intTypePromotion=1

Một số vấn đề về phát triển nguồn nhân lực trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa - Trịnh Duy Lân

Chia sẻ: Huynh Thi Thuy | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:0

0
87
lượt xem
3
download

Một số vấn đề về phát triển nguồn nhân lực trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa - Trịnh Duy Lân

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tham khảo nội dung bài viết "Một số vấn đề về phát triển nguồn nhân lực trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa" để nắm bắt được bối cảnh toàn cầu của sự phát triển nguồn nhân lực hiện nay, tăng cường đầu tư phát triển nguồn nhân lực ở Việt Nam, đặc điểm nguồn lao động ở nước ta, một số giải pháp góp phần nâng cao chất lượng và phát triển nguồn nhân lực ở nước ta,...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Một số vấn đề về phát triển nguồn nhân lực trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa - Trịnh Duy Lân

X· héi häc sè 4 (80), 2002 7<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> mét sè vÊn ®Ò vÒ ph¸t triÓn nguån nh©n lùc<br /> trong thêi kú ®Èy m¹nh<br /> c«ng nghiÖp hãa vµ hiÖn ®¹i hãa<br /> <br /> TrÞnh Duy Lu©n<br /> <br /> <br /> <br /> Bèi c¶nh toµn cÇu cña sù ph¸t triÓn nguån nh©n lùc hiÖn nay<br /> Trªn thÕ giíi ngµy nay, cuéc c¸ch m¹ng khoa häc vµ c«ng nghÖ míi ®ang t¹o<br /> ra nh÷ng ®iÒu kiÖn ®Ó chuyÓn c¸c x· héi c«ng nghiÖp sang x· héi tri thøc: tõ lao<br /> ®éng ch©n tay sang lao ®éng trÝ ãc; tõ s¶n xuÊt kiÓu vËt chÊt sang s¶n xuÊt kiÓu phi<br /> vËt chÊt; tõ tÝnh khÐp kÝn, tÝnh khu vùc sang tÝnh më, tÝnh toµn cÇu. Bªn c¹nh ®ã, lµ<br /> sù chuyÓn biÕn to lín vµ c¬ b¶n vÒ qu¶n lý vµ tæ chøc s¶n xuÊt vµ c¸c quy tr×nh c«ng<br /> nghÖ kh¸c. Nh÷ng ®iÒu nµy sÏ lµm thay ®æi c¬ cÊu lao ®éng x· héi. Xu thÕ chung<br /> kh«ng thÓ ®¶o ng−îc lµ sù t¨ng nh©n lùc trong c¸c ngµnh dÞch vô, ®Æc biÖt lµ dÞch vô<br /> cã hµm l−îng trÝ tuÖ cao nh− xö lý th«ng tin, giao dÞch tµi chÝnh ng©n hµng, b−u<br /> chÝnh viÔn th«ng vµ c¸c dÞch vô tri thøc kh¸c. Vµ do vËy, ®ßi hái cã sù ®æi míi mang<br /> tÝnh c¸ch m¹ng vÒ ®µo t¹o nguån nh©n lùc ë hÇu hÕt c¸c quèc gia.