1
1
A. PhÇn më ®Çu
Ph¸t triÓn vµ héi nhËp lµ mét trong nh÷ng xu thÕ lín cña thêi ®¹i. §èi víi
ViÖt Nam, nhÊt lµ trong giai ®o¹n c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc, ®a
nÒn kinh tÕ ®i lªn theo ®Þnh híng x· héi chñ nghÜa, héi nhËp cïng nÒn kinh
tÕ thÞ trêng thÕ giíi lµ nhiÖm vô rÊt quan träng. §ã kh«ng chØ lµ thêi c¬, ®iÒu
kiÖn cÇn thiÕt ®Ó s¶n phÈm hµng ho¸ cña ViÖt Nam ®îc cã mÆt nhiÒu h¬n
trªn thÞ trêng quèc tÕ mµ cßn lµ thö th¸ch lín vÒ nhiÒu mÆt ®èi víi c¸c doanh
nghiÖp vµ doanh nh©n ViÖt Nam.
T¹i §¹i héi VI ban chÊp hµnh trung ¬ng §¶ng ®· quyÕt ®Þnh mét bíc
ngoÆt vÜ ®¹i ®èi víi ®Êt níc ®Æc biÖt lµ viÖc quyÕt ®Þnh ®a nÒn kinh tÕ
chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ trêng cã sù qu¶n lý cña nhµ níc theo ®Þnh
híng XHCN. §Ó kh¼ng ®Þnh vai trß quan träng cña c¸c doanh nghiÖp trong
ph¸t triÓn kinh tÕ, Nhµ níc ta ®· vµ ®ang khuyÕn khÝch thµnh lËp c¸c doanh
nghiÖp theo hiÕn ph¸p vµ ph¸p luËt ViÖt Nam quy ®Þnh. Nhng khi chuyÓn
sang nÒn kinh tÕ thÞ trêng c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam ®· gÆp rÊt nhiÒu khã
kh¨n trong viÖc s¶n xuÊt, lu th«ng, t×m kiÕm ®èi t¸c vµ thÞ trêng, ®ßi hái
nhµ níc ph¶i cã sù hç trî, t¹o ®iÒu kiÖn cho doanh nghiÖp ph¸t triÓn. S¶n
xuÊt ®ãng vai trß quan träng trong ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp, trong ®ã ba
vÊn ®Ò: s¶n xuÊt c¸i g×? s¶n xuÊt nh thÕ nµo? s¶n xuÊt cho ai? ®Æt ra c¸c
doanh nghiÖp trong suèt qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt, vèn, hµng ho¸ ho¹t
®éng hiÖu qu¶ hay kh«ng lµ do qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, lu th«ng cã tuÇn hoµn
kh«ng. Vai trß s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp rÊt quan träng, nã
t¹o ra mét c¬ së vËt chÊt cho chñ nghÜa x· héi cho nªn ®ßi hái nhµ níc ph¶i
cã sù qu¶n lý hîp lý t¹o ®iÒu kiÖn tèt nhÊt ®Ó doanh nghiÖp c¹nh tranh ®îc
trªn thÞ trêng quèc tÕ. Khã kh¨n rÊt nhiÒu vµ ®ßi hái ph¶i cã mét c¬ së lý
luËn ®Ó dÉn ®êng cã t¸c ®éng tÝch cùc thóc ®Èy s¶n xuÊt ph¸t triÓn, më réng.
§ã còng lµ lý do em chän ®Ò tµi: “Tr×nh bµy lý thuyÕt vÒ tuÇn hoµn vµ chu
chuyÓn t b¶n. ý nghÜa thùc tiÔn rót ra khi nghiªn cøu lý thuyÕt nµy ®èi víi
viÖc qu¶n lý c¸c doanh nghiÖp cña níc ta khi chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ
trêng ®Þnh híng XHCN” cho ®Ò ¸n Kinh tÕ chÝnh trÞ.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
2
2
Bµi viÕt ®îc chia lµm ba phÇn chÝnh:
A. PhÇn më ®Çu
B. PhÇn néi dung
C. PhÇn kÕt bµi.
Víi kiÕn thøc b¶n th©n cßn h¹n chÕ, em tù thÊy m×nh cßn nhiÒu thiÕu xãt
em rÊt mong ®îc sù ®ãng gãp ý kiÕn cña thÇy gi¸o cho bµi viÕt cña em ®îc
hoµn chØnh h¬n.
Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n!
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
3
3
B. PhÇn néi dung
PhÇn I: lý thuyÕt chung vÒ tuÇn hoµn vµ chu chuyÓn t
b¶n
I. C¬ së lý luËn vÒ vÊn ®Ò tuÇn hoµn vµ chu chuyÓn cña t
b¶n.
1. Quan ®iÓm cña M¸c - Lªnin vÒ tuÇn hoµn cña t b¶n.
Trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, t b¶n lu«n lu«n vËn ®éng vµ trong
qu¸ tr×nh vËn ®éng, nã lín lªn kh«ng ngõng. §Ó ®¹t ®îc hiÖu qu¶ s¶n xuÊt
kinh doanh nhµ t b¶n kh«ng ®îc ®Ó t b¶n nhµn rçi, mµ ph¶i sö dông triÖt
®Ó díi nhiÒu h×nh thøc, chøc n¨ng kh¸c nhau. T b¶n ph¶i ®îc tuÇn hoµn vµ
chu chuyÓn liªn tôc, hîp lý ®Ó kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh thu ®îc lîng t
b¶n lín h¬n lîng ®Çu tban ®Çu. Theo M¸c - Lªnin th×: “TuÇn hoµn cña t
b¶n lµ sù biÕn chuyÓn liªn tiÕp cña t b¶n qua ba giai ®o¹n, tr¶i qua ba h×nh
thøc, thùc hiÖn ba chøc n¨ng t¬ng øng, ®Ó trë vÒ h×nh th¸i ban ®Çu víi lîng
gi¸ trÞ lín h¬n”(1).
2. Ba h×nh thøc tuÇn hoµn cña t b¶n.
2.1. TuÇn hoµn cña t b¶n tiÒn tÖ.
C«ng thøc chung cña tuÇn hoµn cña t b¶n tiÒn tÖ:
T - H...SX... H’ - T’
Giai ®o¹n ®Çu T - H tøc lµ nhµ t b¶n dïng t b¶n tiÒn tÖ øng ra ban ®Çu
®Ó mua hµng ho¸ ë trªn hai thÞ trêng ®ã lµ thÞ trêng søc lao ®éng vµ thÞ
trêng t liÖu s¶n xuÊt (®ã lµ nh÷ng nh©n tè cña s¶n xuÊt).
Sl® (søc lao ®éng)
T - H
TLSX(t liÖu s¶n xuÊt)
(1) Kinh tÕ chÝnh trÞ: NXB gi¸o dôc - 1998, trang 102
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
4
4
Nh vËy tiÒn cña nhµ t b¶n ph¶i chia lµm hai phÇn theo tû lÖ thÝch hîp:
Mét phÇn mua søc lao ®éng, mét phÇn mua t liÖu s¶n xuÊt. Sau khi mua ®îc
hµng ho¸ (Sl® - TLSX) th× t b¶n ®· trót bá h×nh th¸i tiÒn tÖ mµ mang h×nh
thøc hiÖn vËt. Víi h×nh thøc hiÖn vËt ®ã nã kh«ng thÓ tiÕp tôc lu th«ng ®îc.
Nhµ t b¶n ph¶i ®a hµng ho¸ vµo trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, ®Ó t¹o ra hµng ho¸
cung cÊp cho thÞ trêng th× toµn bé c«ng nh©n ph¶i tham gia vµo qu¸ tr×nh s¶n
xuÊt ®Ó t¹o ra sn phÈm. KÕt qu¶ lµ nhµ t b¶n cã ®îc mét sè hµng ho¸ míi
mµ gi¸ trÞ cña chóng lín h¬n gi¸ trÞ cña nh÷ng nh©n tè ®· dïng ®Ó s¶n xuÊt ra
sè hµng ho¸ ®ã. Hµng ho¸ nµy (H’) cã thÓ c¹nh tranh ®îc ë trªn thÞ trêng,
®¸p øng ®îc nhu cÇu cña ngêi tiªu dïng tøc lµ cã gi¸ trÞ sö dông cao. Nhµ
s¶n xuÊt mang hµng ho¸ (H’) ®ã ra thÞ trêng ®Ó b¸n nh»m thu vÒ ®îc vèn vµ
lîi nhuËn tøc lµ T’ - T’ lµ h×nh th¸i chuyÓn ho¸ cña H’, sù chuyÓn ho¸ nµy
®îc thùc hiÖn lµ do mét hµnh vi ®¬n gi¶n cña lu th«ng hµng ho¸, do sù ®æi
chç gi÷a h×nh thøc hµng ho¸ vµ tiÒn, h×nh th¸i lÆp l¹i ë ®iÓm kÕt thóc lµ h×nh
th¸i bÞ g©y nªn, nhng xÐt vÒ mÆt lîng ph¶i lín h¬n h×nh th¸i ban ®Çu. Sau
mét chu kú s¶n xuÊt nhµ t b¶n thu vÒ c¶ vèn lÉn l·i tõ T’ mét phÇn tr¶ l¬ng
cho c«ng nh©n, mét phÇn dù tr÷ ®Ó tiÕp tôc ®Çu t s¶n xuÊt. Qu¸ tr×nh ®ã cø
lÆp ®i lÆp l¹i, tuÇn hoµn mét c¸ch liªn tôc vµ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh
chÝnh lµ lîi nhuËn thu vÒ ngµy cµng t¨ng nã ®îc quy ®Þnh bëi mét lo¹t nh÷ng
sù biÕn ho¸ h×nh th¸i cña b¶n th©n tuÇn hoµn.
2.2. TuÇn hoµn cña t b¶n s¶n xuÊt.
C«ng thøc chung cña tuÇn hoµn cña t b¶n s¶n xuÊt lµ:
SX... H’ - T’ - H... SX
TuÇn hoµn nµy nãi lªn sù ho¹t ®éng l¾p ®i l¾p l¹i mét c¸ch chu kú cña t
b¶n s¶n xuÊt, hay qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cña t b¶n, coi lµ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt g¾n
liÒn víi viÖc t¨ng thªm gi¸ trÞ, nã kh«ng nh÷ng nãi lªn viÖc s¶n xuÊt mµ cßn
nãi lªn viÖc t¸i s¶n xuÊt mét c¸ch chu kú gi¸ trÞ thÆng d n÷a, nã nãi lªn ho¹t
®éng cña t b¶n c«ng nghiÖp ®ang n»m díi h×nh th¸i s¶n xuÊt cña nã, ho¹t
®éng kh«ng ph¶i chØ cã mét lÇn, mµ lµ l¾p ®i l¾p l¹i mét c¸ch chu kú, thµnh
thö sù l¾p ®i l¾p l¹i ®· do chÝnh ®iÓm xuÊt ph¸t quy ®Þnh råi cã thÓ lµ mét bé
phËn cña H’ l¹i trùc tiÕp gia nhËp lµm t liÖu s¶n xuÊt trong qu¸ tr×nh lao ®éng
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
5
5
®· s¶n xuÊt ra nã lµm hµng ho¸; do ®ã viÖc chuyÓn ho¸ gi¸ trÞ cña bé phËn j®ã
thµnh tiÒn hiÖn thùc, hay thµnh ký hiÖu tiÒn tÖ trë thµnh thõa. Bé phËn gi¸ trÞ
Êy kh«ng ®i vµo lu th«ng. VËy lµ cã nh÷ng gi¸ trÞ gia nhËp qu¸ tr×nh s¶n xuÊt
mµ kh«ng gia nhËp qu¸ tr×nh lu th«ng.
Trong h×nh th¸i T - T’ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, tøc lµ chøc n¨ng s¶n xuÊt, s¶n
xuÊt lµm gi¸n ®o¹n lu th«ng cña t b¶n tiÒn tÖ vµ chØ xuÊt hiÖn thµnh kÎ m«i
giíi gi÷a hai giai ®o¹n cña lu th«ng lµ T - H vµ H’ - T’ vµ lµ kh©u trung gian
gi÷a t b¶n s¶n xuÊt më ®Çu cuéc tuÇn hoµn víi t c¸ch lµ cùc thø nhÊt, vµ t
b¶n s¶n xuÊt kÕt thóc tuÇn hoµn ®ã víi t c¸ch lµ cùc cuèi díi mét h×nh th¸i
mµ tuÇn hoµn ®ã më ®Çu trë l¹i sù vËn ®éng. MÆt kh¸c toµn bé lu th«ng biÓu
hiÖn ra díi h×nh th¸i ngîc l¹i víi h×nh th¸i mµ nã mang trßn tuÇn hoµn cña
t b¶n tiÒn tÖ.NÕn kh«ng nãi ®Õn ®¹i lîng gi¸ trÞ th× h×nh th¸i cña nã trong
tuÇn hoµn cña t b¶n tiÒn tÖ lµ: T - H - T (T - H . H - T); nÕu nãi ®Õn ®¹i
dîng gi¸ trÞ th× h×nh th¸i cña nã lµ: H - T - H tøc lµ h×nh th¸i lu th«ng gi¶n
®¬n cña hµng ho¸.
T¸i s¶n xuÊt gi¶n ®¬n.
§iÓm xuÊt ph¸t cña lu th«ng gi÷a hai cùc Sx....Sx lµ t b¶n - hµng ho¸:
H’ = H + h = Sx + h. Tríc kia chøc n¨ng cña t b¶n hµng ho¸ H’ - T’ lµ giai
®o¹n thø hai cña lu th«ng bÞ gi¸n ®o¹n vµ lµ giai ®o¹n kÕt thóc cña tæng tuÇn
hoµn. B©y giê nã lµ giai ®o¹n thø hai cña tuÇn hoµn nhng l¹i lµ giai ®o¹n thø
nhÊt cña lu th«ng. TuÇn hoµn thø nhÊt kÕt thóc b»ng T’ vµ còng cã thÓ trë l¹i
më ®Çu tuÇn hoµn thø hai víi t c¸ch lµ tb¶n - tiÒn tÖ. TÝnh chÊt cña tuÇn
hoµn thay ®æi c¸c c¸ch gi¶i quyÕt ®Ó biÕt ®îc c«ng thøc mµ ta ®ang xÐt ®¹i
biÓu cho t¸i s¶n xuÊt gi¶n ®¬n hay më réng. NÕu xÐt t¸i gi¶n ®¬n cña t b¶n
s¶n xuÊt, nÕu mäi t×nh h×nh kh¸c kh«ng thay ®æi vµ hµng ho¸ ®îc mua vµo
vµ b¸n ra theo ®óng gi¸ trÞ cña chóng th× toµn bé gi¸ trÞ thÆng d sÏ ®i vµo tiªu
dïng c¸ nh©n cña nhµ t b¶n. Sau khi t b¶n - hµng ho¸ H’ ®· chuyÓn ho¸
thµnh tiÒn, th× bé phËn cña tæng sè tiÒn ®¹i biÓu cho gi¸ trÞ - t b¶n vÉn tiÕp
lu th«ng trong tuÇn hoµn cña t b¶n c«ng nghiÖp; cßn bé phËn kia, tøc gi¸ trÞ
thÆng d ®· chuyÓn ho¸ thµnh tiÒn, th× ®i vµo lu th«ng chung cña hµng ho¸.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.