
48
Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng
Số 259- Tháng 12. 2023
© Học viện Ngân hàng
ISSN 1859 - 011X
Nghiên cứu ảnh hưởng của AI Chatbot đến hành vi
mua lại của người tiêu dùng trực tuyến
Nguyễn Thị Khánh Chi1, Vũ Hoàng Nam2, Trần Đình Huyên3
Trường Đại học Ngoại thương1,2,3
Ngày nhận: 28/04/2023 Ngày nhận bản sửa: 06/07/2023 Ngày duyệt đăng: 28/08/2023
Tóm tắt: Trong bối cảnh cạnh tranh hiện nay, khi các công ty bán lẻ trực tuyến đang
sử dụng nhiều phương thức khác nhau trong việc thúc đẩy khách hàng tiếp tục
mua sản phẩm hoặc sử dụng dịch vụ, thì AI Chatbot trở thành một trong những
phương thức tối ưu để tăng niềm tin và trải nghiệm của khách hàng. Bài viết này
nghiên cứu tác động của chất lượng thông tin, chất lượng hệ thống và chất lượng
dịch vụ của AI Chatbot đến niềm tin và hành vi mua lại của người tiêu dùng trực
tuyến. Phương pháp định lượng được sử dụng để kiểm tra các mối quan hệ nhân
quả. Kết quả cho thấy ba khía cạnh của Chatbot có tác động tích cực đáng kể đến
niềm tin của khách hàng. Chất lượng dịch vụ có ảnh hưởng cao nhất đến niềm tin
của khách hàng trong khi chất lượng hệ thống có ảnh hưởng thấp hơn. Khi niềm
tin của khách hàng tăng lên thì tần suất mua hàng hóa/sử dụng dịch vụ cho những
lần tiếp theo của khách hàng cũng cao hơn. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu thu
được, bài viết đưa ra những đóng góp cụ thể cả về mặt lý luận lẫn thực tiễn.
Từ khóa: AI Chatbot, Hành vi mua lại, Bán lẻ trực tuyến, Niềm tin của khách hàng
Investigate the effects of AI Chatbot on repurchasing behavior of online consumers
Abstract: In the current competitive landscape, when online retail companies are using several different
techniques in motivating customers repurchasing products or services, AI Chatbot has become one of
the most popular tools to increase customer trust and experience. This study investigates the effects
of information quality, system quality, and service quality of AI Chatbot on online consumers’ trust and
repurchasing behavior. Quantitative methods are used to examine causal relationships. The results show
that three aspects of AI Chatbot have significant positive impact on customer trust. Service quality has the
highest influence while system quality has a lower effect. When customer trust increases, the frequency of
rebuying products/services is also higher. Therefore, the article makes specific contributions in terms of both
theory and practice.
Keywords: AI Chatbot, Repurchasing behavior, Online retailing, Customer trust
Doi: 10.59276/TCKHDT.2023.12.2539
Nguyen, Thi Khanh Chi1, Vu, Hoang Nam2, Tran, Dinh Huyen3
Email: chintk@ftu.edu.vn1, namvh@ftu.edu.vn2, trandinhhuyen.cs2@ftu.edu.vn3
Organization of all: Foreign Trade University

NGUYỄN THỊ KHÁNH CHI - VŨ HOÀNG NAM - TRẦN ĐÌNH HUYÊN
49
Số 259- Tháng 12. 2023- Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng
1. Đặt vấn đề
Hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp
hiện nay bị ảnh hưởng bởi các vấn đề bên
ngoài khác nhau bao gồm kinh tế, toàn cầu,
chính trị và công nghệ (Chi, 2021, Vu và
Nguyen, 2022, Vu và cộng sự, 2021): một
là nền kinh tế toàn cầu đã bị ảnh hưởng bởi
đại dịch Covid-19 kể từ năm 2019; hai là
Internet và công nghệ không ngừng phát
triển cũng mang đến những cơ hội cũng
như thách thức mới cho các doanh nghiệp;
ba là do khách hàng ngày càng dành nhiều
thời gian hơn trong môi trường kỹ thuật
số, nên việc các công ty chuyển sang dịch
vụ kỹ thuật số là điều tất yếu (Lee và cộng
sự, 2019). Những vấn đề như vậy dẫn đến
những thay đổi trong hoạt động kinh doanh
ở bất kỳ lĩnh vực nào, cũng như trong bán
lẻ trực tuyến.
