intTypePromotion=1

Một số kinh nghiệm bồi dưỡng học sinh giỏi môn Ngữ văn Trung học phổ thông

Chia sẻ: ViIno2711 ViIno2711 | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:7

0
5
lượt xem
0
download

Một số kinh nghiệm bồi dưỡng học sinh giỏi môn Ngữ văn Trung học phổ thông

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Dạy Văn là dạy cho học trò cách diễn đạt một cách thẩm mỹ, rành mạch, khoa học, rõ ràng. Hơn nữa, dạy Văn còn là dạy cho các em nhân cách và kĩ năng cuộc sống. Dạy học sinh giỏi văn lại là một yêu cầu đòi hỏi người giáo viên phải tìm tòi, suy ngẫm bằng tất cả kinh nghiệm về tuổi đời, tuổi nghề, sự tận tâm, tận tụy của mình để làm môn học trở nên sống động, phát huy tối đa tư duy, sáng tạo của học sinh.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Một số kinh nghiệm bồi dưỡng học sinh giỏi môn Ngữ văn Trung học phổ thông

10 KHOA HOÏC XAÕ HOÄI - NHAÂN VAÊN<br /> TẠP CHÍ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ VÀ MÔI TRƯỜNG<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Một số kinh nghiệm<br /> bồi dưỡng học sinh giỏi<br /> môn Ngữ văn Trung học phổ thông<br /> ThS. TRẦN THỊ MINH PHƯỢNG<br /> Trường THPT Mạc Đĩnh Chi, Chư Păh, Gia Lai<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> D<br /> ạy Văn là dạy cho học dưỡng học sinh giỏi môn Ngữ sinh giỏi có năng lực cảm thụ<br /> trò cách diễn đạt một Văn bậc THPT. văn chương vừa thể hiện một<br /> cách thẩm mỹ, rành 1. Tầm quan trọng của cách sâu sắc tinh thần nhân<br /> mạch, khoa học, rõ ràng. Hơn việc bồi dưỡng học sinh giỏi văn cao đẹp của xã hội, vừa<br /> nữa, dạy Văn còn là dạy cho kích thích, cổ vũ thái độ tinh<br /> các em nhân cách và kĩ năng Môn Văn là một môn khoa<br /> thần học tập của học sinh. Nó<br /> cuộc sống. Dạy học sinh giỏi học xã hội giúp cho học sinh<br /> góp phần không nhỏ trong<br /> văn lại là một yêu cầu đòi hỏi tìm hiểu, tiếp xúc và “giao tiếp”<br /> việc nâng cao ý thức học hỏi,<br /> người giáo viên phải tìm tòi, với những giá trị tinh thần cao<br /> tìm tòi, đào sâu suy nghĩ của<br /> suy ngẫm bằng tất cả kinh đẹp của dân tộc Việt, giúp các<br /> giáo viên về trình độ chuyên<br /> nghiệm về tuổi đời, tuổi nghề, em ý thức được “dòng máu<br /> môn nghiệp vụ để phục vụ tốt<br /> sự tận tâm, tận tụy của mình thơm thiên cổ”, của “mạch<br /> hơn cho công tác giảng dạy<br /> để làm môn học trở nên sống giống nòi”. Qua các tác phẩm<br /> của mình.<br /> động, phát huy tối đa tư duy, Văn học, các em sẽ thấy tự<br /> hào, tự tin, thấy trách nhiệm 2. Thực trạng về công<br /> sáng tạo của học sinh.<br /> phải giữ gìn, phải trân trọng, tác bồi dưỡng học sinh giỏi<br /> Những năm gần đây, hiện nay<br /> kế thừa và phát huy những di<br /> chúng tôi đã được nhà trường<br /> sản thiêng liêng, quý báu của Việc bồi dưỡng học sinh<br /> giao cho nhiệm vụ bồi dưỡng<br /> dân tộc. Môn Văn còn dẫn dắt giỏi môn Ngữ Văn nhằm phát<br /> học sinh giỏi. Mặc dù đã đạt<br /> các em học sinh đến với những hiện tài năng nâng cao năng<br /> được những kết quả nhất<br /> áng thơ văn bất hủ, bồi dưỡng lực cảm thụ văn chương cho<br /> định nhưng đó là một trong<br /> tâm hồn, bồi dưỡng năng lực học sinh. Đây là việc diễn ra<br /> những thành công bước đầu<br /> thẩm mỹ, kích thích sự nhạy thường xuyên hàng năm ở các<br /> của chúng tôi trong việc tìm<br /> tòi, áp dụng những biện pháp, cảm và yêu quý cái đẹp của cấp học. Và cũng hằng năm<br /> hình thức bồi dưỡng học sinh cuộc sống. Sở GD & ĐT tổ chức các kì thi<br /> giỏi môn Ngữ văn Trung học Bồi dưỡng học sinh giỏi tuyển chọn học sinh giỏi các<br /> phổ thông (THPT). Chúng tôi Văn là một việc làm mang ý cấp nhằm chọn lựa ra những<br /> viết bài nghiên cứu khoa học nghĩa xã hội nhằm phát hiện, học sinh giỏi ở các trường phổ<br /> này nhằm góp phần cùng các bồi dưỡng nhân tài cho đất thông.