ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
PHAN THỊ SÁNH
VAI TRß CñA TßA ¸N
TRONG VIÖC B¶O VÖ QUYÒN CON NG¦êI
ë VIÖT NAM HIÖN NAY
Chuyên ngành: Lý luận và Lịch sử Nhà nước và Pháp luật
Mã số: 60 38 01 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Cán bộ hướng dẫn khoa học: GS. TS. HOÀNG THỊ KIM QUẾ
HÀ NỘI - 2014
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của
riêng tôi. Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong
bất kỳ công trình nào khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong
Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực. Tôi đã
hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ
tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội.
Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để
tôi có thể bảo vệ Luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày tháng 10 năm 2014
NGƯỜI CAM ĐOAN
Phan Thị Sánh
MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các từ viết tắt
MỞ ĐẦU ....................................................................................................... 1
Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN CON NGƯỜI
VÀ VAI TRÒ CỦA TÒA ÁN TRONG VIỆC BẢO VỆ QUYỀN
CON NGƯỜI .................................................................................... 7
1.1. Nhận thức chung về quyền con người............................................. 7
1.1.1. Khái niệm về quyền con người .......................................................... 7
1.1.2. Các thuộc tính cơ bản của quyền con người ....................................... 9
1.1.3. Phân loại quyền con người ............................................................... 10
1.2. Khái quát chung về các cơ chế bảo vệ quyền con người .............. 10
1.2.1. Khái niệm về cơ chế bảo vệ quyền con người .................................. 10
1.2.2. Các cơ chế bảo vệ quyền con người ................................................. 11
1.3. Khái niệm, đặc điểm của việc bảo vệ quyền con người bằng
Tòa án ............................................................................................. 14
1.3.1. Khái niệm ........................................................................................ 14
1.3.2. Đặc điểm của việc bảo vệ quyền con người bằng Tòa án ................. 15
1.4. Các cách thức bảo vệ quyền con người bằng Tòa án ................... 16
1.4.1. Tòa án bảo vệ quyền con người thông qua việc kiểm soát quyền
lực Nhà nước ................................................................................... 16
1.4.2. Tòa án bảo vệ quyền con người thông qua việc bảo vệ quyền tự
do và an toàn của cá nhân ................................................................ 17
1.4.3. Tòa án bảo vệ quyền con người bằng việc trừng phạt công bằng
người thực hiện hành vi phạm tội ..................................................... 19
1.4.4. Tòa án bảo vệ quyền con người bằng cách khôi phục lại quyền và
lợi ích của cá nhân thông qua hoạt động xét xử ................................ 20
1.4.5. Tòa án bảo vệ quyền con người thông qua việc giáo dục ý thức
tôn trọng và bảo vệ quyền con người của toàn xã hội ....................... 21
1.5. Những yếu tố tác động đến việc thực hiện vai trò của Tòa án
trong việc bảo vệ quyền con người ................................................ 25
1.5.1. Việc tổ chức quyền lực Nhà nước .................................................... 25
1.5.2. Hệ thống pháp luật của quốc gia ...................................................... 26
1.5.3. Chất lượng của đội ngũ Thẩm phán ................................................. 29
1.5.4. Điều kiện kinh tế - văn hóa .............................................................. 30
1.5.5. Hiệu quả của hoạt động thi hành án ................................................. 30
Chương 2: THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA TÒA ÁN TRONG VIỆC
BẢO VỆ QUYỀN CON NGƯỜI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY ..... 33
2.1. Thực trạng tổ chức hệ thống tòa án ở Việt Nam hiện nay ........... 33
2.1.1. Tòa án nhân dân cấp huyện .............................................................. 34
2.1.2. Tòa án nhân dân cấp tỉnh ................................................................. 34
2.1.3. Tòa án nhân dân tối cao ................................................................... 35
2.2. Thực trạng vị trí, vai trò của tòa án trong việc bảo vệ quyền
con người ở Việt Nam hiện nay ..................................................... 36
2.2.1. Thực trạng vị trí của Tòa án trong hệ thống các cơ quan nhà nước ........ 37
2.2.2. Thực trạng mối quan hệ giữa Tòa án với các cơ quan khác trong
bộ máy nhà nước ta hiện nay ........................................................... 37
2.2.3. Thực trạng vai trò của Tòa án trong việc bảo vệ quyền con người
ở Việt Nam hiện nay ........................................................................ 40
2.3. Một số nguyên nhân của thực trạng đảm bảo quyền con người
trong hoạt động xét xử của Tòa án ở Việt Nam hiện nay ............... 56
2.3.1. Tòa án chưa thực sự độc lập trong hoạt động xét xử ........................ 57
2.3.2. Hạn chế, bất cập ở đội ngũ Thẩm phán ............................................ 61
2.3.3. Hệ thống quy định của pháp luật chưa tạo điều kiện thuận lợi để
Tòa án bảo vệ quyền con người trong quá trình xét xử..................... 62
2.3.4. Sự hạn chế của tổ chức hệ thống Tòa án hiện nay ............................ 64
2.3.5. Một số nguyên nhân khác ................................................................ 65
Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM ĐẢM
BẢO VAI TRÒ CỦA TÒA ÁN TRONG VIỆC BẢO VỆ
QUYỀN CON NGƯỜI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY ..................... 66
3.1. Quan điểm, định hướng về việc đảm bảo vai trò của Tòa án
trong việc bảo vệ quyền con người ................................................ 66
3.1.1. Quan điểm, định hướng của Đảng và Nhà nước về việc đảm bảo
vai trò của Tòa án trong việc bảo vệ quyền con người ..................... 66
3.1.2. Tiếp tục cải cách tư pháp theo hướng đảm bảo cho Tòa án thực
hiện đúng đắn quyền độc lập Tư pháp .............................................. 67
3.2. Một số giải pháp nhằm đảm bảo vai trò của Tòa án trong việc
bảo vệ quyền con người ở Việt Nam hiện nay .............................. 72
3.2.1. Cần tổ chức thực hiện Hiến pháp năm 2013 về các quy định liên
quan đến Tòa án ............................................................................... 72
3.2.2. Cần xây dựng đội ngũ Thẩm phán, Hội thẩm có đủ năng lực, đạo
đức và bản lĩnh nghề nghiệp ............................................................ 76
3.2.3. Cần nâng cao nhận thức của Đảng, Nhà nước và người dân về vai
trò của Tòa án trong việc bảo vệ quyền con người ........................... 77
3.2.4. Cần hoàn thiện hệ thống pháp luật làm cơ sở phát huy vai trò của
Tòa án trong việc bảo vệ quyền con người ....................................... 78
3.2.5. Cần tăng cường cơ chế giám sát Nhà nước và giám sát xã hội ......... 82
KẾT LUẬN ................................................................................................. 85
TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................... 87