AI Chatbot là các chương trình máy tính
mô phỏng các cuộc trò chuyện của con
người thông qua lệnh thoại hoặc trò chuyện
văn bản và đóng vai trò như trợ lý ảo cho
người dùng (King, 2023; Chi & Nam,
2022). Chatbot đang dần trở nên phổ biến
trong nhiều lĩnh vực khác nhau trong giáo
dục, kinh doanh và thương mại điện tử,
sức khỏe và giải trí (Nadarzynski và cộng
sự, 2019). Khi khách hàng dành nhiều thời
gian hơn trong môi trường kỹ thuật số, các
công ty và nhà bán lẻ đang chuyển sang sử
dụng các dịch vụ kỹ thuật số, đặc biệt sử
dụng chatbot như một kênh để đáp ứng nhu
cầu khách hàng (Kim và cộng sự, 2018).
Do đó, việc nghiên cứu tác động của áp
dụng AI Chatbot trong ngành bán lẻ trực
tuyến là một vấn đề cấp thiết.
Về mặt lý luận, mặc dù đã có một số
nghiên cứu trên thế giới về ứng dụng công
nghệ thông tin và vai trò của ứng dụng AI
trong lĩnh vực bán lẻ trực tuyến, nhưng
nghiên cứu về ứng dụng AI Chatbot trong
lĩnh vực bán lẻ trực tuyến còn hạn chế.
Việc nghiên cứu chuyên sâu về ứng dụng
Chatbot có đóng góp quan trọng bằng cách
khám phá tác động trực tiếp của các tính
năng AI Chatbot đến hành vi mua lại của
người tiêu dùng. Các tính năng này của AI
Chatbot đóng vai trò quan trọng trong việc
tạo ra chất lượng giao tiếp giữa người bán
và người mua cũng như chất lượng của sản
phẩm/dịch vụ.
Về thực tiễn, trong bối cảnh cách mạng
công nghiệp 4.0 và chuyển đổi số, nghiên
cứu này có nhiều ý nghĩa về mặt thực tiễn
dưới góc độ của cơ quan quản lý nhà nước,
của doanh nghiệp và người tiêu dùng. Thứ
nhất kết quả của nghiên cứu này sẽ là một
trong những cơ sở để phát triển kinh tế số
và thực hiện chủ trương của Đảng, chính
sách của Nhà nước. Thứ hai nghiên cứu
này cũng đóng góp một số hàm ý cho các
doanh nghiệp bán lẻ trực tuyến của Việt
Nam trong việc triển khai ứng dụng AI
Chatbot. Thứ ba tại các nước đang phát
triển có nền kinh tế chuyển đổi như ở Việt
Nam thì việc ứng dụng công nghệ thông tin
nói chung và AI Chatbot nói riêng tại các
doanh nghiệp còn chưa bài bản, đặc biệt
là trong lĩnh vực bán lẻ trực tuyến. Do đó,
nghiên cứu tác động của Chatbot trên nền
tảng AI đến hành vi mua sắm trực tuyến
của người tiêu dùng Việt Nam nhằm giải
quyết những vấn đề trên là điều vô cùng
cần thiết.
Khi dự định sử dụng một công nghệ mới
như Chatbot, điều quan trọng doanh nghiệp
cần hiểu những giá trị mà công nghệ mang
lại. Một cách để đánh giá chất lượng của
công nghệ là xem xét trải nghiệm của khách
hàng và hành vi mua lại sản phẩm hoặc
dịch vụ, đồng thời cũng đánh giá được tính
hiệu quả trong việc giữ chân khách hàng so
với các hệ thống hỗ trợ truyền thống khác.
Xuất phát từ vấn đề thực tế và khoảng trống
nghiên cứu nêu trên, bài viết này sẽ phân
tích tác động của việc áp dụng AI Chatbot

Nghiên cứu ảnh hưởng của AI Chatbot đến hành vi mua lại của người tiêu dùng trực tuyến
50 Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng- Số 259- Tháng 12. 2023
đến hành vi mua lại của khách hàng trong
trải nghiệm mua sắm trực tuyến.
