intTypePromotion=1

Nâng cao trình độ công nghệ của các ngành, lĩnh vực ưu tiên thông qua hoạt động nhập khẩu công nghệ

Chia sẻ: Ketap Ketap | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:3

0
17
lượt xem
0
download

Nâng cao trình độ công nghệ của các ngành, lĩnh vực ưu tiên thông qua hoạt động nhập khẩu công nghệ

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Trong quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng, nhập khẩu công nghệ là một trong những kênh quan trọng giúp nâng cao năng lực khoa học và công nghệ (KH&CN), trình độ sản xuất của doanh nghiệp, góp phần cơ cấu lại các ngành kinh tế, giúp một số ngành, lĩnh vực có sức cạnh tranh quốc tế và tham gia sâu vào chuỗi giá trị sản xuất các sản phẩm có lợi thế cạnh tranh, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Trên cơ sở phân phân tích kinh nghiệm của một số quốc gia, bài báo đưa ra những gợi mở nhằm góp phần thúc đẩy hoạt động nhập khẩu công nghệ ở Việt Nam thời gian tới.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Nâng cao trình độ công nghệ của các ngành, lĩnh vực ưu tiên thông qua hoạt động nhập khẩu công nghệ

Diễn đàn Khoa học - Công nghệ<br /> <br /> <br /> <br /> Nâng cao trình độ công nghệ của các ngành, lĩnh vực ưu tiên<br /> thông qua hoạt động nhập khẩu công nghệ<br /> Tạ Việt Dũng, Trần Anh Tú<br /> Cục Ứng dụng và Phát triển công nghệ, Bộ KH&CN<br /> <br /> <br /> Trong quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng, nhập khẩu công nghệ là một trong những kênh quan<br /> trọng giúp nâng cao năng lực khoa học và công nghệ (KH&CN), trình độ sản xuất của doanh nghiệp,<br /> góp phần cơ cấu lại các ngành kinh tế, giúp một số ngành, lĩnh vực có sức cạnh tranh quốc tế và<br /> tham gia sâu vào chuỗi giá trị sản xuất các sản phẩm có lợi thế cạnh tranh, đáp ứng nhu cầu phát<br /> triển kinh tế - xã hội, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Trên cơ sở phân<br /> phân tích kinh nghiệm của một số quốc gia, bài báo đưa ra những gợi mở nhằm góp phần thúc đẩy<br /> hoạt động nhập khẩu công nghệ ở Việt Nam thời gian tới.<br /> <br /> Kinh nghiệm của một số nước/vùng lãnh móc, thiết bị, dây chuyền sản xuất làm chủ và sáng tạo công nghệ mới.<br /> thổ về nhập khẩu công nghệ (chủ yếu từ Liên Xô cũ). Sau đó, Chính sách này vẫn duy trì ổn định<br /> nước này chuyển hướng chính sách cho đến nay.<br /> Hàn Quốc: khi chưa đủ năng lực<br /> sang nhập khẩu các công nghệ tiên<br /> sản xuất, Hàn Quốc tiến hành nhập Thái Lan: giai đoạn đầu thập niên<br /> tiến từ Nhật Bản và các nước Tây Âu<br /> toàn bộ máy móc, thiết bị, dây chuyền 60 của thế kỷ trước, Thái Lan nhập<br /> nhằm nâng cao năng lực sản xuất<br /> sản xuất dưới dạng chìa khóa trao công nghệ chủ yếu thông qua con<br /> tay. Trong giai đoạn tiếp theo, song và tích lũy. Qua giai đoạn này, Trung<br /> đường FDI, trong đó phần lớn là từ<br /> song với việc nhập máy móc, thiết