NHÀ ĐIÊU KHẮC DIỆP
MINH CHÂU (1919-2002)
Nhà điêu khắc Diệp Minh Châu sinh năm 1919 tại làng Nhơn Thạnh, huyện Châu
Thành, nay thuộc thị xã Bến Tre, trong một gia đình nông dân. Ngay ở bậc tiểu
học, cậu học sinh Châu đã nổi tiếng vẽ giỏi. Ngồi trong lớp, nhiều lúc Châu mải
mê vẽ, thậm chí bài giảng của thầy cũng được thể hiện thành những trang vẽ sinh
động.
Chân dung
Diệp Minh Châu Ký họa chân dung vợ Bên tác phẩm "Chân dung
Hồ Chí Minh"
Biệt danh “Châu vẽ” ra đời từ đấy. Năm 15 tuổi, thôi học, về nhà giúp cha làm
ruộng, chăn vịt, nhưng niềm khao khát nghệ thuật vẫn luôn đốt cháy lòng anh. Anh
gặp Hoàng Tuyển, tác giả của bức tranh Tứ thời mà anh đã có lần ngắm nhìn say
mê từng nét vẽ, từng mảng màu, sau đó Hoàng Tuyển đã trở thành người anh,
người thầy truyền cho anh lòng say mê nghệ thuật.
Năm 1940, ra Hà Nội, thi vào Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương và điều bất
ngờ là anh đã đỗ đầu kỳ thi tuyển năm ấy. Để có tiền ăn học, anh phải tiếp tục làm
thêm nghề vẽ phông màn cho các gánh hát ở Hà Nội. Năm 1942, một số tranh chân
dung c
ủa Diệp Minh Châu nh
ư
Trăng thu, Nhớ mong, Hương sắc
đ
ã b
ắt đầu gây
được sự chú ý của giới mỹ thuật thủ đô. Lúc bấy giờ, phong trào sinh viên yêu
nước phát triển mạnh. Vừa sáng tác, vừa tham gia vào phong trào Truyền bá quốc
ngữ, vẽ bìa cho các bản nhạc yêu nước của Lưu Hữu Phước, thiết kế mỹ thuật cho
các đêm diễn của ban kịch Tổng hội sinh viên Hà Nội. Đầu năm 1945, học xong
năm cuối Trường Cao đẳng Mỹ thuật, Diệp Minh Châu về lại quê nhà, tiếp tục vẽ
chân dung, tổ chức triển lãm tranh tại Bến Tre và Mỹ Tho, lấy tiền giúp nạn đói ở
Bắc Kỳ. Năm 1945, gia nhập vào phong trào Thanh niên tiền phong và tham gia
cướp chính quyền tại thị xã Bến Tre.
Kháng chiến chống Pháp bùng nổ, ông làm trưởng ban trừ gian huyện Châu Thành,
Bến Tre. Cuối năm 1946, về công tác ở khu 8. Là phóng viên mặt trận, Diệp Minh
Châu có dịp đi theo những đơn vị Vệ quốc đoàn, đến nhiều nơi như Gò Công, Mỹ
Tho, Bến Tre, Sa Đéc và vùng Đồng Tháp Mười. Cây cọ vẽ của ông lại có dịp ghi
lại những cảnh lao động, sản xuất, bố phòng, hành quân: Phong cảnh Đồng Tháp
Mười, Lớp học bình dân trong lán ven rừng, Qua rừng Lá, Du kích qua làng,
Chiến sĩ rẽ lau v.v..
Trong những ký họa vẽ ngay trên trận địa còn vương khói súng, đáng chú nhất là
bức Chiến sĩ Lê Hồng Sơn hy sinh lúc xung phong (1947) được ông vẽ ngay tại
Vàm Nước Trong (Mỏ Cày) bằng chính máu của người chiến sĩ ấy. (Bức tranh
hiện đang lưu giữ tại Bảo tàng Quân đội nhân dân Việt Nam).