2. Cơ sở lý luận và đề xuất giả thuyết
nghiên cứu
2.1. AI Chatbot
Chatbots, còn được gọi là “chatterbots”,
thuộc danh mục tác nhân phần mềm được
gọi là tác nhân giao diện hoặc tác nhân đàm
thoại (Nadarzynski và cộng sự, 2019). Dựa
vào Trí tuệ nhân tạo (AI) và đặc biệt là Xử
lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) và Học máy
(ML), các chatbot trình bày một giao diện
ngôn ngữ tự nhiên có thể “hiểu ngôn ngữ tự
nhiên và phản hồi bằng ngôn ngữ tự nhiên
đối với yêu cầu của người dùng” (Lester và
cộng sự, 2004). AI Chatbot trên thực tế là
một robot là một ứng dụng thực hiện các
tác vụ tự động, được tạo thành từ một bộ
thuật toán (King, 2023). Theo nghĩa này,
AI Chatbot chỉ là phiên bản của rô bốt được
thiết kế để có khả năng trò chuyện, ngụ ý
rằng chúng có thể hiểu giọng nói hoặc văn
bản nhập vào, xử lý và tạo đầu ra dưới dạng
câu trả lời bằng giọng nói hoặc văn bản
theo một cách nhất định (Gauvrit, 2017).
Trái ngược với các robot khác, chatbot có
đặc trưng là không thể đoán trước và có
khả năng thể hiện cảm xúc, tạo ý nghĩa,
sáng tạo và tính xã hội (Chi, 2023). Trong
phạm vi nghiên cứu này, chúng tôi tìm hiểu
AI Chatbot dưới ba khía cạnh, đó là chất
lượng hệ thống, chất lượng thông tin và
chất lượng dịch vụ của AI Chatbot.
2.2. Hành vi mua lại trong bán lẻ trực
tuyến
Theo Khalifa và Liu (2007), hành vi mua
lại của khách hàng được xem là hành động
của khách hàng tiếp tục mua sản phẩm/
dịch vụ sau lần mua trước. Trong khi đó,
bán lẻ trực tuyến là việc mà doanh nghiệp
(người bán) bán sản phẩm/dịch vụ thông
qua internet và các phương tiện điện tử
(Wagner và cộng sự, 2020). Như vậy, hành
vi mua lại của khách hàng trong bán lẻ trực
tuyến là hành động của khách hàng tiếp tục
mua trực tuyến sản phẩm/dịch vụ sau lần
mua trước. Hành vi mua lại của khách hàng
được xem là một trong những yếu tố quan
trọng đối với thành công của các doanh
nghiệp bán lẻ (Yin và cộng sự, 2022). Hơn
nữa, những khách hàng như vậy sẽ nâng
cao khả năng sinh lời với chi phí thấp hơn
so với việc doanh nghiệp thu hút khách
hàng mới (Ismail, 2023). Giữ chân khách
hàng là một vấn đề thậm chí còn khó khăn
hơn trong bối cảnh mua sắm trực tuyến
cạnh tranh gay gắt và giá cả đều được công
khai trên website (Attar và cộng sự, 2023).
2.3. Giả thuyết nghiên cứu
Theo Setia và cộng sự (2013), chất lượng
thông tin có thể được định nghĩa là “độ
chính xác, định dạng, tính đầy đủ của thông
tin do công nghệ kỹ thuật số tạo ra”. Việc
tiếp cận thông tin đầy đủ, chính xác, cập
nhật và đáng tin cậy đóng vai trò quyết
định đối với sự hài lòng của người dùng
(Veeramootoo và cộng sự, 2018). Độ chính
xác của thông tin trở nên quan trọng khi
người dùng truy xuất thông tin trực tuyến
chung hoặc cập nhật hàng ngày, thay vì
nhận trợ giúp trong một tình huống cụ thể.
Mặt khác, tính dễ hiểu và có liên quan cho
thấy sức mạnh của các kỹ thuật xử lý ngôn
ngữ tự nhiên (NLP). Một AI Chatbot có
thể cung cấp mọi thông tin mà khách hàng
cần sẽ cải thiện trải nghiệm và tăng sự hài
lòng của họ (Chi, 2023). Gable và cộng
sự (2008) trước đây cũng nhấn mạnh tầm
quan trọng của chất lượng thông tin đến
niềm tin của người tiêu dùng trực tuyến.
Ngoài ra, đối với AI Chatbot, yếu tố cá

NGUYỄN THỊ KHÁNH CHI - VŨ HOÀNG NAM - TRẦN ĐÌNH HUYÊN
51
Số 259- Tháng 12. 2023- Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng
nhân hóa cũng rất quan trọng. Khi chúng
tiếp tục được cải thiện, trải nghiệm nhắn
tin siêu cá nhân hóa sẽ làm mờ ranh giới
giữa con người và rôbốt, cho phép khách
hàng hoàn thành hầu hết mọi thứ mà họ
cần để điều hướng một trang web hoặc một
ứng dụng. Khi AI Chatbot được cá nhân
hóa phù hợp, khách hàng có thể nhận được
những gì mong muốn và sẽ ra quyết định
mua hàng nhanh hơn.
Các nghiên cứu thực nghiệm về niềm tin
của khách hàng vào máy móc tự động cho
thấy hiệu suất và sự tin cậy của khách hàng
tăng lên khi tiếp cận chất lượng thông tin
ổn định (Lee và Moray, 1992). Đối với
AI Chatbot, lỗi hệ thống rất hiếm; chỉ khi
người dùng hiểu sai, do đó đưa ra thông tin
sai lệch hoặc không phù hợp (King, 2023).
Hiện tại, giao tiếp với dịch vụ khách hàng
hoặc đại lý bán hàng có thể đáng tin cậy
hơn AI Chatbot, nhưng nếu AI Chatbot có
thể cung cấp thông tin chính xác cho khách
hàng, thì niềm tin của khách hàng đối với
AI Chatbot sẽ cao hơn. Do đó, chúng tôi đề
xuất giả thuyết nghiên cứu như sau:
H1: Chất lượng thông tin của AI Chatbot
càng cao thì niềm tin của người tiêu dùng
trực tuyến càng cao
Chất lượng hệ thống đề cập đến mức độ mà
hệ thống ‘thân thiện với người dùng’ và có
thể được sử dụng mà không gặp bất kỳ rắc
rối cụ thể nào (Rai và cộng sự, 2002). Đối
với AI Chatbot, khía cạnh này bao gồm
khả năng công nghệ mà chúng có thể cung
cấp cho người dùng, không bao gồm khả
năng xử lý thông tin, bởi yếu tố này nằm
ở việc đánh giá chất lượng thông tin, dữ
liệu chứ không phải chất lượng hệ thống
(Nadarzynski và cộng sự, 2019). Thông
thường, chất lượng hệ thống thường được
đánh giá theo các khía cạnh linh hoạt, độ tin
cậy, chức năng, dễ sử dụng, tích hợp và chất
lượng (DeLone và McLean, 2003). Trong
số đó, tính dễ sử dụng là phổ biến nhất do
một số lượng lớn các nghiên cứu được thúc
đẩy bởi mô hình chấp nhận Công nghệ do
Davis phát triển vào năm 1989 (Petter và
cộng sự, 2008). Người dùng có nhiều khả
năng chấp nhận một hệ thống hoặc công
nghệ mới mà họ cảm thấy dễ sử dụng. Tốc
độ tương tác, thường được gọi là thời gian
phản hồi, đề cập đến mức độ mà hệ thống
cung cấp phản hồi nhanh chóng (hoặc kịp
thời) đối với các yêu cầu thông tin hoặc
hành động. Đặc biệt với những hệ thống
cần tương tác trực tiếp với khách hàng như
AI Chatbot, tốc độ tương tác ảnh hưởng rất
lớn đến trải nghiệm của người dùng.
Trong khi đó, niềm tin có thể phát sinh từ
sự tương tác qua lại giữa người dùng và hệ
thống công nghệ. Người dùng có kiến thức
thấp hoặc thiếu tự tin về tình huống hiện tại
có xu hướng tin tưởng vào một công nghệ
vì nó cung cấp kiến thức chuyên môn mà
người dùng còn thiếu (Lee và Moray, 1992).
Người dùng tin tưởng vào hệ thống thông
tin nếu họ đã cố gắng tự mình giải quyết
vấn đề và thất bại (Waern và Ramberg,
1996). Ngoài ra, niềm tin giảm khi xảy ra
lỗi hệ thống (Kantowitz và cộng sự, 1997).
