intTypePromotion=1

Nghiên cứu khả năng ứng dụng công nghệ CORS trong quan trắc dịch động bãi thải

Chia sẻ: _ _ | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:4

0
6
lượt xem
0
download

Nghiên cứu khả năng ứng dụng công nghệ CORS trong quan trắc dịch động bãi thải

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Trong hoạt động khai thác khoáng sản, các bãi thải của mỏ là một trong những đối tượng gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng thậm chí còn gây ra tai biến thiên nhiên. Do vậy, cần có các biện pháp kiểm tra, đánh giá độ ổn định của các bãi thải để có các giải pháp ứng phó kịp thời. Bài báo đề cập đến khả năng ứng dụng công nghệ CORS trong quan trắc dịch động bãi thải. Mời các bạn tham khảo!

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Nghiên cứu khả năng ứng dụng công nghệ CORS trong quan trắc dịch động bãi thải

  1. THÔNG TIN KHOA HỌC CÔNG NGHỆ MỎ NGHIÊN CỨU KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CORS TRONG QUAN TRẮC DỊCH ĐỘNG BÃI THẢI KS. Nguyễn Mạnh Cường, ThS. Nguyễn Duy Long, KS. Trần Vũ Thăng Viện Khoa học Công nghệ Mỏ - Vinacomin Biên tập: TS. Lưu Văn Thực Tóm tắt: Trong hoạt động khai thác khoáng sản, các bãi thải của mỏ là một trong những đối tượng gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng thậm chí còn gây ra tai biến thiên nhiên. Do vậy, cần có các biện pháp kiểm tra, đánh giá độ ổn định của các bãi thải để có các giải pháp ứng phó kịp thời. Bài báo đề cập đến khả năng ứng dụng công nghệ CORS trong quan trắc dịch động bãi thải. 1. Mở đầu Phương pháp đo sử dụng mạng CORS cho Trong hoạt động khai thác khoáng sản, các phép đo có khoảng cách lớn, có thể đo GNSS/ bãi thải của mỏ là một trong những đối tượng CORS/RTK kết nối với mạng CORS xa hàng gây ra ô nhiễm môi trường nghiêm trọng thậm chục km cho kết quả đo có độ chính xác cao. chí còn gây ra tai biến thiên nhiên. Một số những Do vậy, nếu ứng dụng công nghệ trạm CORS tai biến điển hình phải kể đến đó là: Trượt lở vào trong công tác quan trắc dịch động sẽ cho bãi thải quặng khai trường 12 thuộc Công ty chúng ta có thêm lựa chọn phương pháp để Apatit Lào Cai vào năm 2004. Bãi thải quặng quan trắc các bãi thải mà không cần thiết phải Apatít cao 50 m sạt lở sâu vào mặt cắt ngang xây dựng mạng lưới khống chế các cấp như 20m, cuốn theo người và vùi lấp thiết bị; ngày hiện tại, thời gian đo đạc nhanh chóng, đảm bảo 15/4/2012 trượt lở tại bãi thải mỏ than Phấn Mễ độ chính xác cũng như tiết kiệm được chi phí thuộc Công ty Cổ phần Gang thép Thái Nguyên thực hiện. đã vùi lấp nhà cửa của 10 hộ dân sinh sống dưới 2. Nghiên cứu khả năng ứng dụng trạm chân núi, gây thiệt hại về người và của. Gần đây tham chiếu ảo hoạt động liên tục (CORS) tại nhất, trong trận mưa lũ lịch sử tại Quảng Ninh các mỏ thuộc TKV năm 2015, Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Kết quả khảo sát hiện tượng