Luận văn Thạc sĩ Khoa học: Nghiên cứu tập tính sử dụng thức ăn của loài khỉ vàng Macaca Mulatta tại đảo Cù Lao Chàm, khu dự trữ sinh quyển Cù Lao Chàm

Việt Nam nổi bật với sự đa dạng sinh học phong phú, đặc biệt là về loài linh trưởng. Trong bối cảnh này, loài khỉ vàng (Macaca mulatta) phân bố rộng rãi nhưng đang đối mặt với những thách thức nghiêm trọng từ các hoạt động của con người, gây suy giảm số lượng và thay đổi tập tính sinh học. Cù Lao Chàm, một khu dự trữ sinh quyển và điểm đến du lịch sinh thái quan trọng, cũng không ngoại lệ khi các tương tác giữa con người và khỉ vàng ngày càng gia tăng. Nghiên cứu này nhằm mục đích làm rõ tập tính sử dụng thức ăn của khỉ vàng tại đây, phân tích mối quan hệ giữa chúng với môi trường sống và ảnh hưởng của con người, từ đó cung cấp dữ liệu khoa học cần thiết cho công tác quản lý và bảo tồn hiệu quả.

Sinh viên và nhà nghiên cứu trong lĩnh vực sinh thái học, động vật học, và bảo tồn đa dạng sinh học; các nhà quản lý khu bảo tồn, đặc biệt là tại Cù Lao Chàm; cộng đồng khoa học quan tâm đến hành vi linh trưởng và tương tác giữa con người-động vật hoang dã.

Luận văn đã tiến hành nghiên cứu sâu rộng về tập tính sử dụng thức ăn của loài khỉ vàng (Macaca mulatta) tại đảo Cù Lao Chàm, Khu dự trữ sinh quyển Cù Lao Chàm, nhằm cung cấp cái nhìn toàn diện về sinh thái dinh dưỡng và các yếu tố ảnh hưởng. Sử dụng phương pháp quan sát tập tính và điều tra thực vật trong ba giai đoạn thực địa từ tháng 4 đến tháng 9 năm 2017, nghiên cứu đã xác định được thành phần thức ăn, mô hình hoạt động trong ngày và ảnh hưởng từ con người. Kết quả cho thấy khỉ vàng có chế độ ăn đa dạng, chủ yếu là thực vật (78%), trong đó các họ Moraceae (như Ficus, Artocarpus) đóng vai trò quan trọng nhất, đặc biệt là lá (48%) và quả (39%). Đáng chú ý, thực phẩm do con người cung cấp chiếm 21% khẩu phần ăn, cho thấy mức độ phụ thuộc đáng kể vào các nguồn thức ăn nhân tạo. Các hành vi trong ngày chủ yếu dành cho ăn (40.85%) và di chuyển (33.66%), với khoảng cách di chuyển trung bình 0.77 km, thấp hơn so với các khu vực khác, phản ánh sự sẵn có của nguồn thức ăn. Sự khác biệt về khoảng cách di chuyển giữa các đàn tại Bãi Làng và Bãi Chồng cũng được ghi nhận, chịu ảnh hưởng bởi sự phân bố nguồn thức ăn và mức độ tương tác với con người. Việc con người cho ăn làm giảm hoạt động kiếm ăn nhưng lại dẫn đến các hành vi gây hấn và xung đột khi khỉ vàng tranh giành thức ăn. Nghiên cứu này bổ sung dữ liệu quan trọng về tập tính ăn của khỉ vàng, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý tương tác giữa con người và động vật hoang dã, bảo vệ sinh cảnh tự nhiên và đề xuất các giải pháp kiểm soát việc cho ăn để giảm thiểu rủi ro bệnh tật và duy trì hành vi tự nhiên của loài, góp phần vào chiến lược bảo tồn bền vững tại Khu dự trữ sinh quyển Cù Lao Chàm.