàu caây goã bieán thaønh

daïng caây buïi nhö Sindora siamensis Teysm.ex. Miq. var maritima (Pierre) K.et

S.S. Lars., Nephelium sp., Buchanania reticulata Hance.,. . .caây trôû neân thaáp,

luøn, chuùng toâi vaãn thöôøng goïi “röøng luøn ven bieån”.

Theo Thaùi Vaên Tröøng vaø caùc nhaø khoa hoïc cuûa Vieän SHNÑ, Phaân vieän

Ñieàu tra Quy hoaïch röøng II, khi khaûo saùt heä thöïc vaät ôû vuøng khoâ haïn Phan

83

Rang, ñaõ moâ taû röøng ôû ñaây laø kieåu traûng caây buïi truoâng gai khoâ haïn nhieät ñôùi,

vôùi caùc ñaëc ñieåm:

- Kieåu traûng caây buïi, truoâng gai thaáp töø 1 – 5m.

- Ñoä cao trung bình töø 50 – 300m so vôùi möïc nöôùc bieån.

- Ñoä doác trung bình nhoû hôn 150.

- Tyû leä ñaù loä ñaàu 30 – 60%.

- Caùc loaøi öu theá cuûa kieåu röøng naøy laø: Capparis sp. (Caùp), Randia

tomentosa (Gaêng nhung), Zizyphus oenoplia (L.) Mill. (Taùo gai), Taxotrophis

illicifolius (OÂ roâ nuùi), Poseudo streblus indica (Duoái gai), Randia depanperata

(Chim chích). [22], [31], [40]

So vôùi moâ taû treân cuûa caùc taùc giaû, thì keát quaû cuûa chuùng toâi coù moät soá

ñieåm khaùc nhö: thaønh phaàn loaøi öu theá, ñoä cao, ñòa hình . . . Nhöng veà maët sinh

daïng thì giöõa caùc loaøi ñaõ moâ taû töông ñoái gioáng nhau ôû moät soá ñaëc ñieåm nhö

caây goã nhoû, caây buïi thaáp, thaân coù gai ôû caønh hoaëc ôû meùp laù, coù voû daøy. . .

Ngoaøi ra, ôû ñaây coù söï xuaát hieän cuûa caùc loaøi ñaëc tröng cho vuøng khoâ haïn nhö:

Dracaena cochinchinensis (Lour.) Merr, Cycas pectinata Griff, Selaginella

tamariscina (Beauv.) Spring, Capparis annamensis (Bak.f.)Jac. . Do vaäy kieåu

röøng maø chuùng toâi khaûo saùt ñöôïc goïi laø kieåu röøng caây buïi, truoâng gai haïn nhieät

ñôùi.

4.3.3 Thaûm thöïc vaät vuøng caùt ven bieån

4.3.3.1 Treân vuøng caùt di ñoäng

Treân caùc vuøng caùt boài, caùc ñoài caùt cao 2-3m ven bieån, coù thaønh phaàn

dinh döôõng thaáp, caùt deã bò gioù bieån thoåi ñi töø nôi naøy ñeán nôi khaùc. ÔÛ daïng

sinh caûnh naøy, chuùng toâi ñaõ khaûo saùt khu vöïc ven bieån thoân Thaùi An (baõi Thòt,

khu vöïc ven bôø saùt tænh loä 702), ven bieån thoân Bình Tieân.

84

Töø keát quaû khaûo saùt cho thaáy, thöïc vaät töï nhieân thöôøng gaëp ôû ñaây laø caùc

loaøi: Vitex rotundifolia L. (Töø bi bieån), Spinifex littoreus (Burm.f.) Merr. (Coû

choâng), Achyranthes aspera L. (Coû xöôùc), Anisopappus chinensis (L.)

Hook.&Arn (Coû di maøo), Opuntia dillenii (Ker.-Gaul.)Haw (Vôït gai),

Tephrosia semicastrata Hance (Ñoaûn kieám son), Pandanus odoratissimus

L.f.var. vietnamnensis (St-John) Stone (Döùa gai), Ipomoea pes-caprae (L.) Sw.

(Rau muoáng bieån), Limnocitrus littorale (Miq.) Sw. (Cam ñöôøng),. . . Loaøi

chieám öu theá ôû ñaây laø Vitex rotundifolia L., vôùi soá löôïng lôùn hôn 50%, keá ñeán

laø Tephrosia semicastrata Hance (Ñoaûn kieám son), vôùi soá löôïng lôùn hôn 20%.

Caùc loaøi naøy laø coû thaáp, thaân boø phaùt trieån maïnh, coù nhieàu loaøi reã baùm vaøo

ñaát, coù nhaùnh ñöùng neân khoù bò caùt ngaäp nhö: Spinifex littoreus (Burm.f.) Merr

(Coû choâng), Anisopappus chinensis (L.) Hook.&Arn (Coû di maøo). Caùc loaøi thöïc

vaät nôi ñaây coù yù nghóa quan troïng trong vieäc haïn cheá söï xaâm laán cuûa caùt bieån

vaøo ñaát lieàn.

Hình 3.16: Thöïc vaät treân vuøng caùt di ñoäng ôû baõi Bình Tieân, thoân Bình Tieân, xaõ

Coâng Haûi

85

Hình 3.17: Thöïc vaät treân vuøng caùt di ñoäng ôû baõi Thòt, thoân Thaùi An, xaõ

Vónh Haûi

3.3.3.2 Treân vuøng caùt coá ñònh

Treân vuøng naøy caùt ñaõ coá ñònh, taàng ñaát maët ñaõ coù thaønh phaàn dinh

döôõng (muøn) daøy khoaûng 10cm. Nhöng do laø vuøng khoâ haïn, thieáu nöôùc, neân heä

thöïc vaät ôû ñaây moïc thaønh töøng luøm, buïi, thaønh phaàn loaøi ñôn giaûn.

ÔÛ sinh caûnh naøy, chuùng toâi tieán haønh khaûo saùt ôû hai ñòa ñieåm laø gaàn baõi

Raïng, thoân Bình Tieân vaø gaàn baõi Thuøng, thoân Vónh Hy.

Keát quaû khaûo saùt ôû gaàn bôø bieån baõi Thuøng, caùch bôø bieån hôn 100m,

thaønh phaàn loaøi laø nhöõng caây buïi cao khoâng quaù 2m, caùc loaøi Dimocarpus sp.

(Nhaõn), Buchanania reticulata Hance (Moâ ca), Albizia corniculata (Lour.)

Druce. (Soáng raén), Dodonea viscosa Jacq. (Chaønh raøng), Limnocitrus littorale

(Miq.) Sw. (Cam ñöôøng), Manilkara hexandra (Roxb.) Dub. (Gaêng neùo),

Lannea coromandelica (Houtt.) Merr. (Coùc chuoät), Carmone microphylla

(Lam.)Don. (Cuøm ruïm). Vôùi öu hôïp Dimocarpus sp. (Nhaõn) + Limnocitrus

86

littorale (Miq.) Sw. (Cam ñöôøng), coù ñoä bao phuû hôn 90%. Ngoaøi ra coøn moät

soá loaøi daây leo Abrus precatorius L. (Cöôøm thaûo ñoû), Streptocaulon griffithii

Hook.f. (Haø thuû oâ traéng), loaøi thaân coû: Achyranthes aspera L. (Coû xöôùc),

Tephrosia semicastrata Hance (Ñoaûn kieám son), Spinifex littoreus (Burm.f.)

Merr (Coû choâng), Anisopappus chinensis (L.) Hook.&Arn (Coû di maøo).

Hình 3.18: Thöïc vaät treân vuøng caùt coá ñònh khu vöïc baõi Thuøng, thoân Vónh Hy,

xaõ Vónh Haûi

ÔÛ khu vöïc gaàn baõi Raïng, thoân Bình Tieân, caùch möïc nöôùc bieån hôn 100m

thaønh phaàn loaøi khoâng khaùc gì maáy so vôùi khu vöïc baõi Thuøng. Vôùi öu hôïp:

Dimocarpus sp. (Nhaõn) + Limnocitrus littorale (Miq.) Sw. (Cam ñöôøng) +

Albizia corniculata (Lour.) Druce. (Soáng raén). Ngoaøi ra coøn coù moät soá loaøi

Breynia fruticosa (L.) Hook.f. (Boà cu veõ), Carmone microphylla (Lam.)Don.

(Cuøm ruïm), Scolopia buxifolia Gagn. (Boùm cuïm ruïm), Dodonea viscosa Jacq.

87

(Chaønh raøng), Mitrephora pallens Ast. (Mao ñaøi taùi), Manilkara hexandra

(Roxb.) Dub (Gaêng neùo).

Veà maët sinh daïng thì nôi ñaây coù nhieàu ñaëc ñieåm khaùc bieät, coù leõ do aûnh

höôûng thöôøng xuyeân cuûa gioù bieån, neân caây raát thaáp töø 40cm ñeán 1,5m, laù ruïng

trô caønh, caønh gaõy, phaân caønh nhieàu vaø cöùng. Moät soá loaøi ôû ñaây nhö Carmone

microphylla (Lam.)Don., Scolopia buxifolia Gagn., coù sinh daïng raát khaùc bieät

caây thaáp töø 20-40cm, moïc thaønh töøng cuïm nhoû tröôùc caùt vaø gioù bieån. Caøng

caùch xa bôø bieån, caây cao daàn (töø 40cm ñeán 3m) vaø thaønh phaàn loaøi phong phuù.

