Nghiên cứu và đo lường về tiến bộ bình đẳng giới: Một số cách tiếp cận

Chia sẻ: Hồ Khải Kỳ | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:15

0
10
lượt xem
1
download

Nghiên cứu và đo lường về tiến bộ bình đẳng giới: Một số cách tiếp cận

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết Nghiên cứu và đo lường về tiến bộ bình đẳng giới: Một số cách tiếp cận trình bày: Nghiên cứu, đo lường về tiến bộ bình đẳng giới trên thế giới; Nghiên cứu và đo lường tiến bộ bình đẳng giới ở Việt Nam,... Mời các bạn cùng tham khảo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Nghiên cứu và đo lường về tiến bộ bình đẳng giới: Một số cách tiếp cận

Nghion cdfu<br /> Gia dinh v^ Gidi<br /> S^ 6 -2 011<br /> <br /> Nghien cufu vd do lirang ve tien bo<br /> binli fling gioi: Mot so cacli tiep can<br /> Ngo Thj Tuan Dung<br /> Vi6n Gia dinh v^ Gidi<br /> <br /> T o m t a t : Trong nhieu thap ki phat trien, cac no lpc nham cai<br /> thien vj the ciia phu nP, thu hep khoang each bat binh dang gi6i<br /> d cac linh vpc boat dong cd ban da dUdc dat vao trpng tam nhieu<br /> ChUdng trinh nghj sp phat trien qudc te toan eau va qudc gia.<br /> Ngay cang nhieu quoe gia d;\y nhanh viec "npi luat h6a' Cong U6c<br /> CEDAW 1979 bang cac dieu luat qudc gia ed ban ve binh dang<br /> giPi, tang cUdng nghien cPu cd ban va dac biet la xay dUng he<br /> thong cac chi so, chi bao do lUdng ve nhiing tien bp phu nP va<br /> binh dang giPi (BDC) va c;ie ydu to anh hUdng. Cho den nay,<br /> nhieu nghien cPu, dieu tra da tien hanh nh;im xay dUng va hoan<br /> thien he thong thong ke. do lUdng. danh gia lien quan den tien bo<br /> phu nP va BDG d tPng linh vUc va toan bp sp phiit trien xa hoi<br /> noi chung. i^ai viel trinli bay kh;ii qual mot sd each tiep can do<br /> lUdng vd t It'll bp BDG trong ph;\t trien tren the gidi va d Viet<br /> Nam, sU can thiel xay dUng he thdng dp lieu giPi bao quat moi<br /> chieu (iinh lien bp lien quan den BDG trong qu;i trinh phat trien.<br /> Tii k h o a : Gu')!; Binh dang giPi; Do lUdng vd binh dang giPi; He<br /> thdng dp Heu gi6i.<br /> <br /> 1. Nghien ciiru, do ludng ve tien bo binh dang gidi tren the'gidi<br /> Xdy dung he thdng dit lieu gi&i<br /> Tren binh dien qudc te, nhu cau can thiet nghien ciiii, xay dung he<br /> <br /> Ngo Thi Tuan Dung<br /> <br /> 59<br /> <br /> thdng du lieu ve tien bd phu nir va BDG, vdi dp tin cay, cd taeh biel Iheo<br /> gidi tfnh, va cac bien sd nhan khau, kinh te - xa hpi quan trpng khac, d cap<br /> dp qudc gia/hoac theo timg nganh/lTnh vuc phat tridn..., da dupc khang<br /> djnh trong nhieu Hpi nghj qudc te nhu Hpi nghj Phu nir ITie gidi ian 1<br /> (1975) dMehico, Cong udc CEDAW (1979), Hpi nghj Phu nir The gidi lan<br /> 4 tai Bac kinh 1995, Chuong trinh Muc tieu phat trien Thien nien ki (UN<br /> MDGs, 2000-2015),...<br /> Theo dd, he thdng dur lieu Ihdng ke gidi phan anh cac dac didm tinh<br /> hinh phu nii", nam gidi d mpi ITnh vuc ddi sdng xfi hpi va gia dinh, tren ca<br /> sd dd, cho phep phan tfch, theo ddi mpt each he thdng nhirng didm tuong<br /> ddng, khac biet gidi d ciic ITnh \uc trong qua trinh phiit tridn. Nd khong<br /> dan thuan la he Ihdng sd lieu taeh biet theo gidi tfnh, ma cdn bao gdm cac<br /> sd lieu gidi dac thu va cac chi bao nhay cam gidi, phan anh nhirng anh<br /> hudng cd lpi hoac bat lpi tuang ddi den mdi gidi, hoac phan anh nhirng<br /> khfa Ciinh khac biet, bat binh dang ve x\ the, dieu kien ciia nam va nil.