intTypePromotion=4
Array
(
    [0] => Array
        (
            [banner_id] => 142
            [banner_name] => KM3 - Tặng đến 150%
            [banner_picture] => 412_1568183214.jpg
            [banner_picture2] => 986_1568183214.jpg
            [banner_picture3] => 458_1568183214.jpg
            [banner_picture4] => 436_1568779919.jpg
            [banner_picture5] => 
            [banner_type] => 9
            [banner_link] => https://tailieu.vn/nang-cap-tai-khoan-vip.html
            [banner_status] => 1
            [banner_priority] => 0
            [banner_lastmodify] => 2019-09-18 11:12:29
            [banner_startdate] => 2019-09-12 00:00:00
            [banner_enddate] => 2019-09-12 23:59:59
            [banner_isauto_active] => 0
            [banner_timeautoactive] => 
            [user_username] => minhduy
        )

)

Những hướng nghiên cứu cơ bản của Xã hội học môi trường ở Việt Nam

Chia sẻ: Kequaidan Kequaidan | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:7

0
1
lượt xem
0
download

Những hướng nghiên cứu cơ bản của Xã hội học môi trường ở Việt Nam

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết nghiên cứu về vấn đề môi trường trong quá trình đô thị hóa và phát triển công nghiệp; vấn đề môi trường trong sản xuất nông nghiệp và phát triển làng nghề; môi trường với việc hủy hoại rừng, tồn rừng và quản lý rừng; vấn đề môi trường trong phát triển du lịch, bảo tồn di sản văn hóa; biến đổi khí hậu và biến đổi kinh tế, xã hội.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Những hướng nghiên cứu cơ bản của Xã hội học môi trường ở Việt Nam

  1. Những hướng nghiên cứu cơ bản của Xã hội học môi trường ở Việt Nam Ph¹m Minh Anh(*) Tãm t¾t: X· héi häc m«i tr−êng lµ mét ngµnh kh¸ míi ë ViÖt Nam, v× vËy viÖc x¸c ®Þnh c¸c h−íng nghiªn cøu mét c¸ch râ rµng lµ hÕt søc cÇn thiÕt. HiÖn t¹i vµ trong t−¬ng lai gÇn, cã 5 nhãm chñ ®Ò cÇn quan t©m ®èi víi lÜnh vùc m«i tr−êng: 1/ VÊn ®Ò m«i tr−êng trong qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa vµ ph¸t triÓn c«ng nghiÖp. 2/ VÊn ®Ò m«i tr−êng trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn lµng nghÒ. 3/ VÊn ®Ò m«i tr−êng víi viÖc hñy ho¹i rõng, trång rõng vµ qu¶n lý rõng. 4/ VÊn ®Ò m«i tr−êng trong ph¸t triÓn du lÞch, b¶o tån di s¶n v¨n hãa. 5/ VÊn ®Ò biÕn ®æi khÝ hËu vµ biÕn ®æi kinh tÕ - x· héi. TiÕp cËn tõ ph−¬ng diÖn X· héi häc m«i tr−êng nh»m gîi më c¸c h−íng nghiªn cøu, t¸c gi¶ tõng b−íc lµm râ qua c¸c néi dung trªn. Tõ khãa: M«i tr−êng, X· héi häc m«i tr−êng, BiÕn ®æi khÝ hËu Mèi quan hÖ gi÷a con ng−êi víi m«i ®èi víi m«i tr−êng. KÓ tõ khi b−íc sang tr−êng lµ mèi quan hÖ hai chiÒu: thø giai ®o¹n v¨n minh c«ng nghiÖp, sù t¸c nhÊt, con ng−êi t¸c ®éng lµm thay ®æi ®éng cña con ng−êi ®Õn m«i tr−êng ®· m«i tr−êng; thø hai, m«i tr−êng bÞ t¸c t¹o ra nhiÒu hÖ lôy kh¸c nhau nh−: « ®éng vµ thay ®æi sÏ g©y t¸c ®éng ng−îc nhiÔm vµ suy tho¸i m«i tr−êng, suy trë l¹i ®èi víi con ng−êi, t¹o nªn nh÷ng tho¸i ®a d¹ng sinh häc, suy tho¸i ®Êt, hÖ lôy phøc t¹p.(*)Khi con ng−êi sö dông hñy ho¹i rõng, suy gi¶m tÇng ozon vµ qu¸ kh¶ n¨ng cña m«i tr−êng trong viÖc mét trong nh÷ng vÊn ®Ò ®ang rÊt ®−îc thùc hiÖn ba chøc n¨ng (cung cÊp tµi quan t©m hiÖn nay lµ biÕn ®æi khÝ hËu nguyªn, hÊp thu chÊt th¶i, cung cÊp (TrÞnh Duy Lu©n, 2013, tr.2). kh«ng gian sèng) th× g©y ra c¸c vÊn ®Ò m«i tr−êng, nh− « nhiÔm, c¹n kiÖt tµi Kh¸c víi nhiÒu ngµnh khoa häc nguyªn, qu¸ t¶i d©n sè,v.v... kh¸c nghiªn cøu m«i tr−êng, X· héi häc nãi chung vµ chuyªn ngµnh X· héi häc Tr−íc c¸ch m¹ng c«ng nghiÖp, nh×n m«i tr−êng nãi riªng x¸c ®Þnh h−íng chung, con ng−êi ch−a thùc sù g©y h¹i nghiªn cøu, chñ ®Ò, ®Ò tµi, vÊn ®Ò nghiªn cøu vÒ m«i tr−êng trªn c¬ së (*) TS., ViÖn X· héi häc - Häc viÖn ChÝnh trÞ quèc b¸m s¸t mèi quan hÖ qua l¹i gi÷a m«i gia Hå ChÝ Minh. tr−êng vµ con ng−êi, vµ quan hÖ gi÷a
  2. 34 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 5.2015 con ng−êi víi con ng−êi tr−íc m«i ®Õn nh÷ng sù chuyÓn ®æi ®ã? 2/ Sù tr−êng vµ/hoÆc c¸c vÊn ®Ò m«i tr−êng chuyÓn ®æi ®Êt n«ng nghiÖp ¶nh h−ëng (NguyÔn TuÊn Anh, 2011, tr.49-50). Bµi nh− thÕ nµo ®Õn ®êi sèng kinh tÕ - x· viÕt nµy sÏ gîi ý nh÷ng h−íng, chñ ®Ò héi? Ch¼ng h¹n, nh÷ng thay ®æi vÒ kinh c©u hái nghiªn cøu trong tõng vÊn ®Ò cô tÕ-x· héi, nh÷ng thay ®æi trong sinh kÕ thÓ vÒ m«i tr−êng dùa trªn c¬ së tiÕp cña ng−êi d©n... 3/ C¸ch thøc øng phã cËn nµy. cña c¸c nhãm x· héi kh¸c nhau ®èi víi Cã nhiÒu c¸ch hiÓu kh¸c nhau vÒ qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi môc ®Ých sö dông m«i tr−êng, tuy vËy trong bµi viÕt nµy, ®Êt n«ng nghiÖp ra sao?... Qu¸ tr×nh ®« “m«i tr−êng” ®−îc sö dông theo quan thÞ ho¸ víi nh÷ng dßng d©n di c− lín tõ niÖm cña Giddens: “lµ tÊt c¶ c¸c ®iÒu n«ng th«n ra ®« thÞ còng ®Æt ra nhiÒu kiÖn, yÕu tè xung quanh vµ tù nhiªn, vÊn ®Ò kinh tÕ-x· héi, vµ c¸c vÊn ®Ò m«i kh«ng ph¶i c¸c yÕu tè x· héi - nh©n v¨n tr−êng cÇn quan t©m. Nh÷ng dßng d©n trong ®ã con ng−êi tån t¹i... Víi nghÜa di c− ®ã mang theo lèi sèng n«ng th«n réng nhÊt m«i tr−êng ë ®©y ®ång nghÜa ra ®« thÞ vµ ®· t¹o ra nh÷ng vÊn ®Ò vÒ víi tr¸i ®Êt nãi chung” (theo: NguyÔn m«i tr−êng nµo ë ®« thÞ? Dßng d©n di c− TuÊn Anh, 2011, tr.15). tõ n«ng th«n ra ®« thÞ ®· t¹o søc Ðp lªn m«i tr−êng vµ c¬ së h¹ tÇng ®« thÞ, mµ 1. VÊn ®Ò m«i tr−êng trong qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa vµ dÔ thÊy nhÊt lµ trong lÜnh vùc giao ph¸t triÓn c«ng nghiÖp th«ng. T¾c nghÏn giao th«ng kh«ng chØ Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn c«ng nghiÖp, g©y l·ng phÝ n¨ng l−îng mµ cßn gia ®« thÞ hãa ë ViÖt Nam trong vµi thËp kû t¨ng ph¸t th¶i khÝ nhµ kÝnh, g©y « qua ®· g©y ra nh÷ng t¸c ®éng m«i nhiÔm m«i tr−êng. Bªn c¹nh ®ã, dßng di tr−êng to lín. BiÓu hiÖn cô thÓ lµ viÖc c− tõ n«ng th«n ra ®« thÞ cßn t¹o søc Ðp thay ®æi môc ®Ých sö dông ®Êt, sù suy lªn hÖ thèng cÊp tho¸t n−íc cña c¸c gi¶m tµi nguyªn, suy gi¶m ®a d¹ng sinh thµnh phè. Nh÷ng ®« thÞ lín nh− Hµ häc, « nhiÔm ®Êt, n−íc, kh«ng khÝ. Néi, hay Tp. Hå ChÝ Minh th−êng xuyªn trong t×nh tr¹ng ngËp lôt do hÖ thèng §èi víi viÖc thay ®æi môc ®Ých sö tho¸t n−íc kh«ng ®ñ c«ng suÊt vµo dông ®Êt, ®« thÞ hãa vµ c«ng nghiÖp hãa nh÷ng thêi ®iÓm m−a lín. Kh«ng chØ ®· vµ ®ang dÉn ®Õn viÖc më réng c¸c vÊn ®Ò tho¸t n−íc, vÊn ®Ò cÊp n−íc ë c¸c thµnh phè vµ c¸c khu c«ng nghiÖp. thµnh phè còng gÆp nhiÒu khã kh¨n. Cïng víi viÖc ®iÒu chØnh ®Þa giíi hµnh ViÖc thiÕu n−íc sinh ho¹t diÔn ra trong chÝnh, nhiÒu diÖn tÝch ®Êt n«ng nghiÖp ë nhiÒu n¨m qua ë nhiÒu thµnh phè lín c¸c vïng ven ®« vµ vïng n«ng th«n bao ®· ¶nh h−ëng nghiªm träng ®Õn sinh quanh ®« thÞ ®· vµ ®ang ®−îc chuyÓn ho¹t vµ ®êi sèng kh«ng Ýt ng−êi d©n. ®æi môc ®Ých sö dông thµnh ®Êt ë ®« thÞ, ®Êt x©y dùng khu c«ng nghiÖp. Qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa, c«ng nghiÖp Qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi ®Êt nµy ®Æt ra hãa cßn g©y ra « nhiÔm r¸c th¶i r¾n. nhiÒu vÊn ®Ò mµ chuyªn ngµnh X· héi ChÊt th¶i r¾n do hai nguån chñ yÕu: häc m«i tr−êng cÇn quan t©m: 1/ Møc ®é chÊt th¶i sinh ho¹t vµ chÊt th¶i ®−îc chuyÓn ®æi ë c¸c vïng nh− thÕ nµo? t¹o ra trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Tuy Nh÷ng bèi c¶nh kinh tÕ - x· héi nµo dÉn nhiªn, hiÖn nay viÖc xö lý chÊt th¶i r¾n
  3. Nh÷ng h−íng nghiªn cøu… 35 vÉn cßn nhiÒu bÊt cËp, quy ho¹ch qu¶n lo¹i hãa chÊt kÝch thÝch sù t¨ng tr−ëng lý c¸c b·i r¸c ch−a tèt, viÖc x· héi hãa còng nh− diÖt trõ s©u bÖnh, trong ®ã ho¹t ®éng thu gom, vËn chuyÓn, xö lý thuèc trõ s©u ®−îc coi lµ t¸c nh©n chÝnh chÊt th¶i r¾n ch−a ®−îc më réng; ph©n g©y « nhiÔm m«i tr−êng vµ t¸c ®éng xÊu lo¹i chÊt th¶i r¾n ch−a hiÖu qu¶, chñ ®Õn søc kháe con ng−êi (NguyÔn TuÊn yÕu míi dõng l¹i ë c¸ch thøc ch«n lÊp. Anh, 2011, tr.228) Trong c¸c lo¹i r¸c th¶i r¾n, r¸c th¶i y Bªn c¹nh viÖc sö dông kh«ng hîp lý tÕ ®−îc ®Æc biÖt chó ý. Hµng ngµy c¸c thuèc b¶o vÖ thùc vËt, ph©n bãn, thuèc bÖnh viÖn, c¸c c¬ së y tÕ th¶i ra rÊt kÝch thÝch t¨ng tr−ëng vµ thuèc trõ s©u nhiÒu r¸c th¶i y tÕ, g©y ¶nh h−ëng ®Õn trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, viÖc nu«i m«i tr−êng do hÖ thèng xö lý chÊt th¶i trång thuû s¶n thiÕu quy ho¹ch vµ kh«ng cña c¸c bÖnh viÖn, c¬ së y tÕ nµy ch−a tÝnh ®Õn nh÷ng hÖ qu¶ m«i tr−êng còng ®¸p øng yªu cÇu. dÉn ®Õn viÖc tµn ph¸ m«i tr−êng ë nhiÒu VÊn ®Ò n−íc th¶i t¹i c¸c ®« thÞ ViÖt khu vùc. Theo c¸c nhµ khoa häc, b×nh Nam cã thÓ nãi ®ang trë nªn b¸o ®éng. qu©n mét vô, mçi ha t«m th¶i ra m«i Thùc tÕ cã thÓ thÊy, hÖ thèng kªnh tr−êng ®Õn t¸m tÊn chÊt th¶i (NguyÔn m−¬ng, s«ng ngßi trong c¸c thµnh phè TuÊn Anh, 2011, tr.231). th−êng bÞ « nhiÔm nÆng. C¸c èng cèng tho¸t n−íc cña c¸c côm d©n c− däc theo Mét vÊn ®Ò kh¸c næi lªn hiÖn nay ë bê s«ng lu«n ®æ trùc tiÕp xuèng c¸c dßng n«ng th«n lµ « nhiÔm m«i tr−êng do c¸c s«ng mµ kh«ng qua hÖ thèng xö lý hay lµng nghÒ. Sù phôc h−ng, më réng vµ hÖ thèng tho¸t n−íc ®óng quy ®Þnh, ph¸t triÓn c¸c lµng nghÒ thêi gian qua N−íc th¶i sinh ho¹t ®ang ®Æt ra nh÷ng ®· ®ãng vai trß quan träng trong ph¸t vÊn ®Ò bøc thiÕt vÒ qu¶n lý ®« thÞ cña triÓn kinh tÕ - x· héi ë n«ng th«n, c¸c cÊp chÝnh quyÒn. nh−ng còng g©y ra nhiÒu vÊn ®Ò m«i tr−êng ®¸ng l−u ý. Cã mét sè lo¹i « ¤ nhiÔm kh«ng khÝ còng lµ mét nhiÔm m«i tr−êng ë c¸c lµng nghÒ sau trong nh÷ng vÊn ®Ò m«i tr−êng bøc thiÕt ®©y. Thø nhÊt, « nhiÔm kh«ng khÝ do cña ViÖt Nam hiÖn nay. NhiÒu n¬i, nång nhiÔm bôi, nhiÔm mïi vµ « nhiÔm khÝ ®é bôi trong kh«ng khÝ v−ît tiªu chuÈn SO2... Thø hai, « nhiÔm n−íc do nhiÔm cho phÐp vµ vÉn tiÕp tôc gia t¨ng. C¸c c¶ c¸c chÊt v« c¬ lÉn chÊt h÷u c¬. Thø ho¹t ®éng c«ng nghiÖp lµ mét trong ba, « nhiÔm chÊt th¶i r¾n do x¶ th¶i nh÷ng nguyªn nh©n quan träng g©y nªn trùc tiÕp ra m«i tr−êng (Bé Tµi nguyªn « nhiÔm kh«ng khÝ. Theo c¸c nhµ qu¶n lý vµ M«i tr−êng, 2008, tr.21). ¤ nhiÔm m«i tr−êng, c¸c ®Þa ph−¬ng chÞu « nhiÔm m«i tr−êng lµm gia t¨ng bÖnh tËt ®èi víi m«i tr−êng kh«ng khÝ nÆng nÒ nhÊt lµ c− d©n sinh sèng t¹i c¸c lµng nghÒ. HËu Hµ Néi, Tp. Hå ChÝ Minh, B×nh D−¬ng, qu¶ lµ søc kháe ng−êi lao ®éng gi¶m §ång Nai, H¶i Phßng (Thu Cóc, 2010). sót, chi phÝ ch÷a bÖnh t¨ng, n¨ng suÊt 2. VÊn ®Ò m«i tr−êng trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp lao ®éng gi¶m. Ngoµi ra, « nhiÔm n−íc, vµ ph¸t triÓn lµng nghÒ ®Êt cßn lµm gi¶m n¨ng suÊt c©y trång, Mét trong nh÷ng ®Æc ®iÓm quan s¶n l−îng nu«i trång thñy s¶n. träng cña nÒn n«ng nghiÖp hiÖn ®¹i lµ ¤ nhiÔm m«i tr−êng t¹i c¸c lµng viÖc sö dông ph©n bãn hãa häc vµ c¸c nghÒ cã thÓ dÉn ®Õn nh÷ng xung ®ét
  4. 36 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 5.2015 trong c¸c céng ®ång c− d©n. §ã lµ xung B¸o ®iÖn tö §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam, ®ét gi÷a nhãm lµm nghÒ vµ nhãm kh«ng ngµy 11/5/2011). lµm nghÒ, gi÷a nhãm s¶n xuÊt tiÓu thñ ViÖc huû ho¹i rõng ®· vµ ®ang g©y c«ng nghiÖp vµ nhãm s¶n xuÊt n«ng ra nhiÒu hËu qu¶ nghiªm träng ®èi víi nghiÖp, gi÷a ng−êi d©n vµ c¸n bé qu¶n m«i tr−êng vµ ®êi sèng con ng−êi. Tr−íc lý (Bé Tµi nguyªn vµ M«i tr−êng, 2008, hÕt, viÖc rõng bÞ hñy ho¹i sÏ dÉn ®Õn tr.41-54). tho¸i hãa, xãi mßn ®Êt. Ph¸ rõng còng X· héi héi häc m«i tr−êng cã thÓ lµ nguyªn nh©n lµm suy gi¶m, biÕn ®æi quan t©m t×m hiÓu nguyªn nh©n x· héi l−îng m−a, g©y h¹n h¸n vµ lò lôt. Ph¸ dÉn ®Õn « nhiÔm m«i tr−êng lµng nghÒ, rõng cßn ph¸ vì hÖ sinh th¸i, gi¶m ®a hÖ qu¶ x· héi cña nã. Ch¼ng h¹n: do d¹ng sinh häc, suy gi¶m nguån lîi kinh viÖc quy ho¹ch ch−a tèt, do ®iÒu kiÖn tµi tÕ. §Æc biÖt, ph¸ rõng cßn lµ mét trong chÝnh h¹n chÕ, do viÖc thiÕu ý thøc b¶o nh÷ng nguyªn nh©n trùc tiÕp dÉn ®Õn vÖ m«i tr−êng cña ng−êi lao ®éng vµ chñ biÕn ®æi khÝ hËu toµn cÇu. c¸c doanh nghiÖp lµng nghÒ, do c¬ chÕ, §èi víi nh÷ng vÊn ®Ò m«i tr−êng chÝnh s¸ch b¶o vÖ m«i tr−êng, vµ tr¸ch liªn quan ®Õn b¶o vÖ vµ ph¸t triÓn rõng, nhiÖm thùc thi ph¸p luËt cña nh÷ng X· héi häc m«i tr−êng cã thÓ ®Æt ra ng−êi cã tr¸ch nhiÖm? nhiÒu chñ ®Ò nghiªn cøu. Tr−íc hÕt lµ §èi víi hÖ qu¶ x· héi cña « nhiÔm nh÷ng nguyªn nh©n dÉn ®Õn viÖc ph¸ lµng nghÒ, X· héi häc m«i tr−êng cÇn rõng. Ch¼ng h¹n nh−: Ph¸ rõng cã ph¶i quan t©m ®Õn c¸c biÓu hiÖn vÒ søc kháe do hiÖn t−îng di c−, du canh, du c− ph¸t cña c¸c nhãm d©n c−, nh÷ng thiÖt h¹i n−¬ng lµm rÉy cña nhiÒu téc ng−êi ë vÒ kinh tÕ, v¨n hãa do « nhiÔm m«i vïng cao hay kh«ng? Ph¸ rõng cã ph¶i tr−êng. C¸c xung ®ét x· héi do « nhiÔm lµ do lÊy gç phôc vô c«ng nghiÖp s¶n m«i tr−êng diÔn ra nh− thÕ nµo? Chóng xuÊt vµ chÕ biÕn gç? Ph¸ rõng cã ph¶i g©y ra hËu qu¶ g× ®èi víi qu¶n lý x· do nhu cÇu chÊt ®èt phôc vô sinh ho¹t héi, ®èi víi s¶n xuÊt vµ ®êi sèng d©n c− cña ng−êi d©n? Ph¸ rõng cã ph¶i do nãi chung? nguyªn nh©n lÊy ®Êt canh t¸c? Ph¸ rõng cã ph¶i do c¬ chÕ qu¶n lý, b¶o vÖ 3. VÊn ®Ò m«i tr−êng víi viÖc hñy ho¹i rõng, trång rõng ch−a hiÖu qu¶? Nhãm chñ ®Ò thø rõng vµ qu¶n lý rõng hai mµ X· héi häc m«i tr−êng cã thÓ ë ViÖt Nam, viÖc trång rõng, qu¶n quan t©m lµ hÖ qu¶ kinh tÕ - x· héi cña lý vµ b¶o vÖ rõng d−íi mét gãc nh×n viÖc ph¸ rõng. Ph¸ rõng ®Ó l¹i nh÷ng nhÊt ®Þnh cã thÓ nãi lµ ®· ®−îc quan hËu qu¶ g× vÒ mÆt kinh tÕ - x· héi cho t©m. Trªn khÝa c¹nh c¬ së ph¸p lý, tõ c− d©n b¶n ®Þa vµ cho x· héi nãi chung? luËt ph¸p ®Õn chÝnh s¸ch, viÖc trång Ph¸ rõng cã g©y nªn sù bÊt b×nh ®¼ng rõng, qu¶n lý, b¶o vÖ rõng ®· rÊt ®−îc gi÷a c¸c nhãm h−ëng lîi tõ tµi nguyªn chó träng. Tuy nhiªn, qu¸ tr×nh thùc rõng hay kh«ng? Ph¸ rõng cã dÉn ®Õn hiÖn trªn thùc tÕ cã nhiÒu h¹n chÕ trªn nh÷ng xung ®ét x· héi gi÷a c¸c nhãm c¸c ph−¬ng diÖn nh−: tr×nh ®é trång vµ liªn quan nh− nh÷ng ng−êi khai th¸c, s¶n xuÊt rõng, c«ng t¸c quy ho¹ch, qu¶n nh÷ng ng−êi bu«n b¸n vËn chuyÓn l©m lý rõng vµ c«ng t¸c b¶o vÖ rõng (Xem: s¶n, nh÷ng ng−êi qu¶n lý, b¶o vÖ rõng?
  5. Nh÷ng h−íng nghiªn cøu… 37 4. VÊn ®Ò m«i tr−êng trong ph¸t triÓn du lÞch, b¶o lÔ héi. Thø ba, viÖc vËn hµnh c¸c c¬ së tån di s¶n v¨n hãa du lÞch cã thÓ ¶nh h−ëng ®Õn sù ®a d¹ng sinh häc cña nh÷ng n¬i diÔn ra ho¹t NhiÒu nhµ nghiªn cøu cho r»ng, du ®éng du lÞch. Trªn thùc tÕ, du kh¸ch lÞch cã bèn chøc n¨ng chÝnh lµ: phôc håi th−êng cã nhu cÇu mua s¾m c¸c s¶n søc khoÎ, t¨ng c−êng søc sèng; t¹o c«ng phÈm ®Þa ph−¬ng t¹i c¸c ®iÓm du lÞch, ¨n viÖc lµm cho mét bé phËn lao ®éng; trong ®ã cã nhiÒu lo¹i s¶n vËt khai th¸c t¹o m«i tr−êng sèng æn ®Þnh vÒ mÆt sinh tõ thiªn nhiªn, dÉn ®Õn viÖc khai th¸c th¸i; cñng cè hoµ b×nh vµ t×nh h÷u nghÞ bõa b·i, trµn lan. Thø t−, ho¹t ®éng du gi÷a c¸c d©n téc (NguyÔn TuÊn Anh, lÞch cßn cã thÓ lµ nguyªn nh©n l©y 2011, tr.242). truyÒn c¸c lo¹i dÞch bÖnh khi du kh¸ch Tuy nhiªn, trªn thùc tÕ, ph¸t triÓn di chuyÓn tõ ®Þa ®iÓm nµy sang ®Þa du lÞch còng g©y ra nh÷ng t¸c ®éng xÊu ®iÓm kh¸c. ®Õn m«i tr−êng. ViÖc x©y dùng c¸c c«ng Mét khÝa c¹nh kh¸c ph¶n ¸nh vÊn tr×nh, c¸c c¬ së du lÞch cã thÓ lµm tæn ®Ò m«i tr−êng trong mèi quan hÖ víi h¹i ®Õn m«i tr−êng. C¸c di s¶n thiªn ho¹t ®éng du lÞch lµ xung ®ét lîi Ých tõ nhiªn, n¬i cã nh÷ng danh th¾ng lµ ho¹t ®éng du lÞch vµ môc tiªu b¶o tån nh÷ng n¬i thu hót kh¸ch du lÞch. §Ó di s¶n v¨n ho¸. C¸c di s¶n v¨n ho¸, phôc vô ho¹t ®éng du lÞch ë nh÷ng n¬i danh th¾ng thiªn nhiªn lµ c¬ së quan ®ã, ng−êi ta ph¶i x©y dùng c¸c c¬ së träng ®Ó thu hót kh¸ch du lÞch, x©y dÞch vô. Trong nhiÒu tr−êng hîp, viÖc dùng c¬ së du lÞch, vµ x©y dùng th−¬ng x©y dùng c¸c c¬ së dÞch vô du lÞch ®· vµ hiÖu du lÞch, ph¸t triÓn du lÞch. ViÖc ®ang ph¸ vì c¶nh quan thiªn nhiªn vµ b¶o vÖ c¸c danh th¾ng thiªn nhiªn lµ lµm tæn h¹i ®Õn m«i tr−êng. NhiÒu c¬ së yªu cÇu quan träng ®Ó ph¸t triÓn du l−u tró, dÞch vô du lÞch x©y dùng trªn lÞch. Tuy nhiªn, t¹i nhiÒu n¬i, viÖc x©y c¸c ®¶o kh«ng theo quy ho¹ch ®· lµm dùng c¸c c¬ së du lÞch m©u thuÉn víi t¨ng nguy c¬ xãi mßn ®−êng bê, lµm suy viÖc b¶o tån c¶nh quan, danh th¾ng tho¸i hÖ sinh th¸i biÓn ®¶o” (NguyÔn thiªn nhiªn, vµ ng−îc l¹i, viÖc b¶o vÖ TuÊn Anh, 2011, tr.243). ViÖc vËn danh th¾ng thiªn nhiªn l¹i h¹n chÕ sù chuyÓn vËt liÖu, san lÊp mÆt b»ng ®Ó ph¸t triÓn c¸c c¬ së du lÞch trong nh÷ng x©y dùng c¸c c«ng tr×nh, c¸c c¬ së du bèi c¶nh nhÊt ®Þnh. Nh÷ng khÝa c¹nh lÞch sÏ th¶i vµo m«i tr−êng c¸c chÊt th¶i nµy cÇn ®−îc c¸c nhµ X· héi häc m«i lµm « nhiÔm m«i tr−êng. tr−êng quan t©m nghiªn cøu. Kh«ng chØ viÖc x©y dùng mµ c¶ qu¸ 5. BiÕn ®æi khÝ hËu vµ biÕn ®æi kinh tÕ - x· héi tr×nh vËn hµnh c¸c c¬ së du lÞch còng g©y h¹i ®Õn m«i tr−êng. Thø nhÊt, khi BiÕn ®æi khÝ hËu ®· vµ ®ang ¶nh vËn hµnh, c¸c c¬ së du lÞch sÏ th¶i ra h−ëng gay g¾t ®Õn cuéc sèng cña con m«i tr−êng c¸c lo¹i chÊt th¶i nh− n−íc ng−êi trªn toµn thÕ giíi nãi chung vµ ë th¶i, r¸c th¶i, khÝ th¶i g©y « nhiÔm m«i ViÖt Nam nãi riªng. Tõ n¨m 1988, khi tr−êng kh«ng khÝ, n−íc vµ ®Êt. Thø hai, ñy ban Liªn ChÝnh phñ vÒ biÕn ®æi khÝ viÖc vËn hµnh c¸c c¬ së du lÞch cßn g©y hËu (Intergovernment Panel on Climate ra ïn t¾c giao th«ng, nhÊt lµ vµo c¸c dÞp Change - IPCC) ®−îc thµnh lËp ®Õn nay,
  6. 38 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 5.2015 vÊn ®Ò biÕn ®æi khÝ hËu lu«n lµ chñ ®Ò thÝch øng víi biÕn ®æi khÝ hËu cña c¸c quan träng hµng ®Çu kh«ng chØ cña c¸c céng ®ång c− d©n kh¸c nhau ra sao? nhµ khoa häc mµ cßn cña c¸c nhµ chÝnh §©y lµ mét trong nh÷ng vÊn ®Ò cã ý trÞ trong c¸c ch−¬ng tr×nh nghÞ sù quèc nghÜa quan träng gãp phÇn ®−a ra tÕ” (NguyÔn TuÊn Anh, 2011, tr.247). nh÷ng gi¶i ph¸p cô thÓ ®Ó gi¶m thiÓu nh÷ng t¸c ®éng cña biÕn ®æi khÝ hËu ë ViÖt Nam, biÕn ®æi khÝ hËu còng hiÖn nay. ®−îc c¸c c¬ quan nhµ n−íc, c¸c tæ chøc * * khoa häc vµ ng−êi d©n quan t©m, thÓ * hiÖn qua c¸c v¨n b¶n ph¸p lý, ®Ò tµi, dù ¸n nghiªn cøu, c¸c ch−¬ng tr×nh hµnh Cã thÓ nãi, biÕn ®æi khÝ hËu còng ®éng cô thÓ... c¶ ë cÊp vÜ m« vµ vi m«. nh− c¸c vÊn ®Ò m«i tr−êng kh¸c ®−îc ®Ò cËp ë trªn ®Òu lµ c¸c vÊn ®Ò m«i tr−êng Trªn thùc tÕ, ViÖt Nam ®· vµ ®ang cÇn quan t©m ë ViÖt Nam hiÖn nay. Sù chÞu ¶nh h−ëng s©u s¾c cña biÕn ®æi khÝ tham gia cña c¸c nhµ X· héi häc m«i hËu. Theo B¸o c¸o m«i tr−êng quèc gia tr−êng kh«ng chØ ®Ó gãp phÇn mang l¹i n¨m 2009, biÕn ®æi khÝ hËu lµ mét trong nh÷ng nhËn thøc míi, mµ cßn gióp ®−a nh÷ng nguyªn nh©n dÉn ®Õn thiªn tai, ra c¸c m« h×nh hîp lý trªn c¬ së hiÓu ®Æc biÖt lµ b·o, lò, h¹n h¸n. Vµ theo biÕt khoa häc vÒ thùc tr¹ng, nguyªn mét trong c¸c kÞch b¶n biÕn ®æi khÝ hËu nh©n, hÖ qu¶ cña biÕn ®æi khÝ hËu vµ th× ®Õn cuèi thÕ kû XXI, nhiÖt ®é ë n−íc c¸c vÊn ®Ò m«i tr−êng ®èi víi ®êi sèng ta cã thÓ t¨ng 2,3oC, kÌm theo l−îng con ng−êi, nhÊt lµ c¸ch thøc øng phã vµ m−a t¨ng trªn c¶ n−íc vµ mùc n−íc biÓn gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò m«i tr−êng, nh»m cã thÓ d©ng thªm kho¶ng 75cm so víi h−íng ®Õn sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng cña thêi kú 1980-1990 (Bé Tµi nguyªn vµ quèc gia  M«i tr−êng, 2009, tr.15). §èi víi chuyªn ngµnh X· héi häc Tµi liÖu tham kh¶o m«i tr−êng, cã ba nhãm chñ ®Ò ®¸ng 1. NguyÔn TuÊn Anh (2011), Gi¸o tr×nh quan t©m liªn quan ®Õn biÕn ®æi khÝ X· héi häc m«i tr−êng, Nxb §¹i häc hËu ë ViÖt Nam. Thø nhÊt, nh÷ng quèc gia Hµ Néi. nguyªn nh©n x· héi dÉn ®Õn biÕn ®æi 2. B¸o ®iÖn tö §¶ng Céng s¶n ViÖt khÝ hËu. Nãi c¸ch kh¸c, nh÷ng m« h×nh Nam (2011), Th«ng b¸o KÕt luËn cña hµnh vi, nh÷ng c¸ch thøc hµnh ®éng Phã Thñ t−íng Th−êng trùc NguyÔn nµo ®ang gãp phÇn t¹o ra biÕn ®æi khÝ Sinh Hïng t¹i Héi nghÞ trùc tuyÕn hËu ë n−íc ta hiÖn nay? Thø hai, nh÷ng Tæng kÕt dù ¸n trång míi 5 triÖu ha hÖ qu¶ kinh tÕ - x· héi cô thÓ cña biÕn rõng, ®æi khÝ hËu. VÝ dô nh÷ng ¶nh h−ëng tõ http://cpv.org.vn/cpv/Modules/News/ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, s¶n xuÊt c«ng NewsDetail.aspx?co_id=30065&cn_i nghiÖp, th−¬ng m¹i, dÞch vô, di c−... ®Õn d=458714, ngµy 11/5. søc kháe con ng−êi, ë c¸c nhãm x· héi kh¸c nhau, c¸c vïng miÒn kh¸c nhau ra 3. Bé Tµi nguyªn vµ M«i tr−êng (2008), sao; nh÷ng nhãm x· héi nµo dÔ bÞ tæn B¸o c¸o m«i tr−êng quèc gia n¨m th−¬ng? Thø ba, kh¶ n¨ng øng phã vµ 2008, Hµ Néi.
  7. Nh÷ng h−íng nghiªn cøu… 39 4. Bé Tµi nguyªn vµ M«i tr−êng (2009), Environmental Sociology, B¸o c¸o m«i tr−êng quèc gia n¨m Cheltenham, Eward Elgar. 2009, Hµ Néi. 9. A. Giddens (2009), Sociology, 5. Bé Tµi nguyªn vµ M«i tr−êng (2009), Cambridge, Polity Press. KÞch b¶n biÕn ®æi khÝ hËu, n−íc biÓn 10. Mai Huy BÝch (2002), §èi t−îng d©ng cho ViÖt Nam, Hµ Néi. nghiªn cøu cña X· héi häc m«i 6. Bé Tµi Nguyªn vµ M«i Tr−êng tr−êng, trong: Vò Cao §µm (chñ (2010), B¸o c¸o m«i tr−êng quèc gia biªn), X· héi häc m«i tr−êng n¨m 2010: Tæng quan m«i tr−êng (tr.55-74), Nxb. Khoa häc vµ Kü ViÖt Nam, Hµ Néi. thuËt, Hµ Néi. 7. Thu Cóc (2010), §èi phã víi « nhiÔm 11. Vò Cao §µm, NguyÔn Nguyªn kh«ng khÝ, C−¬ng vµ Mai Quúnh Nam (2002), http://baodientu.chinhphu.vn/Utilities TruyÒn th«ng M«i tr−êng, Trong: Vò /PrintView.aspx?distributionid=36079 Cao §µm (Chñ biªn), X· héi häc m«i 8. R. E. Dunlap (1997), The Evolution tr−êng, Nxb. Khoa häc vµ Kü thuËt, of Environmental Sociology: A brief Hµ Néi. History and Assessment of the 12. TrÞnh Duy Lu©n (2013), TËp bµi American Experience, In: M. Reclift gi¶ng vÒ X· héi häc m«i tr−êng, Häc & G. Woodgate (Eds.), The viÖn ChÝnh trÞ quèc gia Hå ChÝ Minh International Handbook of (L−u hµnh néi bé).

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

AMBIENT
Đồng bộ tài khoản