intTypePromotion=1
ADSENSE

Một số bệnh nguy hiểm thường gặp trên tôm chân trắng (Litopenaeus Vannamei) nuôi thương phẩm tại tỉnh Ninh Thuận

Chia sẻ: Thi Thi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:4

43
lượt xem
2
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Nghiên cứu được thực hiện nhằm xác định các bệnh nguy hiểm thường gặp trên tôm chân trắng (Litopenaeus vannamei) nuôi thương phẩm tại tỉnh Ninh Thuận. Nghiên cứu được thực hiện trên 30 hộ nuôi ở 3 huyện là Ninh Phước, Ninh Hải và Thuận Nam trên địa bàn tỉnh. Kết quả cho thấy có 4 bệnh gây chết cao và thường gặp ở tôm chân trắng nuôi tại đây đó là: Hội chứng chết sớm (EMS: Early Mortality Syndrome)/Hoại tử gan tụy cấp (AHPNS: Acute Hepato Pancreatic Necrosis Syndrome), bệnh chết đỏ (đỏ thân, đốm trắng), bệnh phân trắng (đường ruột) và bệnh đục cơ. Kết quả điều tra cho thấy tác nhân gây ra các bệnh trên là do vi khuẩn, virus và ký sinh trùng.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Một số bệnh nguy hiểm thường gặp trên tôm chân trắng (Litopenaeus Vannamei) nuôi thương phẩm tại tỉnh Ninh Thuận

Tạp chí Khoa học - Công nghệ Thủy sản <br /> <br /> Số 3/2015<br /> <br /> THOÂNG BAÙO KHOA HOÏC<br /> <br /> MỘT SỐ BỆNH NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP TRÊN TÔM<br /> CHÂN TRẮNG (Litopenaeus vannamei) NUÔI THƯƠNG PHẨM<br /> TẠI TỈNH NINH THUẬN<br /> COMMON AND SERIOUS DISEASES IN GROWN-OUT PONDS<br /> OF WHITE SHRIMP Litopenaeus vannamei IN NINH THUAN PROVINCE<br /> Đặng Thị Đoan Trang1, Lê Thành Cường2, Phạm Quốc Hùng3<br /> Ngày nhận bài: 22/6/2015; Ngày phản biện thông qua: 06/9/2015; Ngày duyệt đăng: 15/9/2015<br /> <br /> TÓM TẮT<br /> Nghiên cứu được thực hiện nhằm xác định các bệnh nguy hiểm thường gặp trên tôm chân trắng (Litopenaeus<br /> vannamei) nuôi thương phẩm tại tỉnh Ninh Thuận. Nghiên cứu được thực hiện trên 30 hộ nuôi ở 3 huyện là Ninh Phước,<br /> Ninh Hải và Thuận Nam trên địa bàn tỉnh. Kết quả cho thấy có 4 bệnh gây chết cao và thường gặp ở tôm chân trắng nuôi tại<br /> đây đó là: Hội chứng chết sớm (EMS: Early Mortality Syndrome)/Hoại tử gan tụy cấp (AHPNS: Acute Hepato Pancreatic<br /> Necrosis Syndrome), bệnh chết đỏ (đỏ thân, đốm trắng), bệnh phân trắng (đường ruột) và bệnh đục cơ. Kết quả điều tra<br /> cho thấy tác nhân gây ra các bệnh trên là do vi khuẩn, virus và ký sinh trùng.