<br /> §èi víi ViÖt Nam, khi chóng ta ®ang chuÈn bÞ nguån nh©n lùc ®ñ n¨ng lùc néi<br /> sinh vÒ khoa häc vµ c«ng nghÖ cho c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa trong thËp kû tíi,<br /> vÊn ®Ò lµm chñ c«ng nghÖ cao, ®¶m b¶o tÝnh c¹nh tranh trong khoa häc, c«ng nghÖ cã<br /> vÞ trÝ cùc kú quan träng. ë ®©y, vÞ trÝ quyÕt ®Þnh lµ yÕu tè trÝ tuÖ cña nguån nh©n lùc,<br /> bëi v× lao ®éng trÝ ãc cã vai trß nßng cèt trong nÒn s¶n xuÊt sö dông c«ng nghÖ cao.<br /> Nguån nh©n lùc cã chÊt l−îng cao vÒ trÝ tuÖ vµ tay nghÒ ngµy cµng trë thµnh<br /> lîi thÕ c¹nh tranh cho mçi quèc gia. Theo kinh nghiÖm cña thÕ giíi, viÖc vËn dông<br /> nh÷ng tiÕn bé c«ng nghÖ vµ tri thøc khoa häc, viÖc më réng nh÷ng ngµnh nghÒ míi<br /> v.v... ®ang ®ßi hái nh÷ng ®iÒu kiÖn nh−:<br /> - Mét nÒn gi¸o dôc m¹nh ®ñ søc n©ng cao d©n trÝ th−êng xuyªn vµ ®µo t¹o,<br /> ®æi míi nguån nh©n lùc cã tr×nh ®é trÝ tuÖ vµ tay nghÒ cao.<br /> - Mét hÖ thèng chÝnh s¸ch gióp khuyÕn khÝch ph¸t triÓn tµi n¨ng trÎ, ph¸t<br /> huy mäi n¨ng lùc s¸ng t¹o cña nguån nh©n lùc khoa häc vµ c«ng nghÖ trong n−íc vµ<br /> n−íc ngoµi.<br /> - Mét hÖ thèng hç trî vµ ph¸t triÓn m«i tr−êng nghiªn cøu ®Ó liªn tôc t¨ng<br /> tr−ëng kho tµng trÝ tuÖ cña ®Êt n−íc.<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> 8 Mét sè vÊn ®Ò vÒ ph¸t triÓn nguån nh©n lùc ...<br /> <br /> ViÖt Nam kh«ng thÓ tho¸t ly nh÷ng bèi c¶nh vµ ®ßi hái thùc tÕ nh− vËy nÕu<br /> muèn ®¹t tíi mét sù ph¸t triÓn nhanh vµ bÒn v÷ng cña toµn x· héi.<br /> C¸c nh©n tè ¶nh h−ëng ®Õn sè l−îng vµ chÊt l−îng nguån nh©n lùc<br /> Cã nhiÒu nh©n tè t¸c ®éng tíi nguån nh©n lùc vÒ l−îng nh− tèc ®é t¨ng d©n<br /> sè, quy ®Þnh vÒ ®é tuæi lao ®éng, thu nhËp, møc sèng, c¸c ®iÒu kiÖn sèng, phong tôc<br /> tËp qu¸n,... §Æc biÖt, ë c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn, phæ biÕn t×nh tr¹ng thiÕu viÖc lµm,<br /> thõa lao ®éng do d©n sè t¨ng nhanh, nªn trong nhiÒu gi¶i ph¸p, h¹n chÕ tèc ®é t¨ng<br /> d©n sè lµ mét yªu cÇu cÊp b¸ch.<br /> VÒ c¸c nh©n tè ¶nh h−ëng ®Õn chÊt l−îng nguån lao ®éng, cã thÓ chia thµnh<br /> mÊy nhãm nh− sau:<br /> - Nhãm nh©n tè liªn quan ®Õn thÓ chÊt nguån lao ®éng nh−: di truyÒn, chÊt<br /> l−îng sèng cña phô n÷, ch¨m sãc søc kháe, møc sèng vËt chÊt vµ c¬ cÊu dinh d−ìng,<br /> c¸c ®iÒu kiÖn vÒ m«i tr−êng sèng, nhµ ë, thÓ dôc thÓ thao.<br /> - Nhãm nh©n tè liªn quan ®Õn tr×nh ®é nghÒ nghiÖp nh−: gi¸o dôc, ®µo t¹o<br /> - Nhãm c¸c chÝnh s¸ch, biÖn ph¸p cña nhµ n−íc ®èi víi ng−êi lao ®éng nh−:<br /> chÝnh s¸ch ph©n phèi, tiÒn l−¬ng, chÕ ®é tuyÓn dông.<br /> - Nhãm nh©n tè vÒ tËp qu¸n, truyÒn thèng, v¨n hãa.