intTypePromotion=1

Môn hoạt động giáo dục hướng nghiệp 10 - Đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá: Phần 2

Chia sẻ: Nguyễn Văn H | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:63

0
30
lượt xem
2
download

Môn hoạt động giáo dục hướng nghiệp 10 - Đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá: Phần 2

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tài liệu này ra đời một cách kịp thời, trước hết là công sức và trí tuệ của tập thể các tác giả, tổng chủ biên, chủ biên các bộ tài liệu bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên trung học phổ thông về hoạt động hoạt động giáo dục hướng nghiệp, cùng với sự chỉ đạo của lãnh đạo Vụ Giáo dục trung học - Bộ giáo dục và Đào tạo. Vì vậy, mời các bạn cùng tìm hiểu tiếp 2 phần nội dung còn lại của tài liệu.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Môn hoạt động giáo dục hướng nghiệp 10 - Đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá: Phần 2

Plrần thứ ba<br /> <br /> PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN<br /> HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC HƯỞNG NGHIỆP LỚP 10 THPT<br /> I. KHÁI NIỆM VỂ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC<br /> 1. Khái niệm<br /> T huật ngữ “phương pháp” bắt nguồn từ tiếng Hy lạp “Metodos” có nghĩa<br /> là con đường, cách thức để đạt được mục đích nhất định. Phương pháp là hình<br /> thức tự vận động bên trong của nội dung. Bởi vậy, phương pháp bao giờ cũng<br /> có tính mục đích, tính cấu trúc và luôn gắn liền với nội dung. Người ta chỉ có<br /> thể hành động có phương pháp khi có một biểu tượng rõ nét vể đối tượng, hoặc<br /> hiểu và ý thức được mục đích đã định sẵn. Đối tượng nào, mục đích nào thì<br /> phương pháp đó. Không có phương pháp vạn văng cho mọi đối tượng, mọi mục<br /> đích. Tuy nhiên, khi đã có phương pháp hành động đúng đắn thì bản thân<br /> phương pháp lại có tác dụng làm cho nội dung ngày càng hoàn thiện hơn và<br /> vận động vào ý thức của người hành động. Đồng thời nó cũng giúp đạt được<br /> mục đích ố mức độ mối về chất. Nói cách khác, mục đích và nội dung quy định<br /> phương pháp, nhưng phương pháp cũng có tác động ngược lại làm cho nội<br /> dung, mục đích có chất lượng cao hơn. Đó là mối liên hệ có tính quy luật giữa<br /> mục đích, nội dung và phương pháp.<br /> Phương pháp dạy học theo phân tích ỏ trên, chính là con đường, cách thức<br /> dạy học nhằm đạt được mục đích dạy học. Tuy nhiên, khái niệm phương pháp<br /> dạy học là một vấn đề phức tạp, đang được tran h luận nhiều trong lý luận dạy<br /> học nói chung, và trong phương pháp dạy học trong các bộ môn nói riêng. Để<br /> hiểu rõ khái niệm phương pháp dạy học cần phải phân tích đầy đủ các dấu<br /> hiệu bản chất th ể hiện trong định nghĩa phương pháp dạy học.<br /> Phương pháp dạy học gắn liền với quá trình dạy học. Đây là quá trìn h bao<br /> gồm hai m ặt hoạt động. Hoạt động dạy (của thầy) và hoạt động học (của trò).<br /> Do đó, phương pháp dạy học phải phản ánh mối quan hệ qua lại giữa hoạt<br /> động dạy và hoạt động học, trong đó hoạt động dạy giữ vai trò chủ đạo, hoạt<br /> động học giữ vai trò chủ động, tích cực. Trong mối quan hệ qua lại này có sự<br /> tham gia của th àn h phần thứ ba, đó là nội dung dạy học với tư cách là đôi<br /> tượng của hoạt động (đốỉ tượng nhận thức). Như vậy, về m ặt cấu trũc, quá<br /> trìn h dạy học bao gồm ba thành tố cd bản:<br /> Hệ thống khái niệm khoa học. Đây là nội dung dạy học, là đốì tượng của<br /> sự lĩnh hội.<br /> <br /> 39<br /> <br /> - Hoạt động dạy với chức năng truyền đạt và chỉ đạo (chức năng điều khiển).