bị, Quốc chuyển hướng sang nhập<br /> các công ty, tập đoàn của Nhật Bản<br /> Hàn Quốc tiến hành tiếp nhận, cấp những phần chủ chốt của các thiết bị<br /> như Mitsubishi, Sanyo, Matsushita<br /> phép sử dụng công nghệ thông qua và công nghệ để trang bị lại cho các<br /> và Hitachi, hướng vào việc sản xuất<br /> các hợp đồng chuyển nhượng quyền nhà máy đã có sẵn công nghệ tương<br /> các sản phẩm để thay thế hàng<br /> sử dụng (li xăng) từ các công ty đa tự, giúp phát triển các sản phẩm mới. nhập khẩu. Sau đó, Thái Lan chuyển<br /> quốc gia, đồng thời chú trọng hơn Khi nền công nghiệp đã phát triển hướng nhập công nghệ sang các<br /> đến đầu tư cho nghiên cứu và phát mạnh, Trung Quốc lại chuyển đổi công ty của Mỹ, với nhiều chính sách<br /> triển (R&D), đào tạo nguồn nhân lực chính sách nhập khẩu công nghệ, ưu đãi để các tập đoàn, công ty đa<br /> để tiếp nhận, giải mã công nghệ. Sau cho phép các công ty và tập đoàn lớn quốc gia của Mỹ đầu tư vào Thái<br /> khi đã làm chủ được công nghệ nền, trên thế giới hình thành các cơ sở sản Lan (Semiconductor, Delta General,<br /> Hàn Quốc tập trung vào nhập khẩu xuất, R&D tại Trung Quốc, trong đó Noshonal…). Nhờ có các công ty<br /> các công nghệ nguồn, công nghệ lõi, đưa ra điều kiện ràng buộc các công sản xuất IC xuất khẩu này, Thái Lan<br /> giúp tạo ra các sản phẩm chất lượng ty phải chuyển giao công nghệ cho chuyển dần từ sản xuất hàng hóa<br /> cao, có sức cạnh tranh lớn trên thị các cơ sở trong nước. thay thế nhập khẩu sang sản xuất<br /> trường trong và ngoài nước. Trong Đài Loan: Đài Loan có một chiến hàng điện tử xuất khẩu. Đây chính là<br /> trường hợp phải nhập khẩu công lược nhập khẩu công nghệ từ rất thời kỳ chuyển tiếp từ nền kinh tế sản<br /> nghệ thông qua đầu tư trực tiếp nước sớm và nhất quán. Đầu tiên, công xuất thay thế nhập khẩu sang sản<br /> ngoài (FDI), Hàn Quốc hạn chế tỷ lệ nghệ được nhập vào qua các dự án xuất hướng về xuất khẩu.<br /> góp vốn từ nước ngoài (không quá FDI, sau đó chuyển sang nhập công<br /> 50%) nhằm tạo điều kiện cho trong nghệ dưới hình thức chuyển nhượng Thực trạng hoạt động nhập khẩu công<br /> nước phát triển và tăng tính tự chủ li xăng. Sau khi sở hữu được một số nghệ tại Việt Nam<br /> trong phát triển kinh tế. lượng lớn các công nghệ nhập, Đài Ở Việt Nam, có nhiều hình thức<br /> Trung Quốc: trong thập niên 60 Loan chuyển đổi chính sách sang đổi mới công nghệ như chuyển giao<br /> của thế kỷ trước, Trung Quốc thực chủ động tổ chức nghiên cứu, phát công nghệ thông qua các dự án FDI,<br /> hiện chính sách nhập toàn bộ máy triển công nghệ ở trong nước, để hợp đồng nhập khẩu dây chuyền thiết<br /> <br /> <br /> <br /> 8<br /> Soá 4 naêm 2019<br /> Diễn đàn khoa học - công nghệ<br /> <br /> <br /> bị công nghệ giữa các doanh nghiệp gần 3 vạn tấn hạt giống (tương đương ngoài không thực sự vượt trội so với<br /> trong nước và nhà cung cấp nước 1 triệu ha gieo trồng) cho thị trường doanh nghiệp trong nước1; chủ yếu<br /> ngoài, hợp đồng chuyển giao quy trong nước, chiếm 15% thị phần là công nghệ trung bình, hoặc trung<br /> trình, bí quyết và trợ giúp kỹ thuật, giống lúa, 10% giống ngô, 5% hạt bình tiên tiến của khu vực; việc cập<br /> chuyển giao đối tượng sở hữu công rau trên cả nước. nhật công nghệ, đầu tư cho R&D còn<br /> nghiệp. Theo kết quả khảo sát gần hạn chế2. Điều này đã làm giảm đáng<br /> đây, hình thức nhập khẩu công nghệ Hoạt động nhập khẩu máy móc kể khả năng lan tỏa công nghệ từ khu<br /> kèm máy móc, thiết bị là kênh quan thiết bị vào Việt Nam chủ yếu thông vực FDI 3.<br /> trọng nhất. Tổng kim ngạch nhập qua các dự án FDI, hợp đồng nhập<br /> Việc chuyển giao công nghệ tại<br /> khẩu máy móc, thiết bị, dây chuyền khẩu dây chuyền thiết bị, công nghệ<br /> Việt Nam chủ yếu thực hiện thông<br /> công nghệ giai đoạn 2006-2015 tăng giữa các doanh nghiệp trong nước và<br /> qua hình thức góp vốn và mua sắm<br /> 2,03 lần (từ hơn 13 tỷ USD năm 2006 nhà cung cấp nước ngoài. Tính đến máy móc, thiết bị, đi kèm đào tạo về<br /> lên hơn 27 tỷ USD vào năm 2015), nay, Việt Nam đã thu hút được 25.949 quản lý và vận hành của đối tác nước<br /> bình quân đạt 49,20%/năm. Việc đầu dự án FDI với tổng vốn đăng ký đạt ngoài. Phương thức này không tạo<br /> tư nhập khẩu dây chuyền thiết bị của 326,3 tỷ USD, trong đó 84% dự án ra nhiều thay đổi về trình độ và năng<br /> các doanh nghiệp đã mang lại hiệu đầu tư theo hình thức 100% vốn nước lực công nghệ. Hơn nữa, việc này<br /> quả cao, không những đưa nhanh ngoài. Năm 2017, đầu tư nước ngoài chủ yếu do nhà đầu tư nước ngoài tự<br /> tiến bộ KH&CN vào sản xuất, mà vào 19 ngành, trong đó công nghiệp giới thiệu và thực hiện theo nhu cầu<br /> còn giúp tăng cường năng lực công chế biến, chế tạo là lĩnh vực thu hút thị trường, chứ không phải do doanh<br /> nghệ của doanh nghiệp. Chẳng hạn được sự quan tâm của các nhà đầu nghiệp Việt Nam nghiên cứu, đề xuất,<br /> như, thông qua hợp tác, chuyển giao tư với 15,87 tỷ USD, chiếm 44,2% dẫn đến hiệu quả hấp thụ công nghệ<br /> dây chuyền thiết bị, công nghệ với tổng vốn đăng ký. Lĩnh vực nông, lâm còn hạn chế, trong một số trường hợp<br /> Ukraina, Viện Nghiên cứu cơ khí đã nghiệp và thủy sản chỉ đứng thứ 13 còn bị chuyển giao các công nghệ<br /> làm chủ thiết kế, chế tạo các loại van với 0,163 tỷ USD, chiếm 0,49%. Có lạc hậu, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm<br /> cung, van phẳng có kích thước lớn, độ thể thấy, mục tiêu thu hút đầu tư nước môi trường. Phần lớn các hợp đồng<br /> phức tạp cao, cung cấp cho các công chuyển giao công nghệ được đăng<br /> ngoài vào công nghiệp chế biến sau<br /> trình xây dựng các nhà máy thủy điện ký tại cơ quan quản lý nhà nước về<br /> thu hoạch, bảo quản, trồng trọt, chăn<br /> trên cả nước, đưa Tổng công ty Máy KH&CN tập trung vào chuyển giao<br /> nuôi, thủy sản chưa đạt được, trong quy trình sản xuất (73%), trợ giúp kỹ<br /> và thiết bị công nghiệp trở thành nhà khi đây là những ngành Việt Nam có<br /> chế tạo và cung cấp thiết bị cơ khí thuật (77%), đào tạo (71%), còn hoạt<br /> lợi thế. động chuyển giao công nghệ không<br /> thủy công hàng đầu Việt Nam.