Quaàn hôïp Albizia corniculata (Lour.) Druce. (Soáng raén) phaùt trieån maïnh sau

“böùc bình phong” cuûa öu hôïp Dimocarpus sp. (Nhaõn) + Limnocitrus littorale

(Miq.) Sw. (Cam ñöôøng).

Nhìn chung, thöïc vaät nôi ñaây raát caèn coãi, coù söùc soáng maõnh lieät tröôùc

ñieàu kieän ñaëc bieät khaéc nghieät cuûa moâi tröôøng khoâ haïn, aûnh höôûng cuûa gioù

bieån mang hôi nöôùc maën, neân heä thöïc vaät khu vöïc khu vöïc naøy laø nhöõng caây

buïi thaáp, thaân laù thöôøng coù gai, laù nhoû, cöùng, laù thöôøng bò chaùy naéng nhieàu nhö

Albizia corniculata (Lour.) Durce. (Soáng raéng), Dimocarpus sp. (Nhaõn),

Carmone microphylla (Lam.)Don. (Cuøm ruïm) . . .

88

Hình 3.19: Thöïc vaät treân vuøng caùt coá ñònh khu vöïc baõi Raïng, thoân Bình Tieân,

xaõ Coâng Haûi

Qua keát quaû khaûo saùt treân caùc ñieåm töø thoân Thaùi An ñeán thoân Bình Tieân

cho thaáy:

- Treân vuøng caùt di ñoäng: ôû caùc vuøng caùt boài, caùc ñoài caùt cao 2-3m, caùc

loaøi thöïc vaät töï nhieân vôùi öu theá cuûa Vitex rotundifolia (L.) (Töø bi bieån),

Limnocitrus littorale (Miq.) Sw. (Cam ñöôøng), Tephrosia semicastrata Hance

(Ñoaûn kieám son).

- Treân vuøng caùt coá ñònh: ôû ñaây caùt ñaõ coá ñònh, taàng ñaát maët ñaõ coù thaønh

phaàn dinh döôõng (muøn) daøy khoaûng 10cm, caùc loaøi öu theá thöôøng gaëp laø

Albizia corniculata (Lour.) Druce. (Soáng raén), Dimocarpus sp. (Nhaõn).

Trong khi ñoù, kieåu sinh caûnh vuøng caùt ven bieån maø caùc taùc giaû cuûa Phaân

vieän Ñieàu tra quy hoaïch röøng II ñaõ moâ taû ôû ñaây laø:

89

- Thöïc vaät treân bôø bieån: laø nhöõng loaøi thaân thaûo, tieâu bieåu thuoäc caùc hoï

Zygophyllaceae (Quyû kieán saàu), Poaceae (hoï Coû), Nyctaginaceae (hoï Boâng

phaán), Convolvulaceae (hoï Bìm bìm).

- Thöïc vaät treân ñuïn caùt: laø nhöõng loaøi caây buïi cao 2-3m, thuoäc caùc chi

Markhamia (Ñinh), Limnocitrus (Cam ñöôøng), Euphorbia (Xöông roàng),

Albizia (Soáng raén). Vôùi caùc öu hôïp:

+ Markhamia pierrei (Soø ño) + Limnocitrus littorale (Cam ñöôøng) +

Opuntia dellenii (Xöông roàng vôït).

+ Tribulus terrestris (Quyû kieán saàu) + Spinifex littoreus (Coû choâng) +

Ipomoea pes-caprae (Rau muoáng bieån).

Nhö vaäy, tuy khoâng khaùc nhau laém veà ñòa hình cuõng nhö khí haäu cuûa

khu vöïc khaûo saùt, nhöng keát quaû cuûa chuùng toâi coù söï khaùc bieät khaù nhieàu so

vôùi söï moâ taû cuûa caùc taùc giaû noùi treân. Söï khaùc bieät naøy coù theå do:

- Vò trí khaûo saùt cuûa chuùng toâi chæ naèm ôû moät vaøi ñieåm trong khu vöïc

nghieân cöùu.

- Coù theå heä thöïc vaät töï nhieân nôi chuùng toâi khaûo saùt ñaõ bò thay ñoåi do

caùc hoaït ñoäng chaên thaû gia suùc cuûa ngöôøi daân trong vuøng.

Tuy vaäy, chuùng toâi mong raèng vôùi keát quaû treân cuõng cho thaáy ñöôïc moät

phaàn hieän traïng cuûa heä thöïc vaät treân vuøng caùt bieån noùi rieâng vaø cuûa thaûm thöïc

vaät khoâ haïn ven bieån noùi chung.

3.4 Moät soá hình thaùi ñaëc saéc cuûa caùc loaøi caây röøng khoâ haïn

Röøng khoâ haïn laø moät sinh caûnh ñaëc saéc cuûa vuøng ven bieån Phan Rang -

Ninh Thuaän, soáng treân theå neàn ñaát xaùm naâu vuøng baùn khoâ haïn, ñaát xoùi moøn trô

soûi ñaù, vôùi tyû leä ñaù loä ñaàu cao, haøng ngaøy chòu taùc ñoäng cuûa gioù bieån, böùc xaï

maët trôøi lôùn, muøa möa döôøng nhö “vaéng maët”, muøa khoâ haïn keùo daøi, neân caây

90

röøng khoâ haïn ñaõ coù nhöõng hình thöùc thích nghi khaù ñoäc ñaùo vôùi nhöõng bieán ñoåi

hình thaùi beân ngoaøi, nhôø theá maø chuùng toàn taïi vaø phaùt trieån ñöôïc trong ñieàu

kieän ñaëc bieät khaéc nghieät nhö vuøng Phan Rang - Ninh Thuaän.

Chæ do cuøng soáng trong moät sinh caûnh töông töï maø caây khoâ haïn coù söï

gioáng nhau thaät roõ reät giöõa caùc loaøi caây khoâng heà coù quan heä thaân thuoäc gì vôùi

nhau, chuùng coù bieåu hieän moïi ñaëc tính ñeàu höôùng caû vaøo moät khuoân khoå phuø

hôïp vôùi sinh caûnh.

3.4.1 Moät soá hình thaùi thaân caây vaø caùch phaân caønh

Thaân caùc caây khoâ haïn ven bieån laø cô quan chòu taùc ñoäng cuûa gioù bieån,

choáng söï maát nöôùc vaø caùc nhaân toá khí haäu khaùc. Do ñoù noù ñaõ hình thaønh moät

soá ñaëc ñieåm thích nghi khaù roõ. Kích thöôùc hình thaùi cuûa caây phuï thuoäc nhieàu

vaøo caùc ñieàu kieän sinh thaùi. Vuøng coù ñoä aåm cao, ít bò taùc ñoäng cuûa con ngöôøi

vaø gia suùc nhö Bình Tieân, Ñoàng Troøn thì caây sinh tröôûng nhanh. Caùc loaøi

Diospyros mollis Griff., Manilkara hexandra (Roxb.) Dub., coù theå cao 7 – 10m

hoaëc hôn, ñöôøng kính D1.3 töø 13 – 17cm.

Trong moâi tröôøng khoâng thuaän lôïi, nôi chòu taùc ñoäng cuûa gioù bieån nhieàu

thì phaàn lôùn caây goã laïi coù daïng caây buïi, phaân nhaùnh nhieàu töø saùt goác vaø caây

thöôøng phaùt trieån theo chieàu ngang (Hình: 3.20).

91

Hình 3.20: Thaân Mitrephora pallens Ast (Mao ñaøi taùi) moïc thaønh töøng buïi,

xoaén laïi vôùi nhau ôû ñieàu kieän khoâng thuaän lôïi.

Ñeå taêng khaû naêng choáng ñôõ cuûa caây tröôùc ñieàu kieän moâi tröôøng, caây

khoâ haïn thöôøng moïc thaønh töøng cuïm coù töø 2 -3 goác xoaén vaøo nhau (Hình: 3.21,

3.22).

92

Hình 3.21: Thaân moïc thaønh töøng cuïm, Hình 3.22: Thaân moïc thaønh töøng cuïm,

xoaén laïi vôùi nhau coù ôû Bình linh voøi xoaén laïi vôùi nhau, coù nhieàu u nhoû ôû

Vitex sumatrana var.urceolata Daønh daønh AÊng co Gradenia

King & Gamble angkorensis Pit.

(cid:190) Nhieàu quan saùt cho thaáy, gioù lôùn thöôøng xuyeân theo moät höôùng seõ

laøm thaân caây cong, leäch taùn (Hình: 3.23).

93

Hình 3.23: Caây Rapanea cochinchinensis Mez. (Xay nam boä) bò leäch taùn do taùc

ñoäng cuûa gioù theo moät chieàu nhaát ñònh.

(cid:190) Moät soá daïng phaân caønh ñaëc saéc cuûa caây röøng khoâ haïn:

Hình 3.24: Daïng phaân caønh ôû Streblus asper Lour. (Duoái nhaùm)

94

Hình 3.25: Daïng phaân caønh ôû chi Grewia

Hình 3.26: Thaân phaân nhieàu caønh nhoû, cöùng ôû Gaêng neùo Manilkara hexandra

(Roxb.) Dub.

95

(cid:190) Ñeå choáng söï maát nöôùc vaø baûo veä caây khoûi ñieàu kieän khaéc nghieät

nhö naéng, gioù, khoâ haïn keùo daøi, thaân caây vuøng khoâ haïn phaàn lôùn coù voû daøy,

treân thaân coù nhieàu u nhoû, caùc maáu loài saàn suøi, coù gai. . .(Hình 3.27, 3.28, 3.29)

Hình 3.27: Thaân

coù nhieàu gai, u

nhoû, coù ôû Me keo

vieät

Pithecellobium

vietnamensis

I.Niels

Hình 3.28: Thaân coù nhieàu u nhoû coù ôû Hình 3.29: Thaân coù nhieàu gai nhoû coù ôû

chi Terminalia Combretum quadrangulare Kurz

Ngoaøi ra moät soá loaøi Opuntia dillenii (Ker.-Gawl.) Haw. (Vôït gai),

Euphorbia antiquorum L. (Xöông roàng),. . . coù thaân moïng nöôùc.

96

Nhìn chung, thaân caây vuøng khoâ haïn ven bieån coù moät soá ñaëc ñieåm sau:

- Trong moâi tröôøng thích hôïp veà khí haäu, thoå nhöôõng, caùc loaøi caây phaùt

trieån caû veà chieàu cao vaø ñöôøng kính taùn. Gaëp ñieàu kieän quaù khoâ haïn, ñaát xoùi

moøn trô soûi ñaù, caây caèn coãi vaø thöôøng moïc thaønh töøng luøm buïi thaáp.

- Caây moïc ôû nôi thöôøng xuyeân chòu taùc ñoäng cuûa gioù bieån thì thöôøng bò

leäch taùn, caây thaáp, phaân caønh töø goác, caønh nhieàu, nhoû vaø cöùng.

- Thaân caây vuøng khoâ haïn thöôøng coù voû daøy, treân thaân coù nhieàu u nhoû, coù

gai.

3.4.2 Moät soá hình thaùi laù

Trong caùc cô quan dinh döôõng cuûa caây, laù laø cô quan cheá taïo chaát höõu

cô nuoâi caây, ñoàng thôøi laø cô quan coù hoaït ñoäng sinh lyù, trao ñoåi chaát maïnh meõ

nhaát. Do ñoù maø coù nhieàu ñaëc ñieåm theå hieän söï thích nghi kyø dieäu vôùi moâi

tröôøng.

Ña soá nhöõng caây ôû vuøng khoâ haïn ven bieån laø nhöõng caây ruïng laù vaøo

muøa khoâ, thích hôïp vôùi ñieàu kieän khoâ haïn vaø gioù bieån nôi ñaây. ÔÛ giai ñoaïn

khan hieám nöôùc vaøo muøa khoâ töø thaùng 5 ñeán thaùng 9, thaùng 10, chuùng ruïng heát

laù, caây chæ coøn laïi caønh trô, röøng chæ coøn laïi moät maøu “chaùy naéng”, döôøng nhö

khoâng coøn söï soáng nôi ñaây (Hình 3.30)

97

Hình 3.30: Sinh caûnh muøa ruïng laù ôû röøng khoâ haïn (muøa khoâ haïn)

Laù coøn coù nhieàu caùch khaùc ñeå choáng laïi söï khoâ haïn. Sau ñaây laø moät soá

daïng laù caây vuøng khoâ haïn cuûa moät soá loaøi thöôøng gaëp:

+ ÔÛ meùp laù laïi coù gai nhoïn choáng laïi söï thoaùt hôi nöôùc ôû trong ñieàu kieän

khan hieám nöôùc nhö nôi ñaây (Hình: 3.31).

Hình 3.31: Daïng laù ôû meùp laù coù gai nhoïn, thöôøng gaëp ôû chi Streblus

98

+ Caùc caây khaùc laïi coù laù cöùng, daøy, beà maët laùng chöùa nhieàu nöôùc,

thöôøng gaëp moät soá loaøi (Hình: 3.32).

Hình 3.32:

Daïng laù beà

maët laùng,

daøy gaëp ôû chi

Memecylon

+ Moät soá loaøi khaùc laïi coù laù xeû nhieàu thuøy, meùp laù coù nhieàu raêng cöa…

Hình 3.33:

Daïng laù xeû

thuøy ôû

Harrisonia

peforata

(Bl..) Merr.

(Ña ña)

99

Hình 3.34:

Meùp laù coù

raêng cöa, laù

nhoû, daøy gaëp

ôû Cuïm ruïm

Carmone

microphylla

(Lam.) Don

3.4.3 Moät soá hình thaùi cuûa gai

Neùt ñaëc tröng nhaát cuûa caây röøng khoâ haïn maø ta quan saùt ñöôïc ôû nhieàu

loaøi thöïc vaät laø heä thoáng caùc daïng gai ôû thaân, caønh, naùch laù, laù tieâu giaûm thaønh

gai,… Haøng naêm, phaàn lôùn caây khoâ haïn soáng trong muøa khoâ haïn keùo daøi, coù

naêm ñeán 10, 11 thaùng, caùc loaøi caây naøy töï veä baèng ñuû moïi caùch. Thöôøng laø cô

quan toûa ra nöôùc chuû yeáu ñeàu khoâng coù hoaëc bò thay theá baèng nhöõng cô quan

cöùng, nhoû hay baèng gai vôùi moät bieåu bì cöùng. Moät soá loaøi caây khaùc nhö

Pandanus odoratissimus L.f.var vietnamensis (St-John) Stones (Döùa gai),

Euphorbia antiquorum L. (Xöông roàng), Opuntia dillenii (Ker.-Gawl.) Haw.

(Vôït gai) thì laù boïng nöôùc, coù boïc moät lôùp saùp ñeå baûo veä choáng khoâ.

Qua khaûo saùt thöïc vaät vuøng khoâ haïn, coù caùc loaøi gai: gai ñôn, gai phaân

nhaùnh. Gai coù nguoàn goác khaùc nhau, do caønh, laù, laù keøm, choài hoa hoaëc reã

bieán thaùi. Gai coù taùc duïng giaûm thoaùt hôi nöôùc vaø baûo veä. Sau ñaây laø moät soá

hình thaùi gai thöôøng gaëp ôû caùc loaøi caây vuøng khoâ haïn:

100

- Gai kim: do loâng bieåu bì dính vaøo nhau töø lôùp baàn ôû nhöõng choã khoâng

nhaát ñònh cuûa voû, daïng naøy thöôøng gaëp ôû moät soá loaøi thuoäc chi Capparis,

Harrisonia peforata (Bl..) Merr. (Ña ña), . . .

Hình 3.35: Gai kim ôû caønh Harrisonia peforata (Bl..) Merr. (Ña ña)

Hình 3.36: Gai kim ôû thaân chi Capparis

Hình 3.37: Gai kim ôû Me keo vieät Pithecellobium vietnamensis I.Niels.

101

- Gai laù: gai do laù hay laù keøm bieán thaùi ñeå giaûm dieän tích thoaùt hôi nöôùc

ôû nhöõng thöïc vaät khoâ haïn, gai laù thöôøng gaëp ôû moät soá loaøi Euphorbia

antiquorum L. (Xöông roàng), Opuntia dillenii (Ker-Gawl.) Haw. (Vôït gai),…

- Gai nhoû: gai coù muõi nhoïn, ta thöôøng thaáy ôû meùp laù thöïc vaät vuøng khoâ

haïn, thöôøng gaëp ôû chi Streblus,.. .

- Gai thaân: gai do choài naùch cuûa caây phaùt trieån thaønh. Gai thaân coù 2 loaïi

laø gai ñôn vaø gai phaân nhaùnh:

+ Moät soá hình daïng gai ñôn thöôøng gaëp ôû thöïc vaät khoâ haïn:

Hình 3.38: Gai ñôn ôû thaân Harrisonia perforata (Bl.) Merr. (Ña ña)

Hình 3.39: Gai ñôn ôû thaân Randia spinosa Bl (Gaêng gai)

102

Hình 3.40: Gai ñôn ôû thaân Randia dasycarpa (Kurz) Bakh.f. (Gaêng nhung)

Hình 3.41: Gai ñôn ôû thaân Hoàng quaân nuùi Flacourtia montana Graih.

+ Moät soá hình daïng gai phaân nhaùnh thöôøng gaëp ôû thöïc vaät khoâ haïn:

103

Hình 3.42: Gai phaân nhaùnh ôû Traøng quaû moät laù phuï Desmodium unifoliatum

(Merr.) Stteen.

Hình 3.43: Gai phaân nhaùnh ôû thaân chi Flacourtia

104

KEÁT LUAÄN VAØ KIEÁN NGHÒ

Keát luaän

Röøng khoâ haïn ven bieån huyeän Ninh Haûi - tænh Ninh Thuaän laø moät trong

nhöõng vuøng khoâ haïn nhaát nöôùc ta, löôïng möa haøng naêm thaáp, nhieät ñoä trung

bình haøng naêm cao, muøa khoâ haïn keùo daøi.

Do aûnh höôûng cuûa caùc nhaân toá khí haäu, neân ñaõ hình thaønh neân caùc loaïi

ñaát ñai noâng caïn nhö: ñaát xaùm naâu vuøng baùn khoâ haïn, ñaát xoùi moøn trô soûi ñaù.

Heä thöïc vaät ôû ñaây laø caùc loaøi caây thích öùng vôùi ñieàu kieän khí haäu khoâ

haïn, naéng noùng vaø caùc loaøi caây öa saùng phaùt trieån.

Töø keát quaû khaûo saùt thöïc ñòa vaø tham khaûo caùc taøi lieäu, chuùng toâi ruùt ra

ñöôïc moät soá keát luaän veà caùc kieåu sinh caûnh cuõng nhö caùc ñaëc ñieåm sinh thaùi

cuûa röøng khoâ haïn ven bieån huyeän Ninh Haûi nhö sau:

- Kieåu röøng thöa treân ñaù loä ñaàu vuøng khoâ haïn: caùc loaøi caây goã thöôøng

thaáp luøn, moïc thöa thôùt, thaân nhoû vaø phaân nhieàu caønh, coù lôùp voû daøy; laù daøy,

laùng, meùp laù coù raêng cöa ñeå choáng söï khoâ haïn vaø maát nöôùc. Caùc loaøi thöôøng

gaëp ôû kieåu röøng naøy laø Lannea coromandelica (Houtt.)Merr., Streblus

ilicifolia (Kurz) Corn., Buchanania reticulata Hance, Randia dasycarpa (Kurz)

Bakh.f., Combretum quadrangulare Kurz. …

- Kieåu truoâng buïi gai khoâ haïn nhieät ñôùi:

Caùc loaøi gaëp ôû khu vöïc khaûo saùt coù kích thöôùc trung bình töø 0,5 – 3m,

thöôøng moïc thaønh töøng buïi 3 – 5 caây, thaân nhoû, cöùng, phaân nhieàu caønh. Caùc

loaøi thöôøng gaëp laø Buchanania reticulata Hance (Moâ ca), Dodonea viscosa

Jacq. (Chaønh raøng), Rapanea cochinchinensis Mez. (Xay nam boä), Memecylon

chevalieri Guill. (Saàm chevalier), Streblus illicifolia (Kurz)Corn. (OÂ roâ nuùi),

105

Randia spinosa Bl. (Gaêng gai), Mitrephora pallens Ast (Mao ñaøi taùi),

Phyllanthus welwitschianus Muell.-Arg. (Sôn lieãu).

Ngoaøi ra ôû ñaây coøn coù caùc loaøi Dracaena cochinchinenis (Lour.) Merr.,

Cycas sp, Selaginella tamariscina (Beauv.)Spring, Capparis beneolens Gagn.

ñaëc tröng cho vuøng khoâ haïn.

- Heä thöïc vaät vuøng caùc ven bieån:

Treân vuøng caùt di ñoäng caùc loaøi Vitex rotundifolia L. (Töø bi bieån),

Spinifex littoreus (Burm.f.) Merr (Coû choâng), Tephrosia semicastrata Hance

(Ñoaûn kieám son), chieám öu theá. Coøn ôû vuøng caùt coá ñònh coù caùc öu hôïp:

Dimocarpus sp. (Nhaõn) + Limnocitrus littorale (Miq.) Sw. (Cam ñöôøng) +

Albizia corniculata (Lour.) Druce. (Soáng raén).

Heä thöïc vaät ôû khu vöïc naøy chòu aûnh höôûng maïnh meõ cuûa ñieàu kieän khí

haäu khaéc nghieät, ñaát ñai khoâ caèn, thieáu nöôùc neân caùc loaøi thöïc vaät nôi ñaây ñaõ

trang bò cho mình moät hình thaùi thích nghi ñaëc bieät ôû caùc cô quan dinh döôõng

nhö: thaân coù voû daøy, coù nhieàu u nhoû, coù gai,…; laù coù gai, cöùng, daøy laùng, laù

bieán thaùi thaønh gai,… chæ coù nhöõng loaøi chòu haïn, öa saùng thuoäc caùc hoï

Rubiaceae, Anacardiaceae, Capparaceae, Euphorbiaceae, Flacourtiaceae,

Verbenaceae, Rutaceae … phaùt trieån.

Kieán nghò

Ñieàu kieän khí haäu khaéc nghieät ñaõ taïo neân nhöõng caûnh quan sinh thaùi

ñaëc saéc cuûa vuøng khoâ haïn nhö baõi bieån Bình Tieân ñeïp “nhö coâ gaùi 18”, baõi

Thuøng ñöôïc “nguî trang” bôûi heä thöïc vaät khaù ñaëc saéc taïo neân veû ñeïp huyeàn

bí, hieám thaáy, suoái Loà OÀ, thaùc Ñaù Thao, nuùi Ñaù Vaùch vôùi hoà nöôùc ôû ñoä cao

300m khoâng bao giôø caïn. Ñaây laø nhöõng caûnh quan sinh thaùi tuyeät ñeïp maø

106

thieân nhieân ñaõ ban taëng cho vuøng khoâ haïn, höùa heïn moät tieàm naêng du lòch sinh

thaùi raát haáp daãn mang tính giaûi trí vaø giaùo duïc cao.

Con ngöôøi ñöôïc xem laø nhaân toá sinh thaùi coù taùc ñoäng raát lôùn ñeán caûnh

quan töï nhieân cuûa khu baûo toàn. Nhieàu hoaït ñoäng khai thaùc laâm saûn, goã cuûi,

phaù röøng laøm raãy, ñoát than, saên baét ñoäng vaät röøng, chaên thaû roâng gia suùc …

cuûa ngöôøi daân trong vuøng nhaát laø ñoàng baøo daân toäc Raglay ñaõ phaù vôõ caáu truùc

röøng, caùc moái caân baèng sinh thaùi töï nhieân, laøm cho khí haäu khoâ noùng caøng trôû

neân khaéc nghieät, moâi tröôøng töï nhieän baát oån ñònh ñaõ laøm thay ñoåi daàn thaûm

thöïc vaät röøng ôû ñaây. Nhieàu ñoài nuùi trô soûi ñaù, caùc thaûm coû, truoâng lau saäy xuaát

hieän, quùa trình sa maïc hoùa coù theå xaûy ra trong thôøi gian tôùi.

Röøng khoâ haïn ven bieån coù dieän tích khoâng lôùn laém, nhöng noù coù vai troø

khaù quan troïng trong moái quan heä caân baèng haøi hoaø cuûa caùc caûnh quan moâi

tröôøng töï nhieân trong khu vöïc. Trong töông lai ñaây laø nôi löu giöõ, baûo toàn vaø

phaùt trieån nguoàn gen cuûa nhieàu loaøi ñoäng thöïc vaät quí hieám ñaëc tröng cho

vuøng khoâ haïn.

Do vaäy, caàn taêng cöôøng coâng taùc tuyeân truyeàn yù thöùc baûo veä röøng, baûo veä

caûnh quan moâi tröôøng cho ngöôøi daân soáng quanh khu baûo toàn - nhaát laø ñoàng baøo

daân toäc Raglay döôùi caùc hình thöùc phaùt thanh, truyeàn hình, saùch baùo; keâu goïi

tinh thaàn hôïp taùc töï giaùc cuûa ngöôøi daân trong coâng taùc baûo veä röøng.

Caàn di dôøi heát caùc baûn laøng cuûa ngöôøi Raglay ôû hai thoân Caàu Gaãy vaø

Ñaù Hang ra khoûi vuøng phuïc hoài sinh thaùi.

Nghieâm minh xöû lyù caùc hoaït ñoäng saên baét, ñoát phaù röøng traùi pheùp, taêng

cöôøng coâng taùc tuaàn tra baûo veä röøng.

Xaây döïng coâng trình thuûy lôïi (ñaäp, hoà chöùa nöôùc) ñeå chuû ñoäng nguoàn

nöôùc töôùi tieâu vaøo muøa khoâ. Beân caïnh ñoù caàn hoå trôï veà voán, kyõ thuaät ñeå ngöôøi

107

daân phaùt trieån caây coâng nghieäp nho, haønh toûi, thuoác laù, boâng… coù cuoäc soáng

oån ñònh khoâng döïa vaøo röøng .

Ñaåy maïnh coâng taùc xaõ hoäi hoùa laâm nghieäp baèng caùch tieáp tuïc giao

khoaùn röøng ñeán töøng hoä soáng trong khu vöïc. Thöôøng xuyeân kieåm tra coâng taùc

troàng röøng vaø baûo veä röøng, taêng cöôøng coâng taùc giaùm saùt moät soá khu vöïc coù

nguy cô bò chaùy cao – nhaát laø caùc khu vöïc coù nhieàu thaûm coû.

Khai thaùc tieàm naêng du lòch sinh thaùi, keát hôïp vôùi vieäc tìm hieåu ñôøi soáng

vaên hoùa tinh thaàn cuûa ñoàng baøo daân toäc - nhaát laø ngöôøi Chaêm. Thaønh laäp vuøng

du lòch sinh thaùi lieân vuøng Nuùi Chuùa – Ninh Chöõ - Caø Naù, nhöng vaãn ñaûm baûo

ñöôïc caùc vaán ñeà moâi tröôøng sinh thaùi khoâng bò taøn phaù vaø oâ nhieãm cuõng nhö

caùc vaán ñeà xaõ hoäi khaùc do du lòch mang ñeán.

Caàn ñaàu tö khai thaùc caùc tieàm naêng voán coù cuûa moät vuøng ven bieån nhö

ngheà caù, nuoâi toâm vaø laøm muoái ôû laøng chaøi Vónh Hy cuõng nhö caùc vuøng laân

caän. Hoã trôï voán vaø kyõ thuaät ñeå ngöôøi daân ñaàu tö khai thaùc xa bôø, goùp phaàn

naâng cao ñôøi soáng kinh teá cuûa baø con trong vuøng. Ñaây cuõng laø phöông phaùp

giaùn tieáp ñeå baûo veä röøng.

Trong quaù trình coâng taùc chuùng toâi gaëp moät soá khoù khaên nhö thieáu taøi

lieäu tham khaûo, thôøi gian haïn heïp, thieáu söï keát hôïp giöõa caùc ngaønh thoå

nhöôõng, ñòa chaát …Tuy nhieân qua luaän vaên naøy chuùng toâi mong muoán goùp

phaàn tìm hieåu heä thöïc vaät khoâ haïn ôû Nuùi Chuùa. Chuùng toâi mong muoán coù

nhieàu coâng trình nghieân cöùu saâu hôn veà heä thöïc vaät, caùc thaûm coû cuõng nhö caùc

quaù trình dieãn theá cuûa caùc kieåu röøng trong khu vöïc ôû nhöõng cao ñoä ñòa hình

khaùc nhau ôû Nuùi Chuùa. Nghieân cöùu vaø ñaùnh giaù taùc ñoäng cuûa con ngöôøi leân

thaûm thöïc vaät ôû ñaây vaø caùc bieän phaùp giaûm thieåu vieäc phaù röøng.

108

Phuï luïc 1: Danh luïc caùc loaøi caây röøng khoâ haïn ven bieån huyeän Ninh Haûi – tænh

Ninh Thuaän.

Ngaønh vaø Hoï TT DS CD

Teân Vieät Nam Teân Khoa Hoïc

A. Ngaønh Thaïch tuøng Lycopodiophyta

1. Boä Quyeãn baù Selaginellales

Selaginellaceae 1. Hoï Quyeãn baù

Selaginella tamariscina (Beauv.)Spring 1 Quyeãn baù tröôøng sanh K T

Cycadophyta B. Ngaønh Tueá

Cycadales 2. Boä Tueá

Cycadaceae 2. Hoï Thieân tueá

Cycas circinalis L. C T Thieân tueá troøn 2

Cycas micholitzii Dyer T-C T Thieân tueá cheû 3

Cycas pectinata Griff. C T Thieân tueá löôïc 4

Cycas siamensis Miq. C T Thieân tueá xieâm 5

Magnoliophyta C. Ngaønh Ngoïc lan

Annonales 3. Boä Na

Annonaceae 3. Hoï Na

Annona squamosa L. Q-T T Maûng caàu ta (Na) 6

Dasymaschalon robinsonii Ast T Mao quaû Robinson 7

Mitrephora pallens Ast T Mao ñaøi taùi 8

Polyalthia cerasoides (Roxb.) Benth.& Hook. T Quaàn ñaàu traùi troøn 9

Polyalthia littoralis(Bl.) Boerl.ssp. g Quaàn ñaàu duyeân haûi 10 T

tristis (Merr.)

Polyalthia hancei (Pierre) Fin.&Gagn. g Quaàn ñaàu Hance 11

109

T Polyalthia suberosa (Roxb) Thw. Quaàn ñaàu voû xoáp 12

T Polyalthia jenkinsii Benth.&Hook.f. Quaàn ñaàu Jenkins 13

g Polyalthia minima Ast Quaàn ñaàu laù nhoû 14

T Polyalthia lawii Fin.&Gagn. Quaàn ñaàu Law 15

g Polyalthia luensis (Pierre) Fin.et Gagn. Quaàn ñaàu soâng Lu 16

g Uvaria lurida Hook.f & Thoms Boà quaû boâng nhoû 17

4. Boä Hoaøng lieân Ranunculales

Menispermaceae 4. Hoï Daây moái

Cissampelos pareira L. 18 Daây hoà ñaèng

5. Boä Caåm chöôùng Caryophyllales D C

Cactaceae 5. Hoï Long coát

T Opuntia dillenii (Ker-Gawl.) Haw. 19 Vôït gai

Amaranthaceae 6. Hoï Rau deàn

Achyranthes aspera L. C 20 Coû xöôùt

Amaranthus spinosus L. C 21 Deàn gai

Gomphrena celosioides Mart. C T 22 Nôû ngaøy ñaát

Casuarinales 6. Boä Phi lao

Casuarinaceae 7. Hoï Phi lao

Casuarina equisetifolia J.R.&G.Forst. g Döông (Phi lao) 23

7. Boä Cheø Theales

Theaceae 8. Hoï Traø

Gordonia axillaris (Roxb.) Dierr. 24 Goø ñoàng naùch

9. Hoï Böùa Clusiaceae g

25 Thaønh ngaïnh Cratoxylum maingayi Dyer in Hook.f. T

26 Thaønh ngaïnh nam Cratoxylum cochinchinensis (Lour.) Bl. T

110

8. Boä Mai vaøng Ochnales

Ochnaceae 10. Hoï Mai

Ochna integerrima (Lour.) Merr. 27 Mai (Mai vaøng)

C Lecythydales T 9. Boä Loäc vöøng

Lecythydaceae 11. Hoï Chieác

Baringtonia coccinea (Lour.) Kost. G Loäc vöøng 28

10. Boä Thò Ebenales

Ebenaceae 12. Hoï Thò

Diospyros barauensis Lec. 29 Thò Baø raâu g

Diospyros sp. 30 Thò sp

g g Diospyros mollis Griff. 31 Mun (Maëc nöa)

11. Boä Seán Sapotales

Sapotaceae 13. Hoï Seán

Manilkara hexandra (Roxb.) Dub. g 32 Gaêng neùo

Madhuca cochinchinensis (Dub.)H.J.Lam. T 33 Seán nam boä

Mimusops elengi var.poilaei H.Lec. T 34 Seán caùt (Vieát)

Planchonella obovata (R.Br.)Pierre g T-Q 35 Choi (Moäc)

Xantolis maritima (Pierre) van Royen g 36 Ma döông (Gaêng gai)

12.Boä Traân chaâu Primulales

Myrsinaceae 14. Hoï Côm nguoäi

Ardisia capillipes Pit. T 37 Côm nguoäi nhö toùc

Rapanea cochinchinensis Mez. T 38 Xay nam boä

13. Boä Hoa tím Violales

Flacourtiaceae 15. Hoï Hoàng quaân

Flacourtia montana Graih. 39 Hoàng quaân nuùi g

111

40 Hoàng quaân aán Flacourtia indica (Burm.f.) Merr. g

41 Chaø ran caåm nhung Homalium caryophyllaceum Benth. g

42 Chaø ran hoa nhaùm Homalium dasyanthum (Turez.) Warb. g

43 Boùm cuïm ruïm Scolopia buxifolia Gagn. T

44 Boùm luøn Scolopia nana Gagn. T

Capparales 14. Boä Maøn maøn

Capparaceae 16. Hoï Caùp

Capparis acuminata Willd. D Caùp coù muõi 45

Capparis annamensis (Bak.f.) Jac. D Caùp trung boä 46

Capparis beneolens Gagn. D Caùp chaân reát 47

Capparis flavicans Kurz T Caùp vaøng 48

Capparis floribunda Wight. D Caùp nhieàu hoa 49

Capparis grandis L.f. T Caùp to 50

Capparis separia L. T Caùp haøng raøo 51

Crataeva adansonii DC. subsp trifolia G Buùn ba laù 52

(Roxb.)Jac.

Niebuhria siamensis Kurz Chan chan 53

g Malvales 15. Boä Boâng

Tiliaceae 17. Hoï Ñay

Grewia annamica Gagn. T Coø ke trung boä 54

Grewia asiatica L. T Coø ke AÙ chaâu 55

Grewia astropetala Pierre D Coø ke caùnh sao 56

Grewia celtidifolia Juss. T Coø ke laù seáu 57

Grewia hirsuta Vahl. T T Coø ke loâng 58

Grewia tomentosa Roxb.ex DC. T g Coø ke 59

112

60 Coø ke laù keù Grewia urenaefolia (Pierre) Gagn. T T

Sterculiaceae 18. Hoï Troâm

Sterculia gracilipes Pierre g 61 Troâm cuoáng maûnh

19. Hoï Boâng Malvaceae

62 Coái xay Abutilon indicum (L.) Sweet C

63 Baùi choåi (Choåi ñöïc) Sida acuta Burm.f C

Urticales 16. Boä Gai

Ulmaceae 20. Hoï Seáu (Du)

Celtis philippense Blco.var philippense g Ma traù 64

Gironniera nervosa Pl. g Ki gaân 65

Moraceae 21. Hoï Daâu taèm

Ficus superba var.japonica Miq. T Soäp 66

Streblus asper Lour. T Duoái nhaùm 67

Streblus ilicifolia (Kurz) Corn. T Oâroâ nuùi 68

Streblus taxoides (Heyne) Kurz Duoái gai 69

T T Streblus laxiflorus (Hutch.) Corn. Quít nuùi 70

Euphorbiales 17. Boä Thaàu daàu

Euphorbiaceae 22. Hoï Ba maûnh voû

Acalypha siamensis Oliv.ex Gagn. T T Tai töôïng xieâm 71

Actephila excelsa (Dalz.) Muell.-Arg. T Haùo duyeân 72

var.acuminata Airy- Shaw

Actephila anthelmintica Gagn. T Haùo duyeân trò laõi 73

Antidesma bunius Spreng T Choøi moøi nhoïn 74

Antidesma ghaesembilla Gaertn. T Choøi moøi 75

Antidesma gracile Hemsl. T Choøi moøi maûnh 76

113

Aporusa sp. T Tai ngheù sp 77

Breynia vitis-idaea (Burm.f.)C.E.C. Fischer T Cuø ñeà 78

Breynia coriacea Beille T Deù dai 79

Breynia fruticosa (L.)Hook.f. T T Boà cu veõ 80

Bridelia monoica (Lour.)Merr. g Ñoûm long 81

Bridelia ovata Don T Bi ñieàn xoan 82

Croton cubiensis Gagn. T Cuø ñeøn cuø bi 83

Croton dongnaiensis Pierre ex Gagn. T Cuø ñeøn Ñoàng nai 84

Croton thoreli Gagn. T Cuø ñeøn thorel 85

Euphorbia antiquorum L. T Xöông roàng 86

Exoecaria sp. T Trao traùo sp 87

Homonia riparia Lour. T Rì rì 88

Mallotus sp. T Ruoái loïng 89

Phyllanthus reticulata Poir. T Pheøn ñen 90

Phyllanthus insularis Beille. T Dieäp haï chaâu ñaûo 91

Phyllanthus welwitschianus Muell-Arg. T Sôn lieãu 92

Ricinus communis L. T Thaàu daàu 93

Sauropus assimilis Thw. T Boà ngoùt nhai 94

Sauropus heteroblastus Airy-Shaw. T Boà ngoùt dò nhaùnh 95

Securinga spirei (Beille) Phamhoang. T Kim moäc Spire 96

18. Boä Ñöôùc Rhizophorales

Rhizophoraceae 23. Hoï Ñöôùc veït

Carallia brachiata (Lour.) Merr. 97 Xaêng maû cheû G

Carallia eugenioidea King 98 Xaêng maû traâm g

19. Boä Sim Myrtales

114

Myrtaceae 24. Hoï Sim

Syzygium cumini (L.) Druce g 99 Traâm moác

Syzygium ripicola Craib. G 100 Traâm suoái

Syzygium syzygioides (Miq.) Amsh g 101 Traâm kieàn kieàn

Combrataceae 25. Hoï Baøng

Combretum quadrangulare Kurz. g T Chön baàu 102

Combretum deciduum Coll.& Hemsley Chön baàu ruïng laù 103

Combretum calmansanai (Bl.) Roffe T Chieâu lieâu nöôùc 104 D G

Terminalia chebula Retz. T Chieâu lieâu ngheä 105 G

Terminalia corticosa Pierre ex Lan. T Chieâu lieâu oåi 106 G

Melastomataceae 26. Hoï Muoâi

T Memecylon umbellatum Burm.f. Saàm laùng 107

T Memecylon edule Roxb. Saàm lam 108

T Memecylon ligustrinum Champ.ex Saàm raâm 109

B.&H.

T Memecylon chevalieri Guill. Saàm Chevalier 110

Lythraceae 27. Hoï Töû vi

T G Lagerstroemia calyculata Kurz. Baèng laêng oåi 111

C G Lagerstroemia cochinchinensis Pierre Baèng laêng nam boä 112

g Lagerstroemia floribunda Jack. Baèng laêng nhieàu hoa 113

g Lagerstroemia ovalifolia Teijsm.& Binn. Baèng laêng laù xoan 114

g Lagerstroemia lecomtei Gagn. Baèng laêng ñaù 115

20. Boä Ñaäu Fabales

Fabaceae 28. Hoï Ñaäu

Mimosoideae 28a. Hoï phuï Trinh nöõ

115

Acacia magium Willd. T Keo daïi tai töôïng g 116

Acacia auriculaeformis A.Cunn.ex Benth. T Keo boâng vaøng G 117

Albizia corniculata (Lour.) Druce Soáng raén söøng nhoû T 118

Albizia julibrissin Duraz. Soáng raén nhieàu laù D 119

Albizia nigricans Gagn. Soáng raén ñen T 120

Entada pursaetha A.P.DC. Baøm baøm D 121

Mimosa pigra L. Trinh nöû nhoïn T 122

Mimosa pudica L. T Trinh nöû (Maéc côû) C 123

Pithecellobium dulce (Roxb.) Benth. T Me keo G 124

Pithecellobium vietnamensis I.Niels. T-Q Me keo vieät g 125

Caesapinoideae 28b. Hoï phuï Vang

Bauhinia sp. Moùng boø D 126

Caealpinia digyna Rottl.ex Will. T Maét meøo xanh D 127

Cassia alata L. T-C Muoàng traâu T 128

Cassia floribunda Cav. Muoàng nhieàu hoa T 129

Cassia surattensis Burm.f. C Muoàng bieån T 130

Sindora siamensis Teysm.ex Miq. T Goõ bieån g 131

var.maritima (Pierre)K.et S.S Lars.

Papilionoideae (Faboideae) 28c.Hoïï phuï Caùnh böôùm

Abrus precatorius L. Cöôøm thaûo ñoû D 132

Canavalia maritima (Aubl.)Piper Ñaäu bieån D 133

Derris heptaphylla (L.)Merr. Coùc keøn 7 laù D 134

Desmodium unifoliatum (Merr.)Steen. Traøng quaû moät laù phuï D 135

Dumasia villosa A.P.de Cand. Döï ma T 136

Milletia ichthyotona Drake T Thaøn maùt D 137

116

g T 138 Daây thaøn maùt Milletia sericea Gagn.

Ormocarpum cochinchinensis D 139 Mang quaû

(Lour.)Merr. R

Tephrosia semicastrata Hance C 140 Ñoaûn kieám son

21. Boä Daây kheá Connarales

Connaraceae 29. Hoï Loáp boáp

Connarus cochinchinensis Pierre 141 Loáp boáp T

Sapindales 22. Boä Boà hoøn

Sapindaceae 30. Hoï Boà hoøn

Dimocarpus jumatus T g Nhaõn 142

(Bl.)Leenh.subsp.indochinensis Leenh.

Dimocarpus longgan Lour. Q g Nhaõn 143

Dodonea viscosa Jacq. T T Chaønh raøng 144

Lepisanthes rubiginosa (Roxb.)Bl. T Nhaõn deâ 145

Nephelium sp. g Nhaõn röøng sp 146

Rutales 23. Boä Cam

Rutaceae 31. Hoï Cam

Atalantia citrioides Pierre ex Guill. T Chanh röøng 147

Glycosmis pentaphylla (Retz.)Corr. T T Côm röôïu 148

Limnocitrus littorale (Miq.)Sw. T T Cam ñöôøng 149

Micromelum hirsutum Oliv. T g Maét traâu (laù meùo) 150

Simarubaceae 32. Hoï Thanh thaát

Ailanthus triphysa (Dennst.)Alst. 151 Caøng hom G T

Harrisonia perforata (Bl..) Merr. 152 Ña ña (Haûi sôn) D T

Ixonathaceae 33. Hoï Ñaùt

117

153 Caày Irvingia malayana Oliv. ex Benn. G T

Meliaceae 34. Hoï Xoan

Azadiracta indica Juss.f. T g 154 Saàu ñau

Melia azedarach L. T g 155 Xoan

Walsura bonii Pell. g 156 Giaáy

Anacardiaceae 35. Hoï Xoaøi

Anacardium occidentale L. T-Q g Ñaøo loän hoät 157

Bouea poilanei Evr . G Xoaøi muû 158

Buchanania siamensis Miq. g Chaây xieâm (Moâ ca) 159

Buchanania reticulata Hance g Moâ ca 160

Lannea coromandelica (Houtt.)Merr. G Coùc chuoät 161

Pentapadon annamensis (Evr.&Tard.) G Nguõ lieät trung boä 162

Phamhoang

Spondias pinnata (Koenig & L.f..)Kurz. T-Q G Coùc röøng 163

24. Boä Lanh Linales

Linaceae 36. Hoï Lin

Hugonia poilanei Tard. 165 Hieäp nöõ D

25. Boä Daây goái Celastrales

Celastraceae 37. Hoï Chaân danh

Maytenus diversifolia (Max.) Ding Hou 165 Loûa chaâu bieån T

26. Boä Ñaøn höông Santalales

Loranthaceae 38. Hoï Chuøm göûi

Helixanthera pierrei Dans. Ks T 166 Chuøm göûi Pierre

Scurrula argentica Dans. Ks 167 Moäc veä baïc

Scurrula notothixoides (Hance)Dans. Ks 168 Moäc veä troøn

118

169 Ghi coù ñoát Viscum indochinensis Dans. Ks

Rhamnales 27. Boä taùo ta

Rhamnaceae 39. Hoï Taùo

Colubrina asiatica (L.) Brogn. T D Nuùc aùo 170

Zizyphus laui Merr. Q-T D Taùo laâu 171

Zizyphus oenoplia (L.) Mill. T D Taùo röøng 172

28. Boä Nho Vitales

Vitaceae 40.Hoï Nho

Cissus assamica (Laws.)Craib. 173 Hoà ñaèng Assan D C

Cissus annamica Gagn. 174 Hoà ñaèng trung boä D C

Cissus evrardii Gagn. 175 Hoà ñaèng Evrard D C

29. Boä Long ñôûm Gentianales

Loganiaceae 41. Hoï Maõ tieàn

Strychnos nux-vomica L. 176 Maõ tieàn g T

Rubiaceae 42. Hoï Caø pheâ

Canthium dicoccum Q T Xöông caù 177

Gaertn.var.rostratum Thw.ex Pit.

Canthium umbellatum Wight. T Caêng taùn 178

Canthium parvifolium Roxb. T T Caêng côm 179

Gardenia angkorensis Pit. T g Daønh daønh Aêng Co 180

Ixora pierrei Merr. T Boï neït traéng 181

Morinda tomentosa Heyn. T g Nhaøu nhuoäm 182

Mussaenda glabra Vahl. T Böôùm baïc nhaün 183

Oxyceros horridus Lour. D Gaêng gai cong 184

Pavetta trachyphylla Brem. T Doït daønh nha trang 185

119

186 Gaêng nhung Randia dasycarpa (Kurz)Bakh.f. g

187 Gaêng gai (Gaêng traâu) Randia spinosa Bl. T

188 Gaêng tröông Randia turgida Roxb. T

189 Gaêng laù leäch Meyna parvifolia Robyns. T

Apocynaceae 43. Hoï Truùc ñaøo

Cerbera manghas L.ex Gaertn. C g 190 Möôùp xaùc höông

Wrightia pubescens R.Br. subsp.lanati Bl. g 191 Loøng möùc long

Aslepiadaceae 44. Hoï Thieân lyù

Sarcostigma acidum (Roxb.)Voight. 192 Tieát caên T T

Streptocaulon griffithii Hook.f. 193 Haø thuû oâ traéng D T

Toxocarpus spirei Cost. 194 Tieàn quaû Spire D

Toxocarpus wightianus Hook.& Arn 195 Tieàn quaû Wight D

Oleales 30. Boä Nhaøi

Oleaceae 45. Hoï Nhaøi

Jasminum undulatum Ker-Gawl. D Nhaøi ñuùng 196

Solanaceae 46. Hoï Caø

Datura metel L. C T 197 Caø ñoäc döôïc

Convolvulales 31. Boä Khoai lang

Convolvulaceae 47. Hoï Bìm bìm

Hewittia scandens (Milne.)Mabberly D Bìm thuyø 198

Ipomoea involucrata Beauv. D Bìm noùn 199

Ipomoea pes-caprae (L.) Sw. D Bìm chaân deâ (Rau 200

subsp.brasiliense muoáng bieån)

Ipomoea stolonifera (Cyr.) Gmel. D Bìm choåi 201

Jacquemontia paniculata (Burm.f.) Hall.f. D Bìm traéng 202

120

32. Boä Voøi voi Boraginales

Boraginaceae 48. Hoï Voøi voi

Argusia argentea (L.f.) Heine 203 Phong ba (Baïc bieån) T G

Carmone microphylla (Lam.) Don. 204 Cuøm ruïm T T

Cordia sp. 205 Taâm moäc g

33. Boä Hoa moõm choù Scrophulariales

49. Hoï Quao Bignoniaceae

206 Quao vaøng Stereospermum cylindricum Pierre ex Dop. G T

207 Nuùc naùc Oroxylum indicum (L.) Vent. g

Lamiales 34. Boä Hoa moâi

Verbenaceae 50. Hoï Coû roi ngöïa

Callicarpa candicans (Burmf.) Hochr.. T T Töû chaâu choùi traéng 208

Callicarpa arborea Roxb. g Tröùng eách loâng 209

Clerodendrum inerme (L.)Gaertn. T Ngoïc nöõ bieån 210

Gmelina asiatica L. T T Tu huù 211

Lantana camara L. T Thôm oåi (Cöùc lôïn) 212

Vitex limonifolia Wall. g Bình linh vaøng chanh 213

Vitex pierrena P.Dop g Bình linh ñaù 214

Vitex pinnata L. var.ptilota (Dop) Phamhoang. T g Bình linh caùnh 215

Vitex rotundifolia L. C Töø bi bieån 216

Vitex sumatrana var.urceolata King & Gamble T T Bình linh voøi daøi 217

Premna latifolia Roxb. var. cuneata C.B.Cl C Caùch laù roäng 218

35. Boä Cuùc Asterales

Asteraceae 51. Hoï Cuùc

Anisopappus chinensis (L.) Hook.&Arn 219 Coû di maøo C T

121

220 Hoaøng thaát-Rau taøu bay Erechtites valerianifolia (Wall.) DC. C T

36. Boä Haønh Liliales

Liliaceae 52. Hoï Baïch hueä

Gloriosa superba L. 221 Ngoùt ngoeûo C

Amaryllidales 37. Boä Loa keøn ñoû

Avagaceae 53. Hoï A gao

Dracaena cochinchinensis (Lour.)Merr. 222 Huyeát giaùc T

38. Boä Döùa Bromeliales

Bromeliaceae 54. Hoï Khoùm

Ananas comosus (L.) Merr. 223 Thôm C T-Q

Poales 39. Boä Coû

Poaceae 55. Hoï Coû

Aristida cuming iana Trin& Rupr. C Coû ba chia cuming 224

Chrysopogon aciculatus (Retz.)Trin C Coû may 225

Cynodon dactylon (L.) Pers .var. dactylon. C Coû chæ 226

Echinochloa crus-galli (L.)P.Beauvoir. Coû loàng vöïc 227

Spinifex littoreus (Burm.f.)Merr. C Coû choâng 228

Eleusine indica (L.) Gaertn. C Coû maàn traàu 229

Imperata cylindrica C Coû tranh 230

(L.) P.Beauv.var.major (Nees) Hubb. C

40. Boä Cau Arecales

Arecaceae 56. Hoï Cau döøa

Caryota monostachya Becc. T T Ñuûng ñænh moät boàng 231

Phoenix paludosa Roxb. T Chaø laø bieån 232

41. Boä Döùa daïi Pandanales

122

57. Hoï Döùa gai Pandanaceae

Pandanus odoratissimus 233 Döùa gai T T

L.f.var.vietnamensis (St-John)Stones

Chuù giaûi:

DS: Daïng soáng K: Khuyeát thöïc vaät;

G: Goã lôùn

g: goã nhoû

T: Tieåu moäc

D: Daây leo

C: Coû

Ks: kí sinh

CD: Coâng duïng T: Caây thuoác

C: Caây caûnh

R: Caây laøm rau

Q: Caây laáy quaû

123

Phuï luïc 2: Keát quaû phaân tích ñaát

Ngöôøi thu maãu: Thieàu Leâ Phong Lan

Soá maãu: 03 maãu

Loaïi maãu: Maãu ñaát

Nôi thu maãu: Baõi Hoõm – Thoân Thaùi An – xaõ Vónh Haûi – huyeän Ninh Haûi

Ngaøy göûi maãu: 22.07.2005

Ngaøy traû keát quaû: 09.08.05

STT Kyù hieäu Ñoä saâu pH Toång soá (%) CEC Muøn (%) maãu (cm) (KCL) me/100g N P2O5

1 IA 0 – 20 4,92 1,400 0,140 0,049 6,690

2 IB 20 – 50 5,04 0,542 0,126 0,041 6,090

3 IC 50 – 80 5,10 0,542 0,112 0,036 6,760

Soûi Cation trao ñoåi (me/100g) TP cô giôùi (%) HCO3

(%) me/100g Seùt Thòt Caùt Na+ Ca+ Mg+

0,110 1,140 3,410 0,154 33,00 15,00 52,00

0,170 1,720 3,030 0,176 33,00 17,00 50,00 9,10

0,220 1,890 3,280 0,132 35,00 15,00 50,00 28,00

124

Phuï luïc 3: Keát quaû phaân tích ñaát

Ngöôøi thu maãu: Thieàu Leâ Phong Lan

Soá maãu: 03 maãu

Loaïi maãu: Maãu ñaát

Nôi thu maãu: Ñoàng Troøn – Thoân Vónh Hy – xaõ Vónh Haûi – huyeän Ninh Haûi

Ngaøy göûi maãu: 22.07.2005

Ngaøy traû keát quaû: 09.08.05

STT Kyù hieäu Ñoä saâu pH Toång soá (%) CEC Muøn (%) maãu (cm) (KCL) me/100g N P2O5

1 IA 0 – 20 4,32 1,510 0,150 0,061 7,509

2 IB 20 – 50 4,51 0,642 0,136 0,052 7,082

3 IC 50 – 80 4,67 0,539 0,121 0,043 6,950

Soûi Cation trao ñoåi (me/100g) TP cô giôùi (%) HCO3

(%) me/100g Seùt Thòt Caùt Na+ Ca+ Mg+

0,089 0,877 2,410 0,171 35,00 11,00 54,00

0,152 1,420 2,030 0,192 35,00 14,00 51,00 11,10

0,251 1,570 2,280 0,143 37,00 16,00 47,00 31,00

125

Phuï luïc 4: Hình tieâu baûn thöïc vaät röøng khoâ haïn ven bieån huyeän Ninh Haûi –

tænh Ninh Thuaän.

Melastomataceae Saàm Chevalier – Memecylon chevalieri Guill.

