L I NÓI ĐUỜ Ầ
Ng m nhìn l i t ng quan b i c nh qu c t trong nh ng ngày g n đây đó là thắ ạ ổ ố ả ố ế ữ ầ ế
gi i đang ph i quay cu ng v i các v n đ n công Châu Âu, b t n t i Hàn Qu c, đeớ ả ồ ớ ấ ề ợ ấ ổ ạ ố
d a th t ch t ti n t c a Trung Qu c, hàng lo t th tr ng hàng hóa th gi i dao đngọ ắ ặ ề ệ ủ ố ạ ị ườ ế ớ ộ
m nh, nhạngữ tin x u liên t c d n d p nh v y đã làm kinh t th gi i rung l c d d iấ ụ ồ ậ ư ậ ế ế ớ ắ ữ ộ
trong su t nhống ữngày v a ừqua. Nh ng m i quan tâm n i c m đó dữ ố ổ ộ ường nh đãư làm thị
tr ng t m quên đi m t v n đ đã t ng r t nóng b ng, ch a h đc gi i quy t, hi nườ ạ ộ ấ ề ừ ấ ỏ ư ề ượ ả ế ệ
nay v n còn âm và có th s kéo dài dai d ng liên quan đn s m t cân b ng th ngẫ ỉ ể ẽ ẳ ế ự ấ ằ ươ
m i toàn c u: đó chính là m t cu c chi n tranh th gi i th ba mang tên ạ ầ ộ ộ ế ế ớ ứ “Chi n tranhế
ti n t ”ề ệ – m t cu c chi n n i đng ti n là súng đn và m c sát th ng c a nó khôngộ ộ ế ơ ồ ề ạ ứ ươ ủ
h nh . V y cu c chi n y là gì và đ kh c li t c a nó đn m c nào và th c s nó đãề ỏ ậ ộ ế ấ ộ ố ệ ủ ế ứ ự ự
x y ra ch a mà đã làm cho n n kinh t toàn c u ph i chao đo. Và v n đ th c sả ư ề ế ầ ả ả ấ ề ự ự
n m đâu, ngay sau đây chúng ta s cùng đi tìm hi u.ằ ở ẽ ể
Ch ng 1:ươ CHI N TRANH TI N TẾ Ề Ệ
1
1.1. Khái ni m chi n tranh ti n tệ ế ề ệ
Chi n tranh ti n t là vi c các n c dùng chính sách ti n t c a mình nh m làmế ề ệ ệ ướ ề ệ ủ ằ
cho đng ti n c a n c mình đc đnh giá th p h n so v i đng ti n c a các n cồ ề ủ ướ ượ ị ấ ơ ớ ồ ề ủ ướ
khác.
Theo báo Le Monde c a Pháp ra ngày 23/10, m t cu c chi n ti n t d d n đnủ ộ ộ ế ề ệ ễ ẫ ế
chi n tranh th ng m i. Đ b o v s n ph m c a mình và công ăn vi c làm c a dânế ươ ạ ể ả ệ ả ẩ ủ ệ ủ
chúng, các n c s s d ng các vũ khí nh h tr xu t kh u, đng th i áp đt thuướ ẽ ử ụ ư ỗ ợ ấ ẩ ồ ờ ặ ế
h i quan và quota đ gi i h n nh p kh u. Các bên s tr đũa nhauả ể ớ ạ ậ ẩ ẽ ả .