<br /> Từ khóa: tôm chân trắng Litopenaeus vannamei, bệnh nguy hiểm thường gặp, Ninh Thuận<br /> <br /> ABSTRACT<br /> The aim of the study was to determine the common and serious diseases in grown-out ponds of white shrimp<br /> (Litopenaeus vannamei) in Ninh Thuan province. The questionnaires were randomly distributed to 30 farms in three shrimp<br /> cultured districts of Ninh Phuoc, Ninh Hai and Thuan Nam. We concluded that there were 4 kinds of the common and<br /> serious diseases in cultured white shrimp as: Early Mortality syndrome (EMS)/Acute Hepato Pancreatic Necrosis<br /> Syndrome (AHPNS), red death (red body and white spot), white feces (gut disease) and white muscle disease. The<br /> pathogens were confirmed as bacteria, viruses and parasites.<br /> Keywords: white shrimp, common and serious diseases, Ninh Thuan<br /> <br /> I. ĐẶT VẤN ĐỀ<br /> Tôm chân trắng (Litopenaeus vannamei) là<br /> đối tượng nuôi phổ biến và phát triển tại tỉnh Ninh<br /> Thuận. Tuy nhiên, gần đây nghề nuôi tôm chân<br /> trắng tại đây gặp nhiều khó khăn do tình hình dịch<br /> bệnh bùng phát gây tổn thất nghiêm trọng. Các bệnh<br /> nguy hiểm như đốm trắng (White Spot Syndrome<br /> Virus - WSSV), đầu vàng (Yellow head virus - YHV),<br /> hội chứng gan tụy thường được ghi nhận trong các<br /> đợt dịch bệnh xảy ra trong các năm gần đây trên cả<br /> tôm sú và tôm chân trắng đã gây tổn thất nghiêm<br /> trọng về mặt kinh tế cho người nuôi tôm của tỉnh<br /> này [1], [2]. Từ thực tế đó, chúng tôi đã thực hiện<br /> <br /> nghiên cứu này nhằm xác định một số bệnh nguy<br /> hiểm thường gặp trên tôm chân trắng nuôi thương<br /> phẩm tại tỉnh Ninh Thuận.<br /> II. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU<br /> Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 04/2013<br /> đến tháng 12/2013 tại 3 huyện nuôi tôm chân trắng<br /> trọng điểm của tỉnh Ninh Thuận đó là Ninh Phước,<br /> Ninh Hải và Thuận Nam.<br /> Nghiên cứu được thực hiện gồm 2 giai đoạn:<br /> giai đoạn đầu (điều tra cơ bản), 30 hộ nuôi (phân<br /> bổ theo bảng 1) được điều tra ngẫu nhiên tình hình<br /> xuất hiện bệnh giai đoạn 2010-2012, để chọn ra<br /> <br /> ThS. Đặng Thị Đoan Trang, 2 ThS. Lê Thành Cường, 3 TS. Phạm Quốc Hùng: Viện Nuôi trồng thủy sản – Trường Đại học<br /> Nha Trang<br /> 1<br /> <br /> 64 • TRƯỜNG ĐẠI HỌC NHA TRANG<br /> <br /> Tạp chí Khoa học - Công nghệ Thủy sản <br /> <br /> Số 3/2015<br /> <br /> các bệnh nguy hiểm thường gặp; sau đó, điều tra<br /> (32 hộ nuôi) và Thuận Nam (32 hộ nuôi) được phỏng<br /> dịch tễ được tiến hành trên các bệnh đã được chọn:<br /> vấn trực tiếp. Thời điểm điều tra được thực hiện vào<br /> thông qua phần mềm Epi Info 6, số lượng mẫu cần<br /> tháng 4, 5, 8, 9, 12 năm 2013. Các số liệu sau đó đã<br /> cho nghiên cứu được lựa chọn ngẫu nhiên từ dữ<br /> được mã hóa và tổng hợp bằng phần mềm Excel và<br /> liệu các hộ nuôi được cung cấp bởi cơ quan quản<br /> các yếu tố nguy cơ có liên quan tới bệnh ở tôm chân<br /> lý. Cụ thể, 95 người trực tiếp nuôi tôm chân trắng<br /> trắng nuôi thương phẩm đã được phân tích bằng<br /> thuộc các huyện: Ninh Phước (31 hộ nuôi), Ninh Hải<br /> phần mềm dịch tễ Epi-Info 6.<br /> Bảng 1. Phân bổ phiếu điều tra cơ bản (n= 30)<br /> STT<br /> <br /> Địa điểm điều tra<br /> Huyện<br /> <br /> Xã<br /> <br /> Hộ Hải<br /> Ninh Hải<br /> (n=17)<br /> <br /> 1<br /> <br /> Tân Hải<br /> <br /> Thôn<br /> <br /> Số hộ điều tra (hộ)<br /> <br /> Tỷ lệ (%)<br /> <br /> 5<br /> 2<br /> 2<br /> 1<br /> 1<br /> 3<br /> <br /> 5,26<br /> 2,11<br /> 2,11<br /> 1,05<br /> 1,05<br /> 3,16<br /> <br /> 3<br /> <br /> 3,16<br /> <br /> 3<br /> 4<br /> 1<br /> 2<br /> 3<br /> 30<br /> <br /> 3,16<br /> 4,21<br /> 1,05<br /> 2,11<br /> 3,16<br /> 31,59<br /> <br /> Lương Cách<br /> Phương Cựu<br /> Hộ Diêm<br /> Gò Thao<br /> Thủy Lợi<br /> Gò Đền<br /> <br /> Khánh Hải<br /> (Thị trấn)<br /> 2<br /> <br /> Thuận Nam<br /> (n=8)<br /> <br /> Phước Dinh<br /> <br /> 3<br /> <br /> Ninh Phước<br /> (n=5)<br /> <br /> An Hải<br /> <br /> Từ Thiện<br /> Sơn Hải<br /> Vĩnh Trường<br /> Nam Cường<br /> Hòa Thanh<br /> <br /> Tổng<br /> III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN<br /> 1. Tình hình xuất hiện bệnh trên tôm chân trắng nuôi thương phẩm<br /> <br /> Bảng 2. Tình hình xuất hiện bệnh giai đoạn 2010-2012 (n=30 hộ)<br /> STT<br /> <br /> 1<br /> 2<br /> 3<br /> 4<br /> 5<br /> 6<br /> 7<br /> 8<br /> 9<br /> 10<br /> 11<br /> 12<br /> <br /> Tên hội chứng/bệnh<br /> <br /> 2010<br /> Tần<br /> suất<br /> <br /> Hội chứng chết sớm (EMS)<br /> 1/30<br /> Chết đỏ (đỏ thân, đốm trắng)<br /> 4/30<br /> Phân trắng (đường ruột)<br /> 1/30<br /> Đục cơ<br /> 4/30<br /> Nấm trên bạt<br /> 1/30<br /> Còi<br /> 0/30<br /> Vàng thân<br /> 0/30<br /> Thối đuôi<br /> 0/30<br /> Nấm thân<br /> 0/30<br /> Xuất huyết<br /> 0/30<br /> Đỏ đuôi<br /> 0/30<br /> Đen mang<br /> 0/30<br /> Kết quả cho thấy có 12 bệnh xuất hiện từ năm<br /> 2010 đến năm 2012, trong đó, 4 bệnh: Hội chứng<br /> chết sớm (EMS)/hoại tử gan tụy cấp (AHPNS), chết<br /> đỏ (đỏ thân, đốm trắng), phân trắng (đường ruột)<br /> và đục cơ là những bệnh có tần suất và tỷ lệ xuất<br /> hiện là cao nhất trong 12 bệnh xuất hiện trong ao<br /> tôm chân trắng ở tỉnh Ninh Thuận. Ngoài ra, theo<br /> báo cáo của Chi cục thú y tỉnh, sự xuất hiện của<br /> <br /> Tỷ lệ (%)<br /> <br /> 2011<br /> Tần<br /> suất<br /> <br /> Tỷ lệ (%)<br /> <br /> 2012<br /> Tần suất<br /> <br /> Tỷ lệ (%)<br /> <br /> 3,33<br /> 7/30<br /> 23,33<br /> 26/30<br /> 86,67<br /> 13,33<br /> 9/30<br /> 30,00<br /> 12/30<br /> 40,00<br /> 3,33<br /> 4/30<br /> 13,33<br /> 7/30<br /> 23,33<br /> 13,33<br /> 6/30<br /> 20,00<br /> 14/30<br /> 46,67<br /> 3,33<br /> 0/30<br /> 0,00<br /> 1/30<br /> 3,33<br /> 0,00<br /> 0/30<br /> 0,00<br /> 1/30<br /> 3,33<br /> 0,00<br /> 0/30<br /> 0,00<br /> 1/30<br /> 3,33<br /> 0,00<br /> 0/30<br /> 0,00<br /> 1/30<br /> 3,33<br /> 0,00<br /> 1/30<br /> 3,33<br /> 1/30<br /> 3,33<br /> 0,00<br /> 0/30<br /> 0,00<br /> 1/30<br /> 3,33<br /> 0,00<br /> 1/30<br /> 3,33<br /> 0/30<br /> 0,00<br /> 0,00<br /> 0/30<br /> 0,00<br /> 1/30<br /> 3,33<br /> bệnh Hoại tử gan tụy cấp (AHPNS) trên tôm chân<br /> trắng vẫn còn tiếp diễn trong các năm 2012, 2013,<br /> 2014 và cho đến hiện nay. Diện tích bị nhiễm bệnh<br /> AHPNS lần lượt là 417, 85 ha; 79, 82 ha và 117,<br /> 9 ha trong các năm 2012, 2013 và 2014. Trong<br /> năm 2013, theo thống kê của Chi cục Nuôi trồng<br /> Thủy sản tỉnh, sự bùng phát và chưa có biện pháp<br /> phòng trị hiệu quả của AHPNS, đã làm cho diện tích<br /> <br /> TRƯỜNG ĐẠI HỌC NHA TRANG • 65<br /> <br /> Tạp chí Khoa học - Công nghệ Thủy sản <br /> <br /> Số 3/2015<br /> <br /> thả nuôi tôm toàn tỉnh trong 6 tháng đầu năm chỉ<br /> đạt 75 % so với cùng kỳ năm 2012. Như vậy, sự<br /> xuất hiện của các bệnh nguy hiểm thường gặp<br /> <br /> trên tôm chân trắng nuôi thương phẩm tại Ninh<br /> Thuận vẫn còn đang tiếp diễn và gây thiệt hại cho<br /> người nuôi.<br /> <br /> 2. Các bệnh nguy hiểm thường gặp<br /> Bảng 3. Các bệnh nguy hiểm thường gặp<br /> Các dấu hiệu chính nhận dạng các bệnh<br /> <br /> Mùa vụ xuất hiện<br /> <br /> Tác nhân<br /> nghi ngờ<br /> <br /> Tác hại<br /> (%)<br /> <br /> Hội chứng chết<br /> sớm (EMS)<br /> <br /> Gan tụy sưng to sau đó teo lại, tôm<br /> bỏ ăn và gan tụy bị nhũn, tôm chết khi<br /> còn rất nhỏ 30-45 ngày sau khi thả<br /> <br /> Quanh năm<br /> <br /> Vi khuẩn<br /> <br /> 50-100<br /> <br /> Chết đỏ (đỏ thân,<br /> đốm trắng)<br /> <br /> Tôm ăn tăng trong 2 ngày, toàn cơ<br /> thể chuyển màu hồng, xuất hiện đốm<br /> trắng, bỏ ăn, ruột rỗng, chết tấp bờ<br /> <br /> Mùa mưa<br /> <br /> Virus<br /> <br /> 70-100<br /> <br /> Phân trắng (đường<br /> ruột)<br /> <br /> Ruột rỗng không có thức ăn, gan teo<br /> và có màu trắng, tôm chậm lớn, thải<br /> phân trắng<br /> <br /> Giao mùa khô<br /> và mùa mưa<br /> <br /> Vi