Đề tài nghiên cứu: Nghiên cứu ảnh hưởng của một số vật liệu tủ gốc đến sinh trưởng và năng suất của giống chè TRI777 trong vụ Xuân năm 2012 tại xã La Bằng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên

Ờ Ả Ơ L I C M  N

ậ ượ ự ự ề ệ Trong qua trình th c hi n đ  tài, em luôn nh n đ c s  quan tâm giúp

ệ ủ ủ ề ằ ạ ự ỡ ậ đ  t n tình c a UBND xã La B ng, s  quan tâm t o đi u ki n c a Khoa k ỹ

ệ ậ ườ ế ỹ thu t Nông Lâm, Ban giám hi u Tr ẳ ng Cao đ ng Kinh t ­ K  thu t, s ậ ự

ố ợ ỡ ủ ằ ph i h p và giúp đ  c a gia đình và bà con nông dân xã La B ng.

ướ ế ỏ ế ơ ắ ớ ố ệ Tr c h t, em bày t lòng bi t  n sâu s c t i TS. Võ Qu c Vi t đã

ỉ ả ề ậ ờ ố ờ ự   giành nhi u th i gian quý báu t n tình ch  b o em trong su t th i gian th c

ệ ề hi n đ  tài.

ả ơ ủ ệ ằ ọ Em xin trân tr ng c m  n UBND xã La B ng, Ban ch  nhi m Khoa k ỹ

ệ ậ ườ ế ỹ thu t Nông Lâm, Ban Giám hi u Tr ẳ ng Cao đ ng Kinh t ạ   ậ  ­ K  thu t đã t o

ậ ợ ề ệ ọ ế ộ ấ ể ự ệ m i đi u ki n thu n l i nh t đ  em th c hi n và hoàn thành đúng ti n đ  bài

khóa lu n.ậ

ử ờ ả ơ ố ớ ậ ể ớ Cu i cùng, em xin g i l i c m  n chân thành t i t p th  l p K5CĐ ­

ự ệ ề ồ ỡ TT luôn đ ng hành và giúp đ  em th c hi n đ  tài này.

ề ế ệ ạ ờ ộ ậ ủ   Do đi u ki n th i gian và trình đ  còn h n ch  nên bài khóa lu n c a

ế ấ ậ ỏ ượ ự em không tránh kh i thi u sót. Em r t mong nh n đ ế   c s  đóng góp ý ki n

ậ ủ ể ầ ượ ủ ầ ạ ủ c a các th y, cô giáo và các b n, đ  bài khóa lu n c a em đ c đ y đ  và

ơ ệ hoàn thi n h n.

ả ơ Em xin chân thành c m  n!

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2012

Sinh viên

ạ Ph m Thanh Xuân

Ụ

Ụ

M C L C

Trang

M  Đ UỞ Ầ ..................................................................................................1

ặ ấ 1. Đ t v n đ

ề...........................................................................................1

ụ

2. M c tiêu nghiên c u

ứ ............................................................................2

ự ễ ủ ề

ọ

3. Ý nghĩa khoa h c và th c ti n c a đ  tài

...........................................2

ọ ủ ề

3.1. Ý nghĩa khoa h c c a đ  tài

.............................................................2

ự ễ ủ ề

3.2. Ý nghĩa th c ti n c a đ  tài

.............................................................3

ố ượ

ạ

4. Đ i t

ng và ph m vi nghiên c u

ứ ......................................................3

ố ượ

4.1. Đ i t

ng nghiên c u

ứ .......................................................................3

ạ

4.2. Ph m vi nghiên c u

ứ ..........................................................................3

ươ Ch ng 1

Ổ T NG QUAN TÀI LI U Ệ .................................................................4

ọ ủ ề

ơ ở

1.1. C  s  khoa h c c a đ  tài

...............................................................4

ạ ủ

ồ

ố

1.2. Ngu n g c và phân lo i c a cây chè

................................................4

ồ

ố

1.2.1.Ngu n g c cây chè

..........................................................................4

ạ

1.1.2. Phân lo i cây chè

...........................................................................5

ạ ả

ủ

ề

ệ

ầ

1.3. Yêu c u đi u ki n ngo i c nh c a cây chè

.....................................6

ề

ệ

ấ

ị

1.3.1. Đi u ki n đ t đai, đ a hình

............................................................7

ế ố

ố ớ ự

ậ

ưở

ủ

1.3.2. Các y u t

khí h u đ i v i s  sinh tr

ng c a cây chè

..............7

ầ

ưỡ

1.3.3. Nhu c u dinh d

ố ớ ng đ i v i chè

..................................................9

ộ ố ế

ứ

ả

ướ

ế

1.4. M t s  k t qu  nghiên c u trong và ngoài n

c liên quan đ n đ

ề

tài....................................................................................................11

ứ ề

ộ ố

1.4.1. M t s  nghiên c u v  cây chè trên th  gi

ế ớ ...............................11

i

ộ ố

ậ ướ ướ

ứ

ỹ

ủ ố

ở

1.4.2. M t s  nghiên c u k  thu t t

i n

c và t

g c cho chè

Vi

ệ   t

Nam................................................................................................11

ế

ả

ấ

ớ

ệ

ỉ

1.5.   Tình   hình   s n   xu t   chè   trên   th   gi

i,   Vi

t   Nam   và   t nh   Thái

Nguyên...........................................................................................16

ả

ấ

1.5.1. Tình hình s n xu t chè trên th  gi

ế ớ ............................................16

i

ấ

ị

ướ

ể ủ

ả 1.5.2. Tình hình s n xu t và đ nh h

ng phát tri n c a ngành chè Vi

ệ   t

Nam................................................................................................19

ủ ỉ

ả

ấ

1.5.3. Tình hình s n su t chè c a t nh Thái Nguyên

.............................24

ạ ừ ỉ

ủ

ệ

ả

ấ

ằ

1.5.4. Tình hình s n xu t chè c a xã La B ng, huy n Đ i T , t nh Thái

Nguyên...........................................................................................26

ươ Ch ng 2

Ộ ƯƠ N I DUNG VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U Ứ ......................28

ể

ế

ờ

ị

2.1. Đ a đi m và th i gian ti n hành

.....................................................28

ộ

2.2. N i dung nghiên c u

ứ ......................................................................28

ươ

2.3. Ph

ng pháp nghiên c u

ứ ................................................................28

ươ

ồ

ộ

2.3.1. Ph

ệ ng pháp thí nghi m đ ng ru ng

.........................................28

ươ

2.3.2. Ph

ng pháp theo dõi

...................................................................29

ươ

2.3.3. Ph

ử ng pháp x  lý s  li u

ố ệ ..........................................................32

ươ Ch ng 3

Ả Ả Ế K T QU  VÀ TH O LU N Ậ .........................................................32

ệ ự

ế

ộ ủ ỉ

ề 3.1. Đi u ki n t

nhiên, kinh t

xã h i c a t nh Thái Nguyên

.............32

ị

ị 3.1.1. V  trí đ a lý

...................................................................................32

ị 3.1.2. Đ a hình

.........................................................................................33

ủ

ậ 3.1.3. Khí h u th y văn

..........................................................................33

ề

ệ

ấ

3.1.4. Đi u ki n đ t đai

.........................................................................34

ờ ế

ề

ệ

ụ

ậ

ạ

3.2. Đi u ki n th i ti

t khí h u trong v  Xuân 2012 t

i Thái Nguyên

36

ề

ệ

ế

ộ ủ ỉ

3.3. Đi u ki n kinh t

­ xã h i c a t nh Thái Nguyên

..........................37

ưở

ủ ậ ệ

ủ ế ự

ưở

ả

Ả 3.4.  nh h

ng c a v t li u che ph  đ n s  sinh tr

ng và kh  năng

ấ ủ cho năng su t c a chè TRI 777

......................................................38

ưở

ủ ậ ệ

ủ ế

ả

ưở

Ả 3.4.1.  nh h

ng c a v t li u che ph  đ n kh  năng sinh tr

ủ   ng c a

chè TRI 777....................................................................................38

ưở

ủ ậ ệ

ủ ớ

ả

Ả 3.4.2.  nh h

ng c a v t li u che ph  t

ấ ủ   i kh  năng cho năng su t c a

chè TRI 777....................................................................................43

ưở

ủ ậ ệ

ủ ế

ỏ ạ

ể

ả

Ả 3.5.  nh h

ng c a v t li u che ph  đ n kh  năng ki m soát c  d i

........................................................................................................ 49

ưở

ủ ậ ệ

ủ ớ

ệ

ạ

Ả 3.6.  nh h

ng c a v t li u che ph  t

i sâu b nh h i chè

.................50

ầ

3.6.1. R y xanh (Empoasca flavcens Fabr)

............................................50

ơ

ọ 3.6.2. B  cánh t

(Physothrips Bagn)

....................................................52

ọ

ỗ

3.6.3. B  xít mu i (Helopeltis theivora Waterhouse)

.............................53

55

ậ ộ ọ ồ ễ ế ể ơ ề Hình 3.4. Bi u đ  di n bi n m t đ  b  cánh t ầ  qua các l n đi u tra . 55

Ậ Ế Ề K T LU N VÀ Đ  NGH Ị.....................................................................56

ế 1. K t lu n

ậ .............................................................................................56

ề 2. Đ  ngh

ị...............................................................................................57

Ệ TÀI LI U THAM KH O Ả .......................................................................58

Ơ Ồ Ụ Ả Ể DANH M C CÁC B NG BI U, S  Đ

Trang

Ả ả ưở ủ ướ ướ ủ ố ế ấ B ng 1.1:  nh h ng c a t i n c, t ấ    g c đ n năng su t và ch t

ượ ạ l ng chè Đông Xuân t ộ ỉ i xã Phú H , t nh Phú Th ọ.....................14

ả ượ ệ ả ấ ế ớ ừ B ng 1.2: Di n tích, năng su t, s n l ng chè th  gi i t năm 2002­

2010.................................................................................................17

ả ượ ả ế ớ ộ ố ướ B ng 1.3: Tình hình s n l ủ ng chè c a th  gi i và m t s  n c có

ừ ả ượ s n l ng chè cao t năm 2005­ 2010 ...........................................18

ệ ả ấ ả ượ ủ ệ B ng   1.4:   Di n   tích,   năng   su t,   s n   l ng   chè   c a   Vi t   Nam

ừ t năm 2005­2010 ..........................................................................21

ủ ả ả ỉ ấ B ng   1.5:   Tình   hình   s n   xu t   chè   c a   t nh   Thái   Nguyên

ừ t năm 2005 – 2010 ........................................................................25

ậ ụ ế ễ ả ạ B ng 3.1: Di n bi n khí h u v  Xuân năm 2012 t i Thái Nguyên .....36

Ả ả ưở ủ ậ ệ ề ộ B ng 3.1:  nh h ủ ế ng c a v t li u che ph  đ n chi u r ng tán chè ...40

Ả ả ưở ủ ậ ệ ủ ế ườ B ng 3.2:  nh h ng c a v t li u che ph  đ n đ ng kính thân chè 41

Ả ả ưở ủ ậ ệ ủ ế ề B ng 3.3:  nh h ng c a v t li u che ph  đ n chi u cao cây ...........42

Ả ả ưở ủ ậ ệ ậ ộ ủ ế B ng 3.4:  nh h ng c a v t li u che ph  đ n m t đ  búp chè .......43

Ả ả ưở ủ ậ ệ ủ ế ố ượ B ng 3.5:  nh h ng c a v t li u che ph  đ n kh i l ng búp chè . 44

Ả ả ưở ủ ậ ệ ủ ế ề B ng 3.6:  nh h ng c a v t li u che ph  đ n chi u dài búp ...........45

Ả ả ưở ủ ậ ệ ủ ế ỷ ệ B ng 3.7:  nh h ng c a v t li u che ph  đ n t l búp mù xòe .....47

Ả ả ưở ủ ậ ệ ủ ớ ấ B ng 3.8:  nh h ng c a v t li u che ph  t i năng su t búp t ươ ....48 i

Ả ả ưở ủ ậ ệ ố ượ ủ ế ỏ ạ B ng 3.9:  nh h ng c a v t li u che ph  đ n kh i l

ở các công th c ng c  d i   ứ ...............................................................................49

Ả ả ưở ủ ậ ệ ủ ớ ễ ế B ng 3.10:  nh h ng c a v t li u che ph  t ậ ộ ầ   i di n bi n m t đ  r y

xanh.................................................................................................51

ả ủ ậ ệ ủ ớ ưở Ả ế ễ B ng 3.11:  nh h ng c a v t li u che ph  t i di n bi n m t đ  b

ậ ộ ọ  cánh tơ.............................................................................................53

ả ủ ậ ệ ủ ớ ưở Ả ễ ế B ng 3.12:  nh h ng c a v t li u che ph  t i di n bi n m t đ  b

ậ ộ ọ  xít mu iỗ ...........................................................................................54

ể ấ ươ ứ ồ Hình 3.1:Bi u đ  năng su t búp t i qua các l a hái ...........................49

ậ ộ ầ ồ ễ ể ề ế ầ Hình 3.2: Bi u đ  di n bi n m t đ  r y xanh qua các l n đi u tra ....52

ậ ộ ọ ồ ễ ể ế ơ ề Hình 3.3: Bi u đ  di n bi n m t đ  b  cánh t ầ  qua các l n đi u tra .53

Ừ Ế Ụ Ắ DANH M C CÁC T  VI T T T

ệ ệ CNH­HĐH ạ   :   Công   nghi p   hóa   ­   hi n   đ i

hóa

ộ

CT CV% Đ/C GAP : Công th cứ ệ ố ế : H  s  bi n đ ng ứ ố : Đ i ch ng :   Good   Agricultural   Practices   –

ả ấ ề ữ

Ủ LSD.05 NXB NL TB UBND ệ S n xu t nông nghi p b n v ng : Sai khác có ý nghĩa ấ ả : Nhà xu t b n ắ ạ i : Nh c l : Trung bình :  y ban nhân dân

­1­

M  Đ UỞ Ầ

ề ặ ấ 1. Đ t v n đ

ệ Cây chè (Camelia sinensis (L O.Kuntze)) là cây công nghi p dài ngày,

ỉ ộ ầ ạ ồ ươ ứ ả ch  m t l n tr ng cho thu ho ch 30­40 năm. Lá chè t i ch a kho ng 40%

ạ ượ ụ ể ả ạ caffein. Lá non và các lá có màu xanh l c nh t đ ấ   c thu ho ch đ  s n xu t

ề ượ ạ ỏ ế ế ừ chè. Các lo i chè xanh, chè đen, chè đ , chè vàng đ u đ c ch  bi n t búp

ươ ạ ướ ướ ả ấ ố ườ ố chè t i. N c chè là lo i n c gi i khát r t t t cho con ng i. U ng chè

ữ ủ ề ộ ố ệ là m t thói quen truy n th ng không nh ng c a Vi ạ   t Nam mà còn là ho t

ộ ủ ả ắ ề ướ ậ ế ớ ộ đ ng văn hóa mang đ m b n s c dân t c c a nhi u n c trên th  gi i.

ệ ượ ồ ủ ộ ộ ị Vi t Nam đ c xác đ nh là m t trong tám c i ngu n c a cây chè. Có

ệ ể ề ấ ậ ợ ị ấ   đi u ki n đ a hình, đ t đai, khí h u phù h p cho cây chè phát tri n cho ch t

ượ ệ ả ủ ẩ ệ ặ ố l ng cao. Hi n s n ph m chè c a Vi t Nam đã có m t trên 110 qu c gia

ế ớ ổ ệ ươ ệ và vùng lãnh th  trên th  gi ặ i. Đ c bi t th ng hi u “CheViet”đã đ ượ   c

ị ườ ề ả ấ ộ ủ đăng ký và b o h  trên r t nhi u th  tr ố ng c a các qu c gia trên th  gi ế ớ   i

ự ệ ứ ứ ệ ố và khu v c. Vi t Nam hi n đang là qu c gia đ ng th  5 trên th  gi ế ớ ề i v

ư ấ ẩ ả ượ s n l ạ ng cũng nh  kim ng ch xu t kh u chè.

ệ ữ ộ ướ ử ồ ờ ị Vi t Nam là m t trong nh ng n ệ   c có l ch s  tr ng chè lâu đ i. Hi n

ả ướ ấ ượ ả ấ nay c  n c có kho ng 120.000 ha chè, tuy nhiên năng su t, ch t l ng chè

ấ ớ ướ ế ớ ư ủ ướ c a n c ta còn th p so v i các n c trên th  gi ộ ồ   ề i. Nh ng nhi u h  tr ng

ẫ ạ ấ ạ chè vùng trung du v n đ t 15­20 t n/ha. Chè cho thu ho ch quanh năm k ể

ả ướ ữ ạ ắ ồ ả c  nh ng tháng khô h n. Trên kh p vùng tr ng chè trên c  n ấ   c ta th y

ỗ ấ ố ữ ộ ố ợ ượ ồ ắ r ng nh ng ch  đ t t t, có đ  d c thích h p đã đ ữ   c tr ng chè, nh ng

ệ ồ ế ầ ạ di n tích quy ho ch tr ng chè còn l ạ ở i ề  vùng trung du mi n núi h u h t là

ỏ ớ ồ ướ ặ ồ ạ ậ ấ đ t màu, m i phá b  cây tr ng tr c ho c tr ng l ỳ i 2 ­ 3 chu k  do v y khi

ả ế ả ạ ụ ệ ế ầ ấ ồ ti n hành tr ng chè c n ph i ti n hành c i t o đ t, áp d ng bi n pháp k ỹ

ệ ể ậ ả ợ ế ữ ễ ả thu t phù h p đ  nâng cao hi u qu  kinh t (Nguy n H u Kh i, 2005) [8].

­2­

Ở ạ ấ ồ ườ giai đo n kinh doanh, đ t tr ng chè th ấ ố ng là đ t d c có hàm

ượ ưỡ ả ổ ộ ẩ ấ ậ ầ l ng dinh d ấ   ng nghèo và đ   m th p. Do v y c n ph i b  sung ch t

ệ ằ ồ ồ ề   ữ ơ h u c  cho đ i chè b ng phân chu ng. Tuy nhiên bi n pháp náy còn nhi u

ử ế ượ ưỡ ự ạ h n ch , hàng năm s  bào mòn, r a trôi l ng mùn dinh d ng khá cao. S ự

ố ớ ổ ế ế ề ấ ặ ệ thoái hóa đ t là xu th  ph  bi n đ i v i nhi u vùng, đ c bi ồ   t là vùng đ i

núi.

ủ ể ề ộ ỉ ắ   T nh Thái Nguyên là m t đi n hình c a trung du mi n núi phía B c.

ề ạ ầ ướ ắ Thái Nguyên có nhi u dãy núi cao ch y d n theo h ấ   ng B c ­ Nam và th p

ấ ự ệ ố ủ ế ượ ầ d n xu ng phía Nam. Di n tích đ t t nhiên ch  y u đ c hình thành do

ấ ầ ế ự s  phong hóa trên đá Macma, đá bi n ch t và tr m tích. Cây chè là th ế

ủ ạ ượ ư ạ ừ ủ ế ồ ồ m nh c a vùng, chè đ c tr ng ch  y u trên các vùng đ i nh  Đ i T , Võ

ươ ườ ế ớ ọ ỉ Nhai, Tân C ng… Tuy nhiên ng i làm chè m i ch  chú tr ng đ n khai

ầ ư ư ả ẩ ứ ấ ử thác s n ph m mà ch a chú ý đ u t đúng m c. xu t phát t ầ ả    yêu c u s n

ữ ệ ề ể ấ ượ ự ậ ủ ớ su t nông nghi p b n v ng, hi u đ ả   c vai trò c a l p th c v t trong b o

ỏ ạ ỡ ơ ể ấ ầ ố ệ ấ v  đ t ch ng xói mòn, làm cho đ t m u m  h n, ki m soát c  d i, gi ữ ẩ     m,

ấ ậ ồ ườ tăng năng su t cây tr ng, tăng thu nh p cho ng ự   ậ i dân. Vì v y, em th c

ề ệ ứ ả ưở ủ hi n đ  tài . “Nghiên c u  nh h ng c a m t s  v t li u t ộ ố ậ ệ ủ ố ế    g c đ n

ưở ấ ủ ụ ố sinh tr ng và năng su t c a gi ng chè TRI777 trong v  Xuân năm

ạ ạ ừ ỉ ệ ằ 2012 t i xã La B ng, huy n Đ i T , t nh Thái Nguyên. ”

ụ ứ 2. M c tiêu nghiên c u

ị ượ ượ ậ ệ ấ ­ Xác đ nh đ ạ c lo i và l ng v t li u dùng t ủ ố ố  g c t t nh t cho chè.

ậ ợ ề ệ ấ ằ ả ỹ ­ Đ  xu t bi n pháp k  thu t h p lý nh m nâng cao kh  năng cho

ấ ố ạ ừ ỉ ằ ạ năng  su t  chè   gi ng  TRI777  t ệ i  xã  La  B ng,  huy n  Đ i  T ,   t nh  Thái

Nguyên.

ự ễ ủ ề ọ 3. Ý nghĩa khoa h c và th c ti n c a đ  tài

ọ ủ ề 3.1. Ý nghĩa khoa h c c a đ  tài

­3­

ứ ụ ữ ế ọ ượ Giúp cho sinh viên áp d ng nh ng ki n th c khoa h c đã đ c tích

ễ ả ọ ậ ự ấ ạ lũy trong quá trình h c t p vào th c ti n s n xu t. Bên c nh đó, giúp cho

ữ ớ ướ ứ ế ọ sinh viên làm quen v i nh ng b c ti n hành nghiên c u khoa h c.

ự ễ ủ ề 3.2. Ý nghĩa th c ti n c a đ  tài

ừ ế ệ ề ả ự ­ T  k t qu  theo dõi, th c hi n đ  tài giúp ch n đ ọ ượ ậ ệ ủ ố   c v t li u t t t

ờ ế ề ệ ấ ậ ố ớ ợ nh t cho chè gi ng TRI777 phù h p v i đi u ki n khí h u, th i ti ấ   t và đ t

ủ ằ ậ đai c a xã La B ng và các vùng lân c n.

ố ượ ứ ạ 4. Đ i t ng và ph m vi nghiên c u

ố ượ ứ 4.1. Đ i t ng nghiên c u

ố ở ờ ỳ ổ ­ Chè gi ng TRI777 th i k  kinh doanh (5 năm tu i)

ứ ạ 4.2. Ph m vi nghiên c u

ủ ố ớ ậ ệ ủ ­T  g c v i các v t li u t khác nhau cho chè TRI 777.

ủ ơ ứ ạ + Công th c 1: T  r m, r

ứ ủ ộ + Công th c 2: T  gu t

ủ ứ + Công th c 3: T  thân cây ngô

ủ ứ + Công th c 4: Không t (Đ/c)

­4­

ươ

Ch

ng 1

Ổ

Ệ

T NG QUAN TÀI LI U

ọ ủ ề ơ ở 1.1. C  s  khoa h c c a đ  tài

ụ ụ ệ ấ ả S n xu t chè v  Đông Xuân là quá trình áp d ng các bi n pháp k

ệ ề ằ ạ ậ ợ ưở ố ỹ  ả ụ thu t thích h p nh m t o đi u ki n cho cây chè sinh tr ng t t trong c  v

ệ ộ ố ấ ưở ứ ả Đông Xuân, khi nhi ư t đ  xu ng th p, ít m a. Nghiên c u  nh h

ế ệ ề ưở ọ đi u ki n sinh thái đ n sinh tr

ệ ề ằ ệ ộ ợ ủ và Vi t Nam đ u cho r ng nhi

ề ệ ệ ộ ớ ủ   ng c a ố   ng búp chè các nhà khoa h c Trung Qu c oC, nghĩa là  ưở ẫ trong đi u ki n nhi t đ  l n h n t đ  thích h p c a cây chè là 10 ơ 10oC thì cây chè v n sinh tr ng búp.

