intTypePromotion=3

Nâng cao hiệu quả các công trình đập dâng vùng Tây Bắc bằng các giải pháp KH&CN phù hợp

Chia sẻ: Ketap Ketap | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:3

0
9
lượt xem
0
download

Nâng cao hiệu quả các công trình đập dâng vùng Tây Bắc bằng các giải pháp KH&CN phù hợp

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết trình bày kết quả, đề tài đã đề xuất được các giải pháp KH&CN phù hợp, thiết thực phục vụ việc sửa chữa, nâng cao hiệu quả tưới của các công trình đập dâng trên địa bàn Tây Bắc, đặc biệt là đã xây dựng thành công một mô hình đập ngầm kết hợp hệ thống thu nước đáy sông suối tại Lào Cai.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Nâng cao hiệu quả các công trình đập dâng vùng Tây Bắc bằng các giải pháp KH&CN phù hợp

  1. Khoa học - Công nghệ và đổi mới sáng tạo Nâng cao hiệu quả các công trình đập dâng vùng Tây Bắc bằng các giải pháp KH&CN phù hợp Nguyễn Chí Thanh Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam Các đập dâng vùng Tây Bắc là những công trình đầu mối chủ yếu và phổ biến tạo nguồn cấp nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất cho nhân dân trong vùng. Tuy nhiên, hầu hết các công trình đập dâng này chỉ đảm bảo được khoảng 50-60% năng lực so với thiết kế, thậm chí nhiều công trình không còn khả năng cấp nước. Xuất phát từ thực tế nêu trên, Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam đã được đặt hàng thực hiện đề tài “Nghiên cứu đề xuất và ứng dụng các giải pháp khoa học và công nghệ (KH&CN) phù hợp nâng cao hiệu quả các công trình đập dâng vùng Tây Bắc” thuộc Chương trình KH&CN vụ phát triển bền vững vùng Tây Bắc. Kết quả, đề tài đã đề xuất được các giải pháp KH&CN phù hợp, thiết thực phục vụ việc sửa chữa, nâng cao hiệu quả tưới của các công trình đập dâng trên địa bàn Tây Bắc, đặc biệt là đã xây dựng thành công một mô hình đập ngầm kết hợp hệ thống thu nước đáy sông suối tại Lào Cai. V ùng Tây Bắc - phạm hẹp bị chia cắt bởi các sông suối vụ đảm bảo tưới cho 279.328,5 vi chỉ đạo trực tiếp nhỏ. Với các đặc thù tự nhiên như ha lúa. Trong đó, đập dâng bằng của Ban Chỉ đạo vậy, các khu vực trồng lúa (khu bê tông cốt thép chiếm 58%, bê Tây Bắc gồm 12 tỉnh tưới) ở đây khá nhỏ (diện tích phổ tông bọc đá xây chiếm 17%, đá (Hà Giang, Lào Cai, Yên Bái, Lai biến 10-50 ha). Sự khó khăn về xây chiếm 21%, rọ đá chiếm 2%, Châu, Điện Biên, Sơn La, Hòa điều kiện tự nhiên khiến cho Tây đập tạm làm bằng tre nứa gỗ Bình, Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Bắc vẫn là vùng có nhiều huyện chiếm 2%. Sơn, Phú Thọ, Tuyên Quang) và nghèo nhất của cả nước (43/62); 21 huyện phía Tây của hai tỉnh Các công trình dập dâng trên tỷ lệ hộ nghèo lên tới 25,6%, cao địa bàn Tây Bắc thường có quy Thanh Hóa và Nghệ An. Đây là hơn tỷ lệ trung bình của cả nước mô nhỏ, lấy nước tại chỗ bằng địa bàn sinh sống của hơn 11 triệu (10%). dòng chảy tự nhiên, không có người thuộc 30 dân tộc, trong đó khoảng 63% là đồng bào dân tộc khả năng điều tiết dòng chảy nên Hiệu quả cấp nước suy giảm thiểu số. Đặc điểm nổi bật của trong mùa lũ thường xuyên phải khí hậu vùng Tây Bắc là lượng Đập dâng là công trình đầu mối chịu tác động rất lớn từ dòng chảy mưa thấp (chỉ vào khoảng 1.500 chủ yếu và phổ biến tạo nguồn bùn cát đổ về công trình. Hơn mm), trong khi đó lượng bốc hơi cấp nước phục vụ sinh hoạt và nữa, nhiều đập được xây theo hàng năm lên đến 800 mm. Địa sản xuất cho nhân dân trong hình thức tạm thời hoặc bán kiên hình vùng Tây Bắc vô cùng hiểm vùng Tây Bắc. Theo kết quả điều cố dùng vật liệu tại chỗ (cọc gỗ, trở, có độ dốc lớn và bị phân cắt tra khảo sát, hiện tại trên địa bàn tre, nứa hoặc xếp đá…), do vậy khi rất mạnh, thường là các dãy núi Tây Bắc có khoảng 11.339 đập lũ về đập thường bị hư hỏng, bồi cao xen lẫn các thung lũng nhỏ dâng đang hoạt động với nhiệm lấp, cuốn trôi... dẫn đến hiệu quả 34 Soá 6 naêm 2019