<br /> - Nhãm nh©n tè vÒ nhu cÇu vÒ viÖc lµm hay lµ ®Çu ra cña nguån lao ®éng<br /> Cho dï vai trß vµ ¶nh h−ëng cña c¸c nh©n tè nµy lµ kh¸c nhau, song kh«ng<br /> thÓ kh«ng tÝnh ®Õn chóng trong qua tr×nh x©y dùng c¸c chiÕn l−îc vµ gi¶i ph¸p ph¸t<br /> triÓn nguån nh©n lùc cña ®Êt n−íc trong t−¬ng lai.<br /> T¨ng c−êng ®Çu t− ph¸t triÓn nguån nh©n lùc ë ViÖt Nam<br /> Xu thÕ toµn cÇu hãa nÒn kinh tÕ vµ sù ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi ë ViÖt Nam<br /> hiÖn nay ®ang ®ßi hái ph¶i cÊu tróc l¹i nÒn kinh tÕ trong chiÕn l−îc ph¸t triÓn kinh<br /> tÕ - x· héi cña ®Êt n−íc theo h−íng c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa. NghÞ quyÕt 07 cña<br /> Ban chÊp hµnh Trung −¬ng §¶ng (khãa VII) vÒ “Ph¸t triÓn c«ng nghiÖp, c«ng nghÖ<br /> ®Õn n¨m 2000 theo h−íng c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt n−íc vµ x©y dùng giai<br /> cÊp c«ng nh©n trong giai ®o¹n míi” ®· kh¼ng ®Þnh: “Môc tiªu l©u dµi cña c«ng<br /> nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa lµ c¶i biÕn n−íc ta thµnh mét n−íc c«ng nghiÖp cã c¬ së vËt<br /> chÊt - kü thuËt hiÖn ®¹i, cã c¬ cÊu kinh tÕ hîp lý, quan hÖ s¶n xuÊt tiÕn bé, phï hîp<br /> víi tr×nh ®é ph¸t triÓn cña søc s¶n xuÊt, møc sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn cao, quèc<br /> phßng - an ninh v÷ng ch¾c, d©n giµu, n−íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng v¨n minh”.<br /> ë ViÖt Nam, quan niÖm “Con ng−êi lµ ®éng lùc vµ lµ môc tiªu cña sù ph¸t<br /> triÓn kinh tÕ - x· héi” lµ quan niÖm phæ biÕn. Ph¸t triÓn nguån nh©n lùc lµ mét bé<br /> phËn quan träng hµng ®Çu cña chiÕn l−îc ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña ®Êt n−íc.<br /> Nguån nh©n lùc ®−îc coi lµ tµi nguyªn quan träng nhÊt, c¬ b¶n nhÊt cña quèc gia,<br /> lµ yÕu tè ®éng nhÊt vµ quyÕt ®Þnh nhÊt cña lùc l−îng s¶n xuÊt. Ph¸t triÓn nguån<br /> nh©n lùc chÝnh lµ ph¸t huy nh©n tè con ng−êi, gia t¨ng toµn diÖn gi¸ trÞ con ng−êi<br /> trªn c¸c mÆt trÝ tuÖ, ®¹o ®øc, thÓ lùc, n¨ng lùc lao ®éng s¸ng t¹o vµ b¶n lÜnh chÝnh<br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn<br /> TrÞnh Duy Lu©n 9<br /> <br /> trÞ. §ång thêi ph©n bæ, sö dông vµ ph¸t huy cã hiÖu qu¶ nhÊt n¨ng lùc s¸ng t¹o cña<br /> con ng−êi ®Ó ph¸t triÓn ®Êt n−íc.