ả ượ ặ ệ ấ M t khác s n l ng chè búp hàng tháng có quan h  r t ch t v i l

ả ượ ữ ư ặ ớ ượ   ng ỉ ạ ướ ư m a, nh ng tháng có m a < 50 mm/tháng s n l ng chè ch  đ t d i 5%

ả ượ ả ượ ư ổ t ng s n l ữ ng c  năm, nh ng tháng có l ả   ng m a 50 ­ 100 mm/tháng s n

ượ ạ ừ ả ượ ữ ả l ng chè hàng tháng đ t t ổ  5 ­ 10% t ng s n l ng c  năm, nh ng tháng

ả ượ ư ạ ổ có m a > 100mm/tháng, s n l ng hàng tháng đ t > 10% t ng s n l

ư ậ ụ ở ả ượ   ng ắ    vùng trung du phía B c ả c  năm. Nh  v y trong các tháng v  Đông Xuân

ệ ộ ấ ề ấ ế ố ạ nhi t đ  trung bình tháng th p nh t đ u > 10oC thì y u t ế  h n ch  năng

ấ ượ ế ướ ướ ủ ẩ ư ẽ ưở su t chính là l ng m a. N u t c đ   m cây s  sinh tr i n ng búp và

ể ạ ấ ươ cho thu ho ch đáng k  (Lê T t Kh ng, 1997) [9].

ự ế ở ề ắ Trên th c t vùng trung du mi n núi phía B c cho th y s n l ấ ả ượ   ng

ụ ụ ả ầ ạ chè các tháng v  Đông Xuân gi m m nh, trong khi đó nhu c u tiêu th  chè

ữ ạ ấ ầ tăng nhanh làm cho giá chè tăng m nh có khi g p 2 ­ 2,5 l n nh ng tháng

ữ ụ ể ả ụ ầ

ệ ự ả ậ ả ặ ấ ả ấ gi a v . Chi phí đ u vào đ  s n xu t chè v  Đông Xuân không cao do chi   ụ ế ế phí b o v  th c v t và chi phí ch  bi n gi m. M t khác s n xu t chè v

ả ụ ế ế ẽ ả ụ ệ ạ ạ Đông Xuân s  r i v  thu ho ch chè, r i v  ch  bi n chè t o vi c làm cho

ườ ụ ả ấ ậ ộ ng i lao đ ng vào các tháng Đông Xuân. Vì v y s n xu t chè v  Đông

ườ ạ ệ ả ế Xuân th ng mang l i hi u qu  kinh t cao.

ồ ố ạ ủ 1.2. Ngu n g c và phân lo i c a cây chè

ồ ố 1.2.1.Ngu n g c cây chè

­5­

ứ ả ướ ằ ồ Các công trình nghiên c u và kh o sát tr ố   c đây cho r ng ngu n g c

ề ệ ố ơ ậ ẩ   ủ c a cây chè là vùng Vân Nam Trung Qu c, n i có đi u ki n khí h u  m

ướ ủ ệ ố t quanh năm. Theo các tài li u c a Trung Qu c thì cách đây 4.000 năm

ố ế ượ ệ ớ ườ i Trung Qu c đã bi t dùng chè làm d c li u sau đó m i dùng đ ể

ng u ng.ố

ữ ạ ở ệ Năm   1823,   R.Bruce   phát   hi n   nh ng   cây   chè   d i   lá   to vùng

ộ ừ ọ ả ườ ằ ươ Ấ Atxam( n Đ ) t đó các h c gi ng i Anh cho r ng quê h ủ ng c a cây

ở Ấ ộ ứ ả ở ố chè là n Đ  ch  không ph i Trung Qu c.

ứ ủ ữ ề ứ   Nh ng công trình nghiên c u c a Dejemukhatze (1961 ­ 1976) v  ph c

ữ ạ ượ ạ ồ ọ Catechin gi a các lo i chè đ ậ   c tr ng và m c hoang d i đã nêu lên lu n

ự ế ơ ở ể ồ ố ừ ự ế   đi m cho s  ti n hóa trên c  s  đó xác minh ngu n g c cây chè. T  s  bi n

ủ ạ ọ ượ ổ đ i sinh hóa c a các lá cây chè m c hoang d i và các cây chè đ ồ   c tr ng

ố ủ ọ ồ ằ tr t, chăm sóc. Dejemukhatze cho r ng, ngu n g c c a cây chè chính là ở

ệ Vi t Nam.

ệ ượ ệ ự ữ ề ố ộ Hi n nay chè đ c phân b  khá r ng trong nh ng đi u ki n t nhiên

0 vĩ Nam đ n 45

0 vĩ B c, là nh ng n i có đi u ki n t

ừ ế ữ ề ắ ơ ấ r t khác nhau, t 30 ệ ự

ự ủ ả ọ ữ   nhiên khác xa vùng nguyên s n. Nh ng thành t u khoa h c c a các nhà

ậ ả ạ ọ ố ố ề   ch n   gi ng   Liên   Xô,Trung   Qu c,   Đài   Loan,   Nh t   B n…   đã   t o   nhi u

ứ ề ệ ả ạ ố ớ ề   ớ gi ng m i có kh  năng thích  ng v i các đi u ki n khác nhau, t o nhi u

ế ớ ể ọ ễ ề ồ tri n v ng cho ngh  tr ng chè trên th  gi i (Nguy n Văn Hùng, 2006) [7].

ạ 1.1.2. Phân lo i cây chè

ượ ấ ố ọ ủ Tên khoa h c c a cây chè đ c th ng nh t là Camellia sinensis  (L)

ồ O.Kuntze và có tên đ ng nghĩa là Thea sinensis L.

ơ ở ệ ạ ự Vi c phân lo i chè d a vào các c  s  sau :

ơ ưỡ ụ ủ ạ ặ ạ ỗ ­ C  quan sinh d ng: Lo i thân b i ho c thân g , hình d ng c a tán,

ạ ướ ủ hình d ng và kích th ố c c a lá, s  đôi gân lá.

ộ ớ ố ượ ủ ự ơ ị ­ C  quan sinh th c: Đ  l n c a cánh hoa, s  l ng đài hoa, v  trí

ụ ủ ầ phân nhánh c a đ u nh y cái.

­6­

ủ ế ự ặ ượ ố ­ Đ c tính sinh hóa: Ch  y u d a vào hàm l ỗ ng tanin, m i gi ng chè

ượ ấ ị ễ ế ổ có hàm l ng tanin bi n đ i nh t đ nh (Nguy n Văn Hùng, 2006) [7].

ượ Chè Camellia sinensis đ ứ c chia làm 4 th :

ố ỏ * Chè Trung Qu c lá nh  (Camellia sinensis var.bohea)

ụ ề ể ặ ấ ỏ ề   Đ c đi m: Cây b i, thân th p, phân cành nhi u, lá nh  dày, nhi u

ậ ợ g n sóng màu xanh đ m. Lá dài 3,5 ­ 6,5 cm có 6 ­ 7 đôi gân lá không rõ,

ỏ ư ề ề ấ ẩ ỏ

ệ ộ ườ ả ở ị ấ   răng c a nh , không đ u, búp nh  hoa nhi u, năng su t th p, ph m ch t ố ủ ế ở ng, kh  năng ch u rét t đ  (12 bình th nhi

ấ 0C ­ 150C) phân b  ch  y u  ộ ố ậ ả ề ố mi n Đông Nam Trung Qu c, Nh t B n và m t s  vùng chè khác.

ố * Chè Trung Qu c lá to (Camellia sinensis var.marcophyla)

ề ệ ể ặ ỗ ỏ ưở Đ c   đi m:   Thân   g   nh ,   cao   5m   trong   đi u   ki n   sinh   tr ng   t ự

ề ộ ạ   nhiên, lá to trung bình chi u dài 12­15cm, r ng 5­7 cm, màu xanh nh t,

ư ề ầ ọ bóng. Răng c a sâu không đ u,đ u lá nh n, trung bình có 8­9 đôi gân lá rõ.

ấ ố ấ ẩ ả ở Năng su t cao, ph m ch t t t, nguyên s n ứ  Vân Nam, T  Xuyên (Trung

Qu c).ố

* Chè Shan (Camellia sinensis var.Shan)

ể ặ ỗ ạ   Đ c đi m: Thân g  cao 6­10m, lá to và dài 15­18cm, có màu xanh nh t,

ư ề ỏ ơ ắ ầ đ u lá dài, răng c a nh  và dày. Tôm chè nhi u lông t ị  tr ng m n trông nh ư

ứ ế ở ề ệ ấ ẩ ấ ị tuy t nên thích  ng ẩ    đi u ki n  m,  m, đ a hình cao. Năng su t cao, ph m

ấ ố ả ở ề ắ ố ch t t t. Nguyên s n Vân Nam (Trung Qu c) mi n B c Mianma và Vi ệ   t

Nam.

Ấ ộ * Chè  n Đ  (Camellia sinensis var atxamica)

ể ặ ỗ ớ ư ỏ Đ c đi m: Thân g  cao t i 17m, phân cành th a, lá dài 20­30cm m ng,

ề ườ ầ ụ ậ ạ m m, th ng có màu xanh đ m, d ng lá hình b u d c có trung bình 12­15 đôi

ấ ả ị ượ ẩ ấ ạ gân lá. R t ít hoa qu , không ch u đ c rét h n. Năng su t ph m ch t t ấ ố   t.

ề ở Ấ ộ ố ộ ồ ố Tr ng nhi u n Đ , Mianma, Vân Nam (Trung Qu c) và m t s  vùng khác

ễ (Nguy n Văn Hùng, 2006) [7].

ạ ả ủ ệ ề ầ 1.3. Yêu c u đi u ki n ngo i c nh c a cây chè

­7­

ề ị ệ ấ 1.3.1. Đi u ki n đ t đai, đ a hình

ờ ố ế ị ế ộ ọ ỉ ­ Đ  chua: Là ch  tiêu quan tr ng quy t đ nh đ n đ i s ng cây chè. Các

ằ ọ ố ẫ   ộ nhà khoa h c Trung Qu c cho r ng: đ  pH < 3,5 cây chè có màu xanh s m,

ế ầ ề ệ ế ch t d n trong đi u ki n pH > 7,5 cây chè ít lá, lá vàng, ch t. Các nhà khoa

ằ ị ớ ạ ủ ấ ồ ớ ạ ọ h c cũng xác đ nh r ng gi i h n pH c a đ t tr ng chè là 4,5 và gi i h n trên

là 6,5.

ầ ơ ớ ế ấ ầ ấ ế ộ ướ ­ T ng dày, k t c u đ t thành ph n c  gi i và ch  đ  n c: Cây chè

ưở ố ở ầ ớ ạ ề ấ ố ồ sinh tr ng t t ng dày ≥ 1m, gi t i h n cu i cùng v  đ t tr ng chè là

ầ ơ ớ ề ạ ấ ừ ư ị ặ 0,5m. V  thành ph n c  gi i chè  a các lo i đ t t ế  cát pha đ n th t n ng.

ự ễ ạ ấ ấ ả ồ Th c ti n cho th y: Thái Nguyên có 6 lo i đ t có kh  năng tr ng chè,

ượ ấ ấ ạ ấ ồ trong đó chè đ c tr ng trên 2 loai đ t: đ t vàng nh t trên đá cát, đ t vàng

ơ ớ ầ ẹ ề ươ ổ nâu trên đá phù sa c  có thành ph n c  gi i nh , đ u có h ơ ng th m t ự

ướ ẹ ạ ấ ơ ồ ị ậ nhiên v  đ m, màu n ầ   c đ p h n chè tr ng trên các lo i đ t có thành ph n

ơ ơ ớ ặ c  gi i n ng h n.

ưở ố ế ấ ơ ố Cây chè sinh tr ng t t trên đ t có k t viên, t ạ   i x p. Trên các lo i

ộ ễ ể ố ấ ạ ộ ệ ậ ạ đ t này b  r  chè phát tri n t t, h  sinh v t ho t đ ng m nh, cây chè có

ổ ọ tu i th  cao.

ầ ướ ị ỉ Chè là cây c n n ả c, tuy nhiên không có kh  năng ch u úng, ch  nên

ồ ở ữ ự ướ tr ng chè ơ  nh ng n i có m c n c ng m ấ ở ướ ộ  d i đ  sâu 1m.

ự ướ ộ ớ ủ ấ ồ ể ả ưở ­ Đ  cao so v i m c n c bi n: c a đ t tr ng chè có  nh h ng t ớ   i

ấ ẩ ồ ườ ấ ượ ố ph m ch t chè; chè tr ng trên núi cao th ng có ch t l ng t t.

ế ố ưở ủ 1.3.2. Các y u t ậ ố ớ ự  khí h u đ i v i s  sinh tr ng c a cây chè

ượ ộ ẩ ư ượ ướ ­ L ng m a và đ   m không khí. Hàm l ng n ễ c trong r  chè là

48­54.5%, trong thân cành là 48­75%, trong lá là 74­76%.

ượ ư ợ ưở L ng m a trung bình hàng năm thích h p cho sinh tr ng cây chè là

1500­2000mm.

ả ố ưở ế ệ ớ ư S  ngày m a có  nh h ư ế ế   ng l n đ n vi c hái chè cũng nh  ch  bi n

ệ ấ ố chè: Khó làm héo, t n nhiên li u và công s y chè.

­8­

ươ ố ủ Ẩ ợ ộ ẩ Đ   m t ộ ầ   ng đ i c a không khí thích h p là 80­85%.  m đ  c n

ế ượ ố ề ư ẽ thi t cho cây chè là 70­90%. L ư   ng m a phân b  đ u, xen k  ngày m a,

ắ ấ ưở ể ượ ợ ngày n ng r t phù h p cho cây chè sinh tr ng, phát tri n. L ư ậ   ng m a t p

ề ả ố ưở ấ ớ ưở ủ trung phân b  không đ u  nh h ng x u t i sinh tr ng c a cây chè, gây

ấ ồ Ẩ ấ ằ ỗ ộ xói mòn đ t tr ng chè.  m đ  không khí th p, chè c n c i, búp chè chóng

ứ ệ ả ố ị già, t ỷ ệ  l mù xòe cao, s c ch ng ch u sâu b nh gi m.

ấ ượ ạ ố ộ ẩ Các lo i chè núi cao có ch t l ng t t vì đ   m cao và ánh sáng tán

ộ ệ ớ ạ x  và biên đ  nhi t ngày đêm l n.

0C.

ệ ộ ệ ộ ưở ­ Nhi t đ : Nhi ợ t đ  thích h p cho sinh tr ng cây chè là 22­28

ừ ọ ố Theo các nhà khoa h c Trung Qu c, Liên Xô thì cây chè ng ng sinh tr

0C, t

0C cây chè sinh tr

ừ ưở ừ 10ở 15­18 ậ ng ch m, t ế  22 đ n 25

0C cây chè sinh tr

ưở ạ ưở ệ ộ tr ng m nh, trên 30 ậ ng ch m l ạ ở i, nhi ưở   ng 0C cây chè sinh  0C các t đ  40

ậ ị ủ ộ b  ph n non c a chè b  cháy.

ộ ệ ộ ợ ấ ượ Biên đ  nhi t ngày ­ đêm r ng có l i cho ch t l ng chè. Biên đ ộ

ệ ộ ấ ạ ờ nhi t đ  các mùa th p thì th i gian thu ho ch búp chè càng dài.

ở ư ạ ­ Ánh sáng: giai đo n cây con, cây chè  a bóng râm. Cây chè tr ưở   ng

ầ ủ ữ ư ớ thành  a ánh sáng. Yêu c u c a cây chè v i ánh sáng có khác nhau gi a các

ầ ổ ố ơ ớ ố tu i chè, gi ng chè. Chè con c n ánh sáng ít h n chè l n, các gi ng chè to

ơ ố ỏ ầ c n ít ánh sáng h n các gi ng chè lá nh .

ướ ộ D i bóng râm cây chè sinh đ ng, lóng dài, búp non lâu, hàm l ượ   ng

ướ ư ư ấ ấ ợ n c cao nh ng búp th a, quang h p kém nên năng su t th p.

ạ ở ụ ố ế ẩ ấ Ánh sáng tán x vùng núi cao có tác d ng t t đ n ph m ch t chè.

ươ ề ẩ ướ ơ ả ấ S ng mù nhi u  m t, nhi ệ ộ ấ ở t đ  th p vùng núi cao là n i s n xu t chè

ấ ượ có ch t l ng cao.

ồ ở ữ ế ấ ắ Tr ng cây bóng mát nh ng vùng th p và n ng nóng cho k t qu ả

ơ ấ ườ ố t ấ   ớ t. V n chè c  c u bóng mát che b t 30% ánh sáng làm tăng năng su t

ộ ậ ậ chè lên 34%. Chúng ta có t p đoàn cây b  đ u che bóng mát cho chè r t t ấ ố   t.

ồ ở ọ ở ỉ Đáng chú ý có cây mu ng đen Tây Nguyên, cây chàm là nh n các t nh

­9­

ấ ữ ắ ơ ố ụ phía B c. Cây bóng mát còn có tác d ng làm giàu ch t h u c , ch ng xói

ấ ạ ồ ướ ầ mòn cho đ t tr ng chè nâng cao m ch n ắ   c ng m và ch n gió cho chè

ườ ậ ồ (Đ ng H ng D t, 2004) [5].

ư ấ ự ư ẹ ợ ­ Không khí: S  l u thông không khí, gió nh  và có m a r t có l i cho

ưở ủ ẹ ố ợ sinh tr ng c a cây chè. Gió nh  làm cho CO i cho quá ố ề 2 phân b  đ u, c  l

ụ ề ợ ướ ể ả ẹ trình quang h p, gió nh  có tác d ng đi u hòa n c trong cây. Đ  gi m tác

ườ ừ ế ắ ồ ạ ủ h i c a gió bão ng i ta ti n hành tr ng các đai r ng ch n gió cho chè.

ề ề ơ ở ệ ầ ọ ủ   Qua c  s  khoa h c nêu trên và yêu c u v  đi u ki n sinh thái c a

ỉ ươ ấ ả ợ ố cây chè, thì t nh Thái Nguyên t ng đ i thích h p cho s n xu t chè v ụ

ệ ấ ữ ẩ ằ Đông, thông qua các bi n pháp t ướ ủ i, t , làm đ t gi ắ     m cho chè nh m kh c

ụ ế ố ạ ấ ế ờ ậ ế ớ ụ ư ph c y u t h n ch  l n nh t đ n cây chè v  Đông là m a ít, nh  v y mà

ưở ậ ợ ả ượ ạ cây chè sinh tr ng búp thu n l i và cho thu ho ch s n l ng.

ầ ưỡ 1.3.3. Nhu c u dinh d ố ớ ng đ i v i chè

ầ ạ * Nhu c u phân đ m cho chè

ậ ở ư ậ ộ ạ Trong chè đ m t p trung các b  ph n còn non nh  búp và lá non, N

ủ ự tham gia vào s  hình thành axit amin và protein, bón đ  N cho chè, lá chè có

ợ ố ưở ố ề màu xanh quang h p t t. cây chè sinh tr ng t t, cho nhi u búp, búp to.

ế ạ ấ ấ ồ ọ ỏ Thi u đ m ch i m c ít, lá vàng, búp nh , năng su t th p.

ệ ạ ệ ấ ạ ộ Các thí nghi m t i vi n chè Phú H  cho th y: Bón đ m làm tăng

ấ ừ ớ ố ứ ầ năng su t t 2,0­2,5 l n so v i đ i ch ng không bón

ấ ượ ề ệ Ấ ậ ả ộ ệ ề V  ch t l ng: Các tài li u  n Đ , Nh t B n và Vi t Nam đ u cho

ề ạ ặ ợ ộ ơ ả   ằ r ng bón đ m không h p lý (bón quá nhi u ho c bón đ n đ c) làm gi m

ấ ượ ặ ệ ả ch t l ng chè đ c bi ấ t là s n xu t chè đen.

ề ượ ả ạ Bón quá nhi u đ m làm cho hàm l ng tanin, cafein gi m làm protein

ẽ ế ợ ấ ớ ợ tăng, protein s  k t h p v i tanin thành h p ch t không tan vì th  l ế ượ   ng

ữ ề ả ạ ơ ị tanin   càng   b   gi m,   h n   n a   bón   quá   nhi u   đ m   làm   cho   hàm   l ượ   ng

ị ắ ancanoit tăng, chè có v  đ ng

­10­

ạ ủ ể ệ ệ ấ ả ề   Các thí nghi m còn cho th y có th  làm gi m tác h i c a vi c dùng li u

ố ợ ế ạ ượ l ữ   ố ng đ m cao n u bón ph i h p cân đ i các phân khoáng khác và phân h u

c . ơ

ầ * Nhu c u phân lân cho chè

2O5 (Eden 1958). Lân tham gia vào

ủ Trong búp non c a chè có 1,5% P

ấ ạ ủ ế ầ thành ph n c u t o c a t ọ    bào, trong axit nucleic, lân có vai trò quan tr ng

ệ ượ ẩ ự ụ trong vi c tích lũy năng l ể   ng cho cây, có tác d ng thúc đ y s  phát tri n

ấ ượ ệ ả ố ủ c a chè, nâng cao ch t l ng chè (c  chè nguyên li u và chè gi ng) làm

ế ả ạ ố ố tăng kh  năng ch ng rét, ch ng h n cho chè, thi u lân lá chè có màu xanh

ế ạ ẫ ấ ấ ỏ th m, có v t nâu h i bên gân chính, búp nh  năng su t th p.

ứ ủ ệ ệ ề ướ Các tài li u nghiên c u c a Liên Xô, Vi t Nam và nhi u n c khác

ệ ấ ấ ặ ệ cho th y: bón lân làm tăng năng su t chè rõ r t, đ c bi ề   t bón lân trên n n

ả ủ ệ ế ấ ạ ả ố ớ   N,K, đ t thi u đ m và kali cũng làm gi m hi u qu  c a phân lân đ i v i

ả ươ ệ ề ố chè. Đi u đáng chú ý là bón lân có hi u qu  t ậ ng đ i dài th m chí 20­25

năm.

ả ơ ộ ủ ệ ế ạ K t qu  s  b  thì nghi m 10 năm phân bón N P K cho chè c a tr i thí

2O5

ơ ở ệ ấ ộ nghi m chè Phú H  cho th y trên c  s  bón 100 kgN/ha, bón 50 Kg P

ể ề ư ừ ấ ừ ệ trong t ng năm không có chênh l ch đáng k  v  năng su t. Nh ng t năm

ả ủ ứ ệ ệ ộ ở th  7 tr  đi thì b i thu tăng lên rõ r t, qua 10 năm hi u qu  c a phân lân t ỏ

ả ủ ệ ệ ắ ắ ỏ ra rõ r t và ch c ch n bình quân 10 năm thì hi u qu  c a phân lân t ra rõ

2O5 làm tăng đ

ắ ắ ượ ệ r t và ch c ch n bình quân 10 năm 1Kg P c 3,5 Kg búp chè

t i.ươ

ủ ứ ế ả K t qu  nghiên c u c a Curxnop(1954) và T.C mgalolisvili (1966)

ề ề ẳ ị ượ Liên xô đ u kh ng đ nh bón lân trên n n N­K làm tăng hàm l ng catechin

ợ ấ ượ ườ ậ trong búp chè, có l i cho ch t l ồ ng chè (Đ ng H ng D t, 2004) [5].

* Bón Kali cho chè

ấ ả ậ ủ ấ ộ Kali có trong t t c  các b  ph n c a cây chè nh t là thân, cành và các

ậ ưở ấ ổ ộ b  ph n đang sinh tr ng. Nó tham gia vào quá trình trao đ i ch t trong cây

­11­

ạ ộ ủ ả ả ỹ làm kh  năng ho t đ ng c a các men tăng, làm tăng kh  năng tích lu  gluxit

ả ữ ướ ủ ế ấ và axit amin, tăng kh  năng gi c c a t n ấ    bào, nâng cao năng su t, ch t

ượ ệ ả ố ị l ng búp, làm tăng kh  năng ch ng b nh, ch u rét cho chè.

ế ế ề ỏ ỏ ụ Thi u kali rìa lá có v t nâu, r ng lá nhi u, búp nh , lá nh .