khuẩn<br /> <br /> 30-50<br /> <br /> Đục cơ<br /> <br /> Gan bình thường, đôi khi cong thân,<br /> 1 vài đốt cơ gần và giữa đuôi bị đục<br /> <br /> Mùa khô<br /> <br /> Ký sinh trùng<br /> <br /> 5-10<br /> <br /> Tên hội chứng bệnh<br /> <br /> <br /> Các<br /> bệnh nguy hiểm thường gặp được người<br /> về dấu hiệu bệnh cũng có nét tương đồng với các<br /> bệnh do vi khuẩn Vibriosis [3].<br /> nuôi mô tả có dấu hiệu như sau:<br /> Bệnh đục cơ: gan bình thường, đôi khi cong<br /> Hội chứng chết sớm (EMS): gan tụy sưng to<br /> thân,<br /> một vài đốt cơ gần và giữa đuôi bị đục; những<br /> sau đó teo lại, tôm bỏ ăn và gan tụy bị nhũn, tôm<br /> mô<br /> tả<br /> này giống với bệnh hoại tử cơ do IMNV [4].<br /> chết khi còn rất nhỏ 30-45 ngày sau khi thả. Những<br /> Tuy<br /> nhiên<br /> tỷ lệ chết ở đây được người nuôi cho biết<br /> mô tả này rất giống với mô tả về EMS được đưa ra<br /> là<br /> rất<br /> thấp<br /> 60 ngày<br /> <br /> Tần suất gặp<br /> Tỷ lệ (%)<br /> <br /> 6/49<br /> 12,24<br /> <br /> 37/49<br /> 75,52<br /> <br /> 6/49<br /> 12,24<br /> <br /> Bảng 6. Tần suất gặp của bệnh chết đỏ ở các mùa trong năm 2013<br /> Chỉ tiêu theo dõi<br /> <br /> Tần suất gặp<br /> Tỷ lệ (%)<br /> <br /> Mùa mưa<br /> (tháng 9-11)<br /> <br /> Mùa khô (tháng<br /> 12- 9)<br /> <br /> Giao mùa<br /> (mùa mưa sang khô)<br /> <br /> Quanh năm<br /> <br /> 15/52<br /> 28,84<br /> <br /> 9/52<br /> 17,30<br /> <br /> 21/52<br /> 40,38<br /> <br /> 7/52<br /> 13,46<br /> <br /> Tôm bị bệnh chết kèm theo dấu hiệu đỏ thân ở<br /> tôm chân trắng xuất hiện với tần suất gặp khá cao<br /> vào thời điểm chuyển mùa (40,38%). Đồng thời,<br /> bệnh xuất hiện chiếm tỷ lệ cao hơn vào mùa mưa<br /> so với mùa khô (28,84 và 17,30%). Trong khi đó<br /> chỉ 7 hộ trong số 52 hộ có tôm bị chết đỏ cho biết<br /> bệnh xuất hiện quanh năm. Bệnh chết đỏ ở tôm chân<br /> trắng có tần suất gặp cao vào thời gian có sự chuyển<br /> biến nhiệt độ của môi trường tại Ninh Thuận. Dựa<br /> vào biến đổi thời tiết, khí hậu ở Ninh Thuận, chúng<br /> ta có thể nhận định rằng, bệnh này đã xuất hiện với<br /> tần suất cao vào thời gian có nhiệt độ mát mẻ do<br /> mưa nhiều (mùa mưa) hay do ảnh hưởng của gió<br /> mùa đông bắc (giao mùa mưa-khô), đây là giai đoạn<br /> <br /> có nhiệt độ trung bình thấp nhất trong năm ở Ninh<br /> Thuận. Từ đó có thể thấy rằng, mùa vụ có ảnh hưởng<br /> đến sự xuất hiện của bệnh chết đỏ ở tôm chân trắng<br /> nuôi thương phẩm ở Ninh Thuận. Vì vậy, người nuôi<br /> cần chọn mùa vụ nuôi thích hợp để phòng tránh và<br /> giảm thiệt hại do bệnh này gây ra.