dịch chuyển Nam đã chịu thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng.v.v... biến dạng bãi thải ở Việt Nam cho thấy: có ba Do vậy, cần phải có các biện pháp cảnh báo, dự loại hình chính là biến dạng liên tục, biến dạng báo sớm độ ổn định của các bãi thải để có các không liên tục và dịch chuyển đất đá sườn bãi giải pháp ứng phó kịp thời. thải. Mỗi loại biến dạng có những đặc điểm riêng Hiện nay, phương pháp chính trong nghiên làm mất độ ổn định của bãi thải, gây các hiện cứu dịch chuyển biến dạng bãi thải ở các mỏ tượng sạt lở, sụp đổ bãi thải, tác động trực tiếp vẫn là phương pháp quan trắc thực địa, đo đạc hoặc gián tiếp đến các công trình xây dựng trên dịch chuyển ngang (mặt bằng) bằng máy toàn bãi thải hoặc trong khu vực lân cận. Các tai biến đạc điện tử, dịch chuyển đứng (độ cao bằng môi trường do nguyên nhân bãi thải có thể làm phương pháp đo cao hình học. Việc quan trắc đình trệ sản xuất, gây thiệt hại tài sản và nguy thực địa như vậy đòi hỏi phải xây dựng mạng hiểm tính mạng con người. lưới khống chế cơ sở ổn định để làm cơ sở Hệ thống trạm CORS dễ dàng tương thích quan trắc. Tuy nhiên đặc thù địa hình tại các khu và chuyển đổi sang các hệ tọa độ quốc gia, hệ mỏ rất phức tạp và khó khăn trong đo vẽ. Công quy chiếu địa phương. Ngoài ra nếu đưa mô tác lập lưới khống chế tốn nhiều thời gian công hình Geoid độ chính xác cao và các trạm CORS sức. Các mốc cơ sở đặt gần khu vực bãi thải được đo nối độ cao thủy chuẩn, sẽ cho phép sẽ bị mất hoặc dịch chuyển, nếu để xa bãi thải xác định được chính xác độ cao thủy chuẩn tại thì tại mỗi chu kỳ đo sẽ tốn nhiều thời gian công các máy thu di động RTK độc lập (Rover). sức trong vấn đề đo nối. Tại Việt Nam đã có những nghiên cứu bước 44 KHCNM SỐ 1/2019 * ĐỊA CƠ MỎ
  2. THÔNG TIN KHOA HỌC CÔNG NGHỆ MỎ đầu ứng dụng mạng CORS trong quan trắc dịch tại bãi thải Đông Nam mỏ Suối Lại vẫn đang chuyển và biến dạng bãi thải mỏ. Kết quả ban dịch chuyển biến dạng. Dịch chuyển ghi nhận đầu cho thấy rằng hoàn toàn có thể áp dụng được có vận tốc dịch chuyển lớn nhất khi đo phương pháp này để quan trắc dịch động bãi đạc bằng máy toàn đạc điện từ là Vmax ═ 9,4 thải mỏ. Tuy nhiên, cần nghiên cứu kỹ lưỡng mm/ngđ, vận tốc lớn nhất khi đo CORS là Vmax hơn và phát triển hệ tầng cơ sở trạm CORS ═ 10,1 mm/ngđ, một số vị trí có nguy cơ xảy ra trên lãnh thổ Việt Nam để phục vụ công tác này trượt lở cục bộ. cũng như các công tác khác phục vụ hoạt động Kết quả giữa 2 phương pháp đo quan trắc khoáng sản. dịch động đều phản ánh được những giá trị dịch Từ các phân tích nêu trên có thể thấy rằng chuyển thực tế tại khu vực bãi thải Đông Nam nếu Việt Nam có đủ cơ sở hạ tầng về hệ thống mỏ Suối Lại. trạm CORS và hệ thống này đi vào hoạt động Quá trình quan trắc thử nghiệm tại bãi thải chính thức, có thể dễ dàng khai thác sử dụng mỏ Suối Lại nhận thấy thời gian và nhân công phương pháp VRS/CORS một