1.2. L ch s v chi n tranh ti n tị ử ề ế ề ệ
Quay tr l i v i quá kh , trong l ch s kinh t th gi i, đã nhi u l n di n raở ạ ớ ứ ị ử ế ế ớ ề ầ ễ
cu c chi n tranh ti n t , chúng ta có th k đn nh đu nh ng năm 1930, sau kh ngộ ế ề ệ ể ể ế ư ầ ữ ủ
ho ng kinh t th gi i 1929-1933, khi các n c ph i áp m c thu cao và qui đnh h nả ế ế ớ ướ ả ứ ế ị ạ
ng ch đi v i hàng nh p kh u, h u qu là hàng hóa t n đng, nh ng không n c nàoạ ố ớ ậ ẩ ậ ả ồ ọ ư ướ
đc l i và kinh t toàn c u đã s p đ. “ượ ợ ế ầ ụ ổ Lu t Hawley – Smooth c a M thông quaậ ủ ỹ
ngày 17/6/1930 đã tăng thu trên 20.000 m t hàng nh p kh u, làm l ng hàng nh pế ặ ậ ẩ ượ ậ
kh u t châu Âu gi m 70%, nh ng xu t kh u c a M cũng gi m t ng t vì b châuẩ ừ ả ư ấ ẩ ủ ỹ ả ươ ự ị
Âu tr đũa”.ả Khi kh ng ho ng kinh t và ti n t khi n các n n kinh t l n phá b chủ ả ế ề ệ ế ề ế ớ ỏ ế
đ “b n v vàng”, th c hi n chính sách h t giá đy m nh xu t kh u, tranh c p thộ ả ị ự ệ ạ ỉ ẩ ạ ấ ẩ ướ ị
tr ng, làm đi suy thoái tr nên t i t h n n a. Các qu c gia lúc b y gi đua nhauườ ạ ở ồ ệ ơ ữ ố ấ ờ
d ng lên nh ng rào c n th ng m i, khi n l ng hàng hóa l u thông trên toàn c uự ữ ả ươ ạ ế ượ ư ầ
gi m sút nghiêm tr ng. Đây chính là m t trong nh ng nguyên nhân d n t i Chi n tranhả ọ ộ ữ ẫ ớ ế
th gi i th hai, và h u qu cũng nh m c đ sát th ng mà nó gây ra và đ l i nhế ớ ứ ậ ả ư ứ ộ ươ ể ạ ư
th nào thì không ai trong chúng ta là không bi t đn và c m th y kinh hoàng.ế ế ế ả ấ
Hay nh câu chuy n đng Yên vào th p niên 1980. Năm 1979 tr ng Đi h cư ệ ồ ậ ườ ạ ọ
Harvard M xu t b n cu n “Nh t B n đng đu th gi i”, cu n sách đã thu hút đôngỹ ấ ả ố ậ ả ứ ầ ế ớ ố
đo đc gi và gi i kinh t M . Nh ng ngay sau đó thì Nh t B n tr thành m c tiêuả ộ ả ớ ế ỹ ư ậ ả ở ụ
s 1 đ M ki m ch , tr ng ph t, th hi n rõ nh t là “Hi p đnh Plaza” năm 1985:ố ể ỹ ề ế ừ ạ ể ệ ấ ệ ị
năm n c Pháp, Đc, Nh t, Anh, M đng ý đnh giá l i đng Đô la M trong t ngướ ứ ậ ỹ ồ ị ạ ồ ỹ ươ
quan v i đng Yên Nh t và đng Mark Đc vì lúc đó hàng hóa c a Nh t đang trànớ ồ ậ ồ ứ ủ ậ
ng p th tr ng nh giá r và M đang ch u c nh thâm h t m u d ch l n v i n c này.ậ ị ườ ờ ẻ ỹ ị ả ụ ậ ị ớ ớ ướ
Ngay l p t c đng Yên lên giá m nh, t 239 Yên/1 Đô la vào năm 1985 lên 128 Yên/1ậ ứ ồ ạ ừ
Đô la vào năm 1988, m t m c tăng g n g p đôi và đi u này làm cho kinh t Nh t điêuộ ứ ầ ấ ề ế ậ
đng t đó t i hi n nay.ứ ừ ớ ệ
1.3. Nguyên nhân và đc đi m c a cu c chi n tranh ti n t l n nàyặ ể ủ ộ ế ề ệ ầ
Cu c chi n tranh ti n t l n này âm t cu i th k 20 đn đu th k 21 khiộ ế ề ệ ầ ỉ ừ ố ế ỷ ế ầ ế ỷ
hai th c th kinh t l n là Trung Qu c và M ti n hành các bi n pháp tr ng ph t kinhự ể ế ớ ố ỹ ế ệ ừ ạ
t l n nhau mà phía M cho r ng Trung Qu c th c hi n chính sách “thao túng t giá”ế ẫ ỹ ằ ố ự ệ ỉ
2
đ xu t siêu sang M , làm cán cân th ng m i hai n c không cân b ng. Theo Bể ấ ỹ ươ ạ ướ ằ ộ
th ng m i M , t i cu i năm 2006 t ng ng ch xu t siêu c a Trung Qu c sang M t iươ ạ ỹ ớ ố ổ ạ ấ ủ ố ỹ ớ
235,5 t USD, riêng năm 2006 nh p siêu c a M v i Trung Qu c t i 177,4 t USD. Vìỉ ậ ủ ỹ ớ ố ớ ỉ
v y, M ra s c đu tranh đòi Trung Qu c tăng t giá đng Nhân dân t (NDT) t 25%-ậ ỹ ứ ấ ố ỉ ồ ệ ừ
30% so v i đng USD đ gi m nh p siêu cho M . Yêu c u này đã đc EU và cácớ ồ ể ả ậ ỹ ầ ượ
n c khác đng tình ng h , b i EU cũng cùng chung c nh ng v i M .ướ ồ ủ ộ ở ả ộ ớ ỹ Năm 2006,
EU nh p siêu c a Trung Qu c là 128 t EUR, năm 2007 t i 170 t EUR, năm 2008 tuyậ ủ ố ỉ ớ ỉ
có gi m nh ng v n lên t i 160 t EUR.ả ư ẫ ớ ỉ
Tr c yêu c u c a M và EU, phía Trung Qu c kiên quy t ph n đi và l pướ ầ ủ ỹ ố ế ả ố ậ
tr ng này d ng nh không th lay chuy n. B i v y, cu c chi n v t giá gi a M -ườ ườ ư ể ể ở ậ ộ ế ề ỉ ữ ỹ
Trung Qu c và EU - Trung Qu c luôn căng th ng và gay g t k t năm 2003 t i nay.ố ố ẳ ắ ể ừ ớ
Nhìn chung, tình hình kinh t hi n nay không m y kh quan khi các qu c giaế ệ ấ ả ố
đang thi nhau tìm cách ghìm giá đng ti n c a mình: Ngân hàng Trung ng Nh t B nồ ề ủ ươ ậ ả
và Trung Qu c tung ti n ra mua ngo i t , trong khi đó M thì có th in thêm ti n.ố ề ạ ệ ỹ ể ề
Nh ng n c đang v n lên nh Brazil, Thái Lan… cũng có bi n pháp nh m gi mữ ướ ươ ư ệ ằ ả
lu ng v n đu c b ng cách đánh thu trên c phi u mà các nhà đu t ngo i qu cồ ố ầ ơ ằ ế ổ ế ầ ư ạ ố
mua vào.
Nh ng l i ch trích t cáo nhau ngày càng nhi u: ngoài Trung Qu c luôn b tữ ờ ỉ ố ề ố ị ừ
M đn châu Âu, Nh t B n ch trích là thao túng đng ti n c a mình, thì v a qua Hànỹ ế ậ ả ỉ ồ ề ủ ừ
Qu c b Nh t t cáo ghìm giá đng won. Châu Âu ch trích Trung Qu c nh ng cũngố ị ậ ố ồ ỉ ố ư
khá b t an khi nhìn t giá đng euro quá cao so v i đng USD trong th i gian qua.ấ ỉ ồ ớ ồ ờ
Ta có th tóm g n l i d u hi u hay đc đi m n i b t c a Chi n tranh ti n tể ọ ạ ấ ệ ặ ể ổ ậ ủ ế ề ệ
l n này là các n c đua nhau h th p t giá đng ti n c a mình so v i ngo i t m nhầ ướ ạ ấ ỉ ồ ề ủ ớ ạ ệ ạ
đ tìm cách đy m nh xu t kh u, t đó góp ph n ph c h i kinh t đt n c sauể ẩ ạ ấ ẩ ừ ầ ụ ồ ế ấ ướ
kh ng ho ng. ủ ả
1.4. H u quậ ả
H u qu nhãn ti n c a Chi n tranh ti n t là gây nguy h i t i buôn bán qu c tậ ả ề ủ ế ề ệ ạ ớ ố ế
và c n tr ph c h i kinh t th gi i. Vi c tăng nhanh chóng giá tr ti n tả ở ụ ồ ế ế ớ ệ ị ề ệ làm gi mả
tr m tr ng s c c nh tranh c a các doanh nghi p xu t kh u, t o ra m i đe d a nghiêmầ ọ ứ ạ ủ ệ ấ ẩ ạ ố ọ
tr ng đi v i các n n kinh t “d a d m” xu t kh u nh Hàn Qu c, Nh t B n,ọ ố ớ ề ế ự ẫ ấ ẩ ư ố ậ ả
Brazil.v.v.
Ngoài nh h ng đi v i xu t kh u do t giá liên t c tăng cao, các n n kinh tả ưở ố ớ ấ ẩ ỷ ụ ề ế
m i n i còn lo ng i t giá tăng m nh s đy nhanh các kho n ti n nóng ch y vào thớ ổ ạ ỷ ạ ẽ ẩ ả ề ả ị
tr ng m i n i, t ng b c th i cao giá ti n t và tài s n, càng làm tăng nguy c bùngườ ớ ổ ừ ướ ổ ề ệ ả ơ
n kh ng ho ng tài chính l n hai. Báo cáo c a Standard Chartered cho bi t, châu Á vàổ ủ ả ầ ủ ế
châu Âu s v p ph i nguy c giá tài s n tăng, dòng ch y c a v n tăng.ẽ ấ ả ơ ả ả ủ ố
3
Nh đã nói, đây là m t cu c chi n mà đng ti n là súng đn và m c sát th ngư ộ ộ ế ồ ề ạ ứ ươ
là không th l ng tr c đc.ể ườ ướ ượ
Ch ng 2:ươ CHI N TRANH TI N T VÀ TÁCẾ Ề Ệ
ĐNG C A CÁC ĐNH CH TÀI CHÍNHỘ Ủ Ị Ế
2.1. Qu ti n t qu c t IMFỹ ề ệ ố ế
2.1.1. M t vài đc đi m và m c đích c a IMFộ ặ ể ụ ủ
2.1.1.1. Đc đi mặ ể
IMF đc thai nghén t phiên h p c a Liên H p Qu c tháng 7 năm 1944 t iượ ừ ọ ủ ợ ố ạ
Bretton Woods, New Hampshire, Hoa K . 45qu c gia thành viên có m t trong phiên h pỳ ố ặ ọ
đã tìm ki m m t c c u h p tác kinh t có th tránh đc s l p l i các chính sáchế ộ ơ ấ ợ ế ể ượ ự ặ ạ
kinh t sai l m t ng d n t i cu c đi kh ng ho ng th p k 30. Và sau đó, IMF chínhế ầ ừ ẫ ớ ộ ạ ủ ả ậ ỷ
th c ra đi vào tháng 12 năm 1945 và đi vào ho t đng ngày 1/3/1947. Hi n nay IMF cóứ ờ ạ ộ ệ
187 qu c gia thành viên. S l ng nhân viên kho ng 2400 ng i, ho t đng trên 141ố ố ượ ả ườ ạ ộ
n c.ướ
Ngu n v n c a IMFồ ố ủ : ch y u là v n c ph n c a các n c thành viên và tíchủ ế ố ổ ầ ủ ướ
lũy c a IMF. Ban đu, m c c ph n đóng góp ph thu c vào t tr ng kim ng ch xu tủ ầ ứ ổ ầ ụ ộ ỷ ọ ạ ấ
nh p kh u c a n c đó so v i kim ng ch xu t nh p kh u c a th gi i. Ngoài ra, trongậ ẩ ủ ướ ớ ạ ấ ậ ẩ ủ ế ớ
tr ng h p c n thi t, IMF cũng có th vay v n trên th tr ng tài chính qu c t đườ ợ ầ ế ể ố ị ườ ố ế ể
ph c v cho các ho t đng c a mình. Đn tháng 8/2009, t ng v n c ph n c a IMF làụ ụ ạ ộ ủ ế ổ ố ổ ầ ủ
325 t USD.ỉ
C c u t ch cơ ấ ổ ứ : C c u hi n hành c a IMF g m có H i đng Th ng đc, Banơ ấ ệ ủ ồ ộ ồ ố ố
Giám đc Đi u hành, T ng Giám đc, các Phó T ng Giám đc và các cán b Qu .ố ề ổ ố ổ ố ộ ỹ
2.1.1.2. M c tiêu ho t đngụ ạ ộ
- Thúc đy h p tác qu c t thông qua m t thi t ch th ng tr c có trách nhi mẩ ợ ố ế ộ ế ế ườ ự ệ
cung c p m t b máy t v n và c ng tác nh m gi i quy t các v n đ ti n t qu c t . ấ ộ ộ ư ấ ộ ằ ả ế ấ ề ề ệ ố ế
- T o đi u ki n m r ng và tăng tr ng cân đi ho t đng m u d ch qu c t vàạ ề ệ ở ộ ưở ố ạ ộ ậ ị ố ế
nh đó góp ph n vào vi c tăng c ng và duy trì m c cao vi c làm, thu nh p th c tờ ầ ệ ườ ở ứ ệ ậ ự ế
và vi c phát tri n ngu n l c s n xu t c a t t c các thành viên, coi đó là m c tiêu quanệ ể ồ ự ả ấ ủ ấ ả ụ
tr ng nh t c a chính sách kinh t .ọ ấ ủ ế
- Tăng c ng n đnh ngo i h i nh m duy trì m t cách có tr t t ho t đng giaoườ ổ ị ạ ố ằ ộ ậ ự ạ ộ
d ch ngo i h i gi a các thành viên và tránh vi c phá giá ti n t đ c nh tranh.ị ạ ố ữ ệ ề ệ ể ạ
4
- H tr vi c thành l p m t h th ng thanh toán đa ph ng gi a các n c thànhỗ ợ ệ ậ ộ ệ ố ươ ữ ướ
viên và xóa b các h n ch v ngo i h i gây ph ng h i t i s tăng tr ng c a m uỏ ạ ế ề ạ ố ươ ạ ớ ự ưở ủ ậ
d ch qu c t .ị ố ế
- T o ni m tin cho các n c thành viên b ng cách cung c p cho h ngu n l cạ ề ướ ằ ấ ọ ồ ự
d tr c a qu đc đm b o an toàn và t o c h i cho h s a ch a m t cân điự ữ ủ ỹ ượ ả ả ạ ơ ộ ọ ử ữ ấ ố
trong cán cân thanh toán qu c t .ố ế
- Rút ng n th i gian và gi m b t m c đ cân b ng trong cán cân thanh toán c aắ ờ ả ớ ứ ộ ằ ủ
các n c thành viên.ướ
- Thúc đy s h p tác ti n t qu c t ; t o đi u ki n thu n l i cho vi c mẩ ự ợ ề ệ ố ế ạ ề ệ ậ ợ ệ ở
r ng và tăng tr ng th ng m i qu c t m t cách cân đi; tăng c ng n đnh t giá;ộ ưở ươ ạ ố ế ộ ố ườ ổ ị ỷ
h tr cho vi c thành l p h th ng thanh toán đa ph ng; cho các n c h i viên t mỗ ợ ệ ậ ệ ố ươ ướ ộ ạ
th i s d ng các ngu n v n chung c a Qu v i nh ng đm b o thích h p; và rút ng nờ ử ụ ồ ố ủ ỹ ớ ữ ả ả ợ ắ
th i gian và gi m b t m c đ m t cân b ng trong cán cân thanh toán qu c t c a cácờ ả ớ ứ ộ ấ ằ ố ế ủ
n c h i viên.ướ ộ
2.1.2. Các bi n pháp ngăn ng a chi n tranh ti n t c a IMFệ ừ ế ề ệ ủ
T ng giám đc IMF Dominique Strauss-Kahn cho r ng, các chính ph đang t oổ ố ằ ủ ạ
ra nguy c châm ngòi cho m t cu c chi n tranh ti n t khi c g ng dùng công c t giáơ ộ ộ ế ề ệ ố ắ ụ ỷ
đ gi i quy t nh ng khó khăn c a n n kinh t trong n c. Trong thông cáo chung phátể ả ế ữ ủ ề ế ướ
đi sau cu c h p c a IMF di n ra t i Washington, đnh ch này ch gián ti p đ c p t iộ ọ ủ ễ ạ ị ế ỉ ế ề ậ ớ
nh ng căng th ng đang gia tăng xung quanh v n đ t giá. Th m chí, trong thông cáoữ ẳ ấ ề ỷ ậ
này, IMF tuyên b s tăng c ng giám sát các n n kinh t phát tri n. “S giám sát ch tố ẽ ườ ề ế ể ự ặ
ch h n đ phát hi n b t n nh ng n n kinh t phát tri n l n là m t u tiên”, thôngẽ ơ ể ệ ấ ổ ở ữ ề ế ể ớ ộ ư
cáo c a IMF có đo n vi t.ủ ạ ế
Dù các bi n pháp giám sát v n ch a đc v ch ra c th nh ng Giám đc đi uệ ẫ ư ượ ạ ụ ể ư ố ề
hành IMF Dominique Strauss-Kahn có ý t ng là IMF s rà soát 5 khu v c kinh t l nưở ẽ ự ế ớ
nh t g m M , Nh t B n, Trung Qu c, Eurozone và Anh, đng th i đánh giá nhấ ồ ỹ ậ ả ố ồ ờ ả
h ng t chính sách c a các khu v c này đi v i n n kinh t toàn c u.ưở ừ ủ ự ố ớ ề ế ầ
IMF cũng đã nhi u l n lên ti ng kh ng đnh đng NDT đang b đnh giá th p,ề ầ ế ẳ ị ồ ị ị ấ
đng thái này ộkhi n cho áp l c đi v i n n kinh t l n th 2 th gi i xung quanh v nế ự ố ớ ề ế ớ ứ ế ớ ấ
đ t giá đng nhân dân t ngày càng gia tăng, ề ỉ ồ ệ th nh ng đi u này cũng ch ng khi nế ư ề ẳ ế
phía Trung Qu c quan tâm.ố
Gi i lãnh đo IMF cho r ng t ch c này c n ho t đng tích c c h n đ ki mớ ạ ằ ổ ứ ầ ạ ộ ự ơ ể ể
soát dòng ch y t b n và bi n đng t giá h i đoái. Cũng theo tuyên b chính th c c aả ư ả ế ộ ỉ ố ố ứ ủ
h i ngh , tr c tình hình b t n c a kinh t toàn c u, ch nghĩa b o h c n đc lo iộ ị ướ ấ ổ ủ ế ầ ủ ả ộ ầ ượ ạ
b b ng m i giá.ỏ ằ ọ
5