<br /> - Hoạt động học với chức năng lĩnh hội và tự điều khiển.<br /> Về dấu hiệu bản chất của phương pháp dạy học còn phải tính đến dấu<br /> hiệu bên ngoài (hình thức) và dấu hiệu bên trong (nội dung). M ặt bên ngoài<br /> của phương pháp dạy học biểu hiện bằng ngôn ngữ, phương tiện (tranh ảnh,<br /> mô hình, vật thật...) và cả các thao tác vật chất (trong thực hành, thực<br /> nghiệm). Lôgíc của hoạt động nhận thức (tư duy) cũng như những đặc điểm<br /> của tính tích cực, tự lực của học sinh trong quá trình chiếm lĩnh tri thức tạo<br /> nên mặt bên trong của phương pháp. Như vậy, mặt bên trong của phương<br /> pháp vừa biểu hiện logic của nội dung khoa học vừa biểu hiện các thao tác<br /> logic mà học sinh sử dụng để lĩnh hội nội dung khoa học. Hai nhà lý luận dạy học<br /> Xcátkin và Lecner đã đưa ra sơ đồ cấu trúc bên trong của phương pháp như sau:<br /> <br /> Theo hai ông, bất cứ phương pháp dạy học nào cũng là hệ thống những<br /> hoạt động có mục đích của giáo viên, sự hoạt động nhận thức và thực hành có<br /> tổ chức của học sinh, nhằm đảm bảo cho học sinh lĩnh hội được tri thức.<br /> Trong “Phương pháp dạy học ở đại học - 1987” Nguyễn Ngọc Quang đã<br /> nêu “Phương pháp dạy học là cách thức làm việc của thầy và trò dưới sự chỉ<br /> đạo của thầy nhằm làm cho trò nắm vững kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo một cách<br /> tự giác, tích cực, tự lực, phát triển những năng lực nhận thức và năng lực<br /> hành động, hình thành thế giới quan duy vật khoa học và đạo đức cách mạng”.<br /> Hiện nay, do tính phong phú, tính đa dạng của khái niệm phương pháp<br /> dạy học nên chưa có một định nghĩa nào vể khái niệm này được mọi người<br /> thừa nhận. Tuy nhiên, chúng ta có thể hiểu những nét bản chất của khái<br /> niệm này, đó là cách thức hoạt động của thầy, cách thức hoạt động của trò và<br /> cơ chế phối hợp hai hoạt động này cũng tác động vào nội dung học tập nhằm<br /> đạt được mục đích dạy học.<br /> Trong dạy học không có, và không thể có phương pháp dạy học nào là vạn<br /> năng. Có nhiều trường hợp có thể áp dùng cùng một phương pháp dạy học để<br /> giải quyết các nhiệm vụ dạy học khác nhau, truyền đạt những nội dung dạy<br /> 40<br /> <br /> học khác nhau. Song cũng có những trường hợp đã áp dụng các phương pháp<br /> dạy học khác nhau để giải quyết cùng một mục đích dạy học, cùng một nội<br /> dung dạy học. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả dạy học cao, người ta thưòng phải<br /> áp dụng, phối hợp nhiều phương pháp dạy học. Đặc điểm này đòi hỏi ngưòi<br /> giáo viên phải biết lựa chọn, phỗỉ hợp các phương pháp khác nhau trên cơ sỏ<br /> mục đích bài giảng, nội dung dạy học cụ thể và đốì tượng học sinh cụ thể. Việc<br /> lựa chọn phương pháp dạy học là một nghệ thuật, đây cũng là yếu tô" quan<br /> trọng ph ân biệt giáo viên dạy giỏi với các giáo viên khác.<br /> 2. P h ân lo ạ i phương pháp dạy học<br /> Hiện nay tồn tại nhiều hệ thống phương pháp dạy học nhưng chưa có hệ<br /> thống phương pháp dạy học nào đạt được sự thông nhất ỏ phạm vi rộng lớn.<br /> Xét về các dấu hiệu của phương pháp dạy học người ta có thể xây dựng hệ<br /> thống phương pháp dạy học theo kiểu này, kiểu khác.<br /> *<br /> Mỗi cách phân loại phương pháp dạy học đều có căn cứ từ một mặt, một<br /> dấu hiệu của phương pháp dạy học, cụ thể:<br /> a. Dựa vào mục đích lý luận dạy học, Đanhilôp và Êxipốp đã phân ra các<br /> nhóm phương pháp dạy học sau:<br /> - Các phương pháp dùng khi nghiên cứu tài liệu mối, hình th àn h kỹ năng,<br /> kĩ xảo.<br /> - Các phương pháp dùng khi ôn tập, củng cố kiến thức, hình th àn h kỹ<br /> năng, kĩ xảo.<br /> - Các phương pháp dùng khi ứng dụng kiến thức, kỹ năng, kĩ xảo.<br /> - Các phương pháp dùng khi kiểm tra đánh giá kiến thức, kỹ năng, kĩ xảo.<br /> b. Dựa vào phương tiện giao tiếp giữa thầy và trò hoặc dựa vào nguồn cung<br /> cấp tri thức cho học sinh, Pêrôpxki, Golant đã phân ra các nhóm dạy học sau<br /> (xem sơ đồ tran g 41).<br /> c. Dựa vào hoạt động của GV và HS, Sharm a phân phương pháp dạy học<br /> làm hai loại:<br /> - Thầy làm tru n g tâm (PP dạy học truyền thông) - Phương pháp lấy trình<br /> bày, giải thích làm khâu chủ yếu. Trọng tâm của nó là nói, ghi nhớ tái hiện<br /> thông tin. Học sinh chỉ là người tiếp nhận tri thức một cách th ụ động. Sự<br /> tham gia của học sinh chủ yếu được giới hạn ở hỏi và trả lời về nhũng vấn đề<br /> mà giáo viên đã giảng.<br /> - Trò làm tru n g tâm (PP dạy học hiện đại) - Toàn bộ quá trình dạy học<br /> đều hưổng vào nhu cầu, khả năng hứng thú của học sinh. Mục đích nhằm<br /> p h át triển ỏ học sinh khả năng và năng lực độc lập học tập và giải quyết các<br /> vấn đề. Không khí trong lớp học cỏi mỏ về m ặt tâm lý, thầy và trò cùng nhau<br /> khảo sát các khía cạnh của vấn đề thay cho việc thầy nói học sinh nghe.<br /> 41<br /> <br /> 42<br /> <br /> d.<br /> Dựa vào tính chất hoạt động nhận thức của HS (hay dựa vào bên<br /> tro n g của phương pháp dạy học), Scatkin, Lecner đã phân ra các nhóm dạy<br /> học n hư sau:<br /> - Giải thích - minh hoạ<br /> - T rình bày nêu vấn để<br /> - Tìm tòi từng phần<br /> - Nghiên cứu.<br /> *<br /> Việc phân chia trên chỉ là tương đôì. Thực chất các p p này đan xen vào<br /> nhau (VD: dạy hoạt động nhưng vẫn sử dụng đến ngôn ngữ, trực quan, thực<br /> hành). Không có p p nào là vạn năng.<br /> II.<br /> <br /> Đ ổ i MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC BỘ MÔN HOẠT ĐỘNG<br /> GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP LỚP 10 THPT<br /> <br /> 1. Cơ sở củ a v iệc đ ổi mới phương pháp dạy học<br /> - Về m ặt lý luận<br /> + Sự đòi hỏi của xã hội đôi với giáo dục được biểu hiện cụ thể tại các qui<br /> định trong L uật Giáo dục, Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng, Quốc hội, Nhà nưóc<br /> và của ngành về mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục phổ thông.<br /> + Sự p h át triển m ạnh mẽ của Khoa học và Công nghệ làm cho nội dung<br /> dạy học ngày càng tăng cả vê' chiều rộng và chiều sâu, xuất hiện m âu thuẫn<br /> giữa mục tiêu của chương trình vối thời gian và các điều kiện dạy học (đội ngũ<br /> giáo viên, cơ sở v ật chất...).<br /> - Về m ặt thực tiễn<br /> + Phương pháp dạy học của phần lớn giáo viên hiện nay là hướng vào<br /> người dạy, học sinh luôn trong trạng thái th ụ động, phải ghi nhố một cách<br /> máy móc những tri thức mặc định, có sẵn trong sách giáo khoa.<br /> + Môn Hoạt động giáo dục hướng nghiệp là môn học liên quan đến nhiều<br /> môn học khác, đòi hỏi một lượng kiến thức rất rộng và mang tính thời sự<br /> trong xã hội. Do đó, giáo viên phải tô chức các hoạt động để học sinh chủ động,<br /> tích cực, tự giác chiếm lĩnh kiến thức.<br /> + Môn Hoạt động giáo dục hướng nghiệp không phải là môn học chính<br /> khoá (không là môn thi trong các kỳ thi), mà chủ yếu là các buổi sinh hoạt. Vì<br /> vậy, việc đôi mới phương pháp dạy học là nhiệm vụ hết sức quan trọng để tạo<br /> hứng th ú cho học sinh học tập.<br /> <br /> 43<br /> <br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2