Làm gì để nâng cao năng suất sinh sản của trâu bò?
Chăn nuôi trâu bò ở nước ta là công việc rất gắn bó với
nhà nông, trước đây trâu bò dùng để cầy kéo, lấy phân để
bón lại cho đất nên bà con chúng ta rất quen với câu ca dao:
“ trâu ơi ta bảo trâu này, trâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta
, cấy cày vốn nghiệp nông gia…” Ngày nay ở một số vùng
trâu bò vẫn còn được sử dụng làm sức kéo song phần lớn
trâu bò được nuôi sinh sản, lấy thịt, lấy sữa và ngành chăn
nuôi trâu bò cung cấp lượng thực phẩm đáng kể cho xã
hội. Theo kế hoạch phát triển chăn nuôi đến năm 2020 của
cả nước, thì năm 2009 đàn trâu đạt 2,92 triệu con, bò thịt là
7,46 triệu con bò sữa là 174,4 ngàn con.
Việc phát triển, tăng đàn trong chăn nuôi trâu bò nói
chung, chăn nuôi bò sữa nói riêng là yếu tố quan trọng góp
phần tăng sản lượng cũng đồng nghĩa với tăng sản lượng
thịt, sữa vì nếu bò cái thịt không sinh sản thì không có con
để nuôi lấy thịt, bò cái sữa không sinh sản sẽ không cho
sữa.
Làm gì để nâng cao khả năng sinh sản cho trâu bò nhằm
đạt cao nhất các chỉ tiêu sinh sản như: Khoảng cách giữa 2
lứa đẻ: 12-13 tháng, thời gian phối giống lại sau khi đẻ:
<45 - 60 ngày, sồ lần phối giống đậu thai < 1,7 lần, khoảng
cách từ lúc đẻ đến lúc thụ thai lại :85- 110 ngày?
Để đạt được các chỉ tiêu trên cần phải thực hiện nhiều biện
pháp như: Chọn giống tốt:
Khả năng sinh sản tốt phụ thuộc vào yếu tố di truyền của
giống, dòng, gia đình, cá thể. Vì vậy, muốn có con bò sinh
sản tốt bà con nông dân cần chú ý quan sát, ghi nhận vào sổ
theo dõi các thông tin liên quan đến sự sinh sản của trâu bò
như: tuổi lên giống lần đầu, thời gian lên giống, số lần phối
giống đậu thai, trọng lượng bê sơ sinh, có đẻ khó không,
thời gian lên giống lại sau khi sinh, năng suất sữa, độ bền
tiết sữa, chất lượng sữa …. đực giống từ đó bà con chủ
động chọn giữ những bò cái và con của chúng làm giống,
chọn bê của tổ hợp đực, cái tốt nhất. Vì vậy, vấn đề ghi
chép vào sổ theo dõi là thói quen cần được tạo lập đối với
bà con chăn nuôi, thường xuyên cập nhật nhiều năm mới
có cơ sở cho sự chọn lọc.
- Nuôi dưỡng đầy đủ dinh dưỡng theo nhu cầu:
Nhu cầu dinh dưỡng cho gia súc nói chung và trâu bò nói
riêng tùy thuộc vào giai đoạn sinh trưởng, sản xuất của
từng cá thể việc xác định nhu cầu cho từng con bò là việc
làm không dễ, nói chung bà con có thể áp dụng như sau:
Loại thức ăn căn bản để chăn nuôi bò là thức ăn thô ( cỏ,
thân lá cây đậu, rơm…) cần được đảm bảo 10% trọng
lượng bò, cỏ nên phơi héo, cắt ngắn thành đoạn ( từ 3-5
cm) để bò dể tiêu hóa Việc ủ xanh cỏ giúp bò ăn ngon
miệng hơn tăng tỉ lệ tiêu hóa và còn có thể dự trử cho mùa
khô; ủ rơm với 4% urê sẽ giúp tăng khả năng tiêu hóa
nâng cao hiệu quả sử dụng rơm của bò sữa, hàm lượng
VCK, chất béo của sữa được đảm bảo.
Thức ăn tinh (cám hỗn hợp, cám gạo , cám mì…) cần
thiết khi năng suất sữa của bò cao hơn 6 kg/ ngày, song
điều lưu ý là cần phải sử dụng sản phẩm của nhà cung cấp
có uy tín, đảm bảo chất lượng vì đôi khi tồn tại độc chất có
trong cám (do vô tình hay hữu ý) mà người chăn nuôi hoàn
toàn không biết ảnh hưởng đến an toàn sữa thực phẩm
Bò phải được cho ăn theo khẩu phần phù hợp cho từng
con, từng nhóm ứng với tình trạng cơ thể ( nhu cầu duy
trì), năng suất sữa từng con, mang thai ( nhu cầu sản xuất).
việc cho ăn hỗn hợp các loại thức ăn thô, thức ăn tinh, thức
ăn bổ sung trộn đều với nhau thành hỗn hợp và cho ăn theo
khẩu phần phù hợp cho từng đối tượng bò đã cải thiện rất
tốt thể trạng, tăng khả năng sinh sản.
Sử dụng đá liếm bổ sung chất khoáng, cho uống nước
sạch đầy đủ.
Việc cho ăn đầy đủ dinh dưỡng giúp trâu bò vừa cho
sữa vừa tích lũy phát triển cơ thể, các bộ phận của cơ
quan sinh sản hoạt động tốt sẳn sàng đáp ứng cho các
hoạt động sinh sản.
- Không khai thác, sử dụng quá mức làm trâu bò mất sức
ảnh hưởng đến khả năng sinh sản
- Phương thức chăn nuôi:
Trâu bò nếu được được chăn thả trên đồng cỏ, chúng có cơ
hội tiếp xúc đực cái thì các rắc rối sinh sản ít xảy ra, bò sữa
ở thành phố thường được nuôi theo phương thức cầm cột
tại chuồng nên dễ phát sinh các vấn đề về sinh sản như
chậm lên giống, lên giống ngầm khó phát hiện, đẻ khó…
Hãy tạo điều kiện cho bò được đi lại , vận động trong
chuồng, ngoài sân chơi, ghi chép và tăng cường quan sát
để kịp thời phát hiện động dục.
- Điều trị sớm và triệt để những bệnh sinh sản như viêm âm
đạo, viêm tử cung, sót nhau…
Ths Võ Ngọc Anh