cách đơn giản để thực hiện công tác quan trắc bằng phương và hiệu quả trong việc quan trắc dịch chuyển pháp đo CORS ít hơn so với phương pháp đo biến dạng bãi thải của các mỏ thuộc Tập đoàn truyển thống (bảng 1), kết quả quan trắc dịch Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam - TKV. chuyển giữa 2 phương pháp đo là tương đương Khi ứng dụng phương pháp này không cần thiết nhau. phải thành lập lưới khống chế các cấp, một Khi đo đạc ngoài thực địa giữa 2 phương trong những công tác tốn khá nhiều thời gian và pháp đo chúng tôi nhận thấy khi đo quan trắc sử chi phí, ngoài ra việc đo đạc cũng sẽ nhanh hơn dụng công nghệ CORS có những ưu điểm vượt vì tính cơ động cao. trội so với phương pháp đo truyền thống như 3. Đánh giá kết quả quan trắc dịch động không phải thành lập lưới đường chuyền cấp 2, bằng phương pháp CORS có thể đo đạc tại những khu vực bãi thải rộng 3.1. So sánh thời gian thực hiện và nhân lớn mà máy toàn đạc điện tử tiếp cận được rất lực thực hiện giữa 2 phương pháp đo. (Bảng khó khan, thời gian đo đạc cũng như nhân công 1) đo đạc ít hơn so với phương pháp đo truyền 3.2. So sánh đánh giá kết quả quan trắc thống. dịch chuyển biến dạng giữa 2 phương pháp 4. Kết luận đo (Bảng 2) Từ kết quả quan trắc thực tế tại bãi thải Từ các bảng so sánh ở trên, nhận thấy qua mỏ Suối Lại Công ty than Hòn Gai-TKV bằng 2 lần quan trắc bằng 2 phương pháp đo độc lập phương pháp đo sử dụng máy toàn đạc điện tử Bảng 1. Bảng So sánh thời gian thực hiện giữa hai phương pháp đo Quan trắc bằng phương pháp đo truyền thống Lần QT Thời gian bắt Thời gian kết Số ngày Nhân công Tiền công đầu QT thúc QT thực hiện thực hiện thực hiện 04 nhân công đo ngoài QT lần 1 10/9/2018 14/9/2018 04 ngày 6.224.922 thực địa 04 nhân công đo ngoài QT lần 2 13/11/2018 17/11/2018 04 ngày 6.224.922 thực địa Quan trắc bằng phương pháp đo CORS Lần QT Thời gian bắt Thời gian kết Số ngày Nhân công Tiền công đầu QT thúc QT thực hiện thực hiện thực hiện 02 nhân công đo ngoài QT lần 1 11/9/2018 12/9/2018 02 ngày 1.556.248 thực địa 02 nhân công đo ngoài QT lần 2 15/11/2018 16/11/2018 02 ngày 1.556.248 thực địa KHCNM SỐ 1/2019 * ĐỊA CƠ MỎ 45
  3. Bảng 2. So sánh Kết quả tính toán dịch chuyển và biện dạng giữa 2 phương pháp đo tuyến T7, T8, T9 46 Dịch Dịch Vận tốc Biến dạng Biến chuyển Véc Vận tốc Độ lún h chuyển Véc tơ dịch Độ lún dạng ngang tơ dịch TT Điểm (mm) ngang e. ngang dịch chuyển v h 10-3 ngang theo tọa dịch chuyển v theo tọa chuyển b (mm/ (mm) e.10-3 độ chuyển b (mm/ngđ) độ x ngđ) x Tuyến 7 1 QT7.2 -15 5.0 15.8 0.2 -18 79.2 81.2 1.3 2 QT7.3 -19 0.4 20.2 27.7 0.4 -72 0.1 37.2 81.0 1.3 3 QT7.4 -22 0.0 28.6 36.1 0.6 -24 -2.0 104.2 107.0 1.7 4 QT7.5 -20 0.3 31.8 37.5 0.6 -14 2.7 26.0 29.5 0.5 5 QT7.8 -124 0.4 118.1 171.2 2.7 -122 0.7 145.6 190.0 3.0 KHCNM SỐ 1/2019 * ĐỊA CƠ MỎ 6 QT7.9 -255 -4.4 292.0 387.7 6.1 -238 -4.3 254.4 348.4 5.4 Tuyến 8 1 QT8.7 -51 