<br /> Trong dd, dac biet quan trpng la viec nghien ciiru, xay dung he thdng chi<br /> bao nhay cam gidi, nham danh gia tien tridn khong chi thd hien qua thay<br /> ddi ve lucmg xh chat, ma kem theo cac luan giai ve didn bien va mau hinh<br /> bat BDG (UN, 2007).<br /> Qua trinh nay bat dau tir \ iec xac djnh djnh nghia, khai niem, phuong<br /> phap luan do ludng, phat tridn xa ap dung cac each tiep can, khung khd<br /> phan tfch gidi, hoac ket hop su dung nhieu loai chi bao do ludng khac<br /> nhau, tuy thupc vao bdi canh, cap dp, ITnh \'Uc va muc dfch phan tfch gidi<br /> cu thd. Nguyen tac long ghep gidi dupc tien hanh trong qua trinh xac djnh<br /> he thdng chi bao, chi sd thdng ke, do ludng; each thu thap, phan tfch dir<br /> lieu, cung nhu viec cai thien each thiic trinh bay va phd bien dii lieu thdng<br /> ke, cac chi tieu gidi qudc gia va viec bao cao theo tiing ITnh vuc boat dpng<br /> CO ban (Ngo Thj Tuan Dung \a cac tac gia, 2006, 2007).<br /> He thdng chi bao nay se cung cap thdng tin ve nhirng xu hudng thay<br /> ddi quan he gidi theo chidu hudng tfch cue hoac tieu cue, theo ddng thdi<br /> gian, hoac hoan canh/lTnh vuc cu thd. Dac biet, viec xay dung va sir dung<br /> he thdng cac chi bao nhay cam gidi (trong nghien ciru djnh tfnh), giiip nam<br /> bat thong tin vd quan niem, trai nghiem vd su thay ddi ciia nam, nii, ve su<br /> dam bao quyen phu nir d cac ITnh vuc khac nhau, nhat la trong viec theo<br /> ddi cac tac dpng tir cac can thiep phat trien.<br /> Tren toan cau, he thdng dii lieu gidi dau tien dupc thiet lap, la he ca sd<br /> dii lieu thdng ke vd tinh trang phu nu va lap ke hoach phat trien (theo quan<br /> <br /> 60<br /> <br /> Nghien cUu Gia dinh vi Gidi. Quyen 21, so 6, tr. 58-72<br /> <br /> diein Phu nU trong jihiit tridn (WID) dupc de xua't tai Hpi nghj Phu nir The<br /> gidi kin 1(1975).<br /> Cong udc CI'DAW vdi he thdng chi so, chi lieu nham theo ddi, danh<br /> gia miirc do thuc hipn ciim ket xda bd mpi hinh thirc phan bi6t ddi \ij vdi<br /> phu nir d ciie qudc gia cung ngay cang dupc hoan thien. Hp thdng dir lieu<br /> va Ciie hiio ciio djnh ki cua cac qudc gia vd thuc hien Cdng udc CEDAW<br /> bao gdm Ciie chi bao nhiiy cam gidi ca ban, dac biet la cac chi bao ve su<br /> Ihay lidi linh hinh phu nir, su tham gia va tao quydn phu nii'. Uy ban<br /> CEDAW thd gidi khuydn nghj cac qudc gia phat tridn mpt sd chi bao do<br /> ludng mang tfnh nhiiy ciim gidi, ihuc hien bao cao vd tien bp phu nir/BDG<br /> mpt so khfa ciinh van hda, phap if va chfnh trj..., vdn thudng chua dupc<br /> dua vao cac cupc Khao sal kinh td xa hpi qudc gia djnh ki.<br /> Cdng udc CEDAW cung lien luc cap nhat, phiin anh nhumg thay ddi<br /> dang dien ra hien nay, tang cudng \'ii md rpng pham vi quan tam, nang cao<br /> nhan thiirc, hieu biet ve cong tac thdng ke, bien phap do ludng ve tien bd<br /> BDG. Chang han, Uy ban CEDAW yeu cau cac bao cao qudc gia khdng<br /> chi neu rd xe lien bp trong ban hanh cac dieu Luat lien quan den BDG, ma<br /> can cong bd bao cao dir lieu, chi so danh gia, giam sat viec thuc hien cac<br /> didu Luat nay. He thdng chi so danh gia, giam sat thuc hien Cdng udc<br /> CEDAW tiep luc dupc nghien ciiru va hoan thien (UNIFEM, 2009).<br /> 7<br /> <br /> ^<br /> <br /> Cac Uy ban qudc gia \'i su tien bd phu nOr (UBQGTBPN) d cac qudc gia<br /> se phdi hop, tham van ciing cac ddi tac Hen quan cua chfnh phii, di xay<br /> dung cac bao cao quoc gia djnh ki trudc Uy ban CEDAW the gidi. Cac to<br /> chirc phi chfnh phii, xa hpi dan su, thuc hien cac bao cao theo ddi, giam<br /> sat ve lien dp, nhung diem lien bp \ a han chd, nhimg khd khan va trd ngai,<br /> bien phap khac phuc, v.v<br /> Tiim quan trpng ciui \'icc xay dung he thdng cac chi bao theo hudng<br /> nhay cam gidi nham theo ddi \ ii danh gia su tien bp phu nir d 12 ITnh vuc<br /> chien lupc uu tien ciing dupc khang djnh ro rang d Cuang ITnh, Chuang<br /> trinh hanh ddng vi su tien bd phu nir the' gidi (Hpi nghj Phu nxi The gidi<br /> lan 4, Bac kinh, 1995). Trong dd. 2 didm chfnh dupc nha'n manh la chii<br /> trpng dau tu nghien cihi ca ban ve h'ltn trang, ciing cd ca sd dur lieu taeh<br /> biet theo gidi tfnh va mpt sd bien sd khac nhu nhdm xa hpi dac biet, theo<br /> dp tudi, dan lpc thieu sd, khu vuc cu trii...; Ddng thdi xac djnh he thdng<br /> chi bao theo ddi, danh gia ve mirc dp tien bp phu nir va BDG, khac phuc<br /> tinh trang thieu hut ca sd dir lieu nen tang d mpt sd ITnh vuc uu tien, ciing<br /> nhu tiep tue quan tam nhirng van dd nay sinh trong bdi canh toan cau hda<br /> <br /> Ngo Thi Tuan Dung<br /> <br /> 61<br /> <br /> va phat trien lien quan phu nir va tie em gai.<br /> Quan diem gidi cung dupc long ghep vao trong cac nghien ciiii de xay<br /> dung bp chi sd Phdt trien con ngifdi todn cdn (UNDP, 1995, 2005), cac chi<br /> sd va chi tieu danh gia su tien bp kinh te - xa hpi qudc gia, thuc hien Cdc<br /> muc tieu phdt tried Thien nien ki ciia Lien Hiep qudc( 2000-2015), trong<br /> dd cd muc tieu 3 vd thiic dfiy BDG va tao quydn phu nir (UNMDGs<br /> Summit, 2000-2010).<br /> Khung khd loan cau \'e cac muc lieu phat tridn Thien nien ki, vdi 192<br /> qudc gia cam kdt thuc hidn, da dupc "npi dja hda", thong qua viec tang<br /> cudng tiep can long ghep gidi, do ludng. giam sal xe miirc dp nhay cam<br /> gidi, cung nhu da dupc phan anh cu the qua cac chi tieu trong cac kd<br /> hoach. chien lupc tang tiudng kinh te - xii hpi xa xda ddi giam ngheo qudc<br /> gia, va Chuang trinh hanh dpng ciia cac Chfnh phii ve thuc hien muc tieu<br /> Thien nien ki trong giai doan phat trien (2000-2015) vv.<br /> Nhin chung, nhirng thong tin thu thap djnh ki, he thdng se giiip cac nha<br /> nghien cuu, hoach djnh chfnh sach nam bat vd ban cha't, chieu canh,<br /> nguyen nhan, dac didm, hau qua xa hpi ciia tinh trang phan biet ddi xir,<br /> quan he ba't binh dang gidi d timg ITnh \'Uc hoat dpng. Tren co sd dd, cac<br /> chfnh phu. cac nha nghien cuu, hoach djnh chfnh sach, td chiirc tai trp phat<br /> trien, td chii'c phi chfnh phii, cac nha van dpng phong trao phu nil, truyen<br /> thong xa hpi... cd the theo ddi didn bien thuc trang, nhiimg mong mudn,<br /> nguyen vpng ciia cong chiing d ca'p dp qudc gia va dja phuang, giam sat<br /> cam ket thuc hien, danh gia ve su gan ket giira muc tieu BDG, tao quyen<br /> phu nir vdi hieu qua cua cac ngudn luc hd trp cho phat trien v.v.<br /> Nhidu td chuc phat trien, cac nha tai trp (nhu UNDP, ILO,<br /> UNIFEM,UN-EC Partnership on Gender Equality, WB, ADB...) da xay<br /> dung he thdng cong cu, phuang phap luan dd theo doi cac khoan muc dau<br /> tu va chi tieu gan vdi muc tieu/hoat dpng BDG trong ddng ngan sach va<br /> he thdng quan If tai chfnh, thue, phiic lpi... Hp da sir dung he thdng cac<br /> chi bao nhay cam gidi va dii lieu nay de trinh bay ve nhiimg lpi fch va ket<br /> qua ciia cac ngudn luc dau tu nham thiic day BDG va tao quyen phu nir<br /> trong td chiic va cac chuang trinh/du an phat trien tren thuc te.