ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------
VŨ THỊ ĐÀO
THẾ GIỚI NHÂN VẬT TRONG VĂN XUÔI
NGUYỄN TUÂN TRƯỚC CÁCH MẠNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
Hà Nội - 2010
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------
VŨ THỊ ĐÀO
THẾ GIỚI NHÂN VẬT TRONG VĂN XUÔI
NGUYỄN TUÂN TRƯỚC CÁCH MẠNG
Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành: Văn học Việt Nam
Mã số: 60.22.34
Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS. Hà Văn Đức
Hà Nội - 2010
Thế giới nhân vật trong văn xuôi Nguyễn Tuân trước Cách mạng – Vũ Thị Đào
1
MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU……………………………………………………………..3
1. Lý do chọn đề tài………………………………………………………...…3
2. Lịch sử vấn đề………………………………………………………….…..4
3. Mục đích nghiên cứu……………………………………….…………......17
4. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi khảo sát………………………….……17
5. Phương pháp nghiên cứu…………………………………………….……18
6. Bố cục của luận văn………………………………………………………19
PHẦN NỘI DUNG……………………………………………………...….20
Chương 1: Quan niệm nghệ thuật về con người của Nguyễn Tuân…………20
1.1. Vài nét về con người Nguyễn Tuân…………………………………….20
1.1.1. Tiểu sử…………………………………………...……………………20
1.1.2. Con người……………………………………………………………..22
1.2. Sự nghiệp văn học của Nguyễn Tuân…………………………………...24
1.2.1. Trước Cách mạng……………………………………………………..24
1.2.2. Sau Cách mạng………………………………………………………..26
1.3. Quan niệm nghệ thuật về con người của Nguyễn Tuân……………...…27
1.3.1. Một số vấn đề lí luận………………………………………………….27
1.3.2. Quan niệm nghệ thuật về con người của Nguyễn Tuân ……………...32
Chương 2: Các kiểu nhân vật trong văn xuôi Nguyễn Tuân trước Cách mạng
2.1. Kiểu nhân vật tài hoa nghệ sỹ của một thời vang bóng……………...….42
2.2. Kiểu nhân vật lãng tử giang hồ, xê dịch……………………………...…54
Thế giới nhân vật trong văn xuôi Nguyễn Tuân trước Cách mạng – Vũ Thị Đào
2
2.3. Kiểu nhân vật đi tìm thú vui ở cuộc sống trụy lạc…………………..…..63
2.4. Kiểu nhân vật kỳ ảo……………………………………………………..66
Chương 3: Những phương thức nghệ thuật thể hiện nhân vật của Nguyễn
Tuân…………………………………………………………………….……75
3.1. Cách tiếp cận con người ở phương diện tài hoa nghệ sỹ………………..75
3.1.1. Miêu tả ngoại hình………………………………………………...…..77
3.1.2. Miêu tả hành động…………………………………………………….80
3.1.3. Biểu hiện nội tâm………………………………………………..……82
3.2. Các thủ pháp nghệ thuật chủ yếu………………………………………..85
3.2.1. Sử dụng thủ pháp nghệ thuật tương phản, đối lập………………….…85
3.2.2. Thủ pháp lý tưởng hóa, phi thường hóa nhân vật……………………..88
3.2.3. Thủ pháp so sánh liên tưởng đầy chất thơ và chất triết lý…………….90
3.2.4. Thủ pháp xây dựng kiểu nhân vật bổ sung……………………………92
3.3. Đặt nhân vật trong hoàn cảnh, môi trường có tính điển hình…………...93
3.4. Ngôn ngữ……………………………………………………………..…95
3.4.1. Ngôn ngữ nhân vật…………………………………………...……….95
3.4.2. Ngôn ngữ người kể chuyện……………………………………...……99
3.5. Giọng điệu……………………………………………………………..105
KẾT LUẬN ………………………………………………………………..111
TÀI LIỆU THAM KHẢO …………………………………………..……..113
Thế giới nhân vật trong văn xuôi Nguyễn Tuân trước Cách mạng – Vũ Thị Đào
3
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài:
1.1. Nguyễn Tuân được coi là một trong những tác gia văn học lớn nhất
của Việt Nam và có vai trò quan trọng trong tiến trình hiện đại hóa văn học
Việt Nam. Ông đạt được những thành tựu xuất sắc ngay từ trước Cách mạng.
Tuy nhiên do hoàn cảnh lịch sử và những điều kiện đất nước trong chiến tranh
mà tác phẩm của Nguyễn Tuân trước Cách mạng đã trải qua một số phận khá
thăng trầm và chưa được đi sâu nghiên cứu nhiều. Trong mấy thập niên gần
đây, tác phẩm văn xuôi của Nguyễn Tuân trước Cách mạng đã được giới
nghiên cứu phê bình đánh giá lại sâu sắc, khoa học và khách quan hơn. Mặc
dù vậy, tác phẩm của Nguyễn Tuân vẫn như một khối đá ruby nhiều màu sắc
góc cạnh, vẫn còn mở ra nhiều tầng bậc ý nghĩa mới mẻ thu hút sự tìm tòi,
khám phá của nhiều người.
1.2. Nguyễn Tuân là một nhà văn độc đáo và phức tạp, nhất là giai đoạn
trước Cách mạng tháng Tám. Nói như nhà văn Vũ Ngọc Phan thì Nguyễn
Tuân “là một nhà văn đứng hẳn ra một phái riêng, cả về lối văn lẫn về tư
tưởng”. Nghĩ đến Nguyễn Tuân người đọc nghĩ ngay đến sự độc đáo, tài hoa,
tài tử từ cá tính, lối sống đến văn chương, câu chữ. Ông đã tạo ra cho mình
một phong cách riêng không thể trộn lẫn, một vị trí vững chắc trong nền văn
học Việt Nam. Những đứa con tinh thần của Nguyễn Tuân có một sức cuốn
hút đặc biệt. Vì vậy, việc nghiên cứu tác phẩm của ông trong một hệ thống
các tác phẩm trước Cách mạng sẽ giúp ta dễ dàng soi chiếu và hiểu hơn về giá
trị tác phẩm, văn nghiệp của ông. Hơn nữa, việc nghiên cứu một hiện tượng