17.9 54.0 0.8 -141 46.2 148.4 2.3 2 QT8.8 -21 0.36 27.2 34.3 0.5 -97 0.99 1.0 97.0 1.5 THÔNG TIN KHOA HỌC CÔNG NGHỆ MỎ 3 QT8.10 -182 0.86 126.4 221.6 3.5 -171 1.10 169.7 240.9 3.8 4 QT8.11 -83 -0.54 58.2 101.4 1.6 -170 -0.15 108.7 201.8 3.2 Tuyến 9 1 QT9.8 -30 36.9 47.5 0.7 3 59.5 59.6 0.9 2 QT9.9 -37 0.04 42.1 56.1 0.9 -107 -0.92 36.0 112.9 1.8 3 QT9.11 -490 4.59 344.9 599.2 9.4 -545 4.35 343.6 644.3 10.1 4 QT9.13 -70 -2.41 53.2 87.9 1.4 -128 -2.21 36.8 133.2 2.1 5 QT9.14 -34 0.29 59.0 68.1 1.1 -105 0.72 87.6 136.7 2.1 6 QT9.15 -20 -0.01 58.1 61.4 1.0 6 -0.25 63.7 64.0 1.0 7 QT9.16 -26 -0.98 27.3 37.7 0.6 -28 -0.42 37.0 46.4 0.7 8 QT9.17 -6 0.73 45.3 45.7 0.7 -32 0.37 70.7 77.6 1.2
  4. THÔNG TIN KHOA HỌC CÔNG NGHỆ MỎ và phương pháp đo ứng dụng công nghệ trạm mỏ Suối Lại Công ty than Hòn Gai-TKV năm CORS của đề tài, chúng tôi nhận thấy công nghệ 2018. Viện KHCN Mỏ-Vinacomin. trạm CORS đáp ứng được yêu cầu về công tác 3. Nguyễn Viết Nghĩa, & Vũ Thị Hằng. (2013). quan trắc dịch động bãi thải. Có thể ứng dụng Ứng dụng công nghệ GNSS và toàn đạc điện tử công nghệ trạm tham chiếu ảo hoạt động liên nghiên cứu biến dạng bề mặt bãi thải phân lớp tục CORS trong công tác quan trắc dịch động bãi thải Chính Bắc – mỏ than Núi Béo. Tạp chí các bãi thải tại Việt Nam. Công nghiệp mỏ, Số 2B-2013. Quan trắc dịch động bãi thải bằng công nghệ 4. Võ Chí Mỹ. (1989). Xác định qui luật dịch trạm CORS cho phép giảm đáng kể về chi phí, chuyển và biến dạng bãi thải phục vụ qui hoạch thời gian và công sức lao động ngoài thực địa. và xử lý phục hồi chức năng kinh tế của chúng. Tài liệu tham khảo: Tuyển tập các Công trình khoa học, Đại học Mỏ 1. Nguyễn Mạnh Cường , Nguyễn Duy Long, - Địa chất. Trần Vũ Thăng. Báo cáo tổng kết đề tài “Nghiên 5. Võ Chí Mỹ. (2016). Trắc địa mỏ. Hà Nội: cứu khả năng ứng dụng công nghệ CORS trong NXB Khoa học tự nhiên và công nghệ. quan trắc dịch động bãi thải”. Viện KHCN Mỏ- 6. Vũ Thị Hằng, & Nguyễn Viết Nghĩa. (2013). Vinacomin. Nghiên cứu quy luật dịch chuyển và biến dạng 2. Nguyễn Duy Long, Nguyễn Mạnh Cường, bãi thải phục vụ đánh giá tác động môi trường. Trần Vũ Thăng.(2018). Quan trắc dịch động bờ Tạp chí Công nghiệp mỏ, Số 2B-2013. Study on the application of the CORS technology to the displacement survey at the dump sites. Eng. Nguyen Manh Cuong, MSc. Nguyen Duy Long, Eng. Tran Vu Thang Institute of Mining Science and Technology Summary: In mining operations, the dump sites are one of the objects causing serious environmental pollution and even causing natural catastrope. Therefore, it is necessary to take the method to control and evaluate the stability of the dumps sites to use the timely solutions. The paper mentions to the capability for the application of the CORS technology to the displacement survey at the dump sites. KHCNM SỐ 1/2019 * ĐỊA CƠ MỎ 47
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2