BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
---------------------------------------------
VŨ LINH CHI
NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH MỘT SỐ BIỆN PHÁP
KỸ THUẬT BẢO TỒN NGUỒN GEN KHOAI MỠ
(Dioscorea alata L.) Ở MIỀN BẮC VIỆT NAM
LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP
HÀ NỘI – 2017
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
------------------------------------------------------
VŨ LINH CHI
NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH MỘT SỐ BIỆN PHÁP
KỸ THUẬT BẢO TỒN NGUỒN GEN KHOAI MỠ
(Dioscorea alata L.) Ở MIỀN BẮC VIỆT NAM
Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
Mã số : 62 62 01 10
LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP
Người hướng dẫn khoa học:
1. PGS. TS. Lã Tuấn Nghĩa
2. PGS. TS. Nguyễn Thị Ngọc Huệ
HÀ NỘI – 2017
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi dưới sự hướng dẫn
của PGS. TS. Lã Tuấn Nghĩa và PGS. TS. Nguyễn Thị Ngọc Huệ, sự giúp đỡ của
lãnh đạo, cán bộ nghiên cứu thuộc Trung tâm Tài nguyên thực vật. Các số liệu, kết
quả nghiên cứu nêu trong luận án là trung thực. Một số kết quả đã được công bố
riêng hoặc đồng tác giả, phần còn lại chưa sử dụng để bảo vệ luận án tiến sĩ. Các
thông tin trích dẫn sử dụng trong luận án đều được ghi rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày tháng năm 2017
Tác giả luận án
Vũ Linh Chi
ii
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận án này, tôi đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ của các
thầy, cô giáo, các tập thể, cá nhân cùng bạn bè đồng nghiệp.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. TS. Lã Tuấn Nghĩa và PGS. TS.
Nguyễn Thị Ngọc Huệ đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực
hiện đề tài và hoàn thiện luận án.
Nhân dịp này tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Ban lãnh đạo, các cán
bộ nghiên cứu Trung tâm Tài nguyên thực vật, Ban Đào tạo sau đại học, Viện Khoa
học Nông nghiệp Việt Nam đã giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi hoàn
thành công trình nghiên cứu này.
Tôi xin chân thành cảm ơn Trung tâm nghiên cứu và phát triển Cây có củ,
Viện Cây Lương thực Cây thực phẩm; Phòng Kinh tế, UBND huyện Hữu Lũng,
Lạng Sơn; UBND xã Minh Sơn, huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn; các ban, ngành địa
phương đã cung cấp những số liệu cần thiết và giúp đỡ tôi trong quá trình tìm hiểu,
nghiên cứu tại địa bàn.
Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã động viên
khích lệ, giúp đỡ về vật chất và tinh thần để tôi hoàn thành quá trình học tập và
nghiên cứu.
Hà Nội, ngày tháng năm 2017
Tác giả luận án
Vũ Linh Chi
iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ........................................................................................................ ii
MỤC LỤC ............................................................................................................ iii
DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT ................................................................ vi
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. viii
DANH MỤC CÁC HÌNH .................................................................................... xii
MỞ ĐẦU ................................................................................................................ 1
1. Tính cấp thiết của đề tài ....................................................................................... 1
2. Mục tiêu của đề tài .............................................................................................. 3
3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài luận án ................................................. 3
3.1. Ý nghĩa khoa học ............................................................................................................ 3
3.2. Ý nghĩa thực tiễn ............................................................................................................. 3
4. Những đóng góp mới của đề tài ........................................................................... 4
5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ........................................................................ 4
5.1. Đối tượng nghiên cứu ..................................................................................................... 4
5.2. Phạm vi nghiên cứu ........................................................................................................ 4
CHƯƠNG I. TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU ...................................... 6
1.1. Giới thiệu chung về cây khoai mỡ ..................................................................... 6
1.1.1. Nguồn gốc, phân bố và phân loại ................................................................................ 6
1.1.2. Giá trị của cây khoai mỡ .............................................................................................. 8
1.1.3. Đặc điểm sinh thái của cây khoai mỡ .......................................................................... 9
1.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ khoai mỡ trên thế giới và ở Việt Nam .............. 10
1.2.1. Sản xuất và tiêu thụ khoai mỡ trên thế giới ............................................................... 10
1.2.2. Sản xuất và tiêu thụ khoai mỡ ở Việt Nam ................................................................ 11
1.3. Nghiên cứu bảo tồn nguồn gen chi Dioscorea và cây khoai mỡ ...................... 12
1.3.1. Khái niệm về bảo tồn nguồn gen ............................................................................... 12
1.3.2. Phương pháp và kỹ thuật bảo tồn nguồn gen cây khoai mỡ ...................................... 13
1.3.3. Thu thập, lưu giữ bảo quản nguồn gen chi Dioscorea và khoai mỡ ......................... 19
1.3.4. Đánh giá đa dạng nguồn gen chi Dioscorea và khoai mỡ ......................................... 27
1.4. Nghiên cứu về giống và biện pháp kỹ thuật canh tác khoai mỡ ....................... 31
1.4.1. Nghiên cứu về giống và biện pháp kỹ thuật canh tác khoai mỡ trên thế giới ........... 31
1.4.2. Nghiên cứu về giống và biện pháp kỹ thuật canh tác khoai mỡ ở Việt Nam ............ 34
