intTypePromotion=1

Những khía cạnh lý thuyết và vấn đề Quan hệ quốc tế: Phần 2

Chia sẻ: Hoa La Hoa | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:61

0
203
lượt xem
95
download

Những khía cạnh lý thuyết và vấn đề Quan hệ quốc tế: Phần 2

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tiếp nối phần 1, phần 2 Tài liệu Quan hệ quốc tế - những khía cạnh lý thuyết và vấn đề của hai tác giả PGS. Nguyễn Quốc Hùng và TS. Hoàng Khắc Nam trình bày nội dung phần Đông Á và Đông Nam Á trong Tài liệu. Trong Tài liệu các tác giả còn có nêu một số xu hướng lý luận về hội nhập quốc tế, phân tích xung đột tôn giáo từ góc độ quan hệ quốc tế, v.v., theo cách tiếp cận của mình. Hy vọng Tài liệu sẽ là Tài liệu tham khảo bổ ích đối với các nhà nghiên cứu, các giảng viên đại học, sinh viên và những ai quan tâm đến những vấn đề trên.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Những khía cạnh lý thuyết và vấn đề Quan hệ quốc tế: Phần 2

  1. PhÇn III §«ng ¸ vµ §«ng Nam ¸ 271 272
  2. 1. Trë l¹i lÞch sö, nhiÒu n−íc §«ng ¸ ®· cã nh÷ng mèi giao l−u víi nhiÒu khu vùc trªn thÕ giíi nh− qua "con ®−êng t¬ lôa" næi tiÕng, vµ thËm chÝ vµo thÕ kû XIII vã ngùa cña ®Õ quèc Nguyªn - M«ng ®· tõng g©y nªn nh÷ng §«ng ¸ trong nÒn chÝnh trÞ thÕ giíi chÊn ®éng kinh hoµng cho c¶ ch©u ¢u. thÕ kû XX Nh−ng tõ sau nh÷ng ph¸t kiÕn ®Þa lý vÜ ®¹i cuèi thÕ kû XV - ®Çu thÕ kû XVI vµ nhÊt lµ khi chñ nghÜa t− b¶n ®−îc NguyÔn quèc Hïng x¸c lËp trªn ph¹m vi thÕ giíi, c¸c n−íc §«ng ¸ ngµy cµng bÞ cuèn vµo guång quay cña hÖ thèng kinh tÕ - chÝnh trÞ thÕ ThÕ kû XX ®· lïi dÇn vµo qu¸ khø nh−ng râ rµng thÕ giíi, trë thµnh nh÷ng ®èi t−îng bÞ chinh phôc cña chñ kû XX ®· ®Ó l¹i nh÷ng dÊu Ên m·i m·i kh«ng phai mê víi nghÜa t− b¶n thÕ giíi. Chñ nghÜa t− b¶n ngµy cµng "bña nh÷ng tiÕn bé phi th−êng, nh÷ng thµnh tùu kú diÖu vµ c¶ l−íi" bao trïm c¶ thÕ giíi, ®Æc biÖt tõ nöa sau thÕ kû XIX nh÷ng ®æi thay to lín, thËm chÝ nh÷ng ®¶o lén ®Çy bÊt khi chuyÓn sang giai ®o¹n ®Õ quèc chñ nghÜa víi sù thèng ngê. Trong thÕ kû vÜ ®¹i Êy, cã thÓ