<br /> bạn thảo luận, chia sẻ một số nước. Việc phát hiện và bồi Hiện nay, nguồn lực học<br /> phương pháp trong việc bồi dưỡng kịp thời những học sinh giỏi rất hạn chế về cả số<br /> KHOA HOÏC XAÕ HOÄI - NHAÂN VAÊN 11<br /> lượng cũng như chất lượng. rành mạch, diễn đạt lưu loát đánh giá được năng khiếu và<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> SỐ 05 NĂM 2018<br /> Bởi các em ít quan tâm đến những ý nghĩ, quan điểm bản khả năng của học sinh, nhưng<br /> môn Văn hơn những môn khoa thân, hơn nữa chỉ qua vài bài đó là sự khởi đầu để định<br /> học khác như: Toán, Lí, Hóa... viết của các em giáo viên cũng hướng phát hiện, bổ sung ở<br /> Số học sinh yêu thích môn có thể nhận ra cách cảm, cách những bài viết tiếp theo.<br /> Ngữ văn còn quá ít, học sinh hiểu, cách nghĩ, thông qua đó Sau khi đã phát hiện ra<br /> có năng khiếu về môn Văn mà phát hiện ra những học sinh có được học sinh có năng khiếu,<br /> có khả năng ở các môn học năng khiếu để có hướng bồi giáo viên cần phải kiểm tra<br /> khác thì các em sẽ không chọn dưỡng. Hơn nữa, những em kiến thức của học sinh. Sở dĩ<br /> môn Văn. Ngược lại, có những có tố chất về môn Văn thường phải làm bước này bởi yêu cầu<br /> học sinh yêu thích môn Văn thì sẽ rất chăm chú, hào hứng, sôi<br /> đối với học sinh giỏi thì ít nhất<br /> năng lực cảm thụ văn chương nổi khi có tiết Ngữ văn.<br /> là phải có kiến thức cơ bản, cái<br /> lại hạn chế. Trong khi đó, việc Việc tìm hiểu kết quả học gọi là phần nền để có cơ sở bồi<br /> nhận thức môn học chưa sâu tập của học sinh ở THPT qua dưỡng sau này.<br /> sắc, cho nên một số phụ huynh điểm tổng kết, điểm thi tốt<br /> Đối với môn Ngữ văn, việc<br /> có con em học được môn Văn nghiệp, điểm thi học sinh giỏi<br /> khơi gợi lòng yêu mến đối với<br /> lại không muốn cho con em và nếu có thể, tham khảo thêm<br /> môn học của các em là không<br /> mình tham gia đội tuyển. Vì ý kiến giáo viên đã trực tiếp<br /> thể thiếu. Bằng cách chuyển tải<br /> vậy, chúng tôi luôn trăn trở tìm giảng dạy học sinh ở cấp học<br /> nào đó, giáo viên phải truyền<br /> kiếm những giải pháp tối ưu đó cũng là một cách để phát<br /> đến cho học sinh lòng đam mê<br /> nhất để nâng cao chất lượng hiện tài năng.<br /> đối với môn học để học sinh ý<br /> hiệu quả công tác với công tác Khi dạy, bài viết đầu tiên thức được tầm quan trọng và<br /> bồi dưỡng học sinh giỏi . của học sinh (đặc biệt là học ý nghĩa của môn học từ đó tạo<br /> 3. Một số kinh nghiệm sinh lớp 10) như một dấu ấn được niềm say mê - sự khám<br /> trong công tác phát hiện, để bắt đầu cuộc hành trình phá sáng tạo của học sinh<br /> tuyển chọn, bồi dưỡng học phát hiện năng khiếu của học trong lĩnh vực văn chương.<br /> sinh giỏi môn Ngữ văn bậc sinh. Qua bài viết, người thầy Giáo viên phải là người nắm<br /> THPT có thể nắm bắt được chất bắt được sự nhạy cảm trong<br /> giọng, chất văn, cách nghĩ tâm hồn non nớt của các em,<br /> 3.1. Phát hiện học sinh<br /> của học trò. Những học sinh thông qua cách ứng xử, giao<br /> giỏi<br /> đạt được cả chất văn và ý văn tiếp bởi “Văn là người”.<br /> Đây là khâu đầu tiên có trong một bài viết không phải<br /> tính chất quyết định chất 3.2. Lên kế hoạch bồi<br /> nhiều, không phải đều. Nét tài<br /> lượng đội tuyển nên nó hết dưỡng<br /> hoa của từng học sinh cần phải<br /> sức quan trọng. Việc phát hiện được ghi nhận và trân trọng. Việc bồi dưỡng học sinh<br /> học sinh giỏi môn Văn đòi hỏi Khi chấm bài, thầy cô không giỏi là do giáo viên phải tự lên<br /> người giáo viên phải trực tiếp chỉ chú trọng những bài chu chương trình nội dung kiến<br /> giảng dạy ở các lớp phải lưu đáo, khuôn mẫu, đầy đủ... mà