Hiểu biết về tác phẩm "Uy-lít-xơ trở về ".
Tác phẩm Ô-đi-xê ra đời vào thời kì con người Hi Lạp chuẩn bị mở rộng địa bàn hoạt
động ra biển cả. Chiến tranh giữa các bộ lạc đã qua đi rồi giờ đây chỉ còn là những kí ức.
Trong sự nghiệp khám phá và chinh phục thế giới biển cả bao la và bí hiểm đó ngoài lòng
dũng cảm đòi hỏi phải có những phẩm chất cần thiết như thông minh, tỉnh táo, mưu
chước, khôn ngoan. Hình tượng Ô-đi-xê chính là lí tưởng hoá sức mạnh của trí tuệ Hy
Lạp.
Mặt khác, Ô-đi-xê ra đời khi người Hy Lạp sắp bước vào ngưỡng cửa của chế độ chiếm
hữu nô lệ. Từ đây con người giã từ chế độ công xã thị tộc với lối sống thành từng cộng
đồng để thay vào đó tổ chức gia đình. Hôn nhân một vợ một chồng xuất hiện. Nó đòi hỏi
tình cảm quê hương, gia đình gắn bó, thuỷ chung giữa vợ chồng. Hô-me-rơ là một thiên
tài dự đoán cho thời đại ông. Cả hai ý tưởng trí tuệ và tình yêu thuỷ chung được thể hiện
trong đoạn trích “Uy-lít-xơ trở về”.
I. GIỚI THIỆU CHUNG:
1. Tác giả:
Hô-me-rơ sống vào thế kỷ thứ IX trước công nguyên. Nơi ông sinh ra ven bờ biển tiểu á.
Ông là tác giả của hai cuốn sử thi nổi tiếng I-li-át và Ô-đi-xê. Oâng đã tái hiện lại sự kiện
cách ông ba thế kỷ và là một nghệ sĩ mù đi lang thang khắp đất nước Hy Lạp để kể về tác
phẩm của mình.
2. Vị trí đoạn trích:
Nằm trong chương khúc 23 sau khi Ô-đi-xê rời đất Phen-xi và được nữ thần A-tê-na giúp
đỡ đã trở về quê hương I-tát. Tại đây chàng đã tiêu diệt 108 bọn cầu hôn và gặp lại Pê-nê-
lốp-người vợ yêu quý của chàng.
3. Bố cục
-Đoạn 1: từ đầu đến “Người giết chúng”: tác động của nhũ mẫu với nàng Pê-nê-lốp.
-Đoạn 2: tiếp đó đến “Người kia gan dạ”: tác động của Tê-lê-mác v?i mẹ.
-Đoạn 3: còn lại: cuộc đấu trí qua thử thách giữa Uy-lít-xơ và Pê-nê-lốp, gia đình đoàn tụ.
4. Đại ý:
Tâm trạng của nàng Pê-nê-lốp trước hai tác động và cuộc đấu trí để thử thách Ô-đi-xê.
II. ĐỌC HIỂU:
1.Tâm trạng của nàng Pê-nê-lốp:
- Chờ đợi chồng hai mươi năm trời dằng dẵng
+ Tấm thảm ngày dệt, đêm tháo để làm kế trì hoãn sự thúc bách của bon cầu hôn.
+ Cha mẹ đẻ của nàng thúc giục tái giá.
- Nàng không bác bỏ ý của nhũ mẫu mà thần thánh hoá sự việc: “Đây là một vị thần đã
giết bọn cầu hôn danh tiếng, một vị thần bất bình vì sự láo xược bất kham và những hành
động nhuốc nhơ của chúng… nên chúng phải đền tội đó thôi”. Còn về phần Uy-lít-xơ thì
ở nơi đất khách quê người chàng đã hết hy vọng trởi lại đất A-cai, chính chàng cũng nghĩ
mình đã chết rồi. Thái độ ấy thể hiện nàng trấn an nhũ mẫu và cũng là cách để tự trấn an
mình.
- Tâm trạng của nàng “rất đỗi phân vân” nó biểu hiện ở dáng điệu cử chỉ, trong sự lúng
túng tìm cách ứng xử: “Không biết nên đứng xa xa hay nên lại gần ôm lấy đầu, cầm lấy
tay người mà hôn”.
Nàng dò xét, suy nghĩ, tính toán mung lung ngưng cũng không giấu được sự bàng hoàng
xúc động: “Ngồi lặng yên trên ghế hồi lâu, lòng sửng sốt, khi thì đăm đăm âu yếm nhìn
chồng, khi lại không nhận ra chồng dưới bộ áo quần rách mướp”.
- Nàng Pê-nê-lốp xúc động nói với con trai mình: “Lòng mẹ kinh ngạc quá chừng. Mẹ
không sao nói được một lời, mẹ không thể hỏi han, cũng không thể nhìn thẳng mặt người.
Nếu quả thật đây chính làUy-lít-xơ, bây giờ đã trở về thì con có thể tin chắc rằng thế nào
cha con và mẹ cũng sẽ nhận ra nhau một cách dễ dàng, vì cha và mẹ có những dấu hiệu
riêng chỉ hai người biết với nhau, còn người ngoài không ai biết hết”. Nàng nói với con
trai nhưng cũng là nói với Uy-lít-xơ đang ngồi trước mặt.
=> Cách nói thật tế nhị, khéo léo. Nàng giấu đi sự thử thách, nhưng chắc chắn tâm trí
nàng liên tưởng tới “dấu hiệu riêng ấy- chiếc giường”.
- Pê-nê-lốp là con người trí tuệ, thông minh và tỉnh táo biết kìm nén tình cảm của mình.
Nàng còn là con người thận trọng. Với nàng lúc này thận trọng không thừa. Nàng là con
người tỉnh táo mà tế nhị, kiên quyết mà thận trọng.
- Nghệ thuật miêu tả của Hô-me-rơ không hề mổ xẻ tâm lý nhân vật mà đưa ra dáng điệu,
cử chỉ, cách ứng xử, xây dựng đối thoại. Lời nói mang tính lập luận, song rất chất phác,
hồn nhiên của người Hi Lạp thời cổ.
2. Thử thách và sum họp