BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
NGUYỄN THỊ MỸ LỆ
NGÔN NGỮ ĐÁNH GIÁ TRONG SÁCH GIÁO KHOA
TIẾNG ANH CẤP TRUNG HỌC CƠ SỞ TẠI VIỆT NAM
DƯỚI GÓC ĐỘ NGỮ PHÁP CHỨC NĂNG HỆ THỐNG
Chuyên ngành: Ngôn ngữ học
Mã số: 9229020
LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÔN NGỮ HỌC
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. TRƯƠNG THỊ NHÀN
PGS.TS. TRẦN VĂN SÁNG
ĐÀ NẴNG - 2023
LỜI CẢM ƠN
Trước hết, tôi xin chân thành cảm ơn hai nhà giáo: PGS.TS. Trương Thị
Nhàn và PGS.TS. Trần Văn Sáng đã tận tình chỉ dạy, hướng dẫn, đóng góp những ý
kiến quý báu giúp tôi hoàn thành luận án trong điều kiện tốt nhất có thể.
Tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà
Nẵng; lãnh đạo Khoa Ngữ Văn; Ban giám hiệu trường THCS Trần Hưng Đạo,
thành phố Quảng Ngãi đã tạo điều kiện cho tôi thực hiện luận án này.
Tôi xin được cảm ơn tất cả quý Thầy Cô, những người thân yêu trong gia
đình cùng bạn bè, đồng nghiệp đã luôn khuyến khích và giúp đỡ tôi trong suốt quá
trình thực hiện đề tài.
Tác giả
Nguyễn Thị Mỹ Lệ
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Nội
dung, các số liệu và kết quả nghiên cứu trình bày trong luận án là
hoàn toàn trung thực, chính xác và chưa từng được công bố trong
bất kỳ công trình khoa học nào khác.
Tác giả
Nguyễn Thị Mỹ Lệ
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN
LỜI CAM ĐOAN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC BẢNG
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1
1. Lí do chọn đề tài ............................................................................................. 1
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ................................................................. 2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án ............................................... 3
4. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................ 3
5. Nguồn ngữ liệu của luận án ............................................................................ 5
6. Ý nghĩa lí luận và thực tiễn của luận án ......................................................... 6
7. Bố cục của luận án .......................................................................................... 6
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ
LUẬN.......................................................................................................................... 8
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu .......................................................................... 8
1.1.1. Tình hình nghiên cứu ứng dụng lý thuyết ngữ pháp chức năng hệ thống,
lý thuyết ngôn ngữ đánh giá và lý thuyết thể loại ....................................................... 8
1.1.2. Ứng dụng lý thuyết ngôn ngữ đánh giá và thể loại vào trong nghiên cứu
ngôn ngữ đánh giá trong sách giáo khoa ................................................................... 16
1.2. Cơ sở lý luận ...................................................................................................... 18
1.2.1. Lý thuyết ngữ pháp chức năng hệ thống ................................................ 18
1.2.2. Lý thuyết ngôn ngữ đánh giá .................................................................. 24
1.2.3. Lý thuyết về thể loại ............................................................................... 38
1.3. Tiểu kết ............................................................................................................... 52
CHƯƠNG 2. NGÔN NGỮ ĐÁNH GIÁ THỂ HIỆN “THÁI ĐỘ” TRONG
SÁCH GIÁO KHOA TIẾNG ANH CẤP THCS TẠI VIỆT NAM .................... 54
2.1. Các nguồn lực ngôn ngữ đánh giá thể hiện “Thái độ” trong sách giáo khoa
Tiếng Anh ở cấp THCS ............................................................................................. 54
2.1.1. Các nguồn lực ngôn ngữ đánh giá xét theo cấp độ ................................ 54
2.1.2. Lớp từ ngữ có vai trò như nguồn lực ngôn ngữ đánh giá ....................... 61
2.2. Hệ thống “Thái độ” hiển ngôn trong sách giáo khoa Tiếng Anh cấp THCS ..... 64
2.2.1. Khảo sát .................................................................................................. 64
2.2.2. Mô tả và phân tích .................................................................................. 64
2.2.3. Ngôn ngữ đánh giá thể hiện “Tác động” trong sách giáo khoa tiếng Anh
cấp THCS .................................................................................................................. 66
2.2.4. Ngôn ngữ đánh giá thể hiện “Phán xét hành vi” trong sách giáo khoa
tiếng Anh cấp THCS ................................................................................................. 70
2.2.5. Ngôn ngữ đánh giá thể hiện “Đánh giá sự vật hiện tượng” trong sách
tiếng Anh cấp THCS ................................................................................................. 76
2.3. Ngôn ngữ đánh giá thể hiện “Thái độ” hàm ngôn trong sách giáo khoa Tiếng
Anh cấp THCS .......................................................................................................... 78
2.3.1. Biện pháp “Gợi mở” ............................................................................... 79
2.3.2. Biện pháp “Ra hiệu” ............................................................................... 80
2.3.3. Biện pháp “Cung cấp” ............................................................................ 81
2.4. Tiểu kết ............................................................................................................... 82
CHƯƠNG 3. NGÔN NGỮ ĐÁNH GIÁ THỂ HIỆN “THANG ĐỘ” TRONG
SÁCH GIÁO KHOA TIẾNG ANH CẤP THCS TẠI VIỆT NAM .................... 83
3.1. Thống kê, phân loại nguồn lực ngôn ngữ đánh giá thể hiện “Thang độ” theo cấp
độ ............................................................................................................................... 83
3.1.1. Từ ........................................................................................................... 83
3.1.2. Câu .......................................................................................................... 88
3.2. Hiện thực hoá “Thang độ” trong sách giáo khoa Tiếng Anh cấp THCS ........... 90