LỜI CAM ĐOAN
Tôi là Ngô Mạnh Quân, nghiên cứu sinh khóa 29 - Trƣờng Đại học
Y Hà Nội, chuyên ngành Huyết học và Truyền máu, xin cam đoan:
1. Đây là luận án do tôi trực tiếp thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn của
GS.TS. Nguyễn Anh Trí – Viện trƣởng Viện Huyết học - Truyền
máu Trung ƣơng, Phó Chủ nhiệm Bộ môn Huyết học - Truyền
máu, Trƣờng Đại học Y Hà Nội.
2. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã
đƣợc công bố tại Việt Nam.
3. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là chính xác, trung thực
và khách quan, đã đƣợc xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi
nghiên cứu.
Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm trƣớc pháp luật về những cam kết này.
Hà Nội, ngày tháng 2 năm 2015
Ngô Mạnh Quân
LỜI CẢM ƠN
Tôi xin trân trọng cảm ơn:
- Đảng ủy, Ban Giám hiệu, Phòng Quản lý Đào tạo Sau đại học, Bộ môn
Huyết học - Truyền máu - Trƣờng Đại học Y Hà Nội đã tạo điều kiện, giúp đỡ
tôi hoàn thành luận án Tiến sĩ – Khóa 29.
- Đảng ủy, Ban Lãnh đạo Viện Huyết học – Truyền máu Trung ƣơng,
Hội đồng khoa học, các khoa/phòng của Viện đã ủng hộ và tạo mọi điều kiện
cho tôi trong quá trình công tác và thực hiện đề tài nghiên cứu.
Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin được bày tỏ
lòng biết ơn của mình tới:
- GS.TS. Nguyễn Anh Trí - Viện trƣởng Viện Huyết học - Truyền
máu Trung ƣơng, ngƣời thầy đã tận tình hƣớng dẫn, truyền đạt cho tôi những
kiến thức, phƣơng pháp nghiên cứu khoa học vô cùng quý giá; động viên và
tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án.
- GS.TS. Phạm Quang Vinh - Chủ nhiệm Bộ môn Huyết học -
Truyền máu, ngƣời thầy luôn động viên, giúp đỡ để tôi có đƣợc những kiến
thức giá trị, tạo điều kiện và đóng góp những ý kiến rất quý báu cho tôi trong
suốt thời gian học tập và thực hiện nghiên cứu này.
- GS.TSKH. Đỗ Trung Phấn - ngƣời thầy đã tận tình giúp đỡ, động
viên và dìu dắt tôi, giúp tôi những kiến thức, phƣơng pháp hết sức quan trọng
để hoàn thành luận án.
- BSCKII. Phạm Tuấn Dƣơng, PGS.TS. Bùi Thị Mai An, PGS.TS.
Nguyễn Hà Thanh, PGS.TS. Bạch Khánh Hòa, PGS.TS. Đặng Thị Ngọc
Dung, Ths. Nguyễn Đức Thuận, TS. Nguyễn Triệu Vân, TS. Trần Ngọc Quế,
TS. Patrick Koglan, ông Paul Roger đã tận tình giúp đỡ, chia sẻ với tôi những
kiến thức, kinh nghiệm, những tài liệu tham khảo rất quý giá trong quá trình
thực hiện nghiên cứu.
- Ths. Nguyễn Văn Nhữ, CN. Lê Thanh Hằng và tập thể cán bộ Khoa
Vận động và Tổ chức hiến máu, Trung tâm thalassemia và những đồng
nghiệp tại Viện Huyết học – Truyền máu Trung ƣơng đã dành cho tôi những
tình cảm quý mến, sự động viên kịp thời, cũng nhƣ sự hỗ trợ, chia sẻ trong
công việc và trong quá trình học tập.
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám đốc Sở Y tế, BCĐ vận động hiến
máu tình nguyện thành phố Hải Phòng, BV Hữu nghị Việt Tiệp, Trung tâm
Huyết học – Truyền máu Hải Phòng, UBND – Phòng Y tế huyện Cát Hải, BV
Cát Bà; Sở Y tế, BCĐ vận động hiến máu tình nguyện tỉnh Kiên Giang, Ban
giám đốc và Khoa Huyết học – Truyền máu – BV Kiên Giang, BV Phú Quốc
và các ban, ngành, đoàn thể, các tập thể, cá nhân, ngƣời hiến máu, bệnh nhân
ở hai huyện đảo đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi suốt những năm tháng thực hiện
nghiên cứu tại đây.
Tôi xin chân thành cảm ơn các anh/chị, các bạn tuyên truyền viên, hội
viên Hội Thanh niên vận động hiến máu Hà Nội và nhiều tổ chức, nhiều tình
nguyện viên khác đã sát cánh, động viên tôi trong quá trình học tập, nghiên
cứu và công tác để hoàn thành luận án.
Tôi vô cùng biết ơn cha mẹ, vợ và những ngƣời thân trong gia đình đã
thƣờng xuyên động viên, khích lệ, tạo cho tôi nguồn động lực, giúp tôi
chuyên tâm học tập, nghiên cứu và không ngừng phấn đấu. Xin cảm ơn bạn
bè đã chia sẻ, giúp đỡ tôi mọi mặt trong quá trình học tập và hoàn thành luận
án tốt nghiệp này.
Hà Nội, tháng 02 năm 2015
NCS Ngô Mạnh Quân
i
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC BẢNG............................................................................... iv
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ .......................................................................... vi
DANH MỤC SƠ ĐỒ ....................................................................................... vi
DANH MỤC ẢNH ......................................................................................... vii
DANH MỤC CA BỆNH ................................................................................. vii
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ..................................................................... viii
ĐẶT VẤN ĐỀ ................................................................................................... 1
Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU ............................................................... 3
1.1 Truyền máu và đảm bảo an toàn truyền máu .......................................... 3
1.1.1 Truyền máu .............................................................................................. 3
1.1.2 An toàn truyền máu .................................................................................. 3
1.2 Vấn đề đảm bảo an toàn truyền máu cho vùng đảo trên thế giới ............ 6
1.2.1 Xây dựng và tổ chức hợp lý hệ thống truyền máu cho vùng đảo ............ 6
1.2.2 Đảm bảo nguồn cung cấp máu và chế phẩm máu có chất lượng, an toàn
cho vùng đảo ..................................................................................................... 8
1.2.3 Đảm bảo tốt các hoạt động của ngân hàng máu ................................... 11
1.2.4 Thực hiện tốt truyền máu lâm sàng trên các đảo .................................. 15
1.2.5 Thực hiện quản lý chất lượng trong dịch vụ truyền máu ở các đảo ..... 18
1.3 Truyền máu cho vùng đảo nƣớc ta ........................................................ 19
1.3.1 Đặc điểm địa lý, kinh tế vùng biển, đảo nước ta ................................... 19
1.3.2 Đặc điểm hệ thống y tế và thực trạng công tác chăm sóc sức khỏe vùng
đảo nước ta ...................................................................................................... 20
1.3.3 Đặc điểm truyền máu ở vùng đảo nước ta ............................................ 21
1.3.4 Tính cấp thiết cần nâng cao chất lượng truyền máu cho vùng đảo nước
ta ................................................................................................................ 22
1.3.5 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu ................................................................ 24
ii
Chƣơng 2 ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .................. 27
2.1 Đối tƣợng nghiên cứu ............................................................................ 27
2.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu ......................................................... 29
2.2.1 Thời gian nghiên cứu ............................................................................. 29
2.2.2 Địa điểm nghiên cứu .............................................................................. 29
2.3 Phƣơng pháp nghiên cứu ....................................................................... 29
2.3.1 Thiết kế nghiên cứu ................................................................................ 29
2.3.2 Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu ....................................................... 30
2.3.3 Các bước tổ chức nghiên cứu ................................................................ 33
2.3.4 Tiến hành nghiên cứu thực trạng........................................................... 34
2.3.5 Tiến hành can thiệp và nghiên cứu hiệu quả áp dụng các biện pháp
nâng cao chất lượng truyền máu tại hai huyện đảo ....................................... 37
2.3.6 Sơ đồ nghiên cứu ................................................................................... 45
2.3.7 Phương pháp thu thập số liệu ................................................................ 45
2.3.8 Kỹ thuật, phương tiện và vật liệu sử dụng trong nghiên cứu ................ 46
2.4 Quản lý, xử lý số liệu thống kê .............................................................. 48
2.5 Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu .......................................................... 49
2.6 Những sai số và biện pháp khắc phục ................................................... 49
2.6.1 Sai số có thể gặp .................................................................................... 49
2.6.2 Biện pháp khắc phục .............................................................................. 50
Chƣơng 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ............................................................ 51
3.1 Đặc điểm tình hình hai bệnh viện năm 2011 ......................................... 51
3.2 Thực trạng công tác truyền máu ở hai bệnh viện .................................. 52
3.2.1 Thực trạng đảm bảo nguồn máu cho điều trị ........................................ 52
3.2.2 Thực trạng công tác lưu trữ và phát máu .............................................. 57
3.2.3 Thực trạng truyền máu lâm sàng ........................................................... 59
3.3 Kết quả áp dụng hai biện pháp nâng cao chất lƣợng truyền máu .......... 64