thức. Do đó, người giáo viên<br /> tâm ngay từ đầu năm học. Việc còn quan tâm đến những bài trước hết phải có tinh thần<br /> phát hiện học sinh giỏi môn có thể có chỗ chưa sâu, chưa trách nhiệm cao, yêu nghề,<br /> Ngữ văn cũng không đến nỗi đầy đủ, nhưng có sự độc đáo, yêu công việc mình đang làm<br /> quá khó vì khả năng của các sâu sắc... phải sửa kỹ, phê kĩ, và ý thức được tầm quan trọng<br /> em đối với môn học này được thật sự nghiêm khắc khi đánh của công việc đó. Người giáo<br /> bộc lộ phần nào qua kĩ năng giá và có nhật kí chấm bài. Dĩ viên bồi dưỡng phải mày mò,<br /> nghe, nói, đọc, viết. Nói năng nhiên, một bài viết không thể tìm tòi, học hỏi kinh nghiệm<br /> 12 KHOA HOÏC XAÕ HOÄI - NHAÂN VAÊN<br /> của đồng nghiệp để xây dựng Thứ hai, với phần luyện dung tác phẩm được tái hiện<br /> TẠP CHÍ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ VÀ MÔI TRƯỜNG<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> được một chương trình với viết, giáo viên có thể bố trí trong trí tưởng tượng và trở<br /> lượng kiến thức thích hợp với để học sinh được thực hành thành một “sự kiện tâm hồn”.<br /> những điều học sinh đã học và càng nhiều càng tốt. Đối với Đó là lúc các em đã thật sự<br /> đồng thời phải vừa rộng vừa mỗi kiểu loại hay mỗi dạng nắm được hồn cốt, tư tưởng<br /> sâu, vừa đáp ứng được tính đề, giáo viên cần phải có ví dụ của tác phẩm. Đây là yếu tố<br /> vượt trội của đối tượng học minh họa cụ thể. then chốt của người giáo viên<br /> sinh giỏi. Cần chú trọng sắp trong việc bồi dưỡng, ôn luyện<br /> 3.3. Phương pháp bồi<br /> xếp chương trình sao cho có học sinh giỏi.<br /> dưỡng học sinh giỏi<br /> hệ thống và đảm bảo tính khoa Thứ hai là kĩ năng đọc<br /> Trong công tác bồi dưỡng<br /> học. Tránh tình trạng thích gì tài liệu tham khảo. Để học tốt<br /> học sinh giỏi, giáo viên không<br /> dạy nấy theo cảm tính. Để xây môn Ngữ văn cần phải đọc<br /> chỉ ôn luyện cho các em những<br /> dựng được một chương trình sách nhiều. Nhất là đối với học<br /> kiến thức nội dung thuần túy<br /> ôn luyện đạt hiệu quả cao mà sinh giỏi môn Ngữ văn, việc<br /> không nhàm chán đối với học mà nên tập trung bồi dưỡng<br /> đọc sách tham khảo và chọn<br /> sinh (vì các kiến thức đều đã kĩ năng cơ bản để phục vụ<br /> sách tham khảo cũng cần sự<br /> được học) giáo viên cần phải cho việc củng cố vốn kiến thức<br /> định hướng, chỉ dẫn của giáo<br /> sáng tạo trong việc thể hiện mà các em đã có để chuyển<br /> viên. Cách chọn sách tham<br /> nội dung kiến thức. Sắp xếp tải được lượng kiến thức đã<br /> khảo là một khâu quan trọng<br /> lượng kiến thức giữa phân học thành kiến thức của riêng giúp năng lực đọc của học sinh<br /> môn phù hợp với yêu cầu. mình. Học sinh giỏi văn là phải tiến bộ. Dựa trên cơ sở đó, giáo<br /> Muốn làm được điều đó, khi “thành thạo”. Không chỉ thành viên hình thành các kĩ năng<br /> lên chương trình bồi dưỡng, thạo trong việc lĩnh hội kiến đọc cho học sinh.<br /> giáo viên cần phải chú ý đến thức mà học sinh cần phải<br /> Hướng dẫn học sinh kĩ<br /> tính thống nhất giữa các phân thành thạo nắm được các kỹ<br /> năng đọc tốt nhằm hướng tới<br /> môn. Khi giáo viên bồi dưỡng năng, nhất là học sinh giỏi thì<br /> hai mục đích: Một là, học sinh<br /> cho học sinh, ngoài việc củng đó là điều bắt buộc. Chúng tôi<br /> có thể tự tiệm cận với những<br /> cố cho các em: cách dùng từ, xin nêu một vài phương pháp<br /> cách hiểu, cách đánh giá, suy<br /> đặt câu, dựng đoạn, các biện bồi dưỡng và phát triển kĩ<br /> luận đa chiều, khuếch đại, rồi<br /> pháp tu từ ... thì đối với từng năng cho học sinh:<br /> từ đó đưa ra chính kiến của<br /> loại đơn vị kiến thức, giáo Thứ nhất, phải coi trọng riêng cá thể mình. Hai là, được<br /> viên cần phải chuẩn bị một hệ sự cảm thụ của học sinh trong mở mang, bồi dưỡng tâm hồn,<br /> thống bài tập ứng dụng đối với bồi dưỡng học sinh giỏi. tư tưởng, chiếm lĩnh được kho<br /> từng loại. Hiệu quả và chất lượng tàng kiến thức giàu có, phong<br /> Thứ nhất, giáo viên hệ của việc bồi dưỡng học sinh phú của nhân loại, mà trước<br /> thống lại kiến thức đã học giỏi Văn phụ thuộc vào sự lĩnh đó trong trường học, các em<br /> rồi chia ra từng mảng chuyên hội và sáng tạo của học sinh chỉ biết được một số lượng ít ỏi.<br /> đề để tóm lược nội dung tác thông qua văn bản. Người giáo Đọc sách, tài liệu tham<br /> phẩm và khái quát lên vấn đề viên phải tạo điều kiện cho học khảo, giúp học sinh học hỏi<br /> trọng tâm. Từ những kiến thức sinh tái hiện được hình tượng được rất nhiều kinh nghiệm<br /> mang tính khái quát, học sinh nghệ thuật, nội dung, nghệ qua bài viết của người khác.<br /> có thể khai triển ra một cách cụ thuật của văn bản thông qua Người giáo viên khi bồi dưỡng,<br /> thể hơn, sâu sắc hơn theo cách đánh giá, cảm nhận của các cần hướng dẫn học sinh rèn<br /> cảm và cách nghĩ của bản thân em. Quá trình dạy bồi dưỡng luyện tư duy của mình thông<br /> một cách sáng tạo hơn. chỉ thật sự có hiệu lực khi nội qua hình thức này.<br /> KHOA HOÏC XAÕ HOÄI - NHAÂN VAÊN 13<br /> Song song với cách đọc, nhận thức, thanh lọc, biết sửa của học sinh nói chung và học<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> SỐ 05 NĂM 2018<br /> là cách ghi chép và suy ngẫm, mình, soi mình, nâng mình lên sinh giỏi nói riêng là chữ viết<br /> nhằm mục đích đối chiếu với thanh sạch, cao thượng hơn. phải rõ ràng, đúng chính tả.<br /> phần lí thuyết của từng dạng Đối với học sinh giỏi Văn, Cách dùng từ đặt câu phải thật<br /> bài, kiểu bài. Sau đó, học sinh hai yêu cầu cơ bản khi đọc chính xác, chuẩn mực, cách<br /> sẽ tự rút ra những kĩ năng cơ khai triển bài đoạn văn bài văn<br /> cần phải luyện đó là đọc tri<br /> bản và kinh nghiệm khi trình phải lôgic, chặt chẽ. Giáo viên<br /> giác và đọc thẩm mỹ. Hai thao<br /> bày một bài văn. phải rèn cho học sinh làm tốt<br /> tác này sẽ nâng cao năng lực<br /> Vì mục đích cuối cùng những kĩ năng này. Điều đó đòi<br /> lĩnh hội, cảm thụ văn chương<br /> của việc đọc sách giáo khoa hỏi phải có thời gian, đồng thời<br /> của học sinh. Tuy nhiên, khi<br /> giáo viên phải kèm cặp sát sao,<br /> nói chung và sách tham khảo đọc, chủ quan của người đọc<br /> chỉ bảo chấm chữa bài tập kịp<br /> nói riêng là cách chuyển hóa không được lấn át chủ quan<br /> thời, động viên khích lệ, sửa<br /> tri thức của người thành tri của tác giả.<br /> chữa uốn nắn học sinh để các<br /> thức của bản thân mình một<br /> Đối với một học sinh giỏi em phát triển kĩ năng một cách<br /> cách sáng tạo. Do đó, việc bồi<br /> Văn, hoạt động đọc là một tự nhiên hơn.<br /> dưỡng kĩ năng đọc sách tham<br /> hoạt động nghiêm túc, tác<br /> khảo một cách khoa học, đúng Kĩ năng lập dàn ý cũng rất<br /> phẩm chỉ được đánh giá đúng<br /> đắn sẽ góp phần không nhỏ quan trọng. Mặc dù việc rèn<br /> khi và chỉ khi nó được “nội<br /> trong việc rèn luyện năng lực kĩ năng này hầu như là một<br /> nhập” vào tâm hồn người đọc,<br /> văn chương cho các em. Ngoài việc làm thường xuyên trong<br /> làm lay động, biến đổi tâm tư,<br /> ra, đọc thẩm mỹ và đọc nghệ mỗi dạng bài, kiểu bài trong<br /> tình cảm, cảm xúc, từ nhận<br /> thuật một văn bản là kỹ năng chương trình, nhưng hầu như<br /> thức đến khám phá, thăng<br /> không thể thiếu đối với học tất cả học sinh kể cả học sinh<br /> hoa. Hoạt động đọc đối với giỏi thường bỏ qua bước này.<br /> sinh giỏi Văn. Đối với việc dạy<br /> học sinh giỏi văn yêu cầu phải Do đó, khi bồi dưỡng học sinh<br /> - bồi dưỡng học sinh giỏi Văn,<br /> nghiêm túc thì mới có thể dẫn giỏi, giáo viên cần lưu ý hướng<br /> quá trình tổ chức cho học sinh<br /> đến thành công. dẫn học sinh kĩ năng lập dàn ý<br /> hoạt động đọc hiểu ở cấp độ<br /> cao các tác phẩm/đoạn trích Thứ ba là bồi dưỡng kĩ để tạo thói quen tốt trước khi<br /> văn chương là vô cùng quan năng tạo lập văn bản. Nói đến viết bài.<br /> trọng. Tức là đưa học sinh đi kĩ năng tạo lập văn bản phải Thứ tư là vai trò của người<br /> vào thế giới nghệ thuật tác nói đến cách trình bày, diễn thầy. Sự sáng tạo là yêu cầu cần<br /> phẩm, nắm bắt cấu trúc văn đạt,cách sắp xếp triển khai phải có của người giáo viên<br /> bản, thâm nhập vào thế giới bài viết cũng như cách điều bồi dưỡng học sinh giỏi. “Một<br /> hình tượng, giao tiếp với nhân chỉnh thời lượng bài viết cho gánh sách không bằng một<br /> vật, tiếp xúc với ý đồ tác giả, phù hợp với học sinh. Đặc người thầy giỏi”. Bồi dưỡng<br /> phát hiện những ấn tượng biệt đối với học sinh giỏi thì học sinh giỏi đòi hỏi người<br /> thẩm mỹ... Người giáo viên những kĩ năng này lại phải giáo viên phải tìm tòi tài liệu,<br /> trong quá trình bồi dưỡng cần càng chú trọng hơn. Nếu nâng cao kiến thức, cập nhật<br /> giúp học sinh đọc để “tri giác” chúng ta không làm tốt được thông tin, nắm bắt nhạy bén<br /> ngôn ngữ nghệ thuật, để thẩm những việc này thì dù học sinh diễn biến của cuộc sống. Bởi<br /> bình, đánh giá, khắc sâu, chia có nắm chắc kiến thức cơ bản “văn là đời” nên cần định<br /> sẻ... Sau đó, học sinh sẽ bộc lộ bao nhiêu đi chăng nữa thì kết hướng cho các em lối viết văn<br /> cảm xúc của mình, xuất phát từ quả cuối cùng vẫn không đạt gần với thực tế, gắn với trách<br /> điểm nhìn và sự lý giải của bản như mong muốn. Bởi một yêu nhiệm công dân. Với tinh thần<br /> thân. Đọc còn là hoạt động cầu đầu tiên đối với bài viết trách nhiệm cao, cộng với sự<br /> 14 KHOA HOÏC XAÕ HOÄI - NHAÂN VAÊN<br /> dẫn dắt, hướng dẫn tận tâm và tưởng cuộc đời. Người đọc hài hòa bên trong tư tưởng tác<br /> TẠP CHÍ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ VÀ MÔI TRƯỜNG<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> sáng tạo của người thầy, học khi đọc bài viết của các em giả trong cái mô hình về thế<br /> sinh sẽ lĩnh hội được tri thức, phải thấy một phần cuộc đời giới do tác giả tạo nên.<br /> tiến bộ hơn về năng lực đánh được hiện sinh trong đó, thấy Thứ năm, cần bồi dưỡng<br /> giá thẩm mỹ trong văn chương được sự cứng cỏi trong lập học sinh giỏi Ngữ văn theo<br /> và trưởng thành hơn trong luận, sắc bén, nhạy cảm trong chuyên đề và theo đặc trưng<br /> cách cảm, cách nghĩ. tư duy, logic trong đánh giá, của từng thể loại. Trên cơ sở đó,<br /> Để quá trình bồi dưỡng nhận xét. Giỏi tức là phải biết với mỗi thể loại và đặc trưng<br /> được hiệu quả, giáo viên phải tư duy đa chiều, lật đi lật lại riêng, học sinh có thể bình<br /> luôn ra đề cho học sinh viết bài. vấn đề thật xuất sắc. Nếu học giá, suy ngẫm, đặc biệt cần<br /> Sau mỗi bài viết là quá trình sinh có một vốn sống phong hướng học sinh đến thưởng<br /> chấm - sửa lỗi, gợi mở, dẫn dắt phú, có những cách nghĩ, cách thức. Làm được điều này, tức là<br /> viết văn. Đối với văn chương, hiểu sinh động và đầy sự cảm người học sinh không dừng lại<br /> xác định luận điểm, viết câu thông, nhân văn, nhân hậu thì ở mức cảm thụ, cảm nhận nữa,<br /> chuyển ý, chuyển đoạn, mở ít nhất chúng ta cũng đã đào mà đã đạt đến mức độ tư duy<br /> rộng vấn đề và liên hệ thực tế tạo được những em vừa giỏi cao, có thể thẩm bình, nhận xét<br /> là những thao tác quan trọng về kiến thức, vừa có tấm lòng khách quan và chiêm nghiệm<br /> giúp bài văn mạch lạc, khoa nhân hậu khi sống giữa đời một cách lô gic, khoa học. Bởi<br /> học. Người giáo viên khi bồi thường. vì, trong tác phẩm văn học, tác<br /> dưỡng học sinh giỏi cũng cần Khi bồi dưỡng học sinh giả không bao giờ nói hết mọi<br /> chú trọng những thao tác này. giỏi văn, giáo viên cần phải điều mình nghĩ mà luôn luôn<br /> Muốn xây dựng một bài thúc đẩy tư duy ngôn ngữ của chừa một “khoảng trống” cho<br /> làm văn hoàn chỉnh và hoàn học sinh, làm cho các em giàu độc giả để “cùng sáng tạo”. Với<br /> hảo, khi bồi dưỡng, người có về ngôn ngữ và phong phú mỗi thể loại, đặc biệt là thơ,<br /> giáo viên cần hướng dẫn học về trường từ vựng. Một bài văn truyện, ký... đều có những đặc<br /> sinh các kỹ năng cần có. Hành chất lượng phải là một bài văn trưng riêng, người giáo viên<br /> văn mạch lạc, bố cục rõ ràng, hội tụ vốn từ ngữ sinh động, phải sàng lọc, phân loại kiến<br /> luận điểm chi tiết, luận chứng phong phú, dồi dào và chuẩn thức để giúp đỡ học sinh lĩnh<br /> thuyết phục, có so sánh, mở xác của người viết. Muốn vậy, hội, thông hiểu, nắm vững<br /> rộng, liên hệ thực tế... là những người giáo viên bồi dưỡng cần những đơn vị kiến thức đó.<br /> yếu tố cần thiết làm nên sự không ngừng nỗ lực trau dồi Người giáo viên phải để học<br /> hoàn chỉnh của một bài văn kiến thức, mở rộng vốn hiểu sinh của mình cảm thụ vượt<br /> hay. biết và kỹ năng tìm hiểu từ ngữ ra ngoài ý muốn chủ quan của<br /> tiếng Việt. tác giả. Như vậy, mới tạo được<br /> Đối với học sinh giỏi khi<br /> tham dự các kỳ thi lớn, giỏi Giáo viên trong quá trình nét đột phá trong bài viết. Để<br /> không nhất thiết là phải làm bồi dưỡng, cần dẫn dắt học làm được điều này, quả thực rất<br /> văn thật hay, hay mà sáo rỗng sinh tìm hiểu những tư tưởng gian nan và khó khăn, đòi hỏi<br /> thì cũng là cái hay vô nghĩa. nhân văn tích cực ẩn chứa sự cố gắng, nỗ lực trong một<br /> Điều cần có của một học sinh trong tác phẩm, bởi vì mỗi tác khoảng thời gian dài và liên<br /> giỏi văn là biết truyền đạt cảm phẩm văn học là một thông tục của thầy và trò.<br /> nghĩ, cảm xúc, biết nhận xét, điệp, tiềm ẩn ý nghĩa về cái Thứ sáu, ngoài phương<br /> đánh giá khách quan, biết nhìn, cách cảm thụ đời sống pháp đọc, phương pháp phân<br /> thưởng thức, chiêm nghiệm của nhà văn. Phát hiện, phân tích, so sánh, giảng bình cũng<br /> văn chương và phải biết nhìn tích chiều sâu ý nghĩa của tác là một phương pháp khá quen<br /> nhận sinh động, lạc quan, tin phẩm sẽ tìm ra logic nội tại, sự thuộc và có hiệu lực trong quá<br /> KHOA HOÏC XAÕ HOÄI - NHAÂN VAÊN 15<br /> trình bồi dưỡng học sinh giỏi phân tích. Nếu học sinh viết năng tạo lập văn bản một cách<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> SỐ 05 NĂM 2018<br /> văn. Điều cốt lõi là giáo viên tốt thao tác so sánh, bài văn hoàn chỉnh.<br /> bồi dưỡng phải hướng học sẽ đa dạng, sâu sắc và đầy chất Muốn phát triển tư duy<br /> sinh vào chủ đề của từng tác thẩm mỹ. của học sinh, cần phải đặt kiến<br /> phẩm, từng thể loại, để học Giúp học sinh làm tốt thức trong hệ thống, tập cho<br /> sinh có cái nhìn thấu đáo, sâu phương pháp giảng - bình học sinh nhìn mọi hiện tượng<br /> sắc và chắc chắn. Nắm cấu là phương pháp không mới trong hệ thống. Trong bài viết<br /> trúc tác phẩm như một chỉnh nhưng không thể thiếu hay bỏ của các em, tính hệ thống càng<br /> thể thống nhất hữu cơ, biện qua. Một bài văn hay thì không logic, càng chặt chẽ, tiêu chí hệ<br /> chứng giữa nội dung và hình thể không có giảng - bình. thống càng khái quát thì độ tư<br /> thức, chỉnh thể và bộ phận sẽ Giáo viên bồi dưỡng cần phải duy càng cao. Đặt sự vật, hiện<br /> giúp học sinh khám phá được cho học sinh thực hành nhuần tượng vào trong cấu trúc hệ<br /> các tầng vỉa nội dung ý nghĩa nhuyễn thông qua hướng thống thì sẽ dễ phát hiện đặc<br /> tác phẩm, từ đó phát hiện ra dẫn các cách thức giảng bình điểm chung và riêng của nó.<br /> thông điệp mà nhà văn nhắn để khơi gợi cảm xúc, sức suy<br /> nhủ. Không chỉ vậy, việc phân Ngoài ra, cần phải cung<br /> tưởng, trải nghiệm của học cấp kiến thức lý luận Văn học<br /> tích sẽ giúp học sinh nâng cao<br /> sinh để tìm ra những “điểm cho học sinh. Giáo viên chỉ<br /> cảm thụ, tiếp nhận văn học<br /> sáng thẩm mỹ”. Tuy nhiên, cung cấp kiến thức của lĩnh<br /> lên trình độ “quan niệm tính”,<br /> cũng nên kích thích sự tìm tòi vực lý luận một cách dần dần,<br /> đây là một tiêu chuẩn để phát<br /> sáng tạo, động viên học sinh từng bước, bới kiến thức về<br /> triển về năng lực văn học của<br /> đưa ra những đánh giá thẩm lý luận tương đối khô và khó.<br /> học sinh giỏi Văn.<br /> mỹ mang màu sắc chủ quan Lồng ghép kiến thức lý luận với<br /> Trong những năm gần sâu sắc của các em. thực tiễn văn học sẽ giúp học<br /> đây, các đề văn dần dần hiện<br /> Thứ bảy, đối với học sinh sinh tự lý giải được những vấn<br /> thực hóa, bám sát đời sống, và<br /> giỏi Văn, cần phải dạy theo đề khó trong văn bản.<br /> có sự so sánh, đối chiếu giữa<br /> hướng phát triển tư duy. Người Trong các thao tác phát<br /> nhiều tác phẩm với nhau. Vì<br /> giáo viên chỉ nêu ra các vấn đề triển tư duy, bồi dưỡng tư duy<br /> thế, phương pháp so sánh đã<br /> để học sinh suy nghĩ độc lập, hình tượng và liên tưởng đồng<br /> vượt qua giới hạn và tính chất<br /> không áp đặt, phải chấp nhận sáng tạo là quan trọng hơn cả.<br /> của một phương pháp khoa<br /> các ý kiến khác ở mức độ “hợp Vì Văn học là một bộ môn duy<br /> học để trở thành đối tượng<br /> lý” của các em, nhưng không cảm nên người học cũng là<br /> trong nghiên cứu, phê bình<br /> được “ba phải”. người tham gia sáng tạo nghệ<br /> và giảng dạy văn học. Khi bồi<br /> dưỡng học sinh giỏi Văn, giáo Cần tạo ra các “chướng thuật. Giúp cho học sinh nắm<br /> viên bồi dưỡng cần ý thức đây ngại vật” trên con đường tới vững kiến thức về kỹ thuật viết<br /> là một phương pháp có hiệu chân lý để học sinh vượt qua văn tức là giáo viên đã rèn cho<br /> lực thực sự trong việc làm sáng nhằm nâng cao năng lực tư học sinh tư duy và sáng tạo.<br /> tỏ nội dung tư tưởng bài văn, duy của các em. Các chướng Ngôn ngữ là sự hiện thực hoá<br /> bài thơ, đem lại hiệu quả đáng ngại vật này là những câu hỏi của tư duy. Ngôn ngữ có phát<br /> kể trong việc phân tích, chiếm khó, lắt léo, đòi hỏi học sinh triển thì tư duy mới phát triển<br /> lĩnh một tác phẩm cả bề rộng tư duy lô gic và sắp xếp trật và ngược lại. Thực tế cho thấy,<br /> lẫn bề sâu. So sánh giúp đi sâu tự từ ngữ phải khoa học thì những học sinh có khả năng<br /> phân tích, đối sánh các chi tiết mới có thể lý giải được. Luyện sáng tác văn học không bao<br /> nghệ thuật, từ đó phát hiện ra được khâu quan trọng này, học giờ là học sinh yếu Văn, và nếu<br /> vẻ đẹp độc đáo của đối tượng sinh sẽ tịnh tiến dần đến với kỹ chăm học, say mê Văn học thì<br /> 16 KHOA HOÏC XAÕ HOÄI - NHAÂN VAÊN<br /> các em nhất định sẽ trở thành mới ra đề thi môn Văn sẽ được độc đáo, đặc sắc. Tuy không<br /> TẠP CHÍ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ VÀ MÔI TRƯỜNG<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> học sinh giỏi Văn. thực hiện ở các kỳ học sinh giỏi phải là gò ép các em trở thành<br /> Thứ tám, lựa chọn hướng trước, rồi mới tiến hành ở các một nhà văn cho tương lai,<br /> ra đề. kỳ thi khác.  Tinh thần đổi mới nhưng nhất thiết văn chương<br /> đề văn ít ra cũng cần thể hiện ở của các em phải có cá tính,<br /> Chúng tôi luôn ý thức một<br /> hai hướng sau: phải sáng tạo, phải là chính<br /> cách sâu sắc rằng, việc ra đề là<br /> mình trong mỗi trang viết<br /> khâu quan trọng đầu tiên của - Một là, tăng cường các đề<br /> cùng những đánh giá, suy<br /> quá trình phát hiện, đánh giá thi gắn với thực tiễn đời sống<br /> luận, chính kiến của riêng<br /> và lựa chọn HSG. Đề đúng và (nghị luận xã hội). Có thể ra đề<br /> mình. Đó chính là yếu tố làm<br /> hay sẽ kích thích hứng thú làm về những vấn đề gần gũi với học<br /> nên một “dấu dằm” trong lòng<br /> bài của học sinh, giúp người sinh, thanh niên đó là những<br /> người đọc.<br /> thầy nắm được điểm mạnh, vấn đề về lý tưởng, đạo đức, lối<br /> điểm yếu của mỗi học sinh. Từ sống... những vấn đề mang tính Trên đây là những kinh<br /> đó có thể đánh giá khách quan, thiết yếu, cập nhật của xã hội, nghiệm của bản thân trong<br /> chính xác, công bằng năng lực, đất nước, như về việc học tập, quá trình bồi dưỡng học sinh<br /> sự cố gắng vươn lên của học về đọc sách, giải trí, về văn hóa, giỏi. Môn Ngữ văn là một môn<br /> sinh. Ngược lại, đề thiếu chính thiên nhiên, môi trường v.v... học thuộc nhóm khoa học xã<br /> xác, sáo mòn không những hội, điều đó nói lên tầm quan<br /> - Hai là, với loại đề nghị trọng của nó trong việc giáo<br /> không đánh giá được chính luận văn học, cần coi trọng<br /> xác về năng lực học sinh, mà dục quan điểm, tư tưởng tình<br /> đánh giá năng lực vận dụng chứ cảm cho học sinh. Môn Ngữ<br /> còn giảm thiểu tính độc lập<br /> không phải là khả năng nhớ và văn còn là một môn học thuộc<br /> sáng tạo không gây được hứng<br /> thuộc bài. Vì thế, ngoài những nhóm công cụ, vị trí đó nói lên<br /> thú học Văn. Và hậu quả của nó<br /> văn bản đã được giảng kỹ trong mối quan hệ giữa môn Ngữ<br /> là việc rèn kỹ năng sẽ trở nên<br /> chương trình, đề có thể đưa ra văn với các môn học khác.<br /> vô nghĩa.<br /> những văn bản mới để thí sinh Học tốt môn Ngữ văn sẽ có tác<br /> Theo dõi hướng ra đề thi thể hiện năng lực đọc hiểu của động tích cực đến kết quả học<br /> học sinh giỏi các cấp trong mình bằng cách vận dụng các tập của các môn học khác và<br /> những năm qua, chúng tôi tri thức ngữ văn đã được tích giúp cho các em sống thật sâu<br /> nhận thấy, đề thường có sự lũy trong cả quá trình học phổ sắc cuộc sống của mình, sống<br /> kết hợp nhuần nhuyễn giữa thông cùng với các kỹ năng cần có ý thức để lĩnh hội một cuộc<br /> kiến thức về lý luận Văn học thiết đã được hình thành và rèn đời ý nghĩa, rộng mở hơn./.<br /> và cảm thụ văn chương. Vài luyện qua việc đọc hiểu nhiều<br /> ba năm nay,  đề thi học sinh văn bản trong sách giáo khoa...<br /> giỏi có xu hướng mở, và chú ý TÀI LIỆU THAM KHẢO<br /> đến hình thức nghị luận xã hội. Ngoài ra, khi luyện cho 1. Giáo dục kĩ năng sống trong<br /> <br /> Ông Trần Bá Giao, Phó chánh các em làm bài, giáo viên cần môn Ngữ văn ở trường THPT (tài liệu<br /> dành cho giáo viên), NXB Giáo dục<br /> Thanh tra, Bộ Giáo dục và Đào luyện những dạng đề lý luận và 2. Ngữ văn 10, tập 1, 2 Sách giáo<br /> <br /> tạo cho biết:  Viện Chiến lược cảm thụ tác phẩm, luyện dạng khoa, sách giáo viên, NXB Giáo dục<br /> 3. Ngữ văn 11, tập 1, 2 Sách giáo<br /> và Chương trình giáo dục đang đề nghị luận xã hội, dạng đề khoa, sách giáo viên, NXB Giáo dục<br /> <br /> có dự kiến về đổi mới cách ra đề so sánh và thành thạo kĩ năng 4. Ngữ văn 12 tập 1, 2 Sách giáo<br /> khoa, sách giáo viên, NXB Giáo dục<br /> thi môn Văn theo hướng phát phân tích đề ... 5. Nhà văn,tư tưởng và phong<br /> cách, (Nguyễn Đăng Mạnh), NXB Đại<br /> huy tư duy sáng tạo, gắn liền Làm văn nhất định phải học quốc gia Hà Nội.<br /> kiểm tra kiến thức với kiểm tra tránh lối mòn, tránh rập khuôn, 6. Cảm thụ văn học, giảng dạy<br /> văn học, (Phan Trọng Luận),Nhà xuất<br /> kỹ năng cảm thụ văn chương lặp lại người khác. Văn chương bản Giáo dục.<br /> của học sinh. Việc tiến hành đổi là phải tạo được sự khác biệt,<br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2