<br /> IV. KẾT LUẬN<br /> Có 4 bệnh nguy hiểm và thường gặp ở tôm<br /> chân trắng nuôi thương phẩm tại tỉnh Ninh Thuận đó<br /> là: Hội chứng chết sớm (EMS)/Hoại tử gan tụy cấp<br /> (AHPNS) và phân trắng (đường ruột) do tác nhân vi<br /> khuẩn; bệnh chết đỏ (đỏ thân, đốm trắng) do virus<br /> và bệnh đục cơ là do ký sinh trùng gây ra.<br /> <br /> TÀI LIỆU THAM KHẢO<br /> <br /> 1. <br /> 2. <br /> <br /> 3. <br /> 4. <br /> 5. <br /> 6. <br /> 7. <br /> <br /> <br /> 8. <br /> <br /> Tiếng Việt<br /> Nguyễn Khắc Lâm, 2010. Ngiên cứu bệnh teo gan trên tôm sú (Penaeus monodon Fabricius, 1798) nuôi thương phẩm tại<br /> Ninh Thuận và đề xuất các giải pháp phòng bệnh tổng hợp. Luận án Tiến sĩ Nông nghiệp.<br /> Dư Ngọc Tuân, 2011. Điều tra hiện trạng kỹ thuật và đánh giá hiệu quả kinh tế của nghề nuôi tôm thẻ chân trắng (Litopenaeus<br /> vannamei) thương phẩm tại tỉnh Ninh Thuận. Luận văn Thạc sĩ, Trường Đại học Nha Trang.<br /> Tiếng Anh<br /> Lightner D.V, 1996. A handbook of shrimp pathology and diagnostic procedures for diseases of cultured Penaeid shrimp.<br /> Published by World Aquaculture aociety- Section 3 –Viral diseases, p. 125.<br /> OIE, 2009. Infectious Myonecrosis-IM, Manual of Diagnostic tests for Aquatic animals. OIE, Paris, p. 96-104.<br /> Sudha P.M., C.V. Mohan, K.M. Shankar And A. Hegde, 1998. Relationship between White Spot Syndrome Virus infection<br /> and clinical manifestation in Indian cultured penaeid shrimp. Aquaculture, 167, p. 95-101.<br /> Tangprasittipap A., Srisala J., Chouwdee S., Somboon M., Chuchird N., et al., 2013. The microsporidian Enterocytozoon hepatopenaei<br /> is not the cause of white feces syndrome in whiteleg shrimp Penaeus (Litopenaeus) vannamei. BMC Vet Res 9:139.<br /> Tourtip S., Wongtripop S., Stentiford D.G., Bateman S.K., Sriurairatana S., Chavadej J., Sritunyalucksna K., Withyachumnarnkul<br /> B., 2009. Enterocytozoon hepatopenaei sp.nov. (Microsporida: Enterocytozoonida), a parasite of the black tiger shrimp<br /> Penaeus monodon (Decapoda: Penaeidae): Fine structure and phylogenetic relationships. Journal of Invertebrate Pathology<br /> 102:21-29.<br /> Website<br /> Tổng cục Thủy sản, 2013. Vài nét về tình hình nuôi tôm chân trắng trên thế giới và Việt Nam. http://www.fistenet.gov.vn/c-thuysan-viet-nam/b-nuoi-trong/vai-net-ve-tinh-hinh-nuoi-tom-chan-trang-tren-the-gioi-va-viet-nam/, Số ra ngày  29/08/2013.<br /> Cập nhật ngày 01/05/2014.<br /> <br /> TRƯỜNG ĐẠI HỌC NHA TRANG • 67<br /> <br />
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2