  2. khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo cấp nước của các công trình này chất của vật liệu bồi lấp có thể là với các công trình đập dâng, đề bị suy giảm nghiêm trọng. Theo hạt thô (cát, cuội, sỏi tảng), hoặc tài đã nghiên cứu đề xuất và đưa kết quả thống kê của các tỉnh trên hạt mịn (bùn, cát mịn, cát pha…). ra các giải pháp nhằm nâng cao địa bàn nghiên cứu, hầu hết các hiệu quả các công trình đập dâng Hai là, hư hỏng các cấu kiện công trình đập dâng này chỉ đảm vùng Tây Bắc. bê tông của các dạng đập bê bảo được khoảng 50-60% năng tông và đá xây có thể gây nứt Đối với vấn đề bồi lấp cửa lấy lực so với thiết kế, thậm chí rất thân đập làm nước thấm qua thân nước và khu vực thượng lưu, đề nhiều công trình không còn khả đập, thậm chí có thể gây ra vỡ tài đã nghiên cứu đề xuất 2 giải năng cấp nước. đập. Đây là một trong các nguyên pháp: 1) Thu nước đáy sông suối Xuất phát từ thực tế nêu trên, nhân gây ra sự suy giảm hiệu quả bằng hệ thống lấy nước kiểu Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam của các công trình đập dâng. ngầm theo phương ngang (giải đã được đặt hàng thực hiện đề Ba là, các thân đập có kết cấu pháp này được ứng dụng khi vật tài “Nghiên cứu đề xuất và ứng bằng rọ đá qua một thời gian sử liệu bồi lấp là hạt thô); 2) Giải dụng các giải pháp KH&CN phù dụng đã xảy ra hiện tượng dây pháp đập dâng kết hợp cửa phai hợp nâng cao hiệu quả các công thép rọ bị đứt, đá bị rửa trôi làm xả bùn, cát ở dòng chính (giải trình đập dâng vùng Tây Bắc” cho kết cấu thân đập bị rỗng, pháp này ứng dụng khi vật liệu thuộc Chương trình KH&CN vụ thậm chí bị đứt vỡ làm đầu nước bồi lấp là hạt mịn như bùn cát, cát phát triển bền vững vùng Tây bị giảm xuống, không đảm bảo pha). Bắc. Mục tiêu của đề tài là: đánh khả năng cấp nước. Đối với hư hỏng các cấu kiện giá hiện trạng hoạt động và vận Bốn là, do quan điểm trước bê tông mặt đập, đề tài đã nghiên hành của hệ thống đập dâng trên đây khi xây dựng đập dâng không cứu và đề xuất ứng dụng giải địa bàn; đề xuất các giải pháp dùng để tích nước mà chỉ dùng để pháp kết cấu bê tông vỏ mỏng để KH&CN phục vụ sửa chữa, nâng dâng đầu nước nên khi xây dựng khôi phục và nâng cấp thân đập cao hiệu quả tưới của các công trên nền cuội sỏi đã không thiết dâng. Các loại bê tông vỏ mỏng trình đập dâng này; áp dụng kết kế các giải pháp chống thấm. Tuy được kiến nghị sử dụng là: kết quả nghiên cứu cho công trình cụ nhiên hiện nay do nhu cầu tưới cấu vỏ mỏng bằng bê tông lưới thể. tăng lên và do biến đổi khí hậu thép và kết cấu vỏ mỏng bằng bê Kết quả nghiên cứu của đề làm cho lượng mưa giảm xuống, tông cốt sợi thép. tài đã chỉ ra các nguyên nhân cột nước của một số đập dâng bị Để kiên cố hóa các đập dâng và hiện tượng chủ yếu gây ra sự giảm đã làm suy giảm hiệu quả có kết cấu rọ đá, đề tài đã nghiên xuống cấp, dẫn đến hiệu quả cấp cấp nước của các công trình. cứu đề xuất giải pháp công nghệ nước của các đập dâng trên địa bê tông tự lèn để nâng cấp thân bàn Tây Bắc bị suy giảm nghiêm Giải pháp phù hợp, mô hình hiệu quả đập dâng dạng rọ đá. Bê tông tự trọng: Các công trình đập dâng ở Tây lèn là bê tông mà hỗn hợp của nó Một là, hiện tượng bồi lấp cửa Bắc nhiều về số