ữ ơ * Bón phân h u c  cho chè

ố ớ ữ ấ ơ ọ ữ   Đ i v i chè phân h u c  có vai trò r t quan tr ng, nó không nh ng

ự ế ấ ấ ưỡ ệ ả cung c p tr c ti p ch t dinh d ấ   ng cho cây mà còn c i thi n lí tính đ t

ấ ơ ố ế ấ ư ấ ả nh : làm cho đ t t i x p, có k t c u viên làm tăng kh  năng th m và gi ữ

ướ ủ ấ ạ ộ ự ệ ậ ấ n ủ c c a đ t, làm tăng s  ho t đ ng c a các h  vi sinh v t trong đ t, tăng

ấ ầ ưỡ ố ượ thành ph n các ch t dinh d ng: N P K và các nguyên t vi l ng khác

ườ ấ ậ ồ trong đ t (Đ ng H ng D t, 2004) [5].

ộ ố ế ứ ả ướ ế 1.4. M t s  k t qu  nghiên c u trong và ngoài n c liên quan đ n đ ề

tài

ứ ề ộ ố ế ớ 1.4.1. M t s  nghiên c u v  cây chè trên th  gi i

ả Các tác gi CFKozopkin (1950) G.V Lêbêdep (1954,1957) N.X Petino

ứ ủ ậ ấ ệ ớ ỉ ằ b ng nghiên c u c a mình đã cho th y: vùng c n nhi ể ồ   t đ i ch  có th  tr ng

ề ặ ả chè khi t ướ ướ i n c đ u đ n, các tác gi ằ  cho r ng: T ướ ướ i n c cho chè làm

ấ ượ ờ ệ ạ tăng th i gian thu ho ch búp, làm tăng ch t l ấ   ng chè nguyên li u (Lê T t

ươ Kh ng, 1997) [7].

ủ ướ ệ ổ M.K Daraselia (1989) t chè t ợ   ề i làm thay đ i đi u ki n quang h p,

ể ả ễ ạ ổ thay đ i ho t tính các men trong r  chè, k  c  polifenon­oxydaza là men có

ệ ạ ủ ặ ấ ươ m t trong vi c t o tanin c a chè (Lê T t Kh ng, 1997) [9].

ứ ỹ ộ ố ậ ướ ướ ủ ố 1.4.2. M t s  nghiên c u k  thu t t i n c và t g c cho chè ở ệ   t  Vi

Nam

ả ọ ở Theo tác gi Hà Ng c Ngô (1977) [11] ,  t ướ ướ i n c cho chè Vi ệ   t

ầ ầ ượ ứ ạ ạ Nam l n đ u tiên đ ữ c nghiên c u vào nh ng năm 1960 ­ 1961 t i tr i thí

ộ ướ ự ỉ ạ ủ ệ nghi m chè Phú H  d ư i s  ch  đ o c a giáo s  Fridland trên chè 4 tu i ổ ở

­12­

0. K t qu  cho th y t ả

ấ ướ ướ ế ả ượ ừ ộ ố đ  d c 11 i n c đã làm tăng s n l ng chè t 13­

ụ ộ 38% và cho b i thu cao trong các tháng v  Đông.

ủ ế ả ấ ươ ấ ứ K t qu  nghiên c u c a Lê T t Kh ng (1997) [9] cho th y: Các

ặ ế ợ ữ ủ ướ công th c đ ứ ượ ủ ữ ẩ c t gi m, t ướ ướ i n c ho c k t h p gi a t và t i đã tăng

ừ ạ ừ t ỷ ệ  l búp có tôm t 3,7­ 18,7% và tăng t ỷ ệ  l chè lo i A, B lên t 5,0­17,3%,

ượ ừ ượ ấ tăng hàm l ng tanin t 0,7­ 2,1% và làm tăng hàm l ng ch t hòa tan t ừ

1,0­ 1,5%.

ủ ấ ươ ấ ứ Cũng theo nghiên c u c a Lê T t Kh ố   ng (1997) [9] cho th y: Đ n

ở ứ ủ chè vào tháng 12, các công th c có t và t ướ ướ i n ấ   c đã làm tăng năng su t

ụ ừ ứ ừ chè v  Đông và Xuân t 10,4­ 125,1% và đã làm tăng m c thu ­ chi t 5,3­

ủ ớ 67,5% so v i không t , không t ướ ướ i n c.

ủ ụ ơ ố ị ỏ ạ   Theo Chu Th  Th m (2005) [15] thì ph  rác có tác d ng ch ng c  d i,

ữ ẩ ộ ố ủ ấ ố ộ gi m, ch ng xói mòn, tăng đ  mùn, đ  x p cho đ t. Cách ph  rác có th ể

ấ ừ làm tăng năng su t chè t 35­50%.

ứ ủ ễ Theo nghiên c u c a Nguy n Duy Đông (2010) [6] thì vi c t ệ ướ ướ   i n c

ệ ớ ế ợ cho chè qua Đông k t h p v i các bi n pháp t ủ ữ ẩ  gi m và làm đ t tr ấ ướ   c

ủ ấ ừ khi t đã làm tăng năng su t chè t 107,27 – 181,49%. Vi c t ệ ướ ủ ế ợ    k t h p i t

ấ ướ ủ ạ ệ ả ế ệ ố ớ v i làm đ t tr c khi t cho chè đem l i hi u qu  kinh t cao. Hi u s  thu

ứ ủ ứ ề ơ ớ ố ừ – chi c a các công th c  đ u cao h n so v i  đ i ch ng  t 1.270.150 –

ứ ạ ệ ả ồ ế ứ ấ 8.192.150 đ ng. Công th c đ t hi u qu  kinh t cao nh t là công th c 6, có

ứ ạ ồ m c thu – chi đ t 8.192.150 đ ng.

ứ ủ ị ẩ ề ả ễ ỹ Theo nghiên c u c a Nguy n Th  C m M  (2010) [10] v   nh h ưở   ng

ủ ế ưở ể ủ ạ ủ ậ ệ c a v t li u che ph  đ n sinh tr ng, phát tri n c a chè giai đo n TRI 777

ạ ủ ấ ằ ự ậ ộ ỉ ọ t i xã Phú H  t nh Phú Th  thì che ph  đ t b ng xác th c v t cho chè trong

ự ố ớ ạ ưở ụ giai đo n TRI 777 có tác d ng tích c c đ i v i sinh tr ể ủ   ng phát tri n c a

ỉ ố ệ ề ộ ề ả   chè (tăng chi u cao cây, tăng chi u r ng tán, tăng ch  s  di n tích lá, gi m

ụ ượ ắ ồ ờ ế ố ạ ế ủ ấ ố ỏ ạ c  d i ) đ ng th i kh c ph c đ c các y u t h n ch  c a đ t d c.

ườ ậ ồ ượ ư Theo Đ ng H ng D t (2004) [5] ở ướ  n c ta, do l ng m a phân b ổ

ề ượ ả ượ ế không đ u qua các tháng trong năm, l ng chè chi m 70% s n l ng c ả

­13­

ờ ế ụ năm. Trong khi các tháng v  Đông – Xuân, do th i ti ạ t khô h n, nhi ệ ộ  t đ

ả ượ ấ ư ấ ấ ươ th p, cho nên s n l ng chè r t th p, có tháng nh  tháng 1, các n ng chè

ư ạ ầ h u nh  không cho thu ho ch.

ượ ư ạ Trong các tháng có l ạ   ng m a trên 100 mm, thu ho ch búp chè đ t

ả ượ ướ ả ạ trên 10% s n l ỉ ạ   ng chè c  năm. D i 50 mm, thu ho ch búp chè ch  đ t

ướ ả ượ d i 5% s n l ả ng c  năm.

ế ợ ữ ướ ướ ặ ủ ố T ướ ướ i n c cho chè, ho c k t h p gi a t i n c và t g c gi ữ ẩ     m

ưở ố ấ ạ ớ cây chè sinh tr ng t t và làm cho thu ho ch búp v i năng su t cao. Ngay

ệ ộ ấ ờ ế ụ ả c  trong các tháng v  Đông ­ Xuân, nhi t đ  th p, th i ti ẫ   ạ t khô h n v n

ả ượ ấ làm tăng năng su t và s n l ng chè.

ệ ượ ố ớ ế ế Thí nghi m đ ụ c ti n hành đ i v i chè v  Đông ­ Xuân cho k t qu ả

:

ữ ẩ ấ Khi đ ượ ủ ố c t g c, gi m, t ướ ướ i n c làm tăng năng su t chè Đông ­

ừ ế Xuân lên t 10,4% đ n 125,1% làm tăng t ỷ ệ  l búp có tôm lên 3,7 – 18,3%

ượ ượ tăng hàm l ng tanin lên 0,7 – 2,1% tăng hàm l ng chát hòa tan lên 1,0 –

1,5%.

ườ ụ ậ ồ ố ớ Theo   Đ ng   H ng   D t   (2004)   [5]   đ i   v i   cây   chè   v   Đông

ả ệ ộ ấ ạ Xuân,không cho thu ho ch không ph i là do nhi ế   t đ  quá th p, mà do thi u

ướ ẫ ạ ủ ố ẫ ạ n c. Khi đ ượ ướ ướ ầ i n c đ y đ  chè v n t o búp t c t t, v n cho thu ho ch,

ả ụ ụ ệ ằ ậ ạ ạ ớ vì v y, v i m c đích nh m r i v  thu ho ch chè, t o thêm vi c làm cho

ườ ồ ệ ả ng i tr ng chè trong các tháng nông nhàn. Nâng cao hi u qu  kinh t ế ủ    c a

ở ệ ướ ướ ữ ề ơ ườ ế ấ ả s n xu t chè nh ng n i đi u ki n t i n c, ng i ta không ti n hành

ư ữ ơ ố ố   ố đ n chè váo tháng 12, tháng 1 nh  nh ng n i khác, mà đ n chè vào cu i

ụ ể ặ ạ ố tháng 2 ho c cu i tháng 4 đ  thu ho ch thêm v  búp chè Đông Xuân.

­14­

Ả ả ưở ủ ướ ướ ủ ố ế ấ B ng 1.1:  nh h ng c a t ấ    g c đ n năng su t và ch t c, t i n

ượ ạ ọ l ng chè Đông Xuân t ộ ỉ i xã Phú H , t nh Phú Th

l ứ ệ Công th c thí nghi m

So  sánh  % Năng  su tấ   búp  /ha)ạ (t T  lỷ ệ  búp có  tôm (%) T  lỷ ệ  chè lo iạ   A, B  (%) Hàm  ngượ   l tanin (%) Hàm  ngượ   ấ ch t hòa tan (%)

ướ Không t i, không t ủ ố  g c 14,98 100,0 60,2 64,7 33,3 42,4

ủ ố Có t g c không t ướ i 16,54 110,4 69,3 69,7 34,0 41,7

ướ Có t i không t ủ ố  g c 29,62 147,7 47,8 79,5 35,2 43,4

ướ Có t i và t ủ ố  g c 33,72 225,1 78,9 82,0 35,4 43,5

ươ ấ (Lê T t Kh ng, 1997) [9].

Ở ắ ướ ỉ ườ ệ ượ ừ các t nh phía B c n c ta th ng có hi n t ệ   ng th a nguyên li u

ở ế ế ơ ở ụ búp chè ạ    các c  s  ch  bi n vào các tháng v  Hè Thu gây nên tình tr ng

ế ộ ạ ế thi u lao đ ng. Ng ượ ạ c l i, vào các tháng Đông Xuân l ệ   i thi u nguyên li u

ế ự ế ế ả ượ ẫ ộ ộ ấ ch  bi n d n đ n s  gia tăng giá chè đ t ng t khi s n l ả   ng chè th p. S n

ả ụ ụ ệ ấ ạ xu t chè v  Đông Xuân có ý nghĩa r i v  chè, t o vi c làm cho ng ườ ồ   i tr ng

ụ ụ ứ ầ ặ ệ chè, đáp  ng nhu c u tiêu th  chè trong v  Đông Xuân,đ c bi ế   ị t là d p T t

ả ấ ươ ệ Nguyên Đán, nâng cao hi u qu  cây chè (Lê T t Kh ng, 1997) [9].

ả ầ ể ả ụ ệ ấ Tuy nhiên, đ  s n xu t chè v  Đông Xuân có hi u qu  c n chú ý t ớ   i

ữ ề nh ng đi u sau :

ỉ ả ữ ụ ệ ấ ả ­ Ch  s n su t chè v  Đông Xuân trên nh ng di n tích có kh  năng

t ướ ướ i n c.

ờ ướ ấ ừ ệ ả ­ Th i gian t i có hi u qu  nh t t ế  tháng 10 đ n tháng 4.

3/ha, t

ượ ướ ­ L ng n ướ ướ c t ợ i thích h p là 600m ầ i làm 3 l n trong 1

tháng.

ế ặ ố ố ố ­ Ti n hành đ n chè vào cu i tháng 2 ho c cu i tháng 4.

­15­

ừ ệ ố ­ Chú ý phòng tr ư    sâu b nh vào cu i tháng 2, tháng 3 khi có m a

ẩ ộ phùn,  m đ  không khí cao.

ầ ụ ứ ầ ườ ậ ồ ­ Phòng l a r y xanh đ u v  Xuân (Đ ng H ng D t, 2004) [5].

ề ề ơ ồ ướ ầ ư ả ệ N i có đi u ki n v  ngu n n c, kh  năng đ u t ể ế    thì có th  ti n

ấ ướ ộ ẩ ứ ồ hành t ướ ướ i n c cho chè, khi đ   m đ t d ộ   ứ ẩ i 60% s c ch a  m đ ng ru ng

ạ ừ ế ặ ờ (vào các tháng h n, t ể    tháng 11 đ n tháng 4 năm sau ho c các th i đi m

ặ ấ ụ ệ ể ạ ở h n chính v  dài quá 15 ngày m t đ t lô chè khô ki t chuy n sang màu

ắ xám tr ng).

ệ ữ ẩ * Bi n pháp gi m cho chè

ệ ộ ươ ể B  nông nghi p và phát tri n Nông Thôn (2005) [1] ph ng pháp gi ữ

ẩ ủ ỏ ồ ố m cho chè là t c , rác, nilon quanh g c chè. Tr ng cây phân xanh, bóng

ố ỉ ợ ậ ộ mát có đ n t a h p lý. M t đ  cây bóng mát 200­250 cây/ha

ươ ậ ướ ỹ * Ph ng pháp và k  thu t t i

ệ ộ ươ ể B  nông nghi p và phát tri n Nông Thôn (2005) [1] Ph ng pháp

ướ ư ề ặ ớ ướ ặ ố ị ệ ả ộ t i phun m a b  m t v i vòi t i di đ ng ho c c  đ nh cho hi u qu  cao.

ươ ướ ỏ ọ ầ ư ế ồ ướ Ph ng pháp t i nh  gi ầ t yêu c u đ u t cao. N u ngu n n ầ c đ y đ ủ

ươ ướ ể ử ụ có th  s  d ng ph ng pháp t i tràn theo rãnh chè.

ưở ườ ộ ẩ ứ ạ + Cây chè sinh tr ng bình th ứ   ng khi đ   m đ t 85­95% s c ch a

ẩ ấ ướ ộ ẩ ộ ồ ứ ẩ ứ ộ ồ m đ ng ru ng. Khi đ   m đ t d ạ   i 60% s c ch a  m đ ng ru ng, h n

3 n

ầ ướ ả ướ kéo dài c n t i kho ng 200m c/ha.

ả ướ ấ ệ ướ ế ợ ủ ấ ữ ơ ­ Hi u qu  t i r t cao khi t ch t h u c  cho chè (Đ i k t h p t ỗ

ọ ỹ Ng c Qu , 2005) [13].

ế ỏ ạ ủ ố ể ạ ằ ỏ T  g c chè b ng c , rác, cây phân xanh đ  h n ch  c  d i ngay sau

ượ ấ ả ầ ỏ ồ khi tr ng l ng 30 ­40 t n/ha, 2 l n/năm không ph i làm c  còn gi ữ ượ   c đ

ẩ ấ m,  m cho chè.

­16­

ệ ủ ế ớ ỏ ụ ế ề ừ ­ N u không có đi u ki n t ti n hành x i c  v  Xuân t tháng 1­2

ừ ư ỏ ớ ạ ế ụ và v  thu t ớ    tháng 8 – 9, x i s ch đ a c  ra ngoài. Trong năm ti n hành x i

ầ ộ ố 3­4 l n r ng cách g c 30 ­40cm

ượ ế ố ế ơ ả Không đ ừ ỏ c dùng thu c tr  c  cho chè ki n thi t c  b n.

ạ ầ ả ầ ồ ­ T ướ ướ i n c: Sau tr ng và khi h n c n ph i, yêu c u ch t l ấ ượ   ng

ướ ư ầ ỗ ọ ỹ n c nh  yêu c u chè kinh doanh (Đ  Ng c Qu , 2005) [13].

ế ớ ả ấ ệ ỉ 1.5.   Tình   hình   s n   xu t   chè   trên   th   gi i,   Vi t   Nam   và   t nh   Thái

Nguyên

ấ ả 1.5.1. Tình hình s n xu t chè trên th  gi ế ớ i

ế ệ ả ượ ị ườ ủ Chè hi n chi m kho ng 1/3 l ng tiêu dùng c a th  tr ồ ố   ng đ  u ng

ế ớ ị ủ ị ườ ư ế ổ ỉ nóng th  gi i, nh ng ch  chi m 20% t ng giá tr  c a th  tr ng này. Theo

ủ ướ ả ấ đánh giá c a chuyên gia trong các n c s n xu t kinh doanh chè thu c t ộ ổ

ứ ươ ố ế ộ ử ế ỷ ữ ố ch c Nông L ng Qu c t , nh ng năm cu i th  k  20 có trên m t n a dân

ế ầ ướ ề ườ ố ố ế ớ ố s  th  gi i u ng chè. H u h t các n c đ u có ng i u ng chè, trong đó

ả ướ ề ườ ố ứ ụ kho ng 160 n c có nhi u ng i u ng chè. M c tiêu th  chè bình quân

ườ ế ớ ộ ườ ố ầ đ u ng i m t năm trên toàn th  gi i là 0,5kg/ng i/năm và con s  này s ẽ

ờ ớ ữ ễ ả càng tăng lên trong th i gian t i (Nguy n H u Kh i, 2005) [8].

ủ ố ạ ị ườ ướ ứ Theo th ng kê c a Fao t i th  tr ng Châu Âu, các n c Đ c, Anh,

ề ướ ạ ẩ ậ Nga đ u có xu h ng tăng. Trong giai đo n 2009­2010 nh p kh u chè đen

ẽ ừ ứ ấ ủ c a Nga s  tăng t ấ  223.600 t n lên 315.200 t n, m c tăng trung bình hàng

ể ấ ầ ạ ướ năm là 3%. Có th  th y nhu c u tiêu dùng chè t i các n ể c phát tri n đang

ầ ừ ể ả ẩ ườ ẩ chuy n d n t các s n ph m chè thông th ả   ng sang các s n ph m chè

ế ế ề ặ ệ ạ ị ườ ố u ng li n và ch  bi n đ c bi t trong khi t i các th  tr ng Tây Á và Châu

ề ẫ ả ẩ ố Á v n thích dùng các s n ph m chè truy n th ng (w.w.w.viettrade.gov.vn)

[4].

ướ ấ ượ ụ ầ Tr c nhu c u tiêu th  chè ch t l ng cao ngày càng tăng lên các

ướ ả ả ầ ư ấ ấ ộ ề n ẩ c s n xu t và xu t kh u chè bu c ph i đ u t chi u sâu cho các vùng

­17­

ỹ ậ ữ ự ệ ố ặ ơ ả ế c i ti n gi ng, th c hi n nghiêm ng t h n n a các k  th t canh tác, thu hái

ủ ệ ế ấ ấ khi n cho năng su t chè tăng lên rõ r t. Năng su t bình quân c a các n ướ   c

ủ ế ở ạ ấ ơ ả s n xu t chè ch  y u trong h n 10 năm tr  l Ấ   i đây trung bình tăng 48%.  n

ữ ấ ẩ ấ ấ ả ộ ộ ố ớ Đ  là m t trong nh ng qu c gia s n xu t và xu t kh u chè l n nh t th ế

ớ ớ ố ấ ộ ừ ế gi i v i t c đ  năng su t trung bình t năm 1990 đ n nay là 55% theo sau

ấ ố là Srilanka 45%, Trung Qu c 35%, Indonesia 31%. Năm 1991 năng su t chè

ế ớ ế ấ ấ trung bình trên th  gi i là 1,12 t n/ha, đ n năm 2004 năng su t trung bình

ữ ấ ả ễ đã tăng 1,3 t n/ha (Nguy n H u Kh i, 2005) [8].

ả ượ ệ ấ ế ớ ừ Di n tích, năng su t, s n l ng chè trên th  gi i t năm 2002­2009

ượ ể ệ ở ả đ c th  hi n b ng 1.2:

ấ ả ượ ệ ả ế ớ ừ B ng 1.2: Di n tích, năng su t, s n l ng chè th  gi i t năm 2002­

2010

ệ ả ượ Di n tích Năng su tấ S n l ng STT Năm

1 2 3 4 5 6 7 8 9 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 (1000ha) 245,82 250,64 258,20 268,95 274,00 290,64 290,98 301,49 311,75 /ha)ạ (t 12,89 12,86 13,25 13,48 13,38 13,58 13,37 13,10 14,44 (1000 t n)ấ 317,06 322,55 342.18 362,54 366.80 394,81 389,25 395,00 450,21

ồ (Ngu n: Theo FAOSTAT, 2011)[19]

ố ệ ả ượ ấ ố ệ Qua s  li u th ng kê di n tích, năng su t, s n l ng chè trong giai

ạ ừ ấ đo n t năm 2002­2010 cho th y:

ế ớ ệ ề ừ Di n tích chè th  gi i tăng đ u qua các năm t năm 2002­2010. Trong

ở ạ ệ ả ồ 9 năm tr  l ố   i đây di n tích tr ng chè tăng kho ng 1,02­1,03%. Theo th ng

­18­

ế ớ ươ ệ ố ệ kê năm 2005, di n tích chè th  gi i t ng đ i cao, trong đó di n tích chè

ế Châu Á chi m 76,7%, Châu Phi là 8,05%.

ả ấ ấ Qua b ng 1.2 cho th y: Năng su t chè khô trung bình toàn th  gi ế ớ   i

ạ ạ ạ ớ ướ năm 2008 đ t 17,73 t /ha tăng 2,27 t /ha so v i năm 2007. Các n ạ   c đ t

ả Ấ ạ ừ ư ấ ộ ậ năng su t cao nh  Kenya, Nh t B n,  n Đ , Srilanka đ t t 14,97 – 21,93

ạ ỉ ạ ấ ấ ạ t /ha, th p nh t là Myanmar ch  đ t 3,56 t /ha.

ế ớ ấ ạ Năng su t chè th  gi i tăng m nh vào năm 2006 và năm 2007, t ừ

ạ ế ạ ả ầ 13,38 t /ha (năm 2006) đ n 13,58 t /ha (năm 2007 ) và gi m d n vào các

ế ỉ ạ năm ti p theo ch  còn 13,10 t /ha.

ả ượ ừ ấ S n l ng chè tăng nhanh qua các năm t 317,06 (nghìn t n) năm

ư ậ ả ượ ấ ế ớ 2002 lên 450,21 (nghìn t n) năm 2010. Nh  v y s n l ng chè th  gi i đã

ừ tăng 12,4% t ế  năm 2002 đ n năm 2010.

