1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH
-------oOo-------
NGUYỄN THỊ ĐÔNG
ỨNG DỤNG MÔ HÌNH HARRY T. OSHIMA ĐỂ
ĐẨY MẠNH TĂNG TRƯỞNG NÔNG NGHIỆP
VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
Mã số: 60.31.05
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS - TS. ĐINH PHI HỔ
TP.Hồ Chí Minh, Tháng 1 – Năm 2008
2
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH VẼ VÀ ĐỒ THỊ
LỜI MỞ ĐẦU..................................................................................................................7 U
CHƯƠNG I ....................................................................................................................12
CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TRONG NÔNG NGHIỆP..12
1.1. Tăng trưởng kinh tế bắt nguồn từ nông nghiệp................................................12
1.2. Vai trò của nông nghiệp trong phát triển kinh tế..............................................13
1.2.1. Nông nghiệp kích thích tăng trưởng kinh tế..............................................13
1.2.2. Nông nghiệp góp phần vào tăng trưởng chung của nền kinh tế................17
1.3. Các mô hình, học thuyết phát triển nông nghiệp..............................................18
1.3.1. Mô hình hai khu vực của Arthus Lewis(1954)..........................................18
1.3.2. Mô hình ba giai đoạn phát triển nông nghiệp của Todaro (1990).............20
1.3.3. Mô hình hàm sản xuất tăng trưởng nông nghiệp theo các giai đoạn phát
triển của Sung Sang Park........................................................................................21
1.3.4. Mô hình Harry T. Oshima .........................................................................21
1.3.5. Lựa chọn mô hình lý thuyết và mô hình kinh tế lượng để phân tích tác
động của các nhân tố đến tăng trưởng nông nghiệp...............................................25
1.4. Tăng trưởng nông nghiệp ở một số quốc gia Châu Á và bài học kinh nghiệm
rút ra cho vùng ĐBSCL....................................................................................28
1.4.1. Tăng trưởng nông nghiệp ở Đài Loan .......................................................28
1.4.2. Tăng trưởng nông nghiệp ở Hàn Quốc......................................................29
1.4.3. Tăng trưởng nông nghiệp ở Trung Quốc...................................................30
1.4.4. Bài học kinh nghiệm cho vùng ĐBSCL ....................................................32
KẾT LUẬN CHƯƠNG I ...............................................................................................33
3
CHƯƠNG II...................................................................................................................34
THỰC TIỄN PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU
LONG.............................................................................................................................34
2.1 Sự phù hợp của mô hình Harry T. Oshima với bản chất vùng ĐBSCL...........34
2.1.1. Nông nghiệp lúa gió mùa mang tính thời vụ.............................................34
2.1.2. Lượng mưa cao và mưa theo mùa .............................................................36
2.1.3. Sự nghèo nàn của nền nông nghiệp lúa gió mùa .......................................37
2.1.4. Ảnh hưởng của nền nông nghiệp lúa nước đến văn hoá lao động và sự ổn
định xã hội..............................................................................................................38
2.2 Phân tích kinh tế lượng về sự tăng trưởng nông nghiệp vùng ĐBSCL............39
2.2.1. Thiết lập mô hình kinh tế lượng ................................................................39
2.2.2. Kết quả phân tích mô hình hồi quy............................................................40
2.2.3. Ý nghĩa các tham số:..................................................................................41
2.3 Phân tích kết quả nghiên cứu mô hình kinh tế lượng về sự tăng trưởng nông
nghiệp giai đoạn 1986- 2006............................................................................41
2.3.1. Lao động trong tăng trưởng nông nghiệp..................................................41
2.3.2. Thời gian lao động trong tăng trưởng nông nghiệp...................................48
2.3.3. Cơ giới hoá trong tăng trưởng nông nghiệp..............................................50
2.4 Phân tích các nhân tố khác ngoài mô hình tác động đến tăng trưởng nông
nghiệp vùng ĐBSCL........................................................................................52
2.4.1. Yếu tố vốn đầu tư.......................................................................................52
2.4.2. Tác động của việc ứng dụng công nghệ sinh học trong sản xuất..............53
2.4.3. Cơ chế chính sách trong nông nghiệp........................................................53
2.4.4. Tác động của toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế............................54
KẾT LUẬN CHƯƠNG II..............................................................................................56
CHƯƠNG III .................................................................................................................58
4
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM ĐẨY MẠNH TĂNG TRƯỞNG NÔNG NGHIỆP
VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG..................................................................58
3.1. Những xu hướng phát triển và mục tiêu của nông nghiệp, nông thôn vùng
ĐBSCL.............................................................................................................58
3.1.1. Xu hướng phát triển nông nghiệp, nông thôn............................................58
3.1.2. Mục tiêu phát triển.....................................................................................59
3.2. Một số giải pháp nhằm đẩy mạnh tăng trưởng nông nghiệp ĐBSCL..............61
3.2.1. Nhóm giải pháp nhằm tăng thời gian làm việc ở khu vực nông thôn........61
3.2.2. Nhóm giải pháp hướng tới sử dụng nhiều lao động ở nông thôn..............65
3.2.3. Nhóm giải pháp nhằm nâng cao trình độ cơ giới hoá trong sản xuất........69
3.2.4. Một số giải pháp khác................................................................................71
3.3. Một số kiến nghị nhằm đẩy mạnh tăng trưởng nông nghiệp ĐBSCL..............73
KẾT LUẬN CHƯƠNG III ............................................................................................74
KẾT LUẬN....................................................................................................................76
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
5
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1: Cơ cấu lao động theo ngành kinh tế của một số nước (%) ………………...41
Bảng 2.2. Cơ cấu ngành kinh tế của vùng ĐBSCL …………………………………...42
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
Đồ thị 2.1: Xu hướng tăng NSLĐNN trên thế giới …………………………………...37
Đồ thị 2.2: Xu hướng tăng NSLĐNN vùng ĐBSCL giai đoạn 1986 – 2006 …………38
Hình 1.1: Cân bằng cạnh tranh trên 2 thị trường lao động liên kết bằng di dân ……….9
Hình 1.2: Đường hàm sản xuất khu vực nông nghiệp: TPA = f(LA; K, T) ……………12
Hình 1.3: Đường cung lao động khu vực công nghiệp ……………………………….13
Hình 2.1: Lượng mưa trung bình hàng năm ở các vùng thuộc Châu Á ………………30