<br /> §Æc ®iÓm cña nguån lao ®éng n−íc ta<br /> 1. Nguån lao ®éng lín (víi d©n sè gÇn 80 triÖu ng−êi vµ sÏ ®¹t tíi 100 triÖu<br /> trong vßng 2 thËp niªn tíi). Do d©n sè vÉn ®ang t¨ng víi tèc ®é nhanh, trung b×nh<br /> mçi n¨m lùc l−îng lao ®éng t¨ng thªm 1 triÖu ng−êi.<br /> 2. Tû lÖ thÊt nghiÖp cao, mét bé phËn lao ®éng chØ cã viÖc lµm kh«ng th−êng<br /> xuyªn. MÆc dï cã nhiÒu biÖn ph¸p tÝch cùc, nh−ng sè viÖc lµm t¹o thªm hµng n¨m<br /> chØ xÊp xØ b»ng sè lao ®éng t¨ng thªm trong n¨m ®ã.<br /> 3. ChÊt l−îng nguån nh©n lùc thÊp: vÒ thÓ chÊt, søc kháe. Sè lao ®éng ®−îc ®µo<br /> t¹o Ýt, nhiÒu ngµnh nghÒ chuyªn m«n ®−îc ®µo t¹o ch−a phï hîp víi yªu cÇu cña nÒn<br /> kinh tÕ c¶ vÒ c¬ cÊu ngµnh nghÒ lÉn chÊt l−îng chuyªn m«n.<br /> Khi chuyÓn sang c¬ chÕ thÞ tr−êng, thùc hiÖn hßa nhËp quèc tÕ, tiÕn hµnh<br /> c«ng nghiÖp hãa vµ hiÖn ®¹i hãa th× nguån nh©n lùc n−íc ta béc lé nhiÒu nh−îc ®iÓm.<br /> §¸ng l−u ý lµ sù yÕu kÐm kh«ng chØ vÒ kü thuËt tay nghÒ mµ c¶ vÒ tr×nh ®é tæ chøc,<br /> qu¶n lý viÖc sö dông lao ®éng. §iÒu nµy dÉn ®Õn thu nhËp cña ng−êi lao ®éng thÊp,<br /> kh«ng cã ®ñ ®iÒu kiÖn häc tËp n©ng cao tr×nh ®é chuyªn m«n, vµ do vËy, còng kh«ng<br /> ®ñ tiÒm lùc ®Ó nu«i d−ìng, ®µo t¹o con c¸i - nguån nh©n lùc t−¬ng lai. ChÊt l−îng<br /> nguån nh©n lùc cña c¸c thÕ hÖ nèi tiÕp bÞ ¶nh h−ëng trong c¸i vßng luÈn quÈn nµy.<br /> 4. Tû lÖ cao nguån lao ®éng cßn lµm viÖc trong khu vùc n«ng nghiÖp vµ ph©n<br /> bè kh«ng ®Òu gi÷a c¸c vïng.<br /> Cho ®Õn nay, kho¶ng 70% lùc l−îng lao ®éng vÉn tËp trung ë n«ng th«n. MËt<br /> ®é d©n c− vµ lao ®éng ph©n bè rÊt kh«ng ®ång ®Òu, chØ tËp trung ë c¸c vïng ®ång<br /> b»ng. HiÖn t−îng di c− tù ph¸t kh«ng kiÓm so¸t ®−îc ®ang gia t¨ng. V× vËy, bªn<br /> c¹nh viÖc n©ng cao chÊt l−îng nguån lao ®éng, cÇn cã c¸c biÖn ph¸p ph©n bè l¹i lao<br /> ®éng vµ d©n c− gi÷a c¸c vïng.<br /> 5. Møc sèng cña d©n c− tuy cã ®−îc c¶i thiÖn trong nh÷ng n¨m võa qua, song<br /> nh×n chung vÉn cßn thÊp. §iÒu nµy kh«ng chØ ¶nh h−ëng ®Õn chÊt l−îng nguån lao<br /> ®éng hiÖn t¹i mµ c¶ trong t−¬ng lai do chç ng−êi lao ®éng kh«ng cã ®ñ ®iÒu kiÖn häc<br /> tËp båi d−ìng, n©ng cao tr×nh ®é chuyªn m«n. V× vËy, ®Ó cã ®−îc nguån nh©n lùc dåi<br /> dµo vÒ sè l−îng vµ cã chÊt l−îng cao, viÖc c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n lµ mét gi¶i<br /> ph¸p chiÕn l−îc cã ý nghÜa hÕt søc quan träng.<br /> Mét sè gi¶i ph¸p gãp phÇn n©ng cao chÊt l−îng vµ ph¸t triÓn nguån<br /> nh©n lùc ë n−íc ta<br /> Cã thÓ nªu lªn mét sè gi¶i ph¸p gãp phÇn ph¸t triÓn nguån nh©n lùc ë n−íc ta<br /> nh− sau.