ế ớ ướ ậ ồ Ngày nay trên th  gi ả i có kho ng 40 n c tr ng chè. Chè t p trung

ấ ở ề ướ ệ ồ nhi u nh t ế  Châu Á sau đó đ n Châu Phi. Các n c có di n tích tr ng chè

Ấ ư ộ ố ớ l n nh  Kenia,  n Đ , Trung Qu c, Srilanka…

ả ượ ế ớ ộ ố ướ ả ượ S n l ủ ng chè c a th  gi i và m t s  n c có s n l ng chè cao

ượ ể ệ ả đ c th  hi n qua b ng 1.3:

ả ượ ả ế ớ ộ ố ướ B ng 1.3: Tình hình s n l ủ ng chè c a th  gi i và m t s  n c có

ừ ả ượ s n l ng chè cao t năm 2005­ 2010

ơ ị ấ (Đ n v  tính:1000 T n)

Năm Tên n cướ 2005 2006 2007 2008 2009 2010

Trung Qu cố 953,66 1.047,34 1.183,00 1.257,34 1.375,80 1.467,46

Turkey 217,54 201,86 206,16 1.100,27 198,60 235,00

ộ n ĐẤ 893,00 928,00 949,22 805,18 972,70 991,18

Kenya 328,50 310,58 369,60 345,80 314,10 399.00

Srilanka 317,20 310,80 305,22 318,47 290,00 282,30

ệ Vi t Nam 132,52 151,00 164,00 174,90 185,70 198,46

­19­

Indonesia 177,70 146,85 150,22 150,85 146,44 150,00

ậ ả Nh t B n 100,00 91,80 94,10 94,10 86,00 85,00

Bangladesh 57,58 58,00 58,50 59,00 59,50 60,00

Myanmar 25,00 26,00 26,50 26,50 30,50 32,40

Toàn TG 3.603,19 3.649,17 3.902,88 4.735,96 4.241,12

ồ 4,502,16  (Ngu n: Theo FAOSTAT, 2011) [19].

ề ả ượ * V  s n l ng:

ả ượ ả ấ ế ớ Qua b ng 1.3 cho th y: S n l ng chè trung bình toàn th  gi i năm

ề ả ượ ứ ạ ấ ấ ầ 2008 đ t 4.735.61 t n, tăng 833.080 t n. Đ ng đ u v  s n l ng là Trung

ố ạ ớ ổ ả ượ ấ ế Qu c đ t 1.257.384 t n, chi m 26,5% so v i t ng s n l ng toàn th  gi ế ớ   i.

ả ượ ế ấ ấ ạ ấ S n l ớ ổ   ng th p nh t là Myanmar đ t 26.500 t n, chi m 0,55% so v i t ng

ế ớ ả ượ ủ ệ ế ả ượ s n l ng chè toàn th  gi i. S n l ng chè c a Vi t Nam chi m t ỷ ệ    là l

ớ ổ ả ượ ế ớ 3,69% so v i t ng s n l ng chè toàn th  gi i.

ố ệ ả ấ ướ ệ Qua s  li u b ng 1.1, 1.2 cho th y, hai n ả   c có di n tích và s n

ượ Ấ ấ ộ ố ướ l ng chè cao nh t là  n Đ  và Trung Qu c, cũng là hai n ả c có kh  năng

ế ớ ụ ấ ướ ạ ư ớ tiêu th  chè l n nh t th  gi i. Các n c còn l ỹ i nh  Anh, M , Canada... s ẽ

ị ườ ữ ề ướ ấ ẩ là th  tr ng ti m năng cho nh ng n c xu t kh u chè.

ế ớ ậ ủ ế ở ả ấ ố S n xu t chè trên th  gi i t p trung ch  y u Châu Á. Trong s  10

ướ ề ả ượ ẫ ầ ả ượ ế ả ổ n c d n đ u v  s n l ng (chi m kho ng 90% t ng s n l ng trên th ế

ớ ớ ướ ữ ệ ồ gi i) thì có t i 7 n c Châu Á. Trong nh ng năm qua, di n tích tr ng chè

ế ớ ự ả ư ể ệ ấ th  gi i tăng không đáng k  nh ng năng su t chè có s  c i thi n v ượ ậ   t b c

ả ượ ị ạ ẫ nên s n l ng v n gia tăng. Trong khi đó chè đang b  c nh tranh gay g t t ắ ừ

ạ ồ ố ướ ừ các lo i đ  u ng khác nên giá chè có xu h ả ng gi m t ế    năm 1998­1999 đ n

ữ ễ ả nay (Nguy n H u Kh i, 2005) [8].

ấ ị ướ ể ủ ả 1.5.2. Tình hình s n xu t và đ nh h ng phát tri n c a ngành chè Vi ệ   t

Nam

ả ấ 1.5.2.1. Tình hình s n xu t

­20­

ệ ở ấ ệ ừ ệ Chè là cây công nghi p dài ngày, xu t hi n Vi t Nam t lâu. Tr ướ   c

ỉ ồ ườ ấ đây, nhân dân ch  tr ng trong v n nhà làm bóng mát và l y búp dùng làm

ả ệ ậ ệ ớ ậ ợ ớ ồ ố đ  u ng gi i nhi t. Do có khí h u nhi t đ i gió mùa thu n l ệ   i v i 2/3 di n

ấ ồ ổ ở tích lãnh th  là đ i núi, cây chè đã tr  thành cây mang tính ch t hàng hóa,

ầ ượ ư ở ị ườ ề ả s n ph m chè đã đ c  đ a ra bán nhi u th  tr ng khác nhau. Theo

ủ ố ổ ệ ệ ầ th ng kê c a T ng công ty Chè Vi t Nam, hi n nay có g n m t n a s ộ ử ố

ấ ở ể ạ ồ ỉ ư ỉ t nh, thành tr ng chè nh ng phát tri n m nh nh t các t nh Thái Nguyên,

ủ ồ ệ ọ ơ Tuyên Quang, Yên Bái, Phú Th , S n La, Lâm Đ ng. chè c a Vi t Nam

ượ ố ế ươ ị ặ ư ơ đ c các chuyên gia qu c t đánh giá là có h ng v  đ c tr ng, th m ngon.

ủ ả ậ ẩ ộ Ngoài ra, theo nh n xét s n ph m chè c a vùng M c Châu – Hà Giang có

ấ ượ ươ ươ ộ ổ ế ủ Ấ ớ ch t l ng t ng đ ng v i vùng chè Darjeeling c a  n Đ  n i ti ng trên

ế ớ ề ấ ượ ữ ễ ả toàn th  gi i v  ch t l ng (Nguy n H u Kh i, 2005) [8].

ử ị ệ ạ ể L ch s  phát tri n ngành chè Vi t Nam chia ra các giai đo n :

ạ * Giai đo n 1980­1945

ị ự ị ủ ự ứ ạ ố Giai đo n này nhân dân ta ch u s  áp b c th ng tr  c a th c dân Pháp

ằ ạ ộ ở ớ ỷ ộ   ế k t thúc b ng cu c cách m ng tháng 8, m  ra k  nguyên m i cho dân t c

ồ ở ở ầ ữ ạ ệ ta, công vi c tr ng chè ồ    giai đo n này mang tính kh i đ u. Nh ng đ n

ề ầ ượ ậ ở ọ ớ ươ ệ đi n chè đ u tiên đ c thành l p Tĩnh C ng (Phú Th ) v i di n tích 60

ở ứ ổ ha, ả  Đ c Ph  (Qu ng Ngãi) 230 ha.

ế ệ ớ ả ượ ấ Đ n năm 1938 Vi t Nam đã có 13.405 v i s n l ng là 6.100 t n chè

ủ ế ở ệ ố ắ ộ khô. Di n tích chè phân b  ch  y u vùng B c B  và cao nguyên Trung

B .ộ

ế ệ ạ ả ượ ấ Đ n năm 1939, Vi t Nam đ t s n l ứ   ng 10.900 t n chè khô, đ ng

ứ ế ớ Ấ ụ ậ ả ộ th   6   trên   th   gi ố i   sau   n   Đ ,   Tr ng   Qu c,   Srilanka,   Nh t   B n   và

Indonesia.

Ở ệ ạ ả ấ ị giai đo n này, di n tích chè b  phân tán, s n xu t chè mang tính t ự

ự ấ ậ ơ ỹ ỉ cung, t ầ    c p, k  thu t canh tác thô s , kinh doanh chè ch  mang tính c m

ch ngừ

­21­

ạ * Giai đo n 1945­1954

ử ả ế ề ả ạ ộ ị Nhi u bi n đ ng l ch s  x y ra trong giai đo n này đã gây  nh h ưở   ng

ấ ủ ụ ể ả ả ấ ế ự   đ n s  phát tri n s n xu t c a cây chè. Tình hình s n xu t, tiêu th  chè

ể ả gi m sút kéo theo ngành chè không phát tri n.

ạ * Giai đo n 1954­1990

ợ ị ượ ư ố ạ ắ Sau th ng l i năm 1975, giao l u văn hóa chính tr  đ c n i l ữ   i gi a

ề ượ ộ ươ ệ ộ ắ hai mi n Nam B c. Cây chè đã đ c B  nông nghi p và B  L ự   ng th c,

ệ ượ ự ề ể ề ẩ ạ ị Th c ph m quan tâm. Nhi u đ  án phát tri n nông nghi p đ c ho ch đ nh

ở ả ượ ị ị ế ề  c  hai mi n. Cây chè đ c xác đ nh là cây có giá tr  kinh t ầ    cao, có t m

ế ượ ọ ế ộ ủ quan tr ng trong chi n l ể c phát tri n kinh t , xã h i c a vùng trung du và

ề mi n núi.

ừ ệ ế ừ T  năm 1980 đ n năm 1990 di n tích chè tăng t ế    46 nghìn ha lên đ n

ả ượ ừ ấ 60 nghìn ha (tăng 28%) s n l ng chè tăng t 21,0 nghìn t n lên 32,2 nghìn

ế ế ệ ạ ể   ấ t n khô (tăng 53,3%). Giai đo n này ngành công nghi p ch  bi n phát tri n

ế ế ề ạ ớ ượ m nh v i nhi u nhà máy ch  bi n chè xanh, chè đen đ ậ c thành l p v i s ớ ự

ế ế ủ ế ỡ ủ ẩ ả ố giúp đ  c a Liên Xô (cũ), Trung Qu c. s n ph m ch  bi n ch  y u đ ượ   c

ẩ ấ xu t kh u sang Liên Xô (cũ) và Đông Âu.

ế ạ * Giai đo n 1990 đ n nay

ầ ư ư ữ ế ề ầ ơ Nh ng năm g n đây có nhi u c  ch  chính sách  u tiên đ u t phát

ể ượ ả ồ tri n ngành chè. Cây chè đ ủ   c coi là cây tr ng xóa đói gi m nghèo c a

ề ộ nhi u h  nông dân.

ả ượ ạ ấ ủ ệ Trong giai đo n này di n tích, năng su t, s n l ng chè c a Vi ệ   t

ừ Nam t năm 2005­2009.

ấ ả ượ ệ ả ủ ệ B ng 1.4: Di n tích, năng su t, s n l ng chè c a Vi t Nam

ừ t năm 2005­2010

ệ ả ượ Di n tích Năng su tấ S n l ng Năm (1000ha) (t /ha)ạ (100t n)ấ

­22­

97,70 13,56 132,52 2005

102,10 14,79 151,00 2006

107,40 15,27 164,00 2007

108,80 15,94 173,50 2008

111,60 16,64 185,70 2009

113,20 17,53 198,46 2010

ồ (Ngu n: Theo FAOSTAT, 2011) [19].

ủ ả ấ ấ ồ ệ ệ Qua b ng 1.4 cho th y: Di n tích đ t tr ng chè c a Vi t Nam tăng

ữ ế ạ ả ạ trung   bình  trong  nh ng   năm   2005   đ n  2007.   Sau  đó   l i   gi m   m nh  t ừ

ẹ ỉ 107,40 ha (năm 2007) ch  còn 108,80ha (năm 2008) và tăng nh  vào năm

2009 là 11,16ha.

ư ệ ấ ồ ạ ả Tuy di n tích tr ng chè gi m nh ng năng su t chè l ề i tăng đ u qua

ừ ạ ớ ạ các năm. T  13,56 t /ha (năm 2005) lên t i 16,64 t /ha (năm 2009).

ả ượ ấ Do năng su t chè hàng năm tăng nên s n l ớ ố   ng chè cũng tăng v i t c

ộ đ  trung bình trong 5 năm (2005­2009).

ủ ấ ệ ệ ồ Năng su t chè c a Vi t Nam tăng lên trong khi di n tích tr ng chè l ạ   i

ộ ượ ậ ủ ề ế ề ả ặ ể ệ gi m đi. Đi u này th  hi n nhi u m t ti n b  v t b c c a ngành chè

ệ ề ầ ư ố ự ậ ố ộ ỹ Vi t Nam v  đ u t gi ng, v n, k  thu t thâm canh, năng l c cán b  công

ấ ượ ờ ớ ướ nhân viên, ch t l ng chè …so v i th i kì tr c đây.

ệ ộ ố ườ ấ ạ Vi t Nam đã có m t s  v ấ n chè đ t năng su t 20­25 t n/ha, hàng

ấ ấ ngàn ha có năng su t bình quân trên 12 t n/ha. Tuy nhiên năng su t v ấ ườ   n

ủ ướ ộ ố ướ ấ ớ ế ớ ư chè c a n c ta còn th p xa so v i m t s  n c trên th  gi i nh  Kenya,

Ấ ậ ả ấ ộ ủ Ấ   n Đ , Nh t B n, Srilanka… Trong khi năng su t chè bình quân c a  n

ạ ừ ộ ớ ạ ủ ấ Đ , SriLanka, Kenya đ t t 15­20 t n/năm thì c a ta m i đ t bình quân

ủ ư ấ ầ ấ ấ ạ ch a đ y 10 t n/ha. Nguyên nhân chính c a năng su t chè đ t th p là do

ủ ả ướ ề ế ệ ằ ồ ầ h u h t di n tích chè c a c  n ố c đ u tr ng b ng gi ng chè Trung du, chè

ư ề ệ ầ ủ Shan và PH1. Vi c chăm sóc chè c a bà con ph n nhi u ch a đúng quy

­23­

ữ ơ ượ ử ụ ủ ế ạ trình, phân h u c  ít đ ơ   c s  d ng, ch  y u bón phân đ m, lân, kali đ n

ế ườ ệ ố ủ ợ ứ ị ế ẫ ộ đ c d n đ n v n chè b  chai c ng. H  th ng th y l ầ i kém, h u h t các

ủ ộ ư ủ ế ờ ượ ồ đ i chè ch a ch  đ ng n ướ ướ c t i mà ch  y u trông ch  vào l ng m a t ư ự

ả ượ ữ ạ ấ ị ả nhiên nên vào nh ng năm khô h n, năng su t và s n l ng chè b  gi m sút

ữ ễ ả ớ l n (Nguy n H u Kh i, 2005) [8].

ị ướ 1.5.2.2. Đ nh h ể ng phát tri n ngành chè

ệ ự ứ ề ế ề ộ Căn c  vào đi u ki n t nhiên, kinh t ể    ­ xã h i, ti m năng phát tri n

ề ấ ậ ườ ơ ở ậ ệ ậ ngành chè v  đ t đai, khí h u, con ng ấ ỹ i, c  s  v t ch t k  thu t hi n có;

ế ượ ứ ế ộ ủ ấ ướ căn c  vào chi n l ể c phát tri n kinh t ­ xã h i c a đ t n c, ngành chè

ủ ươ ề ư ể đã đ  ra ch  tr ng phát tri n cho cây chè nh  sau:

ự ộ ế ự ầ Xây d ng ngành chè là m t ngành kinh t ệ    có t m vóc trong s  nghi p

ư ự ệ ệ ể phát tri n nông nghi p và nông thôn cũng nh  trong s  nghi p CNH­HĐH

ấ ướ ườ ố ứ ạ ộ ố ầ ứ ả ủ c a đ t n c theo đ ng l i c  Đ i h i Đ ng toàn qu c l n th  VIII đã

ầ ả ề đ  ra. Ngành chè c n ph i:

ộ ế ể ọ ế + Là m t ngành kinh t ệ  mũi nh n trong vi c phát tri n kinh t ­ xã

ề ộ ở h i trung du và mi n núi.

ủ ứ ầ ướ ấ + Đáp  ng đ  nhu c u tiêu dùng chè trong n ẩ c, xu t kh u ngày càng

ở ộ ề ấ ả ể nhi u và có tích lũy đ  tái s n xu t m  r ng.

ố ạ ệ ầ ư ộ + Góp ph n vào vi c phân b  l i lao đ ng và dân c , thu hút ngày

ệ ệ ệ ề ề ả ậ ộ ạ   càng nhi u lao đ ng, c i thi n thu nh p, đi u ki n làm vi c và sinh ho t

ườ ặ ộ ệ ồ cho ng i lao đ ng, đ c bi ộ   t cho vùng sâu, vùng xa, vùng đ ng bào dân t c

ể ố thi u s .

ấ ố ủ ệ ầ ả ọ ồ + Góp ph n ph  xanh đ t tr ng đ i núi tr c và b o v  môi sinh.

ệ ể ụ ể ệ ắ ọ ọ + Chú tr ng vi c phát tri n khoa h c công ngh  đ  kh c ph c nh ượ   c

ệ ế ể ụ ể đi m và y u kém hi n nay. C  th :

­24­

ệ ớ ư ể ồ ­ Đ a công ngh  m i vào kinh doanh và phát tri n đ i chè.

ế ế ự ệ ạ ọ ổ ợ ớ ­ L a ch n lo i hình công ngh  ch  bi n thích h p, đ i m i bao bì,

ấ ượ ể ẫ ẩ m u mã, đ  nâng cao ch t l ấ ng chè xu t kh u.

ữ ả ố ở ể ợ ồ ọ ­ Có nh ng gi i pháp thích h p đ  thu hút m i ngu n v n trong và

ướ ụ ụ ụ ễ ể ằ ngoài n ữ   c nh m ph c v  cho m c tiêu phát tri n cây chè (Nguy n H u

ả Kh i, 2005) [8].

ủ ỉ ấ ả 1.5.3. Tình hình s n su t chè c a t nh Thái Nguyên

ổ ế ủ ấ ả ệ Thái Nguyên là vùng s n xu t chè n i ti ng c a Vi t Nam. Xét v ề

ả ướ ứ ệ ớ di n tích, Thái Nguyên là vùng chè l n th  hai c  n c (trên 17.000 ha) sau

ả ướ ư ế ẫ ầ ồ ỉ ỉ t nh Lâm Đ ng. Th  nh ng Thái Nguyên là t nh d n đ u c  n ề ả   c v  s n

ượ ớ ầ ề ấ ặ l ng chè v i g n 172.000 t n/năm. Đi u đ c bi ệ ơ ạ t h n t ệ i 9/9 huy n thành

ị ủ ườ ế ế ề ồ th  c a Thái Nguyên, ng i dân đ u tham gia tr ng chè và ch  bi n chè.

ế ạ ượ ề ấ ấ ư Chè Thái Nguyên có th  m nh đ ậ   c thiên nhiên  u đãi v  ch t đ t, khí h u

ợ ớ ườ ỹ ộ thích h p c ng v i đó ng ậ i dân làm chè có k  thu t chăm sóc, thu hái và

ụ ế ế ế ế ủ ả ấ ằ ề   ữ ch  bi n chè r t tinh x o, b ng nh ng công c  ch  bi n th  công truy n

ẹ ả ạ ẩ ố ươ ố ơ th ng, đã t o nên s n ph m trà cánh đ p, h ị ố ng th m, v  c m, u ng “có

ọ ặ ớ ị ượ ư ừ ả ậ h u” v i v  chát v a ph i, đ m ng t đ c tr ng (w.w.w.trathai.net) [14].

ề ả ấ ở ụ Ngh  s n xu t chè Thái Nguyên đã tích t ạ    hàng trăm năm nay đã t o

ề ả ừ ữ ề ế ấ ố thành nh ng làng ngh  s n xu t chè truy n th ng. T  năm 2008 đ n 2011

ế ế ề ả ấ ượ ỉ Thái Nguyên đã có 52 làng ngh  s n xu t, ch  bi n chè đ c UBND t nh ra

ế ị ữ ề ề ậ ừ ắ quy t đ nh công nh n làng ngh . Nh ng làng ngh  này t ề    lâu đã g n li n

ả ắ ủ ộ ỉ ậ ớ   v i văn hóa mang đ m b n s c c a các dân t c t nh Thái Nguyên. Năm 2010,

ủ ộ ả ề ả ố s lao   đ ng   c a   c làng   ngh vào   kho ng   35.900   ng ườ   i

(w.w.w.vietrade.gov.vn) [4].

ủ ỉ ấ ả ượ ể ệ ả Tình hình s n su t chè c a t nh Thái Nguyên đ c th  hi n qua b ng

­25­

ủ ỉ ả ả ấ B ng 1.5: Tình hình s n xu t chè c a t nh Thái Nguyên

ừ t năm 2005 – 2010

ệ ả ượ Di n tích Năng su tấ S n l ng Năm (ha) (Kg/ha) (t n)ấ

2005 16.446 66.42 93.871

2006 16.985 88.60 129,905

2007 17.546 90.37 148.906

2008 17.732 98.80 152.463

2009 18.021 108.20 158.700

2010 17.660 107.00 171.900

ồ ố ỉ (Ngu n:Niên giám th ng kê t nh Thái Nguyên năm 2011) [2].

ụ ủ ế ố ỉ Theo báo cáo c a C c th ng kê t nh Thái Nguyên [3], đ n năm 2010,

ả ượ ấ ả ướ c  n c có 131.487 ha chè, s n l ấ   ng trên 165 nghìn t n chè khô, xu t

ệ ạ ẩ ả ộ ả ế kh u đ t 133,150 tri u USD/năm, gi ấ ủ   i quy t cho 400.000 h  s n xu t c a

ả ướ ỉ ệ ỉ 35 t nh trong c  n c. Riêng t nh Thái Nguyên năm 2010, di n tích chè toàn

ấ ươ ạ ạ ả ượ ỉ t nh có 17.660 ha, năng su t chè búp t i đ t 107 t /ha, s n l ng chè búp

ươ ặ ả ấ t ữ i 171.900 t n.Thái Nguyên có nh ng vùng chè đ c s n, cho ch t l ấ ượ   ng

ệ ơ ặ cao, đ c bi t th m ngon.

ệ ả ủ ứ ậ ấ ố   Nh n th c rõ vai trò c a vi c s n xu t chè an toàn có ý nghĩa s ng

ố ớ ể ạ ỉ còn đ i v i cây chè, t nh Thái Nguyên đã và đang tri n khai quy ho ch vùng

ơ ở ệ ấ ỉ ị ả s n xu t chè an toàn trên đ a bàn toàn t nh làm c  s  cho vi c thu hút đ u t ầ ư

ấ ượ ấ ự ả ị ả s n xu t chè hàng hóa ch t l ấ   ng, giá tr  cao; xây d ng vùng s n xu t

ệ ướ ữ ơ ạ ế ử ụ nguyên li u chè an toàn theo h ng h u c , h n ch  s  d ng phân bón vô

ấ ừ ự ụ ả ấ ơ c , hóa ch t tr  sâu, áp d ng quy trình th c hành s n xu t nông nghi p t ệ ố   t

ủ ề ế ẩ ả ẩ ả GAP. Cũng vì th  100% s n ph m c a làng ngh  chè là s n ph m chè

ụ ố ở ị ườ ấ ộ ị ấ ẩ ạ s ch, chè xanh cao c p, tiêu th  t th  tr t ng n i đ a và xu t kh u. Tuy

ị ư ươ ẫ ứ nhiên, giá tr  thu đ ượ ừ c t chè v n còn ch a t ủ   ớ ề ng x ng v i ti m năng c a

­26­

ươ ầ ẩ ấ ả ẩ ướ ỉ ị đ a ph ng. Đa ph n, các s n ph m tra xu t kh u ra n ẫ c ngoài v n ch  là

ư ả ẩ ầ ậ chè đen, ch a có các s n ph m trà xanh. Do v y, Thái Nguyên c n xây

ể ả ể ệ ấ ậ ự d ng các vùng nguyên li u vùng chè t p trung đ  có th  s n xu t ra đ ượ   c

ị ườ ề ạ ấ ướ nhi u lo i trà khác nhau cung c p cho th  tr ng các n c trên th  gi ế ớ   i

(w.w.w.18thang4.com) [12].

ạ ừ ỉ ủ ệ ấ ả ằ 1.5.4. Tình hình s n xu t chè c a xã La B ng, huy n Đ i T , t nh Thái

Nguyên

ế ả ạ ẩ ọ Cây chè là cây kinhh t mũi nh n, là cây t o ra s n ph m hàng hóa v ừ

ụ ộ ị ừ ệ ệ ẩ ấ xu t kh u, v a tiêu th  n i đ a. Di n tích toàn huy n có 5.124ha, trong đó

ả ượ ươ ạ chè kinh doanh có 4.470 ha, hàng năm cho s n l ng búp t i đ t trên 30

ạ ừ ủ ấ ệ   nghìn t n. Cây chè c a Đ i T  nói riêng và Thái Nguyên nói chung hi n

ấ ượ ừ ệ ả ố nay không ng ng c i thi n ch t l ng. Gi ng chè Trung Du cũ cho năng

ấ ượ ấ ấ ạ ầ ượ su t th p và ch t l ng kém c nh tranh đang d n đ ế ằ   c thay th  b ng

ữ ữ ố ớ nh ng gi ng chè m i LDP1,TRI 777, Bát Tiên… là nh ng cây chè đã đ ượ   c

ọ ọ ừ ệ ứ ệ ệ nghiên c u và ch n l c t ứ  vi n nghiên c u cây chè Vi t Nam, Vi n khoa

ấ ớ ấ ượ ệ ố ố ọ h c nông nghi p. Các gi ng chè này năng su t l n và ch t l ng t t đang

ấ ượ ầ ệ ầ góp ph n nâng cao ch t l ng nguyên li u đ u vào cho các nhà máy chè

ờ ạ ậ ố ơ ườ ặ ồ ệ ồ đ ng th i t o thu nh p t t h n cho ng i tr ng chè. Đ c bi t trong lĩnh

ộ ố ộ ụ ệ ệ ọ ồ ọ ự ứ v c  ng d ng công ngh  sinh h c trong tr ng tr t, hi n nay m t s  h  gia

ầ ư ể ấ ạ ạ ệ ạ ủ đình kinh doanh cá th  cũng r t m nh d n đ u t làm ch  công ngh  t o ra

ườ ố ấ ớ ệ ọ ữ nh ng v ố n gi ng t t có quy mô r t l n và chuyên nghi p. H  còn tham

ấ ả ố ươ ứ ể ợ gia s n xu t cây gi ng cho ch ng trình h p tác phát tri n Đ c Deutscher

ượ ủ ổ ứ Entwicklungs Dients (DED) đ c các chuyên viên c a t ch c này đánh giá

ệ ể ả ấ ố ồ ể   cao. Ngành s n xu t cây chè và gi ng cây tr ng hi n đang có th  là đi m

ạ ừ ủ ệ ạ ể ậ ồ sáng c a nông nghi p Đ i T  đem l i ngu n thu nh p đáng k  cho ng ườ   i

ữ ầ dân trong nh ng năm g n đây (w.w.w.wkipedia.org) [17].

ằ ị ị ế ọ ớ ẳ Cây chè La B ng kh ng đ nh v  trí kinh t mũi nh n cùng v i Tân

ươ ằ ồ ỷ ượ ạ C ng (T.P Thái Nguyên), Tr i Cài (Đ ng H )… La B ng đ c đánh giá

­27­

ấ ả ặ ệ ủ ướ là vùng s n xu t chè ngon đ c bi t c a Thái Nguyên. Tr ờ ố   c kia, đ i s ng

ế ủ ườ ủ ế ự ồ kinh t c a ng i dân ch  y u d a vào cây lúa và tr ng màu. Do đó, La

ạ ừ ự ủ ế ệ ề ẫ ằ ệ   B ng v n luôn x p vào xã mi n núi nghèo c a huy n Đ i T . Th c hi n

ổ ơ ấ ắ ợ ể ậ ắ ế ề ồ chuy n đ i c  c u cây tr ng, v t nuôi, n m b t l ậ   i th  ti m năng khí h u

ầ ư ẻ ọ ể ố ằ mát m , xã La B ng đã ch n đ u t ồ    phát tri n cây chè – v n là cây tr ng

ị ỏ ủ ị ủ ễ ề ố ọ ỏ truy n th ng c a xã đã b  b  ng . Theo ông Nguy n Ng c Thép, Ch  t ch

ể ệ ằ ằ ị ồ   UBND xã La B ng. h ng năm vi c chuy n d ch mô hình chè cũ sang tr ng

ả ạ ớ ố ố ị ế chè m i, c i t o gi ng chè cũ sang gi ng chè có giá tr  kinh t cao… đ ượ   c

ỳ ọ ủ ế ả ộ ị ư đ a vào ngh  quy t Đ ng b , HĐND trong các k  h p c a xã. Xã cũng đã

ướ ế ố ỗ ằ ậ ộ ố ừ t ng b c thay th  gi ng chè già c i b ng các gi ng chè nh p n i nh ư

ệ Long Vân, Keo Âm Tích, Phúc Vân Tiên, Bát Tiên…Ngoài vi c nâng cao

ấ ượ ấ ố ườ ề ọ năng su t và ch t l ng gi ng chè, xã còn giúp ng i dân v  khoa h c k ỹ

ạ ổ ả ậ ợ ị ướ ẫ thu t trong qu n lý d ch h i t ng h p, h ng d n chăm sóc cây chè, s ử

ệ ự ả ậ ằ ố ự ụ d ng thu c b o v  th c v t…Xây d ng chè La B ng thành vùng chè an

toàn (w.w.w.wkipedia.org) [17].

ủ ệ ệ ồ Hi n nay, di n tích tr ng chè c a toàn xã là 225ha năm 2012, tăng lên

ớ ướ ầ ệ ồ ỉ ạ ấ g p 3 l n so v i tr c kia, di n tích tr ng lúa và hoa màu ch  còn l i 160ha.

ấ ạ ườ Năng su t chè bình quân là 90 t ờ ồ /ha. Nh  tr ng chè ng ậ   i dân có thu nh p

ừ ệ ồ ờ bình quân t ể    1,5­2 tri u đ ng/tháng. Do giá chè Trung Du cùng th i đi m

ơ ừ ộ ế ồ ồ ậ thì giá chè nh p n i cao h n t ậ    30 nghìn đ ng đ n 60 nghìn đ ng/kg th m

ờ ố ệ ạ ồ ườ ả chí có lo i chè chênh l ch c  100 nghìn đ ng. Đ i s ng ng i dân đ ượ   c

ướ ỷ ệ ộ ừ ả ố ừ t ng b c nâng lên. T  l h  nghèo trong xã gi m xu ng theo t ng năm.

ộ ổ ố ộ ệ ố ọ Hi n 95% s  h  có nhà kiên c  100% các em trong đ  tu i đi h c đ ượ   c

ườ ế đ n tr ng(w.w.w.wkipedia.org) [17].

­28­

ươ

Ch

ng 2

Ộ

ƯƠ

Ứ

N I DUNG VÀ PH

NG PHÁP NGHIÊN C U

ờ ế ể ị 2.1. Đ a đi m và th i gian ti n hành

ể ệ ị ượ ệ ạ ự ằ ­ Đ a đi m: Thí nghi m đ c th c hi n t i xón Lau Sau, xã La B ng,

ạ ừ ỉ ệ huy n Đ i T , t nh Thái Nguyên

ụ ế ờ ­ Th i gian ti n hành: V  Đông ­ Xuân năm 2012 (tháng 1 năm 2012

ế đ n tháng 5 năm 2012).

ứ ộ 2.2. N i dung nghiên c u

ệ ự ề ộ ủ ỉ ộ ­ Đi u ki n t ế ả    nhiên, xã h i c a t nh Thái Nguyên tác đ ng đ n s n

ấ xu t chè.

ưở ủ ả ­ Đánh giá kh  năng sinh tr ng c a chè TRI777 đ ượ ủ ố c t ằ    g c b ng

ậ ệ ủ các v t li u t khác nhau.

ế ố ấ ấ ủ ấ ­  Đánh  giá các y u t c u thành năng su t  và  năng su t  c a chè

ậ ệ ủ TRI777 đ ượ ủ ằ c t b ng các v t li u t khác nhau.

ậ ộ ủ ầ ế ễ ọ ọ ỗ ­ Theo dõi di n bi n m t đ  c a r y xanh, b  xít mu i và b  cánh t ơ

ậ ệ ủ ủ c a chè TRI777 đ ượ ủ ằ c t b ng các v t li u t khác nhau.

ươ ứ 2.3. Ph ng pháp nghiên c u

ươ ộ ồ 2.3.1. Ph ệ ng pháp thí nghi m đ ng ru ng

ệ ứ ả ưở ủ * Thí nghi m 1: Nghiên c u  nh h ệ ng c a bi n pháp t ủ ố ớ  g c t i sinh

ưở tr ấ ủ ng và năng su t c a chè TRI 777

ể ệ ẫ ố ố ứ   Thí nghi m b  trí theo ki u kh i ng u nhiên hoàn toàn có 3 công th c

ắ ạ ầ và 3 l n nh c l i

ạ ỏ ủ ơ ứ ấ Công th c 1: T  r m, r ,c  (25 t n/ha)

ủ ộ ứ ấ Công th c 2: T  gu t (25 t n/ha)

­29­

ủ ứ ấ Công th c 3: T  thân cây ngô (25 t n/ha)

ứ ủ ứ ố Công th c 4: Không t (Đ i ch ng)

ơ ồ ệ S  đ  thí nghi m:

ệ ả ả D i b o v

II I III

3 2 1

ệ v   o ả b   i

ệ v   o ả b   i

ả D

ả D

2 1 4

1 4 3

4 3 2

ệ ả ả D i b o v

ề ệ ­ Chi u dài ô thí nghi m: 20m

ố ầ ắ ạ ­ S  l n nh c l i: 3

ệ ổ ố ­ T ng s  ô thí nghi m: 3×4=12(ô)

2 t

ứ ộ ủ ậ ệ ươ ươ + M c đ  ph  (v t li u khô) 2,5kg/m ng đ ấ ng 25 t n/ha

ể ị * Xác đ nh đi m theo dõi

ề ỉ ưở ọ ỗ ­ Đo các ch  tiêu v  sinh tr ệ   ng: Ch n 3 cây trên m i ô thí nghi m

ề ộ ề ế ỉ ườ ố ti n hành đo các ch  tiêu chi u r ng tán, chi u cao cây, đ ng kính g c.

ế ố ấ ề ể ế ấ ỉ ­ Đ  đo đ m các ch  tiêu v  năng su t và các y u t c u thành năng

ỗ ứ ế ế ấ ươ ậ ị su t, ti n hành đo đ m theo m i l a hái theo ph ng pháp hái san tr t đ nh

ộ ầ ề ấ ỉ ỳ k  10 ngày hái m t l n. theo dõi các ch  tiêu v  năng su t và các y u t ế ố ấ    c u

thành năng su t.ấ

ươ ủ ẩ ả ậ Hái san tr t: Trên n ố ng chè có kho ng 30% s  búp đ  tiêu chu n thì

ừ ạ ậ ừ ở hái (hái 1+ tôm 2 lá th t, tháng 3, 4 ch a l i 2 lá, tháng 5 tr  đi ch a 1 lá

ữ ậ ạ ế ụ ưở ợ th t), nh ng búp còn l i ti p t c sinh tr ng và hái đ t sau.

ươ 2.3.2. Ph ng pháp theo dõi

­30­

ề ỉ ưở 2.3.2.1. Ch  tiêu v  sinh tr ng

ắ ạ ủ ứ ế ọ ỗ ỗ ầ Trên m i l n nh c l i c a m i công th c ch n 3 cây ti n hành đo

ỉ ế đ m theo các ch  tiêu sau:

ề ộ ệ ệ ạ ọ ặ   + Chi u r ng tán (cm): Ch n 3 cây chè đ i di n cho ô thí nghi m.Đ t

ướ ớ ọ ừ th c vuông góc v i hàng chè, trên tán cây chè đã ch n đo t mép là bên trái

ề ộ ế ả ủ   cây chè đ n mép là bên ph i cây chè. Chi u r ng tán chè là trung bình c a 3

ầ ướ ệ cây chè. Đo 2 l n, tr c và sau khi làm thí nghi m.

ề ừ ặ ấ ế ỉ ưở + Chi u cao cây (cm): Đo t m t đ t đ n đ nh sinh tr ủ ng c a cây.

ỗ ầ ắ ạ ủ ữ ệ ệ ạ ọ Ch n nh ng cây chè đ i di n cho ô thí nghi m, m i l n nh c l ộ   i c a m t

ủ ứ ề ầ   công th c đo 3 cây. Chi u cao cây là trung bình c a 3 cây chè. Đo 2 l n,

ướ ệ tr c và sau khi làm thí nghi m.

ườ ệ ệ ạ ọ + Đ ng kính thân (cm): Ch n 3 cây chè đ i di n cho ô thí nghi m. Đo

ổ ễ ở ữ cách c  r  5­10cm, nh ng cây phân cành ngay t ừ ổ ễ ườ  c  r  đ ng kính cành chè

ổ ễ ấ ướ ẹ ề to nh t cách c  r  5­6 cm. Dùng th ớ   c k p panme đo hai chi u vuông góc v i

ầ ướ ủ ấ ầ ị nhau l y giá tr  trung bình c a các l n đo. Đo 2 l n t c và sau khi làm thí

nghi m.ệ

ề ả ấ ủ ỉ 2.3.2.2. Ch  tiêu v  kh  năng cho năng su t c a chè TRI 777

ố ượ ệ ở ỗ ầ ứ ỗ + Kh i l ng búp (g/búp): M i công th c thí nghi m ắ    m i l n nh c

ạ ấ ư ề ề ả ả ộ l i l y 100 búp, b o qu n trong túi nilon đ a v  phòng. Tr n đ u m u ẫ ở

ắ ạ ớ ể ầ các l n nh c l ố   i v i nhau sau đó cân và chia cho 300 búp đ  tính kh i

ượ l ng 1 búp.

ố ượ Kh i l ng  1 búp (g) ng 300 búp Kh i l

ố ượ            300

2/l a hái): S  d ng khung 25×25cm ti n hành

ậ ộ ố ử ụ ứ ế + M t đ  búp (s  búp/m

ệ ế ặ ỗ ọ ố ể ế đ m trên m i ô thí nghi m ch n 5 đi m theo dõi trên m t tán, đ m s  búp

trong khung.

­31­

ề ừ ứ ế ỉ ưở + Chi u dài búp 1 tôm 2 lá: Đo t nách lá th  3 đ n đ nh sinh tr ng.

ỗ ứ ắ ạ ủ ẫ ầ ọ ỗ M i l a hái, ch n ng u nhiên 30 búp/ô×3 l n nh c l ứ   i c a m i công th c

ủ ể đ  đo, búp đ  1 tôm 2 lá.

ấ ươ ỗ ứ ộ ố + Năng su t búp t i trong m i l a hái (kg): Cân toàn b  s  búp hái

ượ ắ ạ ầ ấ đ c, tính trung bình năng su t 3 l n nh c l ấ i là năng su t bình quân ở ỗ    m i

ứ l a hái.

ỷ ệ ặ ạ + T  l búp mù: Búp mù là lo i búp không có tôm ho c tôm không rõ,

ưở ở ạ ủ ỉ đ nh sinh tr ng đang ỉ  tr ng thái ng  ngh .

ươ ươ ế ẫ ị Ph

ng pháp xác đ nh: Cân ng u nhiên 100g búp chè t ầ ổ   i, đ m t ng ố ố ồ ố ố s  búp, s  búp có tôm và s  búp không có tôm r i quy ra ph n trăm s  búp

ỗ ứ theo m i l a hái:

BM (%) = X 100

ổ ố T ng s  búp mù ố ổ T ng s  búp ỗ ầ ươ ủ ươ ấ ấ i trên

+ Năng su t búp t ệ i c a m i l n hái: Theo dõi năng su t lúp t ụ ạ ươ ủ ệ các ô thí nghi m tính ra t i/ha trên các thí nghi m c a v  Đông ­ búp t

Xuân

ể ả ỏ ạ 2.3.2.3. Theo dõi kh  năng ki m soát c  d i

ố ượ ỏ ạ ộ ố ỏ ổ ỗ + Kh i l

2 m i ô l y 4 đi m, ể   ấ 2/l nầ

ng c  d i: Nh  toàn b  s  c  trên 1m ố ượ ỏ ủ ể ổ ng c  c a các đi m sau đó quy đ i ra kg/m

ễ ế ơ ọ ọ ỗ

tính trung bình kh i l nh .ổ ậ ộ ủ ầ 2.3.2.4. Theo dõi di n bi n m t đ  c a r y xanh, b  xít mu i, b  cánh t ậ ộ ủ ầ ễ ế ọ ỗ ọ ơ

­ Theo dõi di n bi n m t đ  c a r y xanh, b  xít mu i, b  cánh t ể ấ ầ ổ ỳ ị

ề ạ

theo đi m. Theo dõi đ nh k  10 ngày 1 l n, theo dõi b  sung khi th y sâu ệ b nh phá h i nhi u. ề ậ ộ ầ ứ ề ể ọ ỗ Đi u tra m t đ  r y xanh trên m i công th c ch n 5 đi m đi u tra 5

ướ ể ầ ỏ c 35 × 25cm có tráng d u h a, đ  nghiêng

ậ ồ ế ầ ạ ở rìa tán, đ p m nh 3 đ p r i đ m r y trong khay và tính trung bình

khay, dùng khay nhôm kích th 450  ậ con/ khay theo công th c ứ

ậ ộ ầ M t đ  r y xanh = Σ ầ Σ ề R y đi u tra ề khay đi u tra

­32­

ậ ộ ọ ề ơ ể ể ỗ Đi u tra m t đ  b  cánh t : Hái 5 đi m chéo góc m i đi m 20 búp

ề ế ố ọ ơ đem v  đ m s  b  cánh t ừ  trên t ng búp.

ậ ộ ọ ứ ề ề ỗ ỗ ể   Đi u tra m t đ  b  xít mu i: Trên m i công th c đi u tra 5 đi m

ứ ề ể ỗ chéo góc m i đi m hái 20 búp mang v  phòng nghiên c u và tính t ỷ ệ    % l

ị ạ ứ búp b  h i theo công th c

ố ị ạ S  búp b  h i ị ạ  Búp b  h i(%) = X 100 Σ ố ề S  búp đi u tra

ươ ố ệ 2.3.3. Ph ử ng pháp x  lý s  li u

ố ệ ượ ươ ườ ­ Các s  li u đ c tính toán theo ph ố ọ ng pháp s  h c thông th ng.

ả ủ ệ ế ượ ổ ử ầ ợ ­ K t qu  c a thí nghi m đ ề   c t ng h p và x  lý trên ph n m m

IRRISTAS 5.0.

ươ Ch ng 3

Ả Ả Ậ Ế K T QU  VÀ TH O LU N

ệ ự ế ộ ủ ỉ ề 3.1. Đi u ki n t nhiên, kinh t xã h i c a t nh Thái Nguyên

ị ị 3.1.1. V  trí đ a lý

ộ ỉ ở ắ ệ ủ ế ớ Thái Nguyên là m t t nh Đông B c Vi t Nam, ti p giáp v i th  đo

ậ ợ ộ ị ị ộ ở Hà N i. Do v  trí đ a lý thu n l i, Thái Nguyên tr  thành m t trung tâm kinh

ộ ủ ự ề ắ ả ế t ­ xã h i c a khu v c Đông B c hay c  vùng trung du và mi n núi phía

2.

ệ ắ ỉ B c. T nh Thái Nguyên có di n tích 3.562,82 km

ớ ỉ ế ắ ạ ắ ­ Phía B c ti p giáp v i t nh B c K n

ớ ỉ ­ Phía Tây giáp v i các t nh Vĩnh Phúc, Tuyên Quang

ắ ạ ớ ơ ỉ ­ Phía Đông giáp v i các t nh L ng S n, B c Giang

ủ ế ớ ộ ­ Phía Nam ti p giáp v i th  đô Hà N i

ủ ỉ ữ ộ ị ị V  trí đ a lý c a t nh Thái Nguyên là m t trong nh ng trung tâm chính

ị ế ệ ủ ắ tr , kinh t ụ ủ , giáo d c c a khu Vi ề   t B c nói riêng, c a vùng trung du mi n

ắ núi phía B c nói chung (w.w.w.wkipedia.org) [17].

­33­

ừ ề ệ ạ ằ ộ ỉ ở Đ i   T   là   m t   huy n   mi n   núi   n m

ố ộ ừ ằ ọ Nguyên, cách thành ph  Thái Nguyên 25km, n m trong t a đ  t 21

o50’ vĩ B c và t

o32’ đ n 102 ế

ắ ừ ắ ế đ n 21 105 ắ   phía   Tây   B c   t nh   Thái   o30’  o42’ kinh Đông; Phía B c giáp

ệ ệ ổ ị ắ   huy n Đ nh Hóa, Phía Đông Nam giáp huy n Ph  Yên, Phía Đông B c

ươ ỉ ỉ ệ giáp huy n Phú L ng, phía Tây giáp t nh Tuyên Quang và t nh Vĩnh Phúc,

ỉ phía Nam giáp t nh Vĩnh Phúc (w.w.w.wkipedia.org) [17].

ị 3.1.2. Đ a hình

ề ạ ướ ắ Thái Nguyên có nhi u dãy núi cao ch y theo h ng B c ­ Nam và

ủ ế ầ ấ ắ ấ ố th p d n xu ng phía Nam. C u trúc vùng núi phía B c ch  y u là đá phong

ề ạ ạ ộ ỏ hóa m nh, t o thành nhi u hang đ ng và thung lũng nh .

ừ ề ắ ầ ồ ồ Phía B c Thái Nguyên g m r ng núi và đ ng l y. V  phía Đông có

ữ ữ ữ ằ ọ nh ng dãy núi cao n m gi a nh ng ng n núi đá vôi Bình Gia. Phía Tây

ả ọ ồ ạ ừ   Nam có dãy Tam Đ o d c theo cao nguyên Văn Lang và cánh đ ng Đ i T .

ạ ả ướ ắ Dãy Tam Đ o ch y dài theo h ng Tây B c ­ Đông Nam. Ngoài dãy núi

ắ ầ ừ ắ ạ ạ ơ ướ trên còn có dãy Ngân S n b t đ u t B c K n ch y theo h ắ   ng Đông B c

ế ắ ơ – Tây Nam đ n Võ Nhai và dãy núi B c S n.

ộ ỉ ư ề ị ạ Thái Nguyên là m t t nh trung du mi n núi nh ng đ a hình l i không

ứ ạ ắ ề ớ ộ ỉ ph c t p l m so v i các t nh trung du, mi n núi khác, đây là m t thu n l ậ ợ   i

ể ệ ế ủ c a Thái Nguyên cho canh tác nông, lâm nghi p và phát tri n kinh t ­ xã

ộ h i (w.w.w.wkipedia.org) [17].

ủ ậ 3.1.3. Khí h u th y văn

0C, chênh l ch gi a tháng

ệ ộ ủ ữ ệ Nhi t đ  trung bình c a Thái Nguyên là 25

0C)v i tháng l nh nh t (tháng 1:15,2

0C) là 13,70C.

ấ ấ ạ ớ nóng nh t (tháng 6:28,9

ạ ố ệ ộ ấ ượ ấ ấ T i thành ph  Thái Nguyên nhi t đ  cao nh t và th p nh t đ ậ   c nghi nh n

0C và 130C t ng s  gi

ố ờ ắ ổ ộ ừ ầ ượ l n l t là 41,5 n ng trong năm dao đ ng t 1.300

ờ ố ề ượ ế đ n 1.750 gi và phân ph i đ u cho các tháng trong năm. L ư ng m a trung

ả ấ ế bình hàng năm vào kho ng 2.000 đ m 2.500 mm cao nh t vào tháng 8 và

­34­

ậ ỉ ậ ợ ấ ấ th p nh t vào tháng 1. Nhìn chung khí h u t nh Thái Nguyên thu n l i cho

ệ ể phát tri n ngành nông, lâm nghi p (w.w.w.wkipedia.org) [18].

ạ ừ ượ ư ớ Đ i T  có l ộ ẩ   ng m a l n (trung bình 1.700 ­ 1.800mm/năm) đ   m

0C ­ 270C, cao nh t tháng

ệ ộ ừ ấ trung bình 70%­80%. Nhi t đ  trong năm t 22

0C)

ạ 6(320C) và l nh nh t vào tháng 1 (11 ấ

ộ ố ế ố ủ ỉ ủ ậ Qua phân tích m t s  y u t khí h u th y văn c a t nh Thái Nguyên

ạ ừ ấ Ở ệ ậ ụ nói chung và huy n Đ i T  nói riêng, em nh n th y: các tháng v  Đông

ế ố ạ ả ả ưở ề ế ưở ủ Xuân, y u t ngo i c nh  nh h ng nhi u đ n sinh tr ng c a cây chè

ượ ư đó là l ng m a.

ở ờ ỳ ụ ố ớ Mà đ i v i chè th i k  kinh doanh trong v  Đông ­ Xuân, r t  a đ ấ ư ộ

ẩ ủ ộ ẩ ả ạ ể ế ề   m, chính vì th  chúng ta ph i t o đ  đ   m cho cây chè phát tri n. Đi u

ụ ệ ắ này, chúng ta kh c ph c thông qua các bi n pháp t ướ ướ i n c và t ủ ữ ẩ     m gi

ư ậ ẫ ưở ậ ợ ấ cho chè, nh  v y cây chè v n sinh tr ng thu n l i và cho năng su t.

ệ ấ ề 3.1.4. Đi u ki n đ t đai

ạ ấ ề ượ ở Thái Nguyên có nhi u lo i đ t khác nhau đ c hình thành b i quá

trình feralit.

ưở ủ ị ấ ở ượ ả Do  nh h ng c a đ a hình nên đ t đai Thái Nguyên đ c chia làm

ạ ấ 3 lo i đ t chính.

ệ ấ ự ố ở ế ­ Đ t feralit núi chi m 48,1% di n tích t nhiên, phân b trên đ ộ

ừ ể ệ ấ ợ ồ ầ   cao trên 200m. Đ t này thích h p cho phát tri n lâm nghi p, tr ng r ng đ u

ặ ả ộ ừ ừ ồ ồ ngu n, r ng phòng h , r ng kinh doanh, tr ng các cây đ c s n, cây ăn qu ả

ộ ươ ự ầ m t ph n cây l ng th c cho nhân dân vùng cao.

ệ ấ ồ ự ủ ế ế ­ Đ t feralit đ i chi m 31,1% di n tích t nhiên, ch  y u hình thành

ộ ố ủ ế ệ ấ ợ ớ ề trên cát k t. Đ t này thích h p v i đi u ki n sinh thái c a m t s  cây công

ệ ả nghi p và cây ăn qu .

ấ ố ụ ấ ồ ề ằ ổ ­ Đ t d c t ố    và đ t đ ng b ng trên th m phù sa c , phù sa sông su i

ấ ự ế ệ chi m 12,4 di n tích đ t t nhiên (w.w.w.wkipedia.org) [17].

­35­

ấ ự ệ ổ ủ ệ T ng di n tích đ t t ạ ừ  nhiên c a huy n Đ i T  là 57.890ha, trong đó

ệ ệ ế ế ạ ấ ấ đ t nông nghi p chi m 26,87%, đ t lâm nghi p chi m 45,13%, còn l i là

ấ ượ ệ ệ ế ị ấ đ t phi nông nghi p chi m 28%. Trên đ a bàn huy n đ t đ c hình thành

ấ ở b i 8 nhóm, trong đó có 4 nhóm đ t chính là:

ế ấ ­ Đ t xám mùn trên núi có: 16.400ha chi m 28,37%.

ế ể ấ ấ ế ­ Đ t Feralit phát tri n trên đá bi n ch t: 15.107ha chi m 26,14%.

ế ể ấ ổ ­ Đ t Feralit phát tri n trên đá phù sa c : 1.036ha chi m 22,55%.

ể ấ ổ ế   ­   Đ t   phù   sa   Glây   phát   tri n   trên   đá   phù   sa   c :   13.247ha   chi m

22,94% (w.w.w.wkipedia.org) [17].

­36­

ờ ế ề ệ ụ ậ ạ 3.2. Đi u ki n th i ti t khí h u trong v  Xuân 2012 t i Thái Nguyên

ậ ụ ễ ế ả ạ B ng 3.1: Di n bi n khí h u v  Xuân năm 2012 t i Thái Nguyên

Y u tế ố ư ặ Đ c tr ng Tháng Tháng 1 Tháng 2 Tháng 3 Tháng 4

Nhi ệ ộ 0C) t đ  (

ộ ẩ Đ   m (%)

Cao nh tấ ấ ấ Th p nh t Trung bình Cao nh tấ ấ ấ Th p nh t Trung bình 16,3 12,8 14,2 99,0 58,0 84,0 18,3 14,0 15,6 98,0 63,0 84,0 22,2 18,3 20,0 99,0 53,0 83,0 32,8 24,4 27,5 92,0 51,0 82,0

ượ L ư ng m a(mm) 11,1 18,6 33,3 45,8

ố ờ ắ S   gi n ng   (gi ờ 5,0 18,0 29,0 111,0

ố ơ ch n)ẵ B c h i(mm) 2,3 2,4 10,5

1,8 ượ ồ ủ ỉ ng th y văn t nh Thái Nguyên)[18] (Ngu n: Trung tâm khí t

ả ấ ệ ộ ụ Qua b ng 3.1 cho th y: Nhi

ạ ộ ừ ấ i Thái Nguyên dao đ ng t t đ  trung bình các tháng v  Xuân năm 0C, trong đó th p nh t là tháng ấ 14,8 ­ 32,8

ễ ế ệ ộ ơ 2012 t 1 là 14,80C. V i di n bi n nhi ớ ề t đ  này thì đ u cao h n nhi ệ ộ ố t đ  t ấ   i th p

0C) nên cây chè v n sinh tr

ủ ẫ ưở ượ ch a cây chè nên cây chè (10 ng đ c và có

ấ ả kh  năng cho năng su t.

Ẩ ụ ộ ộ ừ m đ  trung bình các tháng v  Xuân dao đ ng t 82 ­ 84%, trong đó

ắ ầ ư ể ấ ấ ờ ớ   ộ ẩ đ   m th p nh t là tháng 4 (82%), đây là th i đi m b t đ u mùa m a. V i

ộ ẩ ế ễ ẫ ưở ượ di n bi n đ   m này thì cây chè v n sinh tr ng đ c.

ố ượ ự ớ ớ ả ượ ư ả ả S  phân b  l ng m a có  nh l n t i s n l ng chè. Qua b ng trên

ấ ượ ư ữ ệ ộ ớ ừ cho th y, l ự ng m a gi a các tháng có s  chênh l ch l n, dao đ ng t 11,1

ầ ừ ế ượ – 45,8mm – tăng d n t tháng 1 đ n tháng 4. Tháng 4 có l ư ng m a cao

ớ ượ ấ ư ậ ư ể ẫ nh t   là   45,8mm.   V i   l ng   m a   nh   v y   thì   cây   chè   v n   có   th   sinh

ưở ư ưở ấ ậ ấ ỏ tr ả ng nh ng kh  năng sinh tr ng ch m, búp nh , năng su t th p. Vì

ủ ố ệ ữ ẩ ẽ ệ ả ậ v y, vi c che ph  g c và t ướ ướ i n c gi m cho chè s  cho hi u qu  cao.

­37­

ố ớ ệ ố ố ố Đ i v i gi ng chè TRI 777 (gi ng tham gia thí nghi m), là gi ng chè

ư ộ ẩ ủ ộ ẩ ả ạ ể ậ ề   a đ   m, chính vì v y ta ph i t o đ  đ   m cho cây chè phát tri n. Đi u

ụ ệ ắ này, ta kh c ph c thông qua các bi n pháp t ướ ướ i n c và t ủ ữ ẩ  gi m cho chè,

ư ậ ẫ ưở ậ ợ ấ nh  v y cây chè v n sinh tr ng thu n l i và cho năng su t.

ề ệ ế ộ ủ ỉ 3.3. Đi u ki n kinh t ­ xã h i c a t nh Thái Nguyên

ề ế ộ ộ ố ế ị ọ ệ Đi u ki n kinh t xã h i là m t nhân t quan tr ng nó quy t đ nh s ự

ổ ủ ơ ấ ế ế ế ồ ạ t n t i và bi n đ i c a c  c u kinh t ề , khi n n kinh t ể  phát tri n thì b ộ

ư ậ ụ ể ệ ế ặ ổ m t nông thôn cũng thay đ i và phát tri n, nh  v y vi c áp d ng ti n b ộ

ấ ễ ơ ừ ế ậ ả ọ ỹ khoa h c k  thu t tiên ti n vào s n xu t d  dàng h n t ậ ủ    đó thu nh p c a

ườ ượ ả ệ ả ề ậ ấ ẫ ầ ng i nông dân đ c c i thi n c  v  v t ch t l n tinh th n.

ề ắ ộ ộ Thái Nguyên thu c vùng Trung du và ni n núi phía B c, m t vùng

ượ ủ ể ậ ệ ặ ậ ế đ c   coi   là   ch m   phát   tri n   c a   Vi t   Nam.   M c   dù   v y   kinh   t Thái

ướ ệ ệ ể ầ ạ Nguyên đang d n chuy n sang công nghi p hóa, hi n đ i hóa. B c vào

ớ ự ề ớ ứ ơ năm 2011, khó khăn và thách th c đ u l n h n so v i d  báo. Giá l ươ   ng

ặ ằ ự ự ẩ ạ ấ th c, th c ph m, hàng tiêu dùng, l m phát cao và m t b ng lãi su t cao,

ề ấ ặ ưở ế ậ ạ ả s n xu t kinh doanh g p nhi u khó khăn, tăng tr ng kinh t ch m l i.

ớ ự ỗ ự ứ ư ề ặ ấ   M c dù còn nhi u khó khăn, thách th c nh ng v i s  n  l c ph n

ủ ấ ỉ ế ế ụ ấ đ u c a các c p, các ngành và nhân dân toàn t nh, kinh t ti p t c phát

ế ụ ượ ả ầ ủ ờ ố ể ậ ấ tri n, đ i s ng v t ch t và tinh th n c a nhân dân ti p t c đ ệ   c c i thi n

ả ẩ ạ ổ ỉ và nâng cao. T ng s n ph m trong t nh – GDP theo giá so sánh đ t 6,958 t ỷ

ế ế ụ ị ướ ơ ấ ồ đ ng C  c u kinh t ể  ti p t c chuy n d ch theo h ự   ự ng tích c c: khu v c

ủ ả ệ ế ỷ ọ ố ỉ nông, lâm nghi p và th y s n chi m t tr ng 21,28%. Trong s  18 ch  tiêu

ạ ế ủ ế ộ ỉ ế k  ho ch kinh t ­ xã h i ch  y u, có 14 ch  tiêu hoàn thành và v ượ ế  t k

ế ế ạ ạ ấ ạ ố ơ ỉ ụ ho ch, có 4 ch  tiêu đ t th p h n m c tiêu k  ho ch. Tính đ n cu i năm

ỷ ệ ộ ế ộ ị ỉ 2010, t ổ    h  nghèo trên đ a bàn toàn t nh là 58.971 h  (chi m 20,6%) t ng l

ố ộ ậ ư ộ ị ỉ ế   ố s  dân c  trên đ a bàn toàn t nh; s  h  c n nghèo là 30,391 h  (chi m

ư ậ ỷ ệ ố ộ ế ậ ổ ố 10,6%). Nh  v y, t s  h  nghèo và c n nghèo chi m 1/3 t ng s  dân l

ỉ ư c  toàn t nh.

­38­

ề ả ị ả ệ ấ ấ V   s n   xu t   nông,   lâm   nghi p:   Giá   tr   s n   xu t   ngành   nông   lân

ủ ả ệ ồ ọ nghi p th y s n 2011 tăng 4,34%, trong đó ngành tr ng tr t tăng 7,41% do

ượ ụ ả ồ ươ ố ổ đ c mùa lúa c  hai v  và các cây tr ng khác t ị ng đ i  n đ nh và nhìn

ậ ợ ệ ả ồ chung thu n l ổ i. Tính chung c  năm 2011, t ng di n tích gieo tr ng cây

ạ ớ hàng năm đ t 119,3 nghìn ha, tăng 1,66% so v i năm 2010. Trong đó cây

ươ ấ ộ ủ ự ạ l ệ   ng th c có h t là 89,8ha, cây ch t b t có c  là 11,2ha; cây công nghi p

ả ượ ổ ươ ạ ả ự hàng năm 6,26 nghìn ha. T ng s n l ng l ng th c có h t c  năm2011

ế ấ ằ ạ ớ ạ đ t 449,55 nghìn t n b ng 11,3% k  ho ch và tăng 8,3% so v i năm 2010.

ố ế ầ ứ ấ ệ Liên hoan trà qu c t l n th  nh t – Thái Nguyên, Vi t Nam 2011

ượ ổ ứ ố ẹ ắ đ ch c thành công t c t t đ p đ  l ể ạ ấ ượ i  n t ng sâu l ng trong lòng ng ườ   i

ố ế ạ ự ệ ớ ủ ỉ dân, du khách và b n bè qu c t . Đây là s  ki n l n c a t nh và cu  c ẩ ả

ướ ấ ướ ạ ộ ể ọ n c, đánh d u b ế   c phát tri n quan tr ng trong trong ho t đ ng xúc ti n

ươ ạ ả ươ ệ ệ ị th ng m i, qu ng bá th ng hi u trà Vi t và tôn vinh các đ a ph ươ   ng

ệ ặ ọ ồ ệ ầ tr ng chè, các nhà khoa h c, các doanh nghi p và đ c bi t là tinh th n v ượ   t

ạ ủ ữ ầ ộ ệ khó, c n cù, sáng t o c a hàng tri u nông dân, lao đ ng – nh ng ng ườ ự   i tr c

ế ế ế ồ ệ ờ ỳ ộ ậ ti p tr ng, ch  bi n và kinh doanh chè Vi t Nam trong th i k  h i nh p và

ể phát tri n. (w.w.w.thainguyen.gov.vn) [2]

ưở ủ ậ ệ ủ ế ự ưở ả Ả 3.4.  nh h ng c a v t li u che ph  đ n s  sinh tr ng và kh  năng

ấ ủ cho năng su t c a chè TRI 777

ưở ủ ậ ệ ủ ế ả ưở Ả 3.4.1.  nh h ng c a v t li u che ph  đ n kh  năng sinh tr ủ   ng c a

chè TRI 777

Ả ưở ủ ậ ệ ủ ớ ề ộ 3.4.1.1.  nh h ng c a v t li u che ph  t i chi u r ng tán chè

ự ưở ặ ế ủ ấ S  sinh tr ả   ng c a thân cành có liên quan ch t đ n năng su t và s n

ượ ề ộ ế ố ấ ấ ủ ủ l ng chè. Chi u r ng c a tán là y u t c u thành năng su t c a cây chè,

ề ặ ể ắ ạ ỏ ộ ỏ ộ ớ cây phát tri n kh e có b  khung tán ch c kh e, r ng t o b  m t tán l n thu

ượ ộ ộ ủ ể ấ đ ượ ố c t i đa l ng búp có th  cho năng su t cao. Đ  r ng tán c a cây chè

ế ố ụ ề ộ ư ổ ả ưở ph  thu c vào nhi u y u t nh  tu i cây, kh  năng sinh tr ề   ng và đi u

­39­

ệ ấ ả ưở ứ ủ ố ủ ki n đ t đai. Theo dõi  nh h ng c a các công th c t g c và t ướ ướ   i n c

ề ộ ố ệ ả ế đ n chi u r ng tán chè em có b ng s  li u sau:

­40­

Ả ả ưở ủ ậ ệ ề ộ B ng 3.1:  nh h ủ ế ng c a v t li u che ph  đ n chi u r ng tán chè

ỉ Ch  tiêu T  l T  l

ầ L n đo 1 (cm) ầ L n đo 2 (cm) %ỷ ệ   so Đ/c %ỷ ệ   so Đ/c CT

ủ ơ ạ ỏ 101,3 T  r m, r , c 58,0ns 112,3 66,1ns

118,9 ủ ộ T  gu t 64,5ns 117,8 70,2*

ủ 109,7 T  thân ngô 52,8ns 108,7 64,6ns

ủ 100,0 Không t (Đ/c) 57,2­ 100,0 59.4­

Prob 0,5 0,075

CV% 13,1 6,1

LSD.05 15,9 7,8

ứ ố ứ Ghi chú: ­: Công th c đ i ch ng

ns: Sai khác không có ý nghĩa

ở ứ ậ *: Sai khác có ý nghĩa m c tin c y 95

ấ Ở ầ ứ ế ả ả Qua k t qu  trên b ng 3.1 cho th y: ị ộ ộ    l n đo th  1, giá tr  đ  r ng

ủ ứ ệ ươ ươ tán c a các công th c tham gia thí nghi m t ng đ ộ   ng nhau dao đ ng

ứ ự ữ ả trong kho ng 57,8 – 58,0 cm, không có s  sai khác gi a các công th c.

ứ ứ ầ ưở ở ứ ủ L n đo th  2, m c tăng tr ề ộ ng chi u r ng tán công th c t ộ    gu t

ứ ố ứ ấ ơ ớ ị ạ đ t giá tr  cao nh t là 70,2cm cao h n so v i công th c đ i ch ng là 17,8%

ở ứ ứ ủ ơ ế ậ sai khác có ý nghĩa ế  m c tin c y 95%. Ti p đ n là công th c t r m là

ứ ố ứ ứ ơ ớ ứ   66,1cm cao h n so v i công th c đ i ch ng là 12,3%. Th  ba là công th c

ứ ố ứ ự ơ ủ t thân ngô là 64,6cm cao h n công th c đ i ch ng là 5,2cm không có s  sai

ứ ữ khác so gi a hai công th c.

Ả ưở ủ ậ ệ 3.4.1.2.  nh h ng c a v t li u che ph  t ủ ớ ườ i đ ng kính thân chè

ừ ổ ễ ế ủ ể ầ Thân chè tính t c  r  đ n đi m phân cành đ u tiên c a cây, nó gi ữ

ờ ộ ễ ứ ể ẳ ấ ậ ơ cho cây đ ng th ng nh  b  r  cây và là c  quan v n chuy n các ch t trong

ưở ể ậ ạ ả ấ cây. Thân sinh tr ng càng m nh thì kh  năng v n chuy n và h p thu các

­41­

ấ ưỡ ể ề ạ ả ch t dinh d ệ ng càng m nh, đây là đi u ki n đ  tăng kh  năng phân cành,

ượ ấ ấ ưỡ ứ ẽ ạ t o tán. Cành chè đ c cung c p ch t dinh d ng s  tăng s c sinh tr ưở   ng

ậ ộ ừ ế ầ ẫ ầ ấ ủ c a các m m d n đ n tăng m t đ  búp. T  đó góp ph n tăng năng su t búp

hái.

Ả ả ưở ủ ậ ệ ủ ế ườ B ng 3.2:  nh h ng c a v t li u che ph  đ n đ ng kính thân chè

ỉ  Ch  tiêu T  l T  l

ầ L n đo 1 (cm) ầ L n đo 2 (cm) %ỷ ệ   so Đ/c %ỷ ệ   so Đ/c CT

ủ ơ ạ ỏ T  r m, r , c 105,2 105,8 1,8ns 2,0ns

ủ ộ T  gu t 121,1 117,6 2,0ns 2,3*

ủ T  thân ngô 110,5 111,7 1,9ns 2,1ns

ủ Không t (Đ/c) 100,0 100,0 1,7­ 1,9­

Prob 0,7 0,4

CV% 18,4 12,6

LSD.05 0,6 0,4

ứ ố ứ Ghi chú: ­: Công th c đ i ch ng

ns: Sai khác không có ý nghĩa

ở ứ ậ *: Sai khác có ý nghĩa m c tin c y 95%

ả ủ ế ế ả ả ầ ấ Qua k t qu  trên b ng 3.2 cho th y: K t qu  c a hai l n đo, giá tr ị

ườ ứ ố ứ ứ ệ ớ đ ng kính thân chênh l ch không l n.Công th c đ i ch ng là công th c có

ườ ấ ấ ạ ấ ị đ ng kính thân th p nh t là 1,9cm. Đ t giá tr  cao nh t là công th c t ứ ủ

ứ ủ ơ ạ ỏ ế ế ộ ủ gu t là 2,3cm. Ti p đ n là công th c t r m, r , c  và t thân ngô l n l ầ ượ   t

ữ ị ứ   có các giá tr  là 2,0 và 2,1cm sai khác không có ý nghĩa gi a các công th c

ư ậ ệ ủ ố ệ ả ưở ớ tham gia thí nghi m. Nh  v y, vi c t g c có  nh h ấ ng r t ít t i kh ả

ưở ủ ườ năng sinh tr ng c a đ ng kính thân chè.

Ả ưở ủ ậ ệ ủ ế ề 3.4.1.3.  nh h ng c a v t li u che ph  đ n chi u cao cây

­42­

ố ề ạ ộ ủ ậ ơ ộ ướ Thân cây là c  quan n i li n các ho t đ ng c a b  ph n d ặ   i m t

ể ả ặ ấ ụ ậ ệ ẩ ấ đ t và trên m t đ t. Thân cây làm nhi m v  v n chuy n s n ph m quang

ể ễ ố ưỡ ừ ễ ự ợ ừ h p t ậ  lá xu ng r  và v n chuy n dinh d ng khoáng t r  lên lá. S  tăng

ưở ề ưở ủ tr ng chi u cao cây là do sinh tr ng c a cành lá. Thân cành sinh tr ưở   ng

ố ượ ơ ở ề ầ ấ ỉ ố cân đ i, s  l ng m m đ nh phân hóa nhi u là c  s  cho năng su t cao.

ế ưở ố ượ ậ ộ ả ấ N u thân cây sinh tr ng kém, s  l ng c p cành ít, làm gi m m t đ  và

ố ượ ẽ ề ả ấ ả kh i l ng búp do đó s  làm gi m năng su t. Chi u cao cây có  nh h ưở   ng

ự ế ế ệ ặ ệ ơ ớ ệ ằ tr c ti p đ n vi c thu hái búp đ c bi t là vi c thu hái b ng c  gi ế   i. N u

ớ ẽ ệ ề ấ ộ chi u cao cây quá l n s  khó khăn cho vi c thu hái, năng su t lao đ ng hái

ượ ề ủ ở ả ố ị ề ẽ ấ s  th p. Chi u cao cây đ ấ   c quy đ nh b i b n ch t di truy n c a gi ng và

ủ ế ố ộ ị ậ ố ạ ả ự ỹ ưở ch u tác đ ng c a y u t ngo i c nh, k  thu t đ n… S  tăng tr ề   ng chi u

ở ủ ứ ượ ể ệ ở ả cao cây các công th c che ph  khác nhau đ c th  hi n b ng 3.3:

Ả ả ưở ủ ậ ệ ủ ế ề B ng 3.3:  nh h ng c a v t li u che ph  đ n chi u cao cây

ỉ  Ch  tiêu ỷ ệ T  l % so

ầ L n đo 1 (cm) ầ L n đo 2 (cm) Đ/c %ỷ ệ T  l  so Đ/c

CT ủ ơ ạ ỏ T  r m, r , c 56,4* 114,8 113,5 58,1*

ủ ộ T  gu t 55,4* 118,7 114,7 60,1*

ủ T  thân ngô 50,9ns 109,3 100,6 55,3*

ủ Không t (Đ/c) 49,7­ 100,0 100.0 50,6­

Prob 0,003 0,001

CV% 2,7 2,3

LSD.05 2,8 2,5

ứ ố ứ Ghi chú: ­: Công th c đ i ch ng

ns: Sai khác không có ý nghĩa

ở ứ ậ *: Sai khác có ý nghĩa m c tin c y 95%

ứ ế ả ả ấ Qua k t qu  trên b ng 3.3 cho th y: Các công th c khác nhau có

ứ ủ ề ạ ấ ị ộ chi u cao cây khác nhau. Đ t giá tr  cao nh t là công th c t gu t 60,1cm

­43­

ứ ố ứ ế ớ tăng 18,7% so v i công th c đ i ch ng. Ti p theo, là hai công th c t ứ ủ ơ    r m,

ứ ủ ầ ượ ị ạ ỏ r , c  và công th c t thân ngô l n l t có các giá tr  là 58,1cm và 55,3cm

ứ ố ứ ơ ớ cao h n so v i công th c đ i ch ng là 14,8% và 9,3%. Sai khác có ý nghĩa ở

ứ ậ m c tin c y 95%.

ưở ủ ậ ệ ủ ớ ả Ả 3.4.2.  nh h ng c a v t li u che ph  t ấ ủ   i kh  năng cho năng su t c a

chè TRI 777

ấ ồ ượ ế ị ủ ở Năng su t cây tr ng đ ặ c quy t đ nh b i các đ c tính c a cây và do

ể ệ ạ ả ế ố ấ ế ấ ộ ngo i c nh tác đ ng, th  hi n qua các y u t c u thành năng su t. N u các

ứ ề ề ữ ấ ồ ế ố y u t ệ    này cao thì năng su t cây tr ng cao. Nh ng nghiên c u v  đi u ki n

ạ ả ấ ộ ồ ộ ố ồ ngo i c nh tác đ ng lên cây tr ng cho th y cùng m t gi ng cây tr ng, cùng

ạ ậ ệ ủ ự ề ệ ấ ộ ộ ủ m t đi u ki n đ t đai, s  tác đ ng c a các lo i v t li u ph  khác nhau s ẽ

ưở ấ ủ ế ố ấ ế ả có  nh h ng khác nhau đ n năng su t c a cây chè. Các y u t c u thành

ậ ộ ố ượ ấ ồ năng su t bao g m: M t đ  búp trên cây, kh i l ề ng búp, chi u dài búp.

ậ ộ ố ượ ế ố ấ ọ M t đ  búp trên cây và kh i l ng búp là hai y u t ế    quan tr ng nh t quy t

ế ấ ạ ị đ nh đ n năng su t thu ho ch.

Ả ưở ủ ậ ệ ậ ộ ủ ế 3.4.2.1.  nh h ng c a v t li u che ph  đ n m t đ  búp chè

ố ớ ươ ạ Đ i v i n ng chè đang trong giai đo n kinh doanh, tán chè đã phát

ố ượ ể ế ố ả ưở tri n thì s  l ng búp trên cây là y u t ọ  quan tr ng  nh h ng tr c ti p t ự ế ớ   i

ứ ấ ượ ả ố ệ năng su t búp hái.Qua nghiên c u em thu đ c b ng s  li u sau:

Ả ả ưở ủ ậ ệ ậ ộ ủ ế B ng 3.4:  nh h ng c a v t li u che ph  đ n m t đ  búp chè

2)

ơ ị (Đ n v : búp/m

ứ L a hái ứ ứ ứ ứ L a hái 1 L a hái 2 L a hái 3 L a hái 4 TB

ủ ơ ạ ỏ CT  T  r m, r , c 176,0 193,6 182,4 212,8

ủ ộ T  gu t 220,8 196,8 240,0 241,6

ủ T  thân ngô 172,8 152,0 245,6 195,2

ủ Không t (Đ/c) 121,6 166,4 121,6 134,4 191,2* 224,8* 166,4* 136,0­

­44­

Prob 0,0

CV% 5,6

LSD 17,5

ứ ố ứ Ghi chú: ­: Công th c đ i ch ng

ns: Sai khác không có ý nghĩa

ở ứ ậ *: Sai khác có ý nghĩa m c tin c y 95%

ậ ộ ế ả ả ấ ở Qua k t qu  trên b ng 3.4 cho th y: M t đ  búp chè ứ    các công th c

ậ ộ ứ ủ ủ ự ộ ủ ơ ủ có s  khác nhau. M t đ  búp c a các công th c t gu t, t r m, t

ứ ố ứ ề ả ơ ớ ngô đ u cao h n so v i công th c đ i ch ng trong kho ng 24 – 60 búp /m

ậ ộ ứ ủ ộ ấ ị ủ M t đ  búp c a công th c t thân   2.  2. Ti pế

ứ ủ ơ ạ ỏ ị ứ ủ theo, là công th c t gu t có giá tr  cao nh t là 224,8 búp/m 2. Công th c t r m, r , c  có giá tr  191,2 búp/m

ứ ố ứ ơ ị thân 2, cao h n công th c đ i ch ng là cây ngô có giá tr  trung bình 166,4 búp/m

ở ứ ậ 30,4 búp sai khác có ý nghĩa m c tin c y 95%.

Ả ưở ủ ậ ệ ủ ế ố ượ 3.4.2.2.  nh h ng c a v t li u che ph  đ n kh i l ng búp chè

ố ượ ế ố ấ ấ ỉ Kh i l ng búp không ch  là y u t c u thành năng su t mà còn là ch ỉ

ế ế ẩ ấ ọ ệ tiêu đánh giá ph m c p nguyên li u cho ch  bi n. Búp hái có tr ng l ượ   ng

ế ế ẽ ạ ấ ượ ẩ ả ợ ố phù h p cho ch  bi n s  t o ra s n ph m ch t l ng t t, giá tr  th ị ươ   ng

ố ượ ứ ễ ế ẩ ở ứ ph m cao. Qua nghiên c u di n bi n kh i l ng búp ế    các l a hái cho k t

ả ể ệ qu  th  hi n:

Ả ả ưở ủ ậ ệ ủ ế ố ượ B ng 3.5:  nh h ng c a v t li u che ph  đ n kh i l ng búp chè

ơ ị (Đ n v : g/búp)

ứ L a hái ứ ứ ứ ứ L a hái 1 L a hái 2 L a hái 3 L a hái 4 TB CT

ủ ơ ạ ỏ T  r m, r , c 0,55 0,63 0,62 0,63 0,60*

ủ ộ T  gu t 0,63 0,71 0,65 0,71 0,68*

ủ T  thân ngô 0,54 0,64 0,56 0,61 0,58*

­45­

ủ Không t (Đ/c) 0,52 0,54 0,52 0,54 0,53­

0,002 Prob

4,2 CV%

0,05 LSD

ứ ố ứ Ghi chú: ­: Công th c đ i ch ng

ns: Sai khác không có ý nghĩa

ở ứ ậ *: Sai khác có ý nghĩa m c tin c y 95%

ố ượ ế ả ả ấ ầ Qua k t qu  trên b ng 3.6 cho th y: Kh i l ng búp tăng d n qua các

ấ ở ứ ứ ả ị ứ l a hái và có giá tr  cao nh t ộ  l a hái th  hai dao đ ng trong kho ng 0,54­

ứ ủ ộ ạ ố ượ ị 0,71g/búp. Nhìn chung, công th c t gu t đ t giá tr  kh i l ng búp cao

ứ ủ ơ ạ ỏ ế ế ấ ủ nh t 0,68g/búp. Ti p đ n, là công th c t r m, r , c  và t ầ    thân ngô l n

ượ ị ở ứ l t có các giá tr  0,60 và 0,58g/búp. Sai khác có ý nghĩa ậ    m c tin c y

95%.

Ả ưở ủ ậ ệ ủ ế ề 3.4.2.3.  nh h ng c a v t li u che ph  đ n chi u dài búp chè

ể ệ ề ả ưở ủ Chi u dài búp chè th  hi n kh  năng sinh tr ng c a búp. Búp sinnh

ưở ề ỏ ớ ượ ạ tr ng kh e thì chi u dài búp l n, búp nhanh đ ấ   c thu ho ch, năng su t

ưở ế ề ắ ờ búp cao. Búp sinh tr ng  y u thì chi u dài búp ng n th i gian cho thu

ữ ề ả ấ ạ ộ ỉ ho ch dài, năng su t gi m. chi u dài búp là m t trong nh ng ch  tiêu liên

ọ ượ ả ưở ớ ấ ượ ế quan đ n tr ng l ng búp mà còn  nh h ng t i ch t l ệ   ng nguyên li u

ế ế ề ượ ừ ố ỉ ưở ch  bi n. Chi u dài búp đ c tính t ế  cu ng hái đ n đ nh sinh tr ủ   ng c a

ắ ẽ ả ề ưở ấ ượ ế búp. Chi u dài búp dài hay ng n s   nh h ng đ n ch t l ạ ng, ngo i hình

ẩ ượ ả ề ủ c a chè thành ph m. Đo chi u dài búp 1 tôm 2 lá em thu đ ố ệ   c b ng s  li u

sau:

Ả ả ưở ủ ậ ệ ủ ế ề B ng 3.6:  nh h ng c a v t li u che ph  đ n chi u dài búp

ơ ị (Đ n v : cm)

­46­

ứ L a hái ứ ứ ứ ứ L a hái 1 L a hái 2 L a hái 3 L a hái 4 TB CT

ủ ơ ạ ỏ 5,8 5,1 T  r m, r , c 5,7 5,8 5,6*

6,1 6,2 ủ ộ T  gu t 6,1 6,3 6,1*

ủ 5,5 4,9 T  thân ngô 5,1 5,7 5,3*

ủ 4,6 4,4 Không t (Đ/c) 4,4 5,2 4,6­

Prob 0,002

CV% 5,2

LSD 0,5

ứ ố ứ Ghi chú: ­: Công th c đ i ch ng

ns: Sai khác không có ý nghĩa

ở ứ ậ *: Sai khác có ý nghĩa m c tin c y 95%

ề ế ả ả ấ ở Qua k t qu  tên b ng 3.7 cho th y: Chi u dài búp trung bình công

ứ ủ ộ ứ ố ứ ấ ớ ơ ớ th c t gu t là l n nh t (6,1cm) cao h n 1,5cm so v i công th c đ i ch ng.

ứ ủ ơ ạ ỏ ủ ị Hai công th c t r m, r , c  và t ầ    thân cây ngô có giá tr  trung bình l n

ượ ứ ố ứ ả ớ ơ l t là 5,6cm và 5,3cm cao h n so v i công th c đ i ch ng trong kho ng 1­

ở ứ ậ 1,7cm, sai khác có ý nghĩa m c tin c y 95%.

Ả ưở ủ ậ ệ ủ ế ỷ ệ 3.4.2.4.  nh h ng c a v t li u che ph  đ n t l búp mù xòe

ủ ầ ầ ồ ả   Búp chè là ph n non c a đ u cành g m tôm và các lá non. Búp là s n

ạ ẩ ưở ẽ ạ ủ ph m thu ho ch trên cây chè. Trong quá trình sinh tr ng c a cây s  t o ra

ạ 2 lo i búp :

ườ ố ượ ớ ỉ ­ Búp bình th ế ng chi m s  l ạ ộ   ầ ng l n, búp có m m đ nh ho t đ ng

ấ ượ ạ ấ ố ể ạ đ  t o ra tôm và lá non, búp thu ho ch cho năng su t cao và ch t l ng t t.

ỉ ưở ạ ộ ừ ­ Búp mù có đ nh sinh tr ng ng ng ho t đ ng, búp mù không th ể

ấ ượ ệ ặ hi n rõ ho c không có tôm, ch t l ng kém.

­47­

ưở ự ủ Trong quá trình sinh tr ng c a cây, s  hình thành búp mù là do các v ị

ụ ự ặ ọ   trí trên cành chè có s  phát d c khác nhau, cành phía trên ho c trên ng n

ườ ụ ệ ấ ậ ậ ộ cành th ng có đ  phát d c già. Vì v y, sau khi lá th t xu t hi n búp chè

ể ế ở ừ ở không phát tri n ti p mà ạ ộ  trang thái ng ng ho t đ ng tr  thành “ búp mù

ủ ự ặ ố ề xòe”. S  hình thành búp này do nhi u nguyên nhân: Đ c tính c a gi ng,

ề ệ ệ ề ấ ấ ậ ậ ậ đi u ki n đ t đai, đi u ki n khí h u b t thu n… Do v y búp mù là nguyên

ế ế ệ ả ấ ẩ ấ nhân làm gi m năng su t, ph m ch t nguyên li u ch  bi n và ch t l ấ ượ   ng

ứ ả ẩ ưở ứ ủ chè thành ph m. Nghiên c u  nh h ng c a công th c che ph  g c đ n t ủ ố ế ỷ

ượ ả ố ệ ệ l mù xòe em thu đ c b ng s  li u sau:

Ả ả ưở ủ ế ỷ ệ ủ ậ ệ B ng 3.7:  nh h ng c a v t li u che ph  đ n t  l búp mù xòe

ơ ị (Đ n v : %)

ứ L a hái L aứ L a T2ứ L a T3ứ L a T4ứ TB % so Đ/c CT T1

ủ ơ ạ ỏ T  r m, r , c 38,6 46,3 34,0 33,0 38,0* 72,5

ủ ộ T  gu t 30,0 45,0 31,0 26,6 33,1* 63,1

ủ T  thân ngô 43,0 49,0 35,0 34,3 40,2* 76,7

ủ Không t (Đ/c) 63,0 62,6 48,3 36,0 52,4­ 100,0

Prob 0,004

CV% 6,8

LSD.05 8,3

ứ ố ứ Ghi chú: ­: Công th c đ i ch ng

ns: Sai khác không có ý nghĩa

ở ứ ậ *: Sai khác có ý nghĩa m c tin c y 95%

ậ ệ ố ệ ủ ả ấ ả Qua b ng s  li u trên cho th y: Các v t li u che ph  có  nh h ưở   ng

ớ ỷ ệ ứ ố ứ ấ t i t l búp mù xòe. Công th c đ i ch ng có t ỷ ệ  l búp mù xòe cao nh t là

­48­

ứ ủ ấ ấ ộ ạ 52,4% và th p nh t là công th c t gu t đ t 33,1%. Hai công th c t ứ ủ ơ    r m,

ứ ủ ề ấ ơ ạ ỏ r , c  và công th c t thân cây ngô đ u có t ỷ ệ  l búp mù xòe th p h n so

ầ ượ ứ ứ ố ớ v i công th c đ i ch ng l n l t là 38% và 42% sai khác có ý nghĩa ở ứ    m c

ậ tin c y 95%.

Ả ưở ủ ậ ệ ủ ớ ấ ươ 3.4.2.5.  nh h ng c a v t li u che ph  t i năng su t búp t i

Ả ả ưở ủ ậ ệ ủ ớ ươ B ng 3.8:  nh h ng c a v t li u che ph  t ấ i năng su t búp t i

ơ ị ứ (Đ n v : kg/l a hái)

ứ ứ L a hái L a hái ứ ứ ứ L a hái 1 L a hái 2 L a hái 4 TB CT 3

ủ ơ ạ ỏ T  r m, r , c 1,7 1,6 1,6 1,3 1,7*

ủ ộ T  gu t 2,2 2,2 2,1 2,3 2.2*

ủ T  thân ngô 1,6 1,4 1,4 1,8 1,5ns

ủ Không t (Đ/c) 1,2 0,8 0,8 0,9 1,3­

Prob 0,002

CV% 11,4

LSD 0,3

ứ ố ứ Ghi chú: ­: Công th c đ i ch ng

ns: Sai khác không có ý nghĩa

ở ứ ậ *: Sai khác có ý nghĩa m c tin c y 95%

ứ ế ả ả ấ Qua k t qu  trên b ng 3.8 cho th y: Các công th c khác nhau cho

ươ ứ ủ ấ ạ ấ năng su t búp t ị i khác nhau. Đ t giá tr  cao nh t là công th c t ộ  gu t 2,2

ứ ố ứ ứ ứ ế ế ơ ớ kg/l a hái cao h n so v i công th c đ i ch ng 0,9 kg/ l a hái Ti p đ n, là

ứ ủ ơ ạ ỏ ứ ứ ơ hai công th c t ớ    r m, r , c  là 1,7kg/l a hái cao h n 0,4kg/l a hái so v i

ứ ố ứ ở ứ ậ công th c đ i ch ng sai khác có ý nghĩa m c tin c y 95%. Công th c t ứ ủ

ự ứ ệ ớ ớ ị thân ngô có giá tr  1,5kg/l a hái không có s  chênh l ch l n so v i công

ứ ố ứ ứ th c đ i ch ng hai công th c sai khác không có ý nghĩa.

­49­

2.3

2.2

2.2

2.1

Biểu đồ năng suất búp tươi

i

Tủ rơm, rạ, cỏ

1.8

1.7 1.6

1.6 1.4

1.6 1.4

1.3

1.2

á h a ứ

l /

0.9

0.8

0.8

g k

Tủ guột Tủ thân ngô Không tủ (Đ/c)

0 0 0 0

2.5 2 1.5 1 0.5 0

0

Lứa hái 1 Lứa hái 2 Lứa hái 3 Lứa hái 4

Lứa hái

ể ồ ấ ươ ứ Hình 3.1:Bi u đ  năng su t búp t i qua các l a hái

ưở ủ ậ ệ ủ ế ỏ ạ ể ả Ả 3.5.  nh h ng c a v t li u che ph  đ n kh  năng ki m soát c  d i

ộ ố ượ ỏ ạ ế ạ ọ ấ ố C  d i trên đ t d c là m t đ i t ng gây h i nghiêm tr ng đ n cây

ứ ề ồ ướ ỉ tr ng. Nhi u nghiên c u trong và ngoài n ạ ủ ỏ ạ   c đã ch  ra tác h i c a c  d i,

ả ấ ứ ừ ệ ễ song vi c phòng tr  cùng không d  và không ph i b t c  lúc nào cũng dùng

ượ ặ ố ệ ấ ố ủ ố ớ đ c thu c. Đ c bi t là đ i v i canh tác trên đ t d c c a bà con nông dân

ậ ợ ầ ộ ị ế ướ ể vùng núi m t ph n do đ a hình không thu n l i khó ki m n c đ  hòa và

ề ệ ố ộ ế ủ ườ ầ phun thu c m t ph n do đi u ki n kinh t c a ng i dân không cho phép

ồ ọ ể ầ ư đ  đ u t ể   ệ  cao trong tr ng tr t. Do đó, bi n pháp canh tác nào giúp ki m

ượ ỏ ạ ấ ạ ấ ớ soát đ ồ c c  d i tăng năng su t cây tr ng v i giá thành h  thì r t có ý

ẽ ượ ườ ệ ấ ậ nghĩa và s  đ c ng ủ   i dân nhanh chóng ch p nh n. Trong thí nghi m c a

ậ ệ ờ ỳ ử ụ ủ em s  d ng v t li u che ph  cho chè TRI 777 trong th i k  kinh doanh đã

ượ ậ ệ ủ ụ ầ ữ ẩ ứ đáp  ng đ c yêu c u đó. V t li u che ph  ngoài tác d ng gi m còn có

ế ỏ ạ ấ ữ ệ ạ ả kh  năng h n ch  c  d i r t h u hi u.

Ả ả ưở ủ ậ ệ ủ ế ố ượ ỏ ạ B ng 3.9:  nh h ng c a v t li u che ph  đ n kh i l ng c  d i

ở ứ  các công th c

2)

ơ ị (Đ n v :g/m

ầ ổ ầ L n nh L n   nh ổ ầ L n nh  2 ầ ổ L n nh  3 ổ TB ớ % so v i Đ/c CT 1

­50­

ủ ơ ạ ỏ T  r m, r , c 41,4 96,2 61,6 66,4 40,4

ủ ộ T  gu t 26,2 51,6 25,1 34,3 20,9

ủ T  thân ngô 49,0 97,0 53,6 42,4

69,8 164,

ủ Không t (Đ/c) 108,8 161,6 223,1 5 100,0

ạ ậ ệ ế ả ả ấ Qua k t qu  trên b ng 3.4 cho th y: Trong các lo i v t li u che ph

ỏ ạ ố ể ả ộ ấ ả thì gu t có kh  năng ki m soát c  d i t t nh t là 34,3g/m ủ  2. gi m 69,5% so

ứ ố ứ ủ ơ ủ ứ ớ v i công th c đ i ch ng, hai công th c t r m và t thân cây ngô có các giá

2 và 69,8g/m2.

ị ầ ượ tr  l n l t là 6,66g/m

ạ ậ ệ ư ậ ể ả ủ   ỏ ạ ủ Nh  v y, kh  năng ki m soát c  d i c a các lo i v t li u che ph  là

ỏ ồ ự ụ ả ả ố ờ ấ ố r t t t có tác d ng làm gi m s  công làm c  đ ng th i làm gi m s  tranh

ề ướ ấ ưỡ ớ ch p v  n c, dinh d ng và ánh sáng v i cây chè.

ưở ủ ậ ệ ủ ớ ệ ạ Ả 3.6.  nh h ng c a v t li u che ph  t i sâu b nh h i chè

ầ 3.6.1. R y xanh (Empoasca flavcens Fabr)

ạ ạ ể ặ ầ ọ ấ   ­ Đ c đi m hình thái: R y xanh là lo i h i búp chè quan tr ng nh t

ệ ầ ưở hi n nay. R y xanh tr ng thành dài 2,5­3mm, toàn thân và cánh màu xanh

ứ ạ ầ ắ ầ ố lá m , trên đ u có 2 m t kép to màu xám, râu đ u hình lông c ng, đ t roi

ề ề ắ ồ ố ướ ư ầ ắ râu g m nhi u đ t ng n đ u nhau. Phía tr c đ u có lông th a, ng n, khi

ố ụ ư ế ầ ố ậ đ u cánh x p úp trên l ng. R y xanh có 8 đ t b ng, con cái có  ng đ ẻ

ở ố ụ ố ố ề ố ọ trúng ế   ủ  đ t b ng cu i cùng. Đ t  ng c a chân sau có nhi u gai nh n x p

ư ượ ư ư ố nh  răng l c nh ng th a, cu i bàn chân có giác bám.

ụ ủ ầ ạ ờ ờ ủ ầ   ­ Vòng đ i và các giai đo n phát d c c a r y xanh: Vòng đ i c a r y

ứ ụ ưở xanh qua 3 pha phát d c: Pha tr ng, pha sâu non, pha tr ng thành. Pha sâu

ụ ủ ủ ầ ạ ổ ỗ ổ ờ non c a r y xanh h i chè có 5 tu i, th i gian phát d c c a m i tu i dài hay

ụ ắ ộ ệ ộ ổ ổ ơ ổ ừ ng n ph  thu c vào nhi t đ . Tu i 1 và tu i 5 dài h n các tu i khác t 1 ­

­51­

ờ ừ ứ ế ế ừ 1,5 ngày. Th i gian t tr ng đ n k t thúc sâu non t 13 ­ 23,9 ngày tùy theo

mùa.

ạ ủ ầ ự ứ ệ ầ ằ   ­ Tri u ch ng và tác h i c a r y xanh: R y xanh hút nh a cây b ng

ả ầ ưở ư ề ạ ầ ờ v i châm. C  r y tr ầ   ng thành và r y non đ u có tác h i nh  nhau. R y

ườ ở ộ ị ế ở th ng bám cu ng búp, lá non dùng vòi châm hút d ch t bào ộ  cu ng,

ụ ở ủ ầ ạ ặ gân chính, gân ph ữ   ế  phía sau m t lá non. Các v t châm c a r y t o nh ng

ị ổ ấ ỏ ươ ả ch m nh  li ti màu thâm nâu làm cho lá, búp non b  t n th ng làm c n tr ở

ưỡ ế ẫ ị ạ ị ạ ặ ế ể ậ v n chuy n dinh d ng, d n đ n búp chè b  chùn l i. N u b  h i n ng, lá

ừ ữ ầ chè khô t ố  chóp lá lan d n theo 2 mép xu ng gi a thành lá khô, thâm đen t ừ

⅓ ườ ể ụ ị ạ ữ ầ ọ ỉ – ½ lá th ng g i là cháy r y. Nh ng lá non b  h i có th  r ng ch  còn

ơ ạ ộ tr  l i cu ng búp chè.

Ả ả ưở ủ ậ ệ ủ ớ ễ ế B ng 3.10:  nh h ng c a v t li u che ph  t ậ ộ ầ   i di n bi n m t đ  r y

xanh

ơ ị (Đ n v : con/khay)

CT L n 1ầ L n 2ầ L n 3ầ L n 4ầ TB

ủ ơ ạ ỏ 2,1 T  r m, r , c 2,3 2,9 3,1 2.6

1,6 ủ ộ T  gu t 1,7 2,1 2,3 1,3

ủ 2,2 T  thân ngô 2,1 2,7 2,6 2,4

ủ 2,7 Không t (Đ/c) 2,5 4.0 3,1 3,1

ậ ộ ầ ố ệ ả ầ ấ Qua b ng s  li u trên cho th y: M t đ  r y xanh tăng d n qua các

ấ ơ ớ ướ tháng, cao nh t vào tháng 4,1con/ khay cao h n so v i các tháng tr c 1,4 ­

ậ ộ ầ ở ự ứ ệ ỷ ệ 2 con/khay. M t đ  r y xanh các công th c có s  khác bi t. T  l trung

ấ ở ứ ố ứ ấ ấ bình cao nh t ứ    công th c đ i ch ng là 3,1 con/khay th p nh t là công th c

­52­

ứ ủ ơ ế ộ ủ ủ t ế  gu t 1,3 con/khay, ti p đ n là công th c t r m và t thân cây ngô có

Diễn biến mật độ rầy xanh

5

4

4

3.1 3.1

3

Tủ rơm, rạ, cỏ Tủ guột

2.7

2.9 2.7

2.6 2.3

2.2 2.1

2.1

2.5 2.3 2.1 1.7

1.6

y a h k / n o C

2 1

Tủ thân ngô Không tủ (Đ/c)

0 0 0 0

0

0

Lần 1

Lần 2

Lần 3

Lần 4

Lần điều tra

ị ầ ượ các giá tr  l n l t là 2,4 và 2,6 con/khay.

ể ồ ễ ậ ộ ầ ế ề ầ Hình 3.2: Bi u đ  di n bi n m t đ  r y xanh qua các l n đi u tra

ơ ọ 3.6.2. B  cánh t (Physothrips Bagn)

ọ ơ ổ ế ạ ườ ạ B  cánh t ạ  là lo i sâu h i ph  bi n th ng phát sinh gây h i trên chè.

ơ ể ư ể ặ ơ ắ   ­ Đ c đi m hình thái: C  th  màu vàng nh ng cánh h i xám, có 2 m t

ắ ơ ỏ ế ề ầ ỉ ụ   kép màu nâu đen, trên đ nh đ u v  phía sau có 3 m t đ n màu đ  x p ch m

ụ ầ ố ố vào nhau theo hình tam giác. B ng có 10 đ t, râu đ u 6 đ t, trên râu có lông

ơ ể ư ư ứ ắ ưở th a ng n và c ng. C  th  dài 0,8 ­ 1mm, có lông th a. Tr ạ   ng thành ho t

ỗ ộ ứ ẻ ứ ả ắ ẹ ặ ỗ ộ đ ng nhanh nh n, đ  tr ng r i r c trên m t lá non, m i ch  m t tr ng.

ờ ủ ọ ơ ứ ấ ộ ưở Vòng đ i c a b  cánh t : Tr ng ­  u trùng ­ nh ng ­ tr ng thành.

ề ấ ạ ổ ộ ộ ộ Pha  u trùng có 2 tu i, pha nh ng có 2 giai đo n ti n nh ng và nh ng.

ả ọ ứ ệ ạ ơ ưở ề ạ ­Tri u ch ng và tác h i: C  b  cánh t non và tr ng thành đ u h i búp

ạ ả ở ư ặ ướ chè. Chúng c  trú và gây h i c hai m t trên và d ộ   i lá chè non, tôm, cu ng

búp.

ệ ơ ệ ạ ộ ọ Mi ng b  cánh t thu c lo i mi ng giũa hút, khi ăn chúng dùng hàm

ướ ể ắ ấ ưỡ d i giũa vào bi u bì sau đó c m vòi hút ch t dinh d ộ   ng trong lá, cu ng

ế ầ ữ ữ ế ẹ búp chè. Nh ng v t rách và châm khi lành s o thành nh ng v t s n sùi màu

ế ứ ữ ế ọ ơ ạ ủ nâu và có nh ng v t n t ngang. N u b  cánh t h i trên tôm c a búp chè,

ặ ướ ở ệ ầ ạ khi lá non m  ra, m t d ớ   i lá t o thành 2 v t s n sùi màu nâu song song v i

­53­

ủ ọ ơ ứ ạ gân chính c a lá. B  cánh t phá h i làm cho búp chè thô, c ng và c n l ằ ạ   i,

ứ ế ạ ượ ả lá bi n d ng cong queo. Qua nghiên c u em đã thu đ ố ệ c b ng s  li u 3.11

Ả ả ưở ủ ậ ệ ủ ớ ễ ế B ng 3.11:  nh h ng c a v t li u che ph  t i di n bi n m t đ  b ậ ộ ọ

cánh tơ

ơ ị (Đ n v : con/búp)

L n 1ầ TB

CT ạ ỏ ủ ơ 4,1 T  r m, r , c L n 2ầ 2,4 L n 3ầ 2,2 L n 4ầ 2,6 2,8

1,5 ủ ộ T  gu t 1,6 1,5 1,7 1,6

ủ 1,7 T  thân ngô 1,8 1,9 2,5 2,0

ủ 2.0 Không t (Đ/c) 2,6 2,4 3,1 2,5

ố ệ ự ả ấ ế Qua k t qu ả b ng s  li u trên cho th y: Có s  khác bi ệ ề ậ ộ  t v  m t đ

ơ ữ ỷ ệ ứ ấ ở ọ b  cánh t gi a các công th c. T  l trung bình cao nh t là ứ ố    công th c đ i

ứ ủ ơ ứ ế ủ ế ch ng 2,1 con/búp. Ti p đ n là hai công th c t r m và t ầ    thân cây ngô l n

ượ ả ộ ị l t có các giá tr  trung bình là 1,5­1,6 con/búp (dao đ ng trong kho ng 1 ­

ứ ủ ấ ấ ộ 1,9   con/búp).   Th p   nh t   là   công   th c   t gu t   có   t ỷ ệ   l trung   bình   là

ả ộ 1,2con/búp (dao đ ng trong kho ng 0,8 ­ 1,6 con/búp).

Diễn biến mật độ bọ cánh tơ

i

2.2

2

2 1.9

ạ h

1.8

1.9 1.7

ị

1.5

1.5

1.4

1.6 1.5 1.3

1.2

1.2

1

Tủ rơm, rạ, cỏ Tủ guột Tủ thân ngô

Không tủ (Đ/c)

b p ú b %

0 0 0 0

2.5 2 1.5 1 0.5 0

0

Lần 1

Lần 2

Lần 3

Lần 4

Lần điều tra

ể ồ ễ ậ ộ ọ ế ơ ề Hình 3.3: Bi u đ  di n bi n m t đ  b  cánh t ầ  qua các l n đi u tra

ọ ỗ 3.6.3. B  xít mu i (Helopeltis theivora Waterhouse)

­54­

ọ ưở ể ặ ơ ể ự ­ Đ c đi m hình thái: B  tr ng thành đ c: Toàn c  th  màu xanh lá

ố ừ ố cây dài 5,5­6,0mm, có 4 đ t màu đen, tr ố    đ t chân râu màu vàng xám. Đ t

ữ ư ự ứ ố ộ ng c th  hai màu vàng, gi a l ng có m t chùy đen gi ng hình đài sen. Cánh

ặ ệ ề ụ ố ồ ố ố ế màu xám đ n đen, đ c bi t v  phía đuôi b ng g m 9 đ t, đ t cu i cùng có

ứ ố ố ố màu vàng. Chân có 5 đ t, bàn chân có 2 đ t màu đen trong đó đ t th  hai có

ỏ 4 móc nh  màu đen.

ọ ưở ơ ể ư ự B  tr ng thành cái: C  th  cũng màu xanh nh  con đ c, dài 6,5­

ề ắ ộ ắ   7,0mm, r ng 1,7­1,8mm, hai m t kép màu đen, trên râu có nhi u lông tr ng

ỏ ố ự ở ữ ứ nh , đ t ng c th  2 cũng màu vàng, gi a có chùy màu đen hình đài sen

ự ư ụ ề

ắ ạ ể ố ố nh  con đ c, hai cánh màu đen, vi n hai mép cánh màu vàng. B ng có 10   ữ ố ụ   i ki u nút chai, gi a đ t b ng ố đ t, đ t cu i cùng có màu xanh vàng th t l

ế ố ẻ ứ ứ ế ộ ố   th  8 có m t máng đ  tr ng màu đen, máng này kéo dài đ n h t đ t cu i

ự ứ ề ơ ụ b ng th  9 v  hình dáng bên ngoài, con cái to h n con đ c.

ệ ỗ ậ ứ ạ ọ

ề ố ả ọ Tri u ch ng và tác h i: B  xít mu i t p trung chích hút vào búp chè   ẫ   ặ ờ i. Khi có ánh sáng m t tr i, c  b  xít non l n ớ vào lúc sáng s m và chi u t

ưở ề ẩ ố ẩ ướ ữ tr ng thành đ u l n tr n,  n mình d ờ   i tán chè cho nên nh ng ngày tr i

ỗ ể ạ ủ ọ ỉ ấ ồ ế ắ n ng, ra đ i chè là ch  th y v t châm c a b  xít mu i đ  l i trên lá non mà

ấ ữ ế ầ không th y chúng trên lá chè. Nh ng v t châm này lúc đ u trong nh  gi

ệ ự ể ể ư ọ   t ặ   ầ d u sau đó nhanh chóng chuy n thành màu nâu. Có th  phát hi n s  có m t

ọ ề ứ ạ ủ ự ỗ ộ

ướ ế ị ạ ưở ả ủ c a b  xít mu i và đánh giá v  m c đ  gây h i c a chúng d a vào kích   ạ   ng gây h i ố ế c v t châm, s  v t châm đ  l búp b  h i và  nh h ể ạ ỷ ệ i, t th l

ế ấ ươ ắ ủ c a chúng đ n n ng su t búp chè t ứ i. Qua nghiên c u em đã thu đ ượ   c

ố ệ ả b ng s  li u 3.12:

Ả ả ưở ủ ậ ệ ế B ng 3.12:  nh h ậ ộ ọ   ủ ớ ễ ng c a v t li u che ph  t i di n bi n m t đ  b  xít

mu iỗ

ơ ị ị ạ (Đ n v : % búp b  h i)

CT L n 1ầ L n 2ầ L n 3ầ L n 4ầ TB

ủ ơ ạ ỏ T  r m, r , c 1,4 1,8 1,5 1,9 1,9

ủ ộ T  gu t 1,0 1,2 1,3 1,2 1,2

­55­

ủ T  thân ngô 1,7 1,5 1,6 1,5 1,5

ủ Không t 2,0 2,4

2,0 ậ ộ ọ (Đ/c) ế 2,2 ấ ố ệ ả ả ỗ ở 1,9 Qua k t qu  b ng s  li u trên cho th y: M t đ  b  xít mu i các

ứ ự ệ ậ ộ ọ ỗ ở ủ ầ công t c có s  khác bi t. M t đ  b  xít mu i các l n đo c a các công

ỷ ệ ứ ự ứ ủ ơ ấ th c có s  khác nhau. T  l trung bình cao nh t là công th c t r m là 2,8%

ứ ủ ủ ỗ con/búp. Hai công th c t ộ  gu t và t ậ ộ ọ  thân ngô có m t đ  b  xít mu i trung

ầ ượ ị bình l n l t là các giá tr  1,6 và 2 con/búp.

4.1

3.1

Diễn biến mật độ bọ xít muỗi

/

2.6 2.5

2.6 2.4

1.7

1.8 1.6

2 1.7 1.5

2.4 2.2 1.9 1.5

p ú b n o c

Tủ rơm, rạ, cỏ Tủ guột Tủ thân ngô Không tủ (Đ/c)

0 0 0 0

5 4 3 2 1 0

0

Lần 1

Lần 2

Lần 3

Lần 4

Lần điều tra

ể ồ ễ ậ ộ ọ ế ơ ề Hình 3.4. Bi u đ  di n bi n m t đ  b  cánh t ầ  qua các l n đi u tra

­56­

Ậ

Ế

Ề

Ị

K T LU N VÀ Đ  NGH

ậ ế 1. K t lu n

ứ ả ưở ạ ậ ệ ủ ủ Nghiên c u  nh h ố   ng c a các lo i v t li u che ph  cho chè gi ng

ạ ạ ừ ỉ ằ ụ TRI 777 trong v  Xuân năm 2012 t ệ i xã La B ng, huy n Đ i T , t nh Thái

ộ ố ế ậ Nguyên, em rút ra m t s  k t lu n sau:

ủ ỉ ủ ừ ề ệ ệ ậ ạ Đi u ki n khí  h u c a huy n  Đ i T  nói riêng và c a t nh Thái

ủ ể ấ ọ ợ ớ ặ Nguyên nói chung r t phù h p v i đ c đi m sinh thái h c c a cây chè.

ộ ố ả ư ự ễ ấ ẩ ấ Th c ti n cho th y, m t s  s n ph m chè cao c p nh  chè Ôlong, chè đen,

ặ ả ủ ỉ ữ ặ ậ ủ   chè xanh là nh ng m t hàng đ c s n c a t nh và làm tăng thu nh p c a

ườ ng i nông dân.

ế ộ ủ ỉ ầ Tình hình kinh t ậ   ữ  ­ xã h i c a t nh trong nh ng năm g n đây có thu n

ợ ạ ộ ộ ố ề ọ ả ấ l ể   i trong ho t đ ng s n xu t kinh doanh, m t s  ngành ngh  tr ng đi m

ự ả ề ấ ầ ế ề ự ề đ u tăng v  năng l c s n xu t, các thành ph n kinh t đ u có s  tăng

ưở ệ ố ế ầ ứ ấ tr ặ ng. Đ c bi t, Liên hoan trà qu c t l n th  nh t – Thái Nguyên đã

ấ ướ ạ ộ ế ế ọ ươ đánh d u b c ti n quan tr ng trong ho t đ ng xúc ti n th ạ ng m i và

ả ươ ệ ệ ị ươ ồ qu ng bá th ng hi u trà Vi t và tôn vinh các đ a ph ng tr ng chè.

ệ ủ ố ả Bi n pháp t ệ  g c cho cây chè vào có hi u qu  cao giúp cây chè sinh

ưở ố ấ ủ ề ệ ổ ị tr ng t t và  n đ nh năng su t c a cây chè trong đi u ki n th i ti ờ ế ụ t v

Xuân.

ấ ấ ả ứ ử ụ Qua quá trình theo dõi em th y t ậ ệ   t c  các công th c s  d ng v t li u

ủ ề ả ưở ưở ủ che ph  đ u có  nh h ng t ố ớ t t i sinh tr ng c a chè TRI 777 trong giai

ạ ở ộ ể ủ ố ử ụ ứ ứ đo n kinh doanh. Song công th c th  2 s  d ng gu t đ  t ấ    g c em th y

ưở ộ ộ ề ườ ụ ể ề v  tăng tr ng đ  r ng tán, chi u cao cây, đ ng kính thân, c  th  nh ư

ưở ộ ộ ưở ề ề sau: v  tăng tr ạ ng đ  r ng tán đ t 64,6cm, tăng tr ạ   ng chi u cao cây đ t

55,3cm.

­57­

ạ ậ ệ ử ụ ụ ủ ấ S  d ng các lo i v t li u che ph  có tác d ng làm tăng năng su t chè

ậ ệ ủ ố ụ ấ ấ ộ trong v  Xuân. Trong đó v t li u che ph  t t nh t là gu t, năng su t búp

2.

ươ ừ t i tăng t 1,3 – 2,2 kg/m

ậ ệ ử ụ ứ ấ Qua quá trình theo dõi em th y các công th c có s  d ng v t li u che

ủ ề ả ưở ế ố ấ ề ấ ph  đ u có  nh h ng t ố ớ t t i các y u t c u thành năng su t chi u dài

ố ượ ậ ộ ử ụ búp, kh i l ng búp, m t đ  búp, t ỷ ệ  l mù xòe. Trong đó s  d ng gu t đ ộ ể

ụ ủ ố ụ ể ư ề ạ ấ che ph  là có tác d ng t t nh t, c  th  nh  sau: Chi u dài búp đ t 6,1cm,

2, t

ố ượ ậ ộ ạ ạ kh i l ng búp đ t 0,71 g/búp, m t đ  búp đ t 224,8 búp/m ỷ ệ  l mù xòe

ứ ố ứ ớ ỉ ch  có 33,1% so v i công th c đ i ch ng.

ậ ệ ử ụ ủ ụ ạ ụ S  d ng v t li u che ph  trong v  Xuân có tác d ng làm h n ch  c ế ỏ

ỏ ồ ự ạ ả ả ố ờ ạ d i, làm gi m s  công làm c , đ ng th i làm gi m s  c nh tranh n ướ   c,

ưỡ ụ ể ớ ộ dinh d ng, ánh sáng v i cây chè. Gu t có tác d ng ki m soát c  d i t ỏ ạ ố   t

2 xu ng còn 34,3 g/m

2.

ố ượ ấ ỏ ạ ả ừ ố nh t kh i l ng c  d i gi m t 164,5g/m

ậ ệ ủ ả ưở ớ ậ ộ ủ V t li u che ph  có  nh h ng t ệ   ộ ố i m t đ  c a m t s  loài sâu b nh

ậ ệ ế ỷ ệ ạ ủ ộ ố ủ ạ ả ạ h i.V t li u che ph  có kh  năng làm h n ch  t h i c a m t s  loài l

ư ầ ạ ọ ơ ọ ỗ sâu h i nh  r y xanh, b  cánh t , b  xít mu i.

ị 2. Đ  nghề

ậ ệ ế ợ ộ ể ử ụ ủ ớ Nên s  d ng v t li u gu t đ  che ph  cho chè, k t h p v i vi c t ệ ướ   i

ướ ờ ế ủ ị ề ệ ớ ợ ươ ể ả ả n c phù h p v i đi u ki n th i ti t c a đ a ph ộ ẩ   ng đ  đ m b o đ   m

ưỡ ưở ố ấ và dinh d ng, giúp cho cây chè sinh tr ng t t và làm tăng năng su t chè

ệ ụ ề trong đi u ki n v  Xuân.

ế ụ ư ứ ệ ậ ỹ Ti p t c nghiên c u các bi n pháp k  thu t khác nh  bón phân, t ướ   i

ướ ấ ượ ể ấ ố ẩ ả n c, đ n chè đ  nâng cao năng su t và ch t l ng s n ph m chè trong v ụ

ệ ầ ả ế ủ ị ươ Xuân. Góp ph n làm tăng hi u qu  kinh t c a đ a ph ng.

­58­

Ả

Ệ

TÀI LI U THAM KH O

ế ệ Ti ng Vi t

ệ ể ộ ươ ), Ch ệ ng trình v  sinh an 1. B  nông nghi p và phát tri n nông thôn (2005

ự ẩ ấ ệ ộ ả toàn th c ph m. S n xu t chè an toàn, NXB Nông nghi p, Hà N i.

ệ ử ỉ ổ ế ự Thành t u kinh t ­ xã 2. C ng thông tin đi n t t nh Thái Nguyên (2012),

ộ ủ h i c a Thái Nguyên năm 2011,

http://w.w.w.thainguyen.gov.vn/detailctt/gt_ttktxh/CT_GT_TTKTXH,

ệ ử ỉ ổ C ng thông tin đi n t t nh Thái Nguyên

ụ ố ệ ả   ứ Báo cáo chính th c di n tích, s n 3. C c th ng kê Thái Nguyên (2011),

ấ ạ ượ l ng, năng su t chè trong giai đo n 2004­2010.

ụ ế ươ ạ ụ Tình hình tiêu th  chè trên th  gi ế ớ   i. 4. C c xúc ti n th ng m i (2009),

http://w.w.w.vietrade.gov.vn/che/929+tinh­hinh­tieu­thu­che­tren­the­

ụ ế ươ ạ gioi, C c xúc ti n th ng m i.

ườ ậ ồ ệ ấ   Cây chè và các bi n pháp nâng cao năng su t 5. Đ ng H ng D t (2004),

ấ ượ ả ộ ộ và ch t l ng s n ph m, ẩ  NXB Lao Đ ng­ Xã H i.

ễ ộ ố ệ ậ ả ứ ỹ Nghiên c u m t s  bi n pháp k  thu t s n 6. Nguy n Duy Đông (2010),

ấ ạ ệ ấ ỉ ạ ỹ ậ xu t chè đông t i huy n Tr n Yên, t nh Yên Bái, lu n văn th c s  khoa

ệ ườ ọ h c nông nghi p tr ng ĐH Nông Lâm Thái Nguyên.

ễ ả ổ Qu n lý cây chè t ng h p 7. Nguy n Văn Hùng (2006), ợ , NXB Nông nghi p,ệ

Hà N i.ộ

ễ ả ệ Cây chè Vi ấ   ự ạ t Nam – Năng l c c nh tranh xu t ữ 8. Nguy n H u Kh i (2005),

ẩ ộ kh u và phát tri n, ộ ể  NXB Lao đ ng­Xã h i

ấ ươ ứ ể ưở ặ Nghiên c u đ c đi m sinh tr ể   ng và phát tri n 9. Lê T t Kh ng (1997),

ộ ố ố ữ ề ệ ắ ớ ệ   ủ c a m t s  gi ng chè m i trong đi u ki n B c Thái và nh ng bi n

ề ề ậ ố ợ ỹ ể ọ   pháp k  thu t canh tác h p lý cho nhi u gi ng chè có nhi u tri n v ng

ế ỹ ệ ậ ọ nh t. ấ Lu n án phó ti n s  khoa h c nông nghi p.

­59­

ễ ỹ ứ ả ưở ủ ậ ệ Nghiên c u  nh h ng c a v t li u che ph ủ ẩ 10. Nguy n C m M  (2010),

ưở ể ủ ế ạ ế ơ ả ế đ n sinh tr ng, phát tri n c a chè giai đo n ki n thi t c  b n và đ ộ

ấ ạ ộ ạ ỹ ậ ủ phì c a đ t t ỉ i Phú H  ­ t nh Phú Th ọ   ọ, Lu n văn th c s  khoa h c

ệ ườ nông nghi p tr ng ĐH Nông Lâm Thái Nguyên.

ọ ế ộ ướ ồ Ch  đ  t i cho cây tr ng, 11. Hà Ng c Ngô (1977) NXB Nông Nghi pệ

ệ ủ ề ị ế V  trí c a cây chè trong n n kinh t ố    qu c 12. Nông nghi p ngày nay (2009),

dân, http://w.w.w.18thang4.com/nongnghiepngaynay,   Nông   nghi pệ

ngày nay.

ọ ỗ ỗ ọ ỹ ị ậ ồ ỹ K  thu t tr ng và chăm sóc 13. Đ  Ng c Qu  ­ Đ  Th  Ng c Oanh (2005),

ế ế ấ ượ ấ ch  bi n chè năng su t cao – ch t l ng t t ố , NXB Nông Nghi p .ệ

ả ả ấ ạ .  ố 14. Thái Nguyên danh trà (2012), Mu n làm giàu thì ph i s n xu t chè s ch

http://w.w.w.trathai.net/trathai/tin­tuc/muon­lam­giau­phai­lam­che­

sach, Thái Nguyên danh trà.

ễ ơ ố ị ị ướ ẫ   H ng d n 15. Chu Th  Th m ­ Phan Th  Lài – Nguy n Văn T  (2005),

ạ ồ ộ tr ng cây trong trang tr i cây chè, NXB Lao Đ ng .

ụ ổ ủ ả ố Niên giám th ng kê nông lâm th y s n 2005­ ố 16. T ng c c th ng kê (2012),

ụ ổ ố 2011, http://w.w.w.gso.gov.vn, T ng c c th ng kê.

ừ ể ư ở ệ ự ủ ỉ nhiên   c a t nh 17. T  đi n bách khoa toàn th  m  (2012), Điều  ki n t

ừ ể   Thái   Nguyên,http://w.w.w.wkipedia.org/wiki/Thai_Nguyen,   T   đi n

bách khoa

ượ ỉ Báo cáo tình hình th iờ 18. Trung tâm khí t ng t nh Thái Nguyên (2012),

ế ỉ ầ ượ ti t t nh Thái Nguyên 4 tháng đ u năm 2012, Trung tâm khí t ỉ ng t nh

Thái Nguyên

ế Ti ng Anh

19. FAOSTAT work mango production stastitis 2005­2010

http//:FAOSTAT.FAO.org/faostast