Euphorbiaceae Kim moäc Spire - Securiga spirei (Beille) Phamhoang.

126

Rhamnaceae Taùo röøng – Zizyphus oenoplia (L.) Mill. Fabaceae (hoï phuï Mimosoideae) Soáng raéng ñen – Albizia nigricans Gagn.

Capparaceae Chan chan – Niebuhria siamensis Kurz

Rubiaceae Gaêng gai – Randia spinosa Bl.

127

Capparaceae Caùp trung boä – Capparis annamensis (Bak.f.) Jac. Capparaceae Buùn ba laù – Crateva adansonii DC. subsp trifolia (Roxb.) Jac.

128

Rhizophoraceae Xaêng maû cheû – Carallia brachiata (Lour.) Merr.

Verbenaceae Bình linh voøi daøi – Vitex sumatrana var. urceolata King & Gamble

Rubiaceae Daønh daønh Aêng co – Gradenia angkorensis Pit. Rutaceae Maét traâu laù meùo – Micromelum hirsutum Oliv.

129

Celastraceae Loaû chaâu bieån – Maytenus diversifolia (Max.) Ding Hou

Aslepiadaceae Tieát caên – Sarcostigma acidum (Roxb.) Voight.

Boraginaceae Cuøm ruïm – Carmone microphylla Sapotaceae Seán caùt – Mimusops elengi

130

(Lam.) Don. var.poilanei H.Lec.

Flacourtiaceae Boùm luøn – Scolopia nana Gagn.

Ebenaceae Mun – Diospyros mollis Griff.

Rhamnaceae Nuùc aùo – Colubrina asiatica (L.) Fabaceae (hoï phuï Papilionoideae) Mang quaû – Ormocarpum

131

Brogn. cochinchinensis (Lour.) Merr.

Verbenaceae Bình linh caùnh – Vitex limonifolia wall.

Sapindaceae Chaønh raøng – Dodonea viscosa Jacq.

Moraceae Apocynaceae

132

Quít nuùi – Streblus laxiflorus (Hutch.) Corn. Möôùp xaùc höông – Cerbera manghas L. ex Gaertn.

Moraceae Soäp – Ficus superba Miq. var.japonica Miq. Lecythidaceae Loäc vöøng – Baringtonia coccinea (Lour.) Kost.

133

Sapindaceae Nhaõn deâ – Lepisanthes rubiginosa (Roxb.) Bl. Fabaceae (hoï phuï Papilionoideae) Traøng quaû moät laù phuï – Desmodium unifoliatum (Merr.) Steen.

Verbenaceae Tu huù – Gmelina asiatica L.

Clusiaceae Thaønh ngaïnh nam – Cratoxylum cochinchinensis (Lour.) Bl.

134

Simaroubaceae Haûi sôn Harrisonia perforata (Bl.) Merr. Annonaceae Quaàn ñaàu Jenkins – Polyalthia jenkinsii Benth.& Gagn.

Oleaceae Nhaøi duùm – Jasminum undulatum Ker.-Gawl.

Rutaceae Côm röôïu – Glycosmis pentaphylla (Retz.) Corr.

135

Flacourtiaceae

Euphorbiaceae Choøi moøi – Antidesma ghaesembilla Gaertn. Chaø ran caåm nhung – Homalium caryophyllaceum Benth.

Euphorbiaceae

Fabaceae (hoï phuï Papilionoideae) Döï ma – Dumasia villosa A.P. de

136

Cuø ñeøn Ñoàng nai – Corton dongnaiensis Pierre ex Gagn. Cand.

Tiliaceae Coø ke laù keù – Grewia urenaefolia (Pierre) Gagn. Fabaceae (hoï phuï Mimosoideae) Me keo vieät – Pithecellobium vietnamensis I.Niels.

Solanaceae

Meliaceae Giaáy – Walsura bonii Pell. Caø ñoäc döôïc – Datura metel L.

137

Ulmaceae Ki gaân – Gironniera nervosa Pl.

Bignoniaceae Nuùc naùc – Oroxylum indicum (L.) Vent.

Rubiaceae Xöông caù – Canthium dicoccum Euphorbiaceae Boà cu veõ – Breynia fruticosa (L.)

138

(Geertn.)Tinn. et Binn. Hook.f.

Myrsinaceae Xay nam boä – Rapanea cochinchinensis Mez. Moraceae Duoái gai – Streblus taxoides (Heyne) Kurz

139

Fabaceae (hoï phuï Mimosoideae) Baøm baøm – Entada pursaetha A.P.DC.

Rutaceae Cam ñöôøng – Limnocitrus littorale (Miq.) Sw.

Liliaceae Ngoùt ngoeûo – Gloriosa superba L. Anacardiaceae Coùc chuoät – Lannea coromandelica (Houtt.) Merr.

140

Lythraceae Baèng laêng nam boä – Lagerstroemia cochinchinensis Pierre

Euphorbiaceae Haùo duyeân – Actephila excelsa (Dalz.)Muell.-Arg var.acuminta Airy- Shaw

Annonaceae Mao ñaøi taùi – Mitrephora pallens Ast

Menispermaceae Daây hoà ñaèng – Cissampelos pareira L.

141

Verbenaceae Töø bi bieån – Vitex rotundifolia L. Verbenaceae Töû chaâu choùi traéng – Callicarpa candicans (Burmf.) Hochr.

Tiliaceae Coø ke loâng – Grewia hirsuta Vahl.

Fabaceae (hoï phuï Mimosoideae) Soáng raén nhieàu laù – Albizia julibrissin Duraz.

142

Arecaceae Ñuûng ñænh moät buoàng – Caryota monostachya Becc. Simarubaceae Caøng hom – Ailanthus triphysa (Dennst.) Alst.

Ochnaceae Mai vaøng – Ochna integerrima (Lour.) Anacardiaceae Gaêng neùo – Manilkara hexandra

143

(Roxb.) Dub. Merr.

Myrtaceae Traâm suoái – Syzygium ripicola Craib.

Loganiaceae Maõ tieàn – Strychnos nux-vomica L.

Lythraceae Baèng laêng ñaù – Lagerstroemia lecomtei Gagn.

Rubiaceae Nhaøu nhuoäm – Morinda tomentosa Heyn.

144

Rubiaceae Doït daønh nha trang – Pavetta trachyphylla Brem.

Rubiaceae Gaêng laù leäch – Meyna parvifolia Robyns.

Flacourtiaceae Hoàng quaân aán – Flacourtia indica (Burm.f.) Merr. Myrsinaceae Côm nguoäi nhö toùc – Ardisia capillipes Pit.

145

Rubiaceae Caêng taùn – Canthium umbellatum Wight Verbenaceae Ngoïc nöõ bieån – Clerodendrum inerme (L.) Gaertn.

Rubiaceae Boï neït traéng – Ixora pierrei Merr.

Euphorbiaceae Dieäp haï chaâu ñaûo – Phyllanthus welwitschianus Muell-Arg.

146

Apocynaceae Loøng möùc loâng – Wrightia pubescens R.Br subsp. lanati (Bl.)Ngan

Aslepiadaceae Tieàn quaû Spire – Toxocarpus spierei Cost.

Ulmaceae Ma traù – Celtis philippense Blco. var philippense Annonaceae Quaàn ñaàu duyeân haûi - Polyalthia littoralis(Bl.) Boerl.ssp. tristis (Merr.)

147

Annonaceae Mao quaû Robinson - Dasymaschalon robinsonii Ast

Annonaceae Quaàn ñaàu traùi troøn – Polyalthia cerasoides (Roxb.) Benth.& Hook.

Linaceae Hieäp nöõ – Hugonia poilanei Tard.

Fabaceae (hoï phuï Papilionoideae) Thaøn maùt – Milletia ichthyotona Drake

148

Rubiaceae Gaêng nhung – Randia dasycarpa (Kurz) Bakh.f.

Fabaceae (hoï phuï Caesapinoideae) Goõ bieån – Sindora siamensis Teysm.ex Miq. var. maritima (Pierre) K. et SS. Lars

Euphorbiaceae

Cuø ñeøn Thorel – Corton thoreli Gagn. Euphorbiaceae Ruoái loïng – Mallotus sp.

149

Boraginaceae Phong ba (Baïc bieån)– Argusia argentea (L.f.) Heine

Combretaceae Chön baàu – Combretum quadrangulare Kurz.

Euphorbiaceae Rì rì – Homonia riparia Lour. Fabaceae (hoï phuï Papilionoideae) Ñoaûn kieám son – Tephrosia

150

semicastrata Hance.

Fabaceae (hoï phuï Papilionoideae ) Coùc keøn 7 laù – Derris heptaphylla (L.) Merr.

Combretaceae Chön baàu ruïng laù – Combretum deciduum Coll.& Hemsley

Aslepiadaceae Tieàn quaû Wight – Toxocarpus wightianus Hook.& Arn. Connaraceae Loáp boáp – Connarus cochinchinensis Pierre

151

Verbenaceae Thôm oåi (Cöùt lôïn) – Lantana camara L.

Fabaceae (hoï phuï Mimosoideae) Me keo – Pithecellobium dulce (Roxb.) Benth.

Fabaceae (hoï phuï Caesapinoideae) Muoàng bieån – Cassia surattensis Burm.f. Selaginellaceae Quyeån baù tröôøng sanh – Selaginella tamariscina (Beauv.)Spring