<br /> 1. H¹ thÊp tû lÖ sinh ®Ó gi¶m søc Ðp lao ®éng t¨ng qu¸ nhanh vÒ sè l−îng, yÕu<br /> vÒ chÊt l−îng.<br /> 2. C¸c biÖn ph¸p t¹o viÖc lµm, gi¶m thÊt nghiÖp ®Ó tËn dông triÖt ®Ó tiÒm<br /> n¨ng nguån nh©n lùc hiÖn cã.<br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> 10 Mét sè vÊn ®Ò vÒ ph¸t triÓn nguån nh©n lùc ...<br /> <br /> 3. N©ng cao ®êi sèng vµ thÓ chÊt cña ng−êi lao ®éng.<br /> 4. T¹o lËp vµ qu¶n lý thÞ tr−êng lao ®éng, n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông nguån<br /> nh©n lùc trªn quy m« toµn x· héi.<br /> 5. Ph¸t triÓn gi¸o dôc vµ ®µo t¹o nghÒ nghiÖp.<br /> 6. Nghiªn cøu nh÷ng ®Æc tr−ng v¨n hãa-x· héi cña con ng−êi ViÖt Nam nãi<br /> chung vµ ng−êi lao ®éng nãi riªng, t¹o c¬ së khoa häc cho c¸c chÝnh s¸ch sö dông<br /> nguån nh©n lùc hîp lý vµ hiÖu qu¶ cao.<br /> Trong sè nh÷ng gi¶i ph¸p trªn, hai gi¶i ph¸p cuèi cïng rÊt ®¸ng ®−îc l−u ý tõ<br /> gãc ®é cña khoa häc x· héi. D−íi ®©y sÏ ®Ò cËp thªm vÒ hai gi¶i ph¸p nµy.<br /> a) Gi¸o dôc vµ ®µo t¹o lµ gi¶i ph¸p cã tÝnh chiÕn l−îc ®Ó ph¸t triÓn<br /> nguån nh©n lùc cña thËp kû tíi.<br /> N¨m 1998, ®Ò cËp ®Õn vÊn ®Ò ph¸t triÓn nguån nh©n lùc cho thÕ kû tíi, ñy<br /> ban V¨n hãa Gi¸o dôc cña Liªn hîp quèc UNESCO ®· kh¼ng ®Þnh cÇn ph¶i coi gi¸o<br /> dôc vµ ®µo t¹o lµ nh©n tè then chèt trong ®ã 4 ®iÓm ®ßi hái con ng−êi hiÖn ®¹i ph¶i<br /> häc tËp lµ: “häc tri thøc”, “häc lµm viÖc”, “häc tån t¹i” vµ “häc chung sèng".<br /> ThÕ kû XXI sÏ lµ thÕ kû cña nÒn v¨n minh trÝ tuÖ, nÒn kinh tÕ tri thøc, chø<br /> kh«ng cßn lµ nÒn v¨n minh dùa trªn søc c¬ b¾p vµ m¸y mãc nguyªn thñy n÷a. C«ng<br /> nghÖ cao vµ trÝ tuÖ lµ nh÷ng yªu cÇu ®èi víi nguån nh©n lùc, nh»m ®¶m b¶o tÝnh<br /> c¹nh tranh cao trong bèi c¶nh toµn cÇu hãa.<br /> Tuy nhiªn, trong ®iÒu kiÖn ViÖt Nam, d−êng nh− chóng ta ®ang bÞ “m¾c kÑt”<br /> trong hÖ thèng gi¸o dôc ®µo t¹o hiÖn nay. Cã nh÷ng dÊu hiÖu b¸o ®éng vÒ sù hôt<br /> hÉng, ®øt ®o¹n trong viÖc ph¸t triÓn nh÷ng thÕ hÖ nguån nh©n lùc kÕ tiÕp. Nh÷ng<br /> yÕu kÐm hiÖn cßn ch−a ®−îc kh¾c phôc trong lÜnh vùc gi¸o dôc vµ ®µo t¹o nh÷ng<br /> n¨m gÇn ®©y lµ thùc sù ®¸ng lo ng¹i vµ ch¾c ch¾n sÏ ®Ó l¹i nh÷ng di chøng trong<br /> thËp niªn tíi.<br /> Mét trong nh÷ng bÊt cËp trong s¶n phÈm cña hÖ thèng gi¸o dôc vµ ®µo t¹o<br /> lµ sù mÊt c©n ®èi trong c¬ cÊu nguån nh©n lùc hiÖn nay vµ trong t−¬ng lai gÇn.<br /> Ch¼ng h¹n, ®ã lµ sù mÊt c©n ®èi theo ngµnh, ®Æc biÖt ®èi víi c¸c ngµnh c«ng<br /> nghiÖp cÇn thiÕt ®Ó thùc hiÖn c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt n−íc, c¸c ngµnh<br /> mòi nhän vµ c¸c ngµnh mµ ta cã −u thÕ. MÊt c©n ®èi vÒ tr×nh ®é kü n¨ng ®µo t¹o<br /> còng lµ ®iÒu ®¸ng nãi. Ch¼ng h¹n, trong c«ng nghiÖp, ®ã lµ sù c©n ®èi gi÷a tû lÖ<br /> thî bËc cao, thî lµnh nghÒ, kü s−,... HÖ thèng c¸c tr−êng d¹y nghÒ so víi c¸c<br /> tr−êng ®¹i häc ®ang bÞ xem nhÑ. Trong khi rÊt cÇn thiÕt kh«i phôc vµ ph¸t triÓn<br /> chóng mét c¸ch m¹nh mÏ. Bªn c¹nh ®ã, l¹i ch−a cã mét chiÕn l−îc truyÒn th«ng<br /> m¹nh mÏ, s©u réng, ®a d¹ng trong thanh niªn vÒ c¸c ®Þnh h−íng vµ sù lùa chän<br /> nghÒ nghiÖp. Còng nh− ch−a cã nh÷ng ®Þnh h−íng vËn ®éng h−íng dÉn cô thÓ<br /> cho hä. HiÖn nay, cã c¶m t−ëng r»ng, thÕ hÖ trÎ ®ang ph¶i tù m×nh t×m ®−êng "lËp<br /> th©n, lËp nghiÖp" d−íi sù chØ ®¹o cña bµn tay v« h×nh “thÞ tr−êng lao ®éng” cßn s¬<br /> khai, thiÕu sù qu¶n lý vµ ®iÒu tiÕt cña nhµ n−íc.<br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn<br /> TrÞnh Duy Lu©n 11<br /> <br /> XÐt vÒ t−¬ng quan gi÷a sè l−îng vµ chÊt l−îng th× trong ®iÒu kiÖn hiÖn ®¹i hãa,<br /> c¬ cÊu nguån nh©n lùc kh«ng chØ xÐt trªn b×nh diÖn sè l−îng, mµ chñ yÕu lµ trªn b×nh<br /> diÖn chÊt l−îng. NhiÒu ngµnh nghÒ do ¸p dông c«ng nghÖ hiÖn ®¹i, sè l−îng nguån<br /> nh©n lùc kh«ng t¨ng, song hiÖu qu¶ s¶n xuÊt t¨ng nhanh víi chÊt l−îng nguån nh©n<br /> lùc rÊt cao. Bªn c¹nh ®ã, trong thêi gian tr−íc m¾t, do søc Ðp cña n¹n d− thõa lao<br /> ®éng, ®«i khi chóng ta l¹i ph¶i chÊp nhËn mét sù −u tiªn cho nh÷ng ngµnh nghÒ cã<br /> kh¶ n¨ng thu hót nhiÒu lao ®éng h¬n lµ ¸p dông c«ng nghÖ cao víi mét sè Ýt lao ®éng.<br /> Häc vÊn vµ kü n¨ng lao ®éng lµ mét yªu cÇu kh«ng thÓ cã mét sím mét chiÒu.<br /> NÕu nh− thÓ chÊt, trong mét chõng mùc nµo ®ã, cã thÓ tù ®éng ®−îc n©ng cao theo<br /> ®µ t¨ng tr−ëng kinh tÕ vµ møc sèng, th× trÝ tuÖ, kü n¨ng, häc vÊn ph¶i ®−îc ph¸t<br /> triÓn theo nh÷ng chiÕn l−îc ®Çu t− dµi h¹n. Kh«ng thÓ cã mét nguån nh©n lùc dåi<br /> dµo vµ chÊt l−îng cao mét c¸ch ngÉu nhiªn tù nã ®Õn. Bªn c¹nh ®ã, tõ gi¸c ®é sinh<br /> häc vµ vËt thÓ cña nguån nh©n lùc, cÇn x©y dùng hÖ thèng c¸c chØ sè nh©n tr¾c häc<br /> vÒ thÓ chÊt vµ trÝ tuÖ cña con ng−êi ViÖt Nam. Trªn c¬ së ®ã theo dâi sù ph¸t triÓn<br /> chÊt l−îng c¸c nguån nh©n lùc qua tõng thêi kú vµ cã nh÷ng ®Þnh h−íng ph¸t triÓn<br /> râ rµng vµ cã chñ ®Ých nh÷ng yÕu tè nµy.<br /> b) Nghiªn cøu nh÷ng ®Æc tr−ng v¨n hãa - x· héi cña con ng−êi ViÖt<br /> Nam nãi chung vµ ng−êi lao ®éng nãi riªng, t¹o c¬ së khoa häc cho<br /> c¸c chÝnh s¸ch sö dông nguån nh©n lùc hîp lý vµ hiÖu qu¶ cao.<br /> Kh«ng nªn hiÓu nguån nh©n lùc mét c¸ch ®¬n gi¶n vµ m¸y mãc chØ nh− lµ<br /> mét tËp hîp (tæng sè) nh÷ng con ng−êi cã kh¶ n¨ng lao ®éng, cïng víi thÓ chÊt vµ<br /> nh÷ng kü n¨ng cña hä. Nguån nh©n lùc cßn rÊt quan träng khi cã sù liªn kÕt hä víi<br /> nhau trong nh÷ng ®iÒu kiÖn nhÊt ®Þnh, khi mµ mét tËp thÓ lao ®éng kh«ng ph¶i chØ<br /> lµ tæng sè ®¬n gi¶n nh÷ng ng−êi lao ®éng. ThÕ giíi ®ang nãi vÒ nh÷ng nguån vèn x·<br /> héi (social capital) bao hµm rÊt nhiÒu yÕu tè cña nguån nh©n lùc ®−îc nèi kÕt trong<br /> mét m¹ng l−íi c¸c quan hÖ x· héi (social network), vµ nhê vËy hä m¹nh h¬n rÊt<br /> nhiÒu so víi tæng sè c¸c c¸ nh©n ng−êi lao ®éng riªng lÎ.<br /> T−¬ng tù nh− vËy, kh«ng thÓ xem xÐt nguån nh©n lùc t¸ch rêi c¸c thÓ chÕ quy<br /> ®Þnh viÖc sö dông chóng nh− thÕ nµo, trong nh÷ng ®iÒu kiÖn rµng buéc g×. Cïng mét<br /> nguån nh©n lùc, trong nh÷ng “m«i tr−êng” ho¹t ®éng kh¸c nhau sÏ ®em l¹i nh÷ng<br /> s¶n phÈm vµ c¸c hÖ lôy kh¸c nhau.<br /> §ã chÝnh lµ lý do t¹i sao l¹i cÇn ph¶i nghiªn cøu nh÷ng ®Æc tr−ng v¨n hãa -<br /> x· héi cña con ng−êi ViÖt Nam nãi chung vµ cña lùc l−îng lao ®éng nãi riªng.<br /> Tõ tr−íc ®Õn nay, chóng ta th−êng nãi nhiÒu vÒ nh÷ng phÈm chÊt ®Æc tr−ng<br /> cña con ng−êi ViÖt Nam nh− cÇn cï, th«ng minh, giái chÞu ®ùng gian khæ, s¸ng t¹o,...<br /> Nh÷ng c¸i ®ã ®óng nh−ng ch−a ®ñ. Cßn nhiÒu ®Æc tr−ng v¨n hãa - x· héi kh¸c cña<br /> con ng−êi ViÖt Nam, cña ng−êi lao ®éng ViÖt Nam, tÝch cùc cã vµ tiªu cùc còng cã,<br /> mµ ch−a ®−îc kh¸m ph¸ hÕt, ch−a ®−îc kh¼ng ®Þnh vÒ mÆt thùc nghiÖm. Nh÷ng<br /> nh©n tè d©n téc häc, ®Þa v¨n hãa, ®Þa chÝnh trÞ,... chi phèi sù h×nh thµnh nh÷ng nÐt<br /> tÝnh c¸ch ng−êi ViÖt ®iÓn h×nh lµ g× ? Vµ trong ®iÒu kiÖn hiÖn ®¹i, nh÷ng ®Æc tr−ng<br /> võa nãi thóc ®Èy vµ c¶n trë viÖc thùc hiÖn ®Þnh h−íng c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa<br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> 12 Mét sè vÊn ®Ò vÒ ph¸t triÓn nguån nh©n lùc ...