TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÀNG HẢI VIỆT NAM
VIỆN MÔI TRƯỜNG
THUYẾT MINH
ĐỀ TÀI NCKH CẤP TRƯỜNG
ĐỀ TÀI
NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ
ĐÔ THỊ SINH THÁI PHÙ HỢP VỚI ĐIỀU KIỆN VIỆT NAM
Chủ nhiệm đề tài: ThS. NGUYỄN HOÀNG YẾN
Thành viên tham gia: ThS. NGUYỄN THỊ THƯ
Hải Phòng, tháng 5/2016
MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU ............................................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ ĐÔ THỊ SINH THÁI........................................................ 4
1.1. Khái niệm ....................................................................................................................... 4
1.2. Nguyên tắc ...................................................................................................................... 4
1.3. Các biện pháp cần áp dụng để xây dựng đô thị sinh thái................................................ 7
CHƯƠNG 2. NGHIÊN CỨU MỘT SỐ HỆ THỐNG ĐÁNH GIÁ ĐÔ THỊ SINH THÁI
TRÊN THẾ GIỚI .................................................................................................................. 9
2.1. Các đô thị sinh thái trên thế giới ..................................................................................... 9
2.1.1. Southeast False Creek (SEFC) – làng Olympic Vancouver, Canada .......................... 9
2.1.2. Tiểu khu sinh thái Christie Walk, Adelaide, Australia .............................................. 14
2.1.3. Thành phố Đông Tân, Trung Quốc .......................................................................... 16
2.2. Các hệ thống đánh giá đô thị sinh thái trên thế giới ..................................................... 20
2.2.1. Hệ thống phân loại LEED (Leadership in Energy and Environmental Design), Mỹ 21
2.2.2. Hệ thống đánh giá công trình xanh của Canada ....................................................... 28
2.2.3. Thông tư số 10/2008/TT-BXD quy định về việc đánh giá, công nhận khu đô thị mới
kiểu mẫu .............................................................................................................................. 32
CHƯƠNG 3. NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ ĐÔ THỊ SINH
THÁI PHÙ HỢP VỚI ĐIỀU KIỆN VIỆT NAM ................................................................ 33
3.1. Đánh giá khả năng áp dụng các bộ tiêu chí đánh giá đô thị sinh thái ở Việt Nam ....... 33
3.2. Đề xuất các tiêu chí đánh giá khu đô thị sinh thái phù hợp với điều kiện Việt Nam ... 34
3.2.1. Mối quan hệ của các tiêu chí đánh giá và hệ sinh thái đô thị .................................... 34
3.2.2. Các tiêu chí đánh giá khu đô thị sinh thái phù hợp với điều kiện Việt Nam ............. 35
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ............................................................................................. 39
Thuyết minh đề tài NCKH Mở đầu
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu
Ở nước ta, quá trình đô thị hóa đang diễn ra nhanh chóng và đi đôi với nó
là việc mở rộng phạm vi của các đô thị. Song song với quá trình đô thị hóa, các
vấn đề môi trường ở đô thị đang được đặt ra như một bài toán nan giải. Việc
quản lý môi trường một cách bền vững trong quá trình đô thị hóa là quan trọng,
trong đó có hai vấn đề xuất hiện là: phải ngăn chặn hay làm giảm tác động của
sự phát triển đô thị đến các chức năng của môi trường đến mức có thể chấp nhận
được và phải nâng cao chất lượng của môi trường sống tại các đô thị.
Lý thuyết về đô thị sinh thái hướng tới sự phát triển đô thị hài hòa với
thiên nhiên, duy trì và làm cân bằng điều kiện sinh thái, thỏa mãn tốt hơn các
nhu cầu cùa con người theo hướng phát triển bền vững. Vấn đề đặt ra là làm sao
để đánh giá chất lượng của một đô thị, đặc biệt là các vấn đề môi trường theo
hướng đô thị sinh thái. Từ đó chỉ ra được những vấn đề nổi cộm, cần được quan
tâm hàng đầu để xây dựng các đô thị trở thành những đô thị sinh thái. Hơn thế
nữa, các tiêu chí đánh giá cần được xây dựng cho phù hợp với điều kiện tự nhiên
và xã hội của từng quốc gia hay khu vực.
2. Tổng quan về tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực đề tài
Gần đây, khái niệm "đô thị sinh thái" được nhắc đến nhiều ở nước ta.
Khái niệm này đã xuất hiện trên thế giới vào cuối thập kỷ 80, đầu thập kỷ 90 của
thế kỷ trước ở các nước phát triển. Khái niệm này đề cập đến vấn đề chất lượng
môi trường của đô thị với các tiêu chí rất cụ thể hướng tới việc nâng cao điều
kiện và chất lượng sống cho các cư dân của một đô thị. Khởi nguồn cho trào lưu
này là hội thảo quốc tế của Liên hiệp quốc về "Thành phố và sự phát triển bền
vững" diễn ra ở Rio de Janeiro, Brazil năm 1992.
Hiện nay, trên thế giới đã có nhiều các hệ thống đánh giá các đô thị theo
hướng đô thị bền vững, đô thị thân thiện với môi trường hoặc đô thị sinh thái.
Tuy nhiên, việc áp dụng cứng toàn bộ hệ thống đánh giá một nước nào đó vào
thực tế nước ta rõ ràng là không phù hợp do sự khác biệt về điều kiện tự nhiên
và kinh tế xã hội.
3. Mục tiêu, đối tượng, phạm vi nghiên cứu
a. Mục tiêu nghiên cứu
Đề tài này được thực hiện với mục tiêu đánh giá khả năng áp dụng và học
hỏi các hệ thống đánh giá đô thị sinh thái trên thế giới vào Việt Nam và đề xuất
những thay đổi để cách đánh giá phù hợp hơn với thực tiễn nước ta.
Trên cơ sở đó, tác giả sẽ xây dựng được các tiêu chí đánh giá đô thị sinh
thái phù hợp với tình hình thực tiễn ở nước ta, góp phần vào vào sự phát triển
bền vững các đô thị.
Thuyết minh đề tài NCKH Mở đầu
2
b. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các tiêu chí đánh giá đô thị sinh thái.
Sau khi nghiên cứu một số hệ thống đánh giá đô thị sinh thái, tác giả nhận định
khả năng áp dụng các hệ thống đánh giá này ở Việt Nam. Dựa trên nhận định
đó; Thông tư số 10/2008/TT-BXD quy định về việc đánh giá, công nhận khu đô
thị mới kiểu mẫu; các mục tiêu, nguyên tắc của đô thị sinh thái, tác giả đề xuất
một số tiêu chí đánh giá đô thị sinh thái ở Việt Nam cho phù hợp với hoàn cảnh
nước ta.
c. Phạm vi nghiên cứu
Có thể thấy rằng mô hình đô thị sinh thái hàm chứa rất nhiều vấn đề phức
tạp cả về tự nhiên, kinh tế và xã hội, mà những nội dung trong đề tài này cũng
như bản thân khoa học môi trường không thể giải quyết hết được. Hiện nay trên
thế giới, có rất nhiều bộ tiêu chí đánh giá đô thị sinh thái, tuy nhiên trong đề tài
này tác giả chỉ đề cập đến bộ tiêu chí đánh giá của Mỹ, Canada và Việt Nam.
Do hạn chế về thời gian và số liệu chỉ có một số vấn đề được đánh giá.
Trong bảng kết quả, vẫn còn những khoảng trống chưa được xem xét tới. Tác
giả hi vọng các tiêu chí đánh giá cũng như kết quả đánh giá sẽ được hoàn thiện
trong những nghiên cứu sau này.
Các vấn đề được đánh giá bao gồm: Chất lượng môi trường, không gian
xanh, sử dụng năng lượng, giao thông và các vấn đề xã hội. Đặc biệt, năng lực
quản lý được coi là điểm then chốt trong quá trình đánh giá. Tuy nhiên, các đánh
giá chỉ mang tính sơ bộ và cần được phát triển thêm nữa trong tương lai.
4. Phương pháp nghiên cứu, kết cấu của công trình nghiên cứu
a. Phương pháp nghiên cứu
* Phương pháp kế thừa tài liệu
Các số liệu dữ liệu được sử dụng trong đề tài được thu thập, chọn lọc
thông qua tài liệu của các cơ quan như: tổng công ty đầu tư và phát triển nhà và
đô thị - Bộ xây dựng, …. Các số liệu dữ liệu được cập nhật, lựa chọn phù hợp để
đưa vào sử dụng.
*Phương pháp tiệp cận hệ thống
Mục đích của đề tài là nghiên cứu một hệ thống tập hợp các chuỗi vẫn đề
được liên kết với nhau. Sử dụng phương pháp phân tích hệ thống giúp tác giả
nhìn nhận được vấn để nghiên cứu trong một tập hợp. Các vấn để liên quan chủ
yếu và thứ yếu đến đề tài được đặt trong mối liên hệ hữu cơ với nhau tạo ra cho
tác giả một cái nhìn tổng quát, mạch lạc, rõ ràng.
b. Kết cấu của công trình nghiên cứu
Cấu trúc của đề tài gồm 3 chương. Cụ thể như sau:
Thuyết minh đề tài NCKH Mở đầu
3
- Chương 1: Tổng quan về đô thị sinh thái.
- Chương 2: Nghiên cứu một số hệ thống đánh giá đô thị sinh thái trên thế
giới.
- Chương 3: Nghiên cứu xây dựng các tiêu chí đánh giá đô thị sinh thái
phù hợp với điều kiện Việt Nam.
5. Kết quả đạt được của đề tài
- Phân tích khả năng áp dụng các bộ tiêu chí đánh giá đô thị sinh thái ở
Việt Nam.
- Đề xuất các tiêu chí đánh giá đô thị sinh thái phù hợp với điều kiện nước
ta