Do đó, chất lượng hệ thống của AI Chatbot
sẽ giúp khách hàng tin tưởng hơn vào AI
Chatbot. Giả thuyết được đề xuất như sau:
H2: Chất lượng hệ thống của AI Chatbot
càng cao thì niềm tin của người tiêu dùng
trực tuyến càng cao
Zeithaml và cộng sự (2002) đã phát triển
thước đo e-SERVQUAL về chất lượng
dịch vụ điện tử. Mô hình này được xây
dựng dựa trên mô hình SERVQUAL của
Parasuraman và cộng sự (1994), nhưng
tập trung cụ thể vào trang web cung cấp
dịch vụ mua sắm. Mô hình này bao gồm
bảy khía cạnh: hiệu quả, độ tin cậy, sự đáp
ứng, quyền riêng tư, khả năng đáp ứng, bồi
thường và liên hệ. Bốn khía cạnh đầu tiên
được phân loại là quy mô dịch vụ cốt lõi.
Ba khía cạnh sau được coi là thang đo phục

Nghiên cứu ảnh hưởng của AI Chatbot đến hành vi mua lại của người tiêu dùng trực tuyến
52 Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng- Số 259- Tháng 12. 2023
hồi, vì chỉ được áp dụng khi khách hàng
mua sắm trực tuyến có thắc mắc. Nếu một
chatbot hiểu được vấn đề của khách hàng,
giải quyết vấn đề đó và quan tâm đến cảm
xúc của họ, điều đó sẽ dẫn đến sự đồng cảm
lớn hơn và khiến khách hàng tin tưởng hơn
vào mua sắm trực tuyến (Jiang và cộng sự,
2002). Petter và cộng sự (2008) đã chứng
minh tác động của chất lượng dịch vụ hệ
thống thông tin đến lợi ích và niềm tin của
người dùng. Do đó, chúng tôi đề xuất giả
thuyết sau:
H3: Chất lượng dịch vụ của AI Chatbot
càng cao thì niềm tin của người tiêu dùng
trực tuyến càng cao
Niềm tin có thể được hiểu là “Một cơ chế
quản trị trong các mối quan hệ liên quan
đến trao đổi” (Morgan và Hunt, 1994). Mặc
dù có những nhiều sự thay đổi trong việc
mua sắm trực tuyến nhưng khó khăn vẫn là
khiến người dùng chưa đặt niềm tin của họ
trong việc này (Zhang và cộng sự, 2023).
Niềm tin là một yếu tố quan trọng trong
quyết định mua sắm của người tiêu dùng
trên Internet (Chi, 2023). Khalifa và Liu
(2007) cho rằng niềm tin ảnh hưởng đến
thói quen mua hàng trực tuyến và qua đó
ảnh hưởng đến hành vi mua lại của khách
hàng. Ginting và cộng sự (2023) trước đây
cũng cho ra rằng niềm tin là yếu tố chính
quyết định cảm nhận về chất lượng của
người dùng, từ đó tác động đến sự hài lòng
và ý định mua hàng. Li và cộng sự (2023)
đã tìm thấy mối quan hệ chặt chẽ giữa niềm
tin trực tuyến và ý định hành vi. Sự tác
động của niềm tin đến ý định mua lại trực
tuyến cũng được nhiều học giả chứng minh
trong các nghiên cứu thực nghiệm (Qureshi
và cộng sự, 2009). Do đó, chúng tôi đề xuất
giả thuyết như sau:
H4: Niềm tin của người tiêu dùng trực
tuyến có tác động tích cực đến hành vi mua
lại của họ
Căn cứ vào những lập luận phía trên, chúng
tôi đề xuất mô hình nghiên cứu tại Hình 1.
3. Phương pháp nghiên cứu
3.1. Thang đo
Mô hình nghiên cứu gồm năm nhân tố
nghiên cứu bао gồm chất lượng thông tin,
chất lượng hệ thống, chất lượng dịch vụ,
niềm tin của người tiêu dùng và hành vi
mua lại của người tiêu dùng. Mỗi nhân tố
đều có các thang đo và mỗi thang đo đều
được mã hóa theo mô tả tại Bảng 1.
3.2. Chọn mẫu nghiên cứu và thu thập dữ liệu
Để đạt được số lượng mẫu tối thiểu 135
(Hair và cộng sự, 1998), số lượng phiếu
Nguồn: Nhóm tác giả đề xuất dựa trên nghiên cứu tổng quan
Hình 1. Mô hình nghiên cứu đề xuất

