Năng lượng
(Điều chỉnh dị lập thể)
16.5. ĐIỀU HÒA HOẠT TÍNH
ENZYME
Hoạt động của nhiều con đường
trao đổi chất có thể được điều hoà
nhờ việc điều chỉnh hoạt tính của
các enzyme điều chỉnh. Mục này
mô tả các enzyme nói trên và đề
cập vai trò của chúng trong việc
điều chỉnh hoạt tính của con đường.
16.5.1. Điều chỉnh dị lập thể
Các enzyme điều chỉnh thường
là các enzyme dị lập thể (allosteric
enzymes). Hoạt tính của một
enzyme dị lập thể bị thay đổi bởi
một phân tử nhỏ gọi là effector
(effector, chất tác động) hoặc
modulator (modulator, chất điều
biến). Effector liên kết thuận
nghịch nhờ lực không - cộng hoá trị
vào một vị trí điều chỉnh
(regulatory site) tách biệt khỏi vị trí
xúc tác (catalytic site) và gây ra sự
thay đổi trong hình dạng hoặc hình
thể của enzyme (Hình 16.21). Hoạt
tính của vị trí xúc tác do đó bị thay
đổi. Một effector dương làm tăng
hoạt tính enzyme, một effector âm,
trái lại, làm giảm hoạt tính hoặc
kìm hãm enzyme. Những thay đổi
như vậy trong hoạt tính thường bắt
nguồn từ những biến đổi trong ái
lực biểu kiến của enzyme đối với
cơ chất, tuy nhiên những thay đổi
trong tốc độ cực đại cũng có thể
diễn ra.
Hình 16.21: Điều chỉnh dị lập
thể
Cấu trúc và chức năng của 1
enzyme dị lập thể. Trong hình bên
effector hoặc modulator (chất điều
biến) trước hết gắn vào 1 vị trí điều
hòa tách biệt và làm thay đổi hình
thể enzyme dẫn đến sự thay đổi
hình dạng của vị trí hoạt động. Vị
trí hoạt động giờ có thể liên kết cơ
chất hiệu quả hơn. Ở đây effector
là dương tính vì nó kích thích sự
liên kết cơ chất và hoạt tính xúc
tác. (Theo Prescott, Harley và
Klein, 2005)
Các enzyme điều chỉnh thường
là các enzyme dị lập thể (allosteric
enzymes). Hoạt tính của một
enzyme dị lập thể bị thay đổi bởi
một phân tử nhỏ gọi là effector
(effector, chất tác động) hoặc
modulator (modulator, chất điều
biến). Effector liên kết thuận
nghịch nhờ lực không - cộng hoá trị
vào một vị trí điều chỉnh
(regulatory site) tách biệt khỏi vị trí
xúc tác (catalytic site) và gây ra sự
thay đổi trong hình dạng hoặc hình
thể của enzyme (Hình 16.21). Hoạt
tính của vị trí xúc tác do đó bị thay
đổi. Một effector dương làm tăng
hoạt tính enzyme, một effector âm,
trái lại, làm giảm hoạt tính hoặc
kìm hãm enzyme. Những thay đổi
như vậy trong hoạt tính thường bắt
nguồn từ những biến đổi trong ái