<br /> Việt Nam có chủ trương thu hút nhiều (13%).<br /> Song song với việc đổi mới công đầu tư nước ngoài từ các công ty<br /> nghệ phục vụ sản xuất, các doanh Một số giải pháp thúc đẩy nhập khẩu<br /> xuyên quốc gia (TNCs) về công nghệ công nghệ cho Việt Nam<br /> nghiệp cũng chú trọng đầu tư, tăng<br /> cao, dịch vụ hiện đại, nhưng mục tiêu<br /> cường đổi mới trang thiết bị thí Trong bối cảnh toàn cầu hóa, các<br /> này chưa đạt được và còn chậm được<br /> nghiệm, điều kiện làm việc nhằm quốc gia đều đặc biệt quan tâm đến<br /> cải thiện. Đến nay, mới có trên 100<br /> nâng cao năng lực tiếp thu công chính sách nhập công nghệ, nhằm<br /> nghệ thông qua hoạt động hợp tác, trong số 500 TNCs hàng đầu thế giới<br /> nhanh chóng nâng cao trình độ công<br /> chuyển giao với các nước tiên tiến. đang hoạt động tại Việt Nam. Mặc dù<br /> nghệ của các ngành có lợi thế cạnh<br /> Ví dụ, Công ty cổ phần Giống cây chính sách thu hút đầu tư nước ngoài<br /> trồng Trung ương - Vinaseed thông đã đặt ra mục tiêu tiếp thu công nghệ 1<br /> Tỷ lệ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài<br /> qua hợp tác với Nhật Bản, Trung nguồn từ TNCs, hay các nước công sử dụng công nghệ có tuổi đời từ năm 2000<br /> Quốc, Ấn Độ… đã nghiên cứu làm nghiệp phát triển hàng đầu, nhưng đến 2005 chiếm đến hơn 65%.<br /> chủ 5 tổ hợp công nghệ bao gồm thực tế triển khai còn nhiều khó khăn 2<br /> Tỷ lệ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài<br /> và gần như không đạt được. Tỷ lệ sử dụng công nghệ sản xuất của những năm<br /> 20 công nghệ lõi giúp tạo ra các gần đây là 15%, trong khi của doanh nghiệp<br /> giống lúa có đủ cả 3 yếu tố: năng doanh nghiệp đầu tư nước ngoài sử tư nhân là 13,7%, và doanh nghiệp nhà nước<br /> suất từ 6-10 tấn/ha, chất lượng gạo dụng công nghệ của châu Âu và Mỹ là gần 10%.<br /> đạt chuẩn quốc tế, giá phân bổ theo chỉ chiếm khoảng 6%. Về tổng thể, 3<br /> Số lượng doanh nghiệp đầu tư nước ngoài có<br /> các phân khúc 350-450 USD/tấn, mặc dù được đánh giá sử dụng công năng lực công nghệ cao còn hạn chế, chỉ có<br /> 5% doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có<br /> 600-800 USD/tấn, 1.000-1.200 USD/ nghệ cao hơn, nhưng công nghệ sử công nghệ cao, 80% có công nghệ trung bình,<br /> tấn. Hàng năm, Công ty cung cấp dụng trong doanh nghiệp đầu tư nước còn lại 14% là sử dụng công nghệ thấp.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 9<br /> Soá 4 naêm 2019<br /> Diễn đàn Khoa học - Công nghệ<br /> <br /> <br /> tranh, có giá trị gia tăng cao, đồng và đề án khác của các bộ ngành, địa nhập khẩu công nghệ, đổi mới công<br /> thời góp phần thúc đẩy năng lực R&D phương. Khuyến khích doanh nghiệp nghệ để tham gia chuỗi cung ứng<br /> trong nước. Không nằm ngoài xu thế đầu tư cho R&D để gắn kết chặt chẽ của các doanh nghiệp nước ngoài<br /> chung của thế giới, Việt Nam cần đưa giữa nghiên cứu, đào tạo nguồn nhân đầu tư tại Việt Nam và các tập đoàn<br /> ra các giải pháp nhằm thúc đẩy nhập lực chất lượng cao với hoạt động đa quốc gia.<br /> khẩu công nghệ trong các ngành, sản xuất, kinh doanh; khuyến khích<br /> Về nâng cao hiệu quả quản lý<br /> lĩnh vực ưu tiên: doanh nghiệp tăng cường liên kết,<br /> nhà nước về nhập khẩu công nghệ:<br /> đầu tư cơ sở vật chất cho các cơ sở<br /> Về xây dựng, hoàn thiện hệ thống cần tăng cường, hoàn thiện công tác<br /> giáo dục đại học để bồi dưỡng nâng<br /> chính sách hỗ trợ nhập khẩu công thống kê về nhập khẩu công nghệ,<br /> cao kiến thức cho kỹ sư, kỹ thuật viên<br /> nghệ: cần đổi mới cơ chế, chính sách ứng dụng và đổi mới công nghệ của<br /> của doanh nghiệp.<br /> gắn hoạt động KH&CN với thực tiễn doanh nghiệp; nâng cấp cơ sở dữ liệu<br /> sản xuất; tạo môi trường pháp lý Về xác định định hướng công công nghệ, chuyên gia công nghệ,<br /> thuận lợi cho phát triển, tạo lập thị nghệ ưu tiên nhập khẩu trong các tổ chức trung gian của thị trường<br /> trường ứng dụng công nghệ mới, sản ngành, lĩnh vực theo từng giai đoạn: KH&CN thuộc cơ sở dữ liệu quốc gia<br /> phẩm mới, đặc biệt là các chính sách cần xác định, lựa chọn hướng công về KH&CN để cung cấp thông tin cho<br /> ưu tiên sử dụng sản phẩm, dịch vụ nghệ ưu tiên nhập khẩu phù hợp với cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp; tăng<br /> trong nước tạo ra với tiêu chuẩn kỹ yêu cầu đổi mới, trình độ sản xuất và cường hiệu lực quyền sở hữu trí tuệ,<br /> thuật tương đương so với nước ngoài năng lực làm chủ, tự thiết kế, sáng đánh giá, định giá tài sản trí tuệ và<br /> trong các dự án đầu tư. Để hỗ trợ tạo công nghệ trong nước. Trước góp vốn doanh nghiệp bằng tài sản<br /> doanh nghiệp, cần hoàn thiện, đổi mắt, nên tập trung phát triển một số trí tuệ; hoàn thiện hệ thống thông tin<br /> mới cơ chế, chính sách ưu đãi về ngành ưu tiên: thông tin và truyền tư liệu chuẩn đối sánh và thực hành<br /> thuế (thuế thu nhập doanh nghiệp, thông, công nghiệp, nông nghiệp, tốt nhất về năng suất để phục vụ<br /> thuế nhập khẩu...), tài trợ, hỗ trợ cho xây dựng, giao thông vận tải, y tế, tài doanh nghiệp.<br /> vay, bảo lãnh vốn vay từ các tổ chức nguyên và môi trường; trong đó chú<br /> Về hợp tác quốc tế: đẩy mạnh<br /> tín dụng, Quỹ đổi mới công nghệ trọng một số lĩnh vực: công nghiệp<br /> hoạt động tìm kiếm, mua bán và<br /> quốc gia, quỹ phát triển KH&CN của công nghệ thông tin, công nghiệp<br /> chuyển giao công nghệ cao, công<br /> doanh nghiệp... Đồng thời rà soát, điện tử; cơ khí chế tạo; nông nghiệp<br /> nghệ mới, công nghệ tiên tiến vào<br /> điều chỉnh các chính sách để tháo gỡ công nghệ cao; bảo quản và chế<br /> Việt Nam nhằm nâng cao năng lực<br /> một số rào cản về thủ tục nhập khẩu biến nông, lâm, thủy sản; công nghệ<br /> cho các doanh nghiệp. Không chỉ<br /> công nghệ thuộc các ngành, lĩnh xây dựng, giao thông, hạ tầng; công<br /> khuyến khích các tổ chức, cá nhân<br /> vực ưu tiên. Song song với đó, cần nghệ môi trường, chống biến đổi khí<br /> nước ngoài, người Việt Nam ở nước<br /> lồng ghép nhập khẩu công nghệ vào hậu; dược phẩm, chẩn đoán và điều<br /> ngoài tham gia hoạt động đào tạo,<br /> nhiệm vụ, giải pháp của quy hoạch, trị bệnh.<br /> nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao<br /> chiến lược, chương trình, kế hoạch<br /> Về triển khai hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ tại các doanh nghiệp, mà<br /> phát triển của các ngành, lĩnh vực.<br /> nhập khẩu công nghệ: hỗ trợ doanh còn phải mở rộng hoạt động hợp tác<br /> Đặc biệt, cần đổi mới chính sách thu<br /> nghiệp tìm kiếm thông tin công nghệ, R&D, đào tạo nguồn nhân lực với các<br /> hút FDI theo hướng khuyến khích,<br /> tư vấn, chuyển giao công nghệ, đào tập đoàn đa quốc gia thông qua hình<br /> ưu tiên các dự án FDI sử dụng công<br /> tạo nguồn nhân lực làm chủ, phát thức liên doanh, liên kết sản xuất các<br /> nghệ tiên tiến, công nghệ cao, có<br /> triển công nghệ nhập thông qua sản phẩm thuộc ngành, lĩnh vực ưu<br /> cam kết xây dựng cơ sở R&D, đào<br /> các chương trình KH&CN cấp quốc tiên.<br /> tạo nhân lực và chuyển giao công<br /> gia. Các doanh nghiệp thực hiện dự<br /> nghệ cho các đơn vị trong nước. Về công tác thông tin, tuyên<br /> án nhập khẩu công nghệ cần được<br /> truyền: tăng cường tổ chức diễn đàn<br /> Về đầu tư hạ tầng kỹ thuật hỗ trợ ưu tiên nhận tài trợ, hỗ trợ cho vay,<br /> kết nối cung - cầu công nghệ và các<br /> nhập khẩu, làm chủ và phát triển bảo lãnh vốn vay. Bên cạnh đó, cần<br /> hội nghị, hội thảo liên quan. Trong<br /> công nghệ nhập khẩu: cần rà soát, huy động các nguồn vốn trong xã<br /> công tác thông tin, tuyên truyền, cần<br /> lồng ghép để đầu tư trang thiết bị hiện hội, triển khai các chương trình, gói<br /> phổ biến, nhân rộng các điển hình đổi<br /> đại cho một số tổ chức KH&CN có tín dụng với lãi suất hợp lý nhằm tạo<br /> mới công nghệ, trong đó kịp thời tôn<br /> đội ngũ cán bộ chuyên môn giỏi (đủ điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận<br /> vinh các doanh nghiệp, cá nhân có<br /> năng lực tư vấn, hỗ trợ doanh nghiệp nguồn vốn đầu tư nhập khẩu công<br /> thành tích trong hoạt động nhập khẩu<br /> làm chủ, thích nghi và phát triển công nghệ tiên tiến, công nghệ mới, công<br /> công nghệ, đổi mới công nghệ?<br /> nghệ nhập khẩu) với chương trình nghệ cao. Trong đó quan tâm hơn<br /> đầu tư phát triển, các chương trình đến các doanh nghiệp nhỏ và vừa<br /> <br /> <br /> <br /> 10<br /> Soá 4 naêm 2019<br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2