lượng, đa dạng về khi đổ không cần đầm nhưng sau lấy nước và khu vực thượng lưu. kết cấu, phân bố trải rộng và chủ khi đông cứng vẫn đảm bảo độ Đây là hiện tượng phổ biến, hầu yếu ở các khu vực đi lại khó khăn; đặc chắc và các tính chất cơ lý như bắt gặp trên tất cả các công kinh phí đầu tư, quản lý vận hành như bê tông thường. trình đập dâng. Hiện tượng này ít, thậm chí không có. Vì vậy, để Để giải quyết vần đề thấm qua đã làm khả năng lấy nước của giúp các cơ quan quản lý đánh giá nền cuội sỏi, đề tài nghiên cứu đề công trình giảm xuống, nhiều hiệu quả các công trình một cách xuất ứng dụng giải pháp chống công trình chỉ sau một trận mưa khoa học và lựa chọn công trình thấm tầng cuội sỏi bằng công đã bị bồi lấp hoàn toàn khu vực để đầu tư hợp lý, đề tài đã tiến nghệ tường barret. thượng lưu và cửa lấy nước, làm hành nghiên cứu và đưa ra được tê liệt hoàn toàn cửa lấy nước. bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả các Ứng dụng kết quả nghiên cứu Tùy theo đặc điểm địa hình, địa công trình đập dâng. Bên cạnh vào thực tế là một trong những chất của lưu vực cũng như khu đó, trên cơ sở phân loại nguyên mục tiêu chính của đề tài và cũng vực lòng suối mà thành phần vật nhân gây suy giảm hiệu quả đối là một hình thức chuyển giao 35 Soá 6 naêm 2019
  3. Khoa học - Công nghệ và đổi mới sáng tạo Thi công đập ngầm kết hợp hệ thống thu nước đáy sông suối tại Lào Cai. công nghệ thuyết phục nhất. Vì khu vực thượng lưu mà các kiểu ứng dụng thực tiễn cao và cần vậy trên cơ sở phân tích lựa chọn lấy nước truyền thống không giải sớm được triển khai rộng rãi cho các giải pháp, đề tài đã lựa chọn quyết được; về mùa khô khi dòng tỉnh Lào Cai nói riêng và các địa giải pháp đập ngầm kết hợp công mặt không đủ đáp ứng nhu cầu phương khác của Tây Bắc nói trình thu nước nằm ngang để thì kết cấu thu nước đáy sông suối chung. Đại diện đơn vị đặt hàng, thay thế hệ thống lấy nước truyền có thể tận thu nguồn nước ngầm ông Đinh Văn Sửu - Phó Chi cục thống cho công trình đập dâng để tăng lưu lượng thu và đáp ứng trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Lào An San (xã Cốc San, huyện Bát nhu cầu cấp nước; do nước thu Cai khẳng định, mô hình đập Xát, tỉnh Lào Cai). Mô hình này được không bị lẫn phù sa nên hệ ngầm kết hợp hệ thống thu nước bao gồm đập ngầm và hệ thống thống lấy nước này sẽ giúp giảm đáy sông suối tại đập dâng An đường ống bảo đảm cấp nước lấp tắc hệ thống dẫn nước như San đã đạt tiêu chí của đơn vị đặt tưới về mùa kiệt cho 50 ha. tuyến kênh, đường ống; công hàng. Ông mong muốn Chương trình Tây Bắc phối  hợp với đơn vị trình giữ nước bằng đập ngầm có Qua quá trình thi công và vận chủ trì đề tài sớm triển khai rộng kết cấu đơn giản bằng vật liệu địa hành thử nghiệm, mô hình đã rãi mô hình này, giúp bà con địa phương nên chi phí giảm; kết quả khẳng định được hiệu quả mong phương thuộc tỉnh Lào Cai có quan trắc thử nghiệm cho thấy, đợi: các hạng mục công trình nguồn nước ổn định để tăng gia lưu lượng thu nước của hệ thống hầu như không làm biến đổi hiện sản xuất ? thu nước đạt ≥75 l/s, đảm bảo cấp trạng tự nhiên của môi trường; nước tưới cho 50 ha thuộc diện giải pháp thu nước phù hợp với tích tưới của công trình đập dâng đặc điểm địa hình, địa chất thủy An San. văn của các thành tạo trầm tích lòng suối khu vực Tây Bắc; thu Tại Hội nghị nghiệm thu mới nước đáy sông suối có thể giải đây, Hội đồng KH&CN cấp quốc quyết được các vấn đề bồi lấp tại gia đã đánh giá đề tài có tính 36 Soá 6 naêm 2019

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản