Trang 1
MUÏC LUÏC
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ CẠNH TRANH TRONG KINH DOANH
NGÂN HÀNG
1.1 Vị trí, vai trò của khả năng cạnh tranh trong kinh doanh ngân hàng ở nước ta .................. 1
1.2 Khái niệm cạnh tranh và các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của một tổ chức2
1.2.1 Khái niệm về cạnh tranh .............................................................................................. 2
1.2.2 Các yếu tố góp phần tạo nên lợi thế cạnh tranh.......................................................... 2
1.2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp ........................... 3
1.3
Các chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại................................ 4
1.4 Khả năng cạnh tranh của các NHTM nước ta và hội nhập tài chính quốc tế....................... 6
1.4.1 Các Ngân hàng Việt Nam hội nhập thị trường tài chính quốc tế là một quá trình
phát triển tất yếu ......................................................................................................................... 6
1.4.2 Đặc điểm của ngành dịch vụ tài chính trong quá trình toàn cầu hóa ......................... 7
1.4.3 Hoạt động của NHTM trong bối cảnh toàn cầu hóa thị trường tài chính ................... 8
1.4.3.1 Quy mô của các ngân hàng ngày càng lớn mạnh .............................................. 8
1.4.3.2 Công nghệ ngân hàng ngày càng phát triển ....................................................... 8
1.4.3.3 Sản phẩm dịch vụ của ngân hàng ngày càng đa dạng ........................................ 8
1.4.3.4 Rủi ro gia tăng và tỷ suất lợi nhuận của ngân hàng giảm .................................. 9
1.5 Tác động của hội nhập đối với khả năng cạnh tranh của hệ thống NHTM Việt Nam......... 9
1.5.1 Những lợi ích................................................................................................................ 9
1.5.2 Những thách thức và rủi ro.......................................................................................... 10
1.6
Hệ thống Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam .................................................................... 11
1.6.1 Lịch sử hình thành Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam.............................................. 11
1.6.2 Quá trình hoạt động và phát triển của Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam............... 11
CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG CẠNH TRANH CỦA
NHNT VN TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ
2.1 Phân tích và đánh giá thực trạng của NHNT Việt Nam ....................................................... 18
2.1.1 Sơ đồ tổ chức, yếu tố con người và trình độ quản lý của NHNT Việt Nam ................. 18
2.1.1.1 Sơ đồ tổ chức ....................................................................................................... 18
2.1.1.2 Yếu tố con người.................................................................................................. 20
2.1.1.3 Trình độ quản lý .................................................................................................. 20
2.1.2 Qui mô vốn điều lệ và vốn tự có................................................................................... 21
2.1.3 Chất lượng Tài sản Có................................................................................................. 22
2.1.4. Phát triển công nghệ và hiện đại hóa ngân hàng ....................................................... 22
2.1.5 Các sản phẩm, dịch vụ cung cấp cho khách hàng của NHNT ..................................... 23
2.1.5.1 Hoạt động huy động vốn...................................................................................... 23
2.1.5.2 Hoạt động cho vay và đầu tư tín dụng ............................................................... 24
2.1.5.3 Thanh toán quốc tế............................................................................................. 26
2.1.5.4 Phát triển sản phẩm mới trên nền tảng công nghệ hiện đại ............................. 26
2.1.6 Hiệu quả kinh tế-xã hội ................................................................................................ 27
2.1.6.1 Hiệu quả kinh tế................................................................................................... 27
2.1.6.2 Hiệu quả xã hội ...............................................................................................28
2.2 Đánh giá khả năng cạnh tranh của NHNT VN trên thị trường kinh doanh tiền tệ ............. 29
2.2.1 Thực trạng trong cạnh tranh kinh doanh của các NHTM Việt Nam ........................... 29
2.2.1.1 Cạnh tranh về sản phẩm, dịch vụ cung cấp cho khách hàng ............................. 29
2.2.1.2 Cạnh tranh về giá cả của sản phẩm, dịch vụ ngân hàng.................................... 31
2.2.1.3 Cạnh tranh về công nghệ ngân hàng .................................................................. 32
Trang 2
2.2.1.4 Cạnh tranh khách hàng ...................................................................................... 33
2.2.2 Phân tích các đối thủ cạnh tranh ............................................................................... 34
2.2.2.1 Các đối thủ là các NHTM trong nước ................................................................ 34
2.2.2.2 Đối thủ là các ngân hàng khác trên thế giới.................................................39
2.3 Đánh giá vị thế NHNT VN trong hệ thống NHTM trong nước và trong khu vực............... 40
2.3.1 Điểm mạnh của NHNT Việt Nam ................................................................................ 40
2.3.2. Điểm yếu kém , tồn tại của NHNT Việt Nam ............................................................. 40
2.3.3 Đánh giá về vị thế và khả năng cạnh tranh của NHNT Việt Nam .............................. 41
CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO KHẢ NĂNG
CẠNH TRANH CỦA NHNT VN TRONG TIẾN TRÌNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ
3.1 Tính cấp bách của việc nâng cao lợi thế cạnh tranh của NHNT Việt Nam ........................ 43
3.2 Định hướng phát triển kinh doanh của NHNT Việt Nam..................................................... 43
3.2.1 Giải quyết căn bản nợ tồn đọng và nâng cao năng lực tài chính ................................ 43
3.2.2 Cơ cấu lại tổ chức, nâng cao năng lực điều hành ....................................................... 44
3.2.3 Duy trì vai trò chủ đạo của NHNT Việt Nam tại Việt Nam ......................................... 44
3.3 Một số giải pháp nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh của NHNT Việt Nam trong quá
trình hội nhập quốc tế.................................................................................................................. 45
3.3.1 Nhóm các giải pháp khắc phục nguyên nhân nội tại của NHNT VN........................... 45
3.3.1.1 Hoàn thiện hệ thống tổ chức quản lý phù hợp với hệ thống NH quốc tế............ 45
3.3.1.2 Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực ............................................................... 47
3.3.1.3 Phát triển và mở rộng mạng lưới hoạt động để trở thành một tập đoàn tài
chính đa năng.............................................................................................................................. 49
3.3.1.4 Áp dụng mọi giải pháp để tăng vốn điều lệ, vốn tự có........................................ 50
3.3.1.5 Xử lý và ngăn ngừa phát sinh nợ tồn đọng nhằm nâng cao chất lượng Tài sản
có................................................................................................................................................. 50
3.3.1.6 Hiện đại hoá công nghệ ngân hàng..................................................................... 51
3.3.2 Nhóm các giải pháp nhằm xây dựng chiến lược kinh doanh hướng về khách hàng.... 53
3.3.2.1 Đẩy mạnh công tác huy động vốn ....................................................................... 53
3.3.2.2 Mở rộng và nâng cao chất lượng hoạt động tín dụng......................................... 54
3.3.2.3 Đa dạng hoá các loại hình dịch vụ cung cấp..................................................... 55
3.3.3 Tăng cường công tác quảng bá thương hiệu NHNT VN trong nước cũng như trên
thế giới......................................................................................................................................... 55
3.3.3.1 Tạo dựng hình ảnh của Vietcombank.................................................................. 56
3.3.3.2 Chiến lược tiếp thị hỗn hợp nhằm tạo dựng giá trị thương hiệu ........................ 58
3.4 Kiến nghị với các cơ quan chức năng ................................................................................. 60
3.4.1 Kiến nghị đối với Nhà nước, các bộ, ngành chức năng .............................................. 60
3.4.2 Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước ..................................................................... 62
Trang 3
LÔØI MÔÛ ÑAÀU
1. Lý do chọn đề tài.
Trong những năm gần đây, hội nhập kinh tế quốc tế trở thành xu thế của thời đại,
đã và đang diễn ra mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực. Luồng gió này mang lại cho nền kinh tế
Việt Nam một sức sống mới. Hiệp định thương mại Việt Nam – Hoa Kỳ có hiệu lực từ
ngày 10/12/2001 trong lĩnh vực dịch vụ, tài chính ngân hàng, Việt Nam gia nhập khối
ASEAN, tham gia khu vực mậu dịch tự do (AFTA) và tiến tới gia nhập Tổ chức Thương
mại thế giới WTO. Đây là những bước đi đúng đắn và quan trọng làm nền tảng cho việc
tạo dựng vị thế của nước ta trên trường quốc tế.
Hòa nhịp chung cùng đất nước, các Ngân hàng Việt Nam đứng trước yêu cầu hội
nhập cộng đồng tài chính khu vực. Điều này tạo ra nhiều cơ hội cho các ngân hàng trong
nước tiếp cận phương thức quản lý mới, tăng nguồn lực, đổi mới công nghệ và mở rộng
thị trường trên cơ sở kế thừa thành tựu từ các ngân hàng lớn.Mặt khác cũng tạo ra những
áp lực cạnh tranh lớn cho các NHTM khi các ngân hàng đa quốc gia đầy tiềm lực xuất
hiện ngay tại sân chơi của mình, nhất là khi các rào cản về dịch vụ tài chính được hoàn
toàn dỡ bỏ theo các cam kết hội nhập.
Trong một sân chơi đông đúc và cân bằng như thế, kẻ mạnh sẽ là người chiến
thắng. Cơ hội được chia sẻ đồng đều cho tất cả các NHTM . Chính vì vậy, trước sức ép
cạnh tranh gay gắt ngay trên thị trường nội địa và cuộc tìm kiếm chỗ đứng trên thị trường
quốc tế, việc tìm và phát huy những lợi thế cạnh tranh đã thật sự trở thành vấn đề cấp
bách mang ý nghĩa sống còn của toàn hệ thống NHTM nước ta nói chung và Ngân hàng
Ngoại Thương nói riêng .
Là một người đang công tác trong Ngân hàng Ngoại Thương, với mong muốn
NHNT ngày càng phát triển và lớn mạnh, tôi mạnh dạn nghiên cứu và thực hiện luân văn
Thạc sĩ Kinh tế với đề tài:
“NÂNG CAO KHẢ NĂNG CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG NGOẠI
THƯƠNG VIỆT NAM TRONG TIẾN TRÌNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ”.
2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
Đề tài nghiên cứu hoạt động của hệ thống NHNT trong mối quan hệ tương tác với
toàn bộ các NHTM trên phạm vi cả nước và trên thế giới.
Trang 4
Các nhóm đề xuất được cân nhắc và trình bày mang tính định hướng ở tầm quản
lý vĩ mô và vi mô.
3. Mục đích và ý nghĩa của đề tài.
Giúp NHNT hình dung các vấn đề cấp bách đặt ra trước bối cảnh toàn cầu hóa thị
trường tài chính và hội nhập quốc tế, thực tiễn hoạt động của NHNT Việt Nam hiện nay,
từ đó đề xuất một số giải pháp giúp NHNT Việt Nam củng cố và nâng cao hiệu quả để có
thể cạnh tranh với các Ngân hàng trong nước và các NH nưóc ngoài.
4. Phương pháp luận
Để làm rõ những nội dung trong luận văn, tôi đã sử dụng phương pháp hệ thống,
so sánh, khái quát, lịch sử, cụ thể, thu thập và xử lý dữ liệu cũng như phân tích các xu thế
trong cách trình bày của mình.
5. Nội dung kết cấu của luận văn.
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo, luận
văn có 61 trang…Nguồn số liệu trong luận văn được lấy từ báo cáo thường niên của
ngân hàng Nhà nước, báo cáo thường niên của các NHTM, tạp chí Ngân hàng, tạp chí
Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam, tạp chí tài chính tiền tệ, Internet… Nội dung kết cấu
luận văn gồm 3 chương:
Chương I: Tổng quan về vấn đề cạnh tranh trong kinh doanh ngân hàng .
Chương II: Phân tích và đánh giá khả năng cạnh tranh của Ngân hàng Ngoại
Thương Việt Nam trong tiến trình hội nhập quốc tế.
Chương III: Các giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh của
Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam trong tiến trình hội nhập quốc tế.
Trang 5
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ CẠNH TRANH TRONG
KINH DOANH NGÂN HÀNG
1.1. Vị trí, vai trò của khả năng cạnh tranh trong kinh doanh ngân hàng ở nước
ta.
Hệ thống tài chính ngân hàng của bất kì một quốc gia nào đều chiếm một vị trí
hàng đầu và có vai trò cực kì quan trọng trong nền kinh tế của quốc gia đó - hệ thống
ngân hàng có thể ví như là xương sống để phát triển các ngành kinh tế khác. Tại bất kỳ
quốc gia nào có ngành ngân hàng phát triển cũng thúc đẩy sự phát triển của các ngành,
lĩnh vực khác liên quan. Chính vì vậy, khả năng cạnh tranh trong kinh doanh ngân hàng
không chỉ có ý nghĩa đối với ngành ngân hàng nói riêng mà còn có ý nghĩa với toàn bộ
nền kinh tế của quốc gia đó.
Để giành thế chủ động trong tiến trình hội nhập, theo tinh thần Nghị quyết 07-
NQ/ TW của Bộ Chính Trị về hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam cần xây dựng một hệ
thống ngân hàng đa dạng về hình thức , có uy tín với khách hàng, hoạt động có hiệu quả,
an toàn, nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng nhu cầu công nghiệp hóa , hiện đại hóa
đất nước. Do vậy, đánh giá năng lực cạnh tranh của các NH tại VN có ý nghĩa vô cùng
quan trọng trong định hướng phát triển của ngành ngân hàng.
Việc nhận thức đúng tầm quan trọng của cạnh tranh trong kinh doanh cũng như
việc nhận thức đúng vị thế cạnh tranh của các NH VN càng thúc đẩy ngành ngân hàng
phát triển.
Mặc dù đã được Nhà nước xem như một vấn đề cấp bách cần giải quyết và dù
công cuộc cải cách kinh tế ở nước ta trong những năm gần đây đạt được nhiều tiến bộ
được quốc tế công nhận nhưng việc nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành NH tại VN
vẫn bị đánh giá là chậm so với việc đổi mới của nền kinh tế. Điều đó được thể hiện qua
năng lực cạnh tranh của Hệ thống Tài chính-Ngân hàng còn quá thấp so với Thế giới
cũng như trong khu vực (đánh giá năng lực cạnh tranh của hệ thống tài chính - ngân hàng
ở VN năm 2000, trong 59 nước được xếp hạng thì VN đứng thứ 58, chỉ trên có
Indonexia) [Trích bài viết của tác giả Nguyễn Thị Kim Thanh - Vụ Chính sách Tiền tệ -
NHNN năm 2003 trong Hội thảo Khoa học tại Hà Nội]. Nhận định này dựa trên cơ sở
xem xét một số tiêu chí đánh giá mức độ, qui mô phát triển và năng lực chu chuyển vốn
của hệ thống ngân hàng.