<br /> <br /> ®Êt n−íc nh− thÕ nµo ? V× vËy rÊt cÇn cã nh÷ng nghiªn cøu kü l−ìng h¬n vÒ t©m lý, ý<br /> thøc, c¸c m« thøc hµnh vi vµ øng xö, nh÷ng phÈm chÊt cè kÕt céng ®ång / nhãm hay<br /> n¨ng lùc lµm viÖc tËp thÓ, cïng nhau,.... ®Ó thÊy hÕt nh÷ng tiÒm n¨ng, thÕ m¹nh<br /> kh«ng chØ vÒ mÆt vËt chÊt mµ c¶ nh÷ng nguån lùc x· héi - v¨n hãa, nh÷ng nguån vèn<br /> x· héi cña nguån lùc kinh tÕ x· héi cùc kú quan träng nµy.<br /> Sau cïng, cã thÓ thÊy r»ng, qu¸ tr×nh toµn cÇu hãa vµ sù ph¸t triÓn cña c«ng<br /> nghÖ cao th«ng qua m¹ng Internet ®ang lµm cho ranh giíi gi÷a nguån nh©n lùc<br /> trong n−íc vµ ngoµi n−íc bÞ mê ®i. Mét bé phËn nguån nh©n lùc trong n−íc ®ang<br /> ®−îc xuÊt khÈu. Mét bé phËn kh¸c cã thÓ ®ang ®−îc c¸c nhµ ®Çu t− n−íc ngoµi khai<br /> th¸c t¹i chç (chÝnh thøc hoÆc kh«ng chÝnh thøc) còng nh− chóng ta còng cã thÓ khai<br /> th¸c mét phÇn nguån nh©n lùc tõ n−íc ngoµi (lùc l−îng ViÖt kiÒu). Nh− vËy trong bèi<br /> c¶nh toµn cÇu hãa, còng cÇn cã mét quan niÖm réng r·i h¬n vÒ nguån nh©n lùc t−¬ng<br /> lai ®Ó cã chiÕn l−îc sö dông qu¶n lý vµ ®iÒu hµnh hiÖu qu¶ h¬n.<br /> Bªn c¹nh ®ã, c¬ chÕ kinh tÕ míi, më cöa, liªn doanh vµ chÊt l−îng nguån nh©n<br /> lùc trÎ cña ViÖt Nam ®ang tån t¹i nhiÒu vÊn ®Ò. Trong khi kªu gäi ®Çu t− n−íc ngoµi,<br /> chóng ta ra søc tuyªn truyÒn vÒ gi¸ lao ®éng ë n−íc ta rÎ. Nh×n dµi h¹n h¬n, liÖu ®iÒu<br /> nµy cã ph¶i lµ lîi bÊt cËp h¹i? KÕt qu¶ trong nhiÒu tr−êng hîp, ng−êi c«ng nh©n bÞ v¾t<br /> kiÖt søc trong c¸c liªn doanh, bÞ chuyªn m«n hãa thµnh mét bé phËn cña m¸y mãc, bÞ<br /> tha hãa, bÞ t−íc ®o¹t nhiÒu quyÒn lîi hîp ph¸p vµ chÝnh ®¸ng mµ kh«ng cã ng−êi b¶o<br /> vÖ. Nh÷ng sù khai th¸c ph¸t triÓn nguån nh©n lùc nh− vËy míi chØ mang tÝnh qu¸ ®é,<br /> “chiÕn thuËt” vµ kh«ng thÓ b¶o ®¶m mét sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng, cã tÝnh “chiÕn l−îc”<br /> ®èi víi nguån nh©n lùc víi chÊt l−îng ngµy cµng cao trong t−¬ng lai.<br /> Râ rµng lµ trong thêi kú míi, thêi kú ®Èy m¹nh c«ng nhiÖp hãa vµ hiÖn ®¹i<br /> hãa, ph¸t triÓn nguån nh©n lùc rÊt cÇn cã nh÷ng b−íc chuyÓn c¨n b¶n vÒ chÊt, trong<br /> ®ã viÖc nghiªn cøu nh÷ng chiÒu c¹nh x· héi vµ v¨n hãa lµ kh«ng thÓ thiÕu nh»m t¹o<br /> lËp c¬ së khoa häc cho viÖc ho¹ch ®Þnh c¸c chÝnh s¸ch ®óng, kh¶ thi vµ cã hiÖu qu¶<br /> cao trong lÜnh vùc quan träng nµy.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn<br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2