<br /> l\ldt so tiep can do ludng ve tien bg binh ddng gidi trong phdt trien<br /> Cac tidp can do ludng vd ba't BDG gin bd chat che vdi cac quan diem<br /> luan ban ve phat trien, bao ham quan diem triet hpc, kinh te, chfnh trj;<br /> quan niem ve phat trien, toan cau hda, hien dai hda... Viec ap dung each<br /> tiep can cu the phu thupc vao gdc dp phan tfch khac nhau, vf du, do ludng<br /> <br /> 62 Nghidn ciiru Gia dinh v^ Gidi. Quyen 21, sd 6, tr 58-72<br /> \e binh dang eo' iipi hay iiinh diing ket qii;i (la ke't quii hien thuc hda cac<br /> tiem n;ing \'on eci lioae dupc tfch iuy liong chu trinh sdng ciia con ngudi)<br /> wi Ciie veil to lae dong...<br /> Do lifdng cinso phdt trien con nguoi I if quan dieni gidi<br /> Xuiit piiiil diem quan trpng de eae nhii nghien ciiru xac djnh, do ludng<br /> chi so phiit trien eon ngudi loan cau (HDI) nam 1990 la tu tudng: "Phat<br /> trien chi'nh iii eo hpi de moi ngUdi cd tlid hidn thuc hda cac kha nang ciia<br /> minh \(ii lu e;ieii iii nipt con ngUdi.... Va mpi ngudi. ba't ke nir hay nam,<br /> phai ia nhirng cliu llie ciui qiui trinh phai tnen "dai con ngudi la trpng<br /> tam" Liin diiu lien, td chiic UNDP nghien cuu va xiiy dung Bao cao phat<br /> trien con ngudi toiin eau, vdi chuyen de diic biet ve BDG nham phuc vu<br /> cho Hpi ngiu Phu nir'Ihc gidi iiin 4 ciia Lien hiep qudc tai Bac kinh 1995<br /> (UNDP, 1995). Sau niiy, vice xac djnh chi sd long hap vd bai BDG dupc<br /> coi la mpt mue tieu chii chdt ciia cac Bao cao ve phat tridn con ngudi loan<br /> cau (UNDP 1995,2005).<br /> Vice nghien ciru vii tfnh toiin cac chi sd tong hcfp ve phat tridn con<br /> ngudi (HDD, chi so Phat tridn con ngudi lien quan den gidi (GDI) va chi<br /> so vd lao quyen phu nu" (nang caa nang luc, vi the - GEM) dupc coi la no<br /> luc nghien cii'u, do ludng \e phat trien vii tao quyen con ngudi tren ca sd<br /> gidi dau tien d pham x\ qudc te'"<br /> Chi so HDI phan iinh 3 chieu canh phat tridn con ngudi, thd hien qua<br /> mdt so chi biio quan trpng \'e chiil lupng song con ngudi, bao gdm: ti le<br /> ngudi dan biet chur vii liep can giao due phd thong co biin; linh trang cham<br /> sde sii'c khde (tudi thp); \a diil mirc song diing hoang (decent) udc tfnh<br /> theo mirc thu nhi~ip/d;iu ngucti qua Khiio sat Muc song hp gia dinh. Ngoai<br /> ra, Ciic nhii nghien ciiru cdn tinh toiin chi sd long hop \d su ngheo khd cua<br /> con ngudi (HPI) dc xiic dinh nhdm ddi lupng muc tieu ciia can thiep, hd<br /> Up phai trien. Theo dd, khi dua >eu td biit binh dang gidi vao tfnh toan,<br /> thir hiing chi so HDI eua qudc gia cd thd se bj anh huang, thay ddi theo<br /> chidu hirc'mg tang ien iioae giiim xudng. Thuc id cung cho tha'y mpt qudc<br /> gia cd chi sd HDI xep thir hang cao, cung khdng nhat thiet la qudc gia cd<br /> su ddi xir cong biing gidi.<br /> Vd thuc chat chi sd ldng hop GDI (UNDR 1995, 2005) khong nham do<br /> ludng miirc dp bat BDG, ma nham do ludng ve kha nang, nang luc (capabilities cac yeu td dau vao) ciia phat tridn con ngudi, va mdc dp chenh<br /> lech giira nang luc ciia nam va nii' b tinh trang dupc coi la "ba't binh ding"<br /> Neu khoang each chenh lech gidi cang cao d cac chieu canh nay, thi chi<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản