1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
---------------------
TRỊNH THỊ HÒA
NGHIÊN CỨU ĐỊA HÌNH VÀ MỘT SỐ QUÁ TRÌNH BỀ MẶT PHỤC
VỤ CÔNG TÁC QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT KHU VỰC HUYỆN BA
VÌ – HÀ NỘI
Chuyên ngành: Quản lý đất đai
Mã số: 60850103
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS. Nguyễn Hiệu
Hà Nội - 2013
2
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ................................................................................................................ 1
CHƢƠNG 1 ......................................................................................................... 14
TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU ĐỊA MẠO CHO CÔNG TÁC QUY
HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT HUYỆN BA VÌ ......................................................... 14
1.1 Một số khái niệm liên quan ..................................................................... 14
1.1.1. Khái niệm về địa hình và các quá trình bề mặt..................................... 14
1.1.2. Đất đai và đơn vị đất đai ....................................................................... 15
1.1.3. Đánh giá đất .......................................................................................... 16
1.1.4. Quy hoạch sử dụng đất ........................................................................... 16
1.1.5. Quản lý đất đai ........................................................................................ 18
1.1.6 Mối tương quan giữa đơn vị địa mạo và đơn vị đất đai ........................... 19
1.2 Nghiên cứu địa hình phục vụ công tác quản lý đất đai ........................... 22
1.2.1 Nghiên cứu địa hình cho việc xác định địa giới hành chính .................. 23
1.2.2 Nghiên cứu địa mạo – thổ nhưỡng phục vụ đánh giá, phân hạng thích
nghi đất đai ....................................................................................................... 24
1.2.3 Nghiên cứu cảnh quan địa mạo – thổ nhưỡng trong sử dụng hợp lý tài
nguyên đất. ....................................................................................................... 32
1.2.4 Nghiên cứu địa hình và các quá trình bề mặt cho quy hoạch sử dụng đất
đai .............................................................................................................. 34
1.2.5 Nghiên cứu địa hình và các quá trình bề mặt cho quản lý đất đai trong
bối cảnh biến đổi môi trường ........................................................................... 38
1.3. Tổng quan tình hình nghiên cứu địa hình phục vụ công tác quy hoạch sử
dụng đất ........................................................................................................... 41
1.3.1. Trên thế giới ............................................................................................ 41
1.3.2. Ở Việt Nam............................................................................................ 43
CHƢƠNG 2. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG TỚI ĐỊA HÌNH, CÁC QUÁ
TRÌNH BỀ MẶT VÀ HIỆN TRẠNG SỬ DỤNG ĐẤT HUYỆN BA VÌ ........... 45
3
2.1. Các nhân tố ảnh hƣởng tới sự phát triển địa hình ở khu vực huyện
Ba Vì .............................................................................................................. 45
2.1.1 Các nhân tố tự nhiên ............................................................................... 45
2.1.1.1 Địa chất ................................................................................................. 45
2.1.1.2 Địa hình ................................................................................................ 47
2.1.1.3 Khí hậu................................................................................................ 49
2.1.1.4 Thủy văn .............................................................................................. 52
2.1.1.5 Lớp phủ thực vật .................................................................................... 53
2.1.2 Các hoạt động nhân sinh ......................................................................... 55
2.1.2.1 Các hoạt động kinh tế xã hội ................................................................. 55
21..2.2 Hệ thống chính sách phát triển kinh tế và chính sách bảo vệ chống xói
mòn đất ............................................................................................................. 60
2.2 Hiện trạng sử dụng đất và tập quán canh tác của ngƣời dân ảnh hƣởng tới
sự hình thành và phát triển của đất ................................................................. 61
2.3 Nhận xét chung về tình hình quản lý, hiện trạng sử dụng đất ................. 64
CHƢƠNG 3. PHÂN TÍCH ĐÁNH GIÁ ĐIỀU KIỆN ĐỊA MẠO CHO CÔNG
TÁC QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT HUYỆN BA VÌ ...................................... 66
3.1. Đặc điểm địa hình và các quá trình bề mặt huyện Ba Vì ........................ 66
3.1.1 Khái quát địa hình khu vực ..................................................................... 66
3.1.2. Đặc điểm các kiểu nguồn gốc địa hình ................................................... 69
3.2. Các quá trình địa mạo hiện đại và tai biến thiên nhiên ........................... 74
3.3. Phân tích đánh giá điều kiện địa mạo cho quy hoạch đất đai huyện Ba
V
ì 75
3.3.1. Phân tích địa mạo - thổ nhưỡng cho đánh giá và quy hoạch sử dụng
đấ
t . 75
3.3.2. Phân tích các quá trình địa mạo cho định hướng quy hoạch sử dụng đất .. 76
3.4 Một số đề xuất cho công tác quản lý đất đai ở khu vực huyện Ba Vì ...... 83
trên cơ sở nghiên cứu địa hình ......................................................................... 83
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ............................................................................. 89
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................... 91
4
DANH MUC CÁC BẢNG
Bảng 1 : Các chỉ tiêu xác định các đơn vị đất đai ................................................... 29
Bảng 2: Các chỉ tiêu và phân cấp các chỉ tiêu đơn vị bản đồ đất đai huyện Ba Vì .. 31
Bảng 3. Một số chỉ tiêu khí hậu ở Ba Vì ................................................................ 52
Bảng 4: Cơ cấu sử dụng đất của huyện Ba Vì năm 2010 ........................................ 63
Bảng 5: Kết quả phân hạng thích nghi đất đai cho loại hình sử dụng đất trồng lúa 2
vụ ở huyện Ba Vì ................................................................................................... 74
Bảng 6: Một số đề xuất hỗ trợ cho công tác quản lý đất đai khu vực huyện Ba Vì . 83
5
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
Hình 1: Sơ đồ vị trí khu vực nghiên cứu ................................................................ 10
Hình 2: Biến trình nhiệt độ trung bình năm theo độ cao trên núi Ba Vì .................... 50
Hình 3 : Bản đồ địa mạo huyện Ba Vì .................................................................. 66
Hình 4 : Vị trí lát cắt AB ..................................................................................... 62
Hình 5: Lát cắt địa chất – địa mạo khu vực phía tây huyện Ba Vì .......................... 69
Hình 6: Bản đồ thổ nhƣỡng Huyện Ba Vì ............................................................. 77
Hình 7: Bản đồ xói mòn thực tế chƣa phân loại (ảnh trái), đã phân loại ................... 77
Hình 8: Sơ đồ thể hiện mối tƣơng quan tạo thổ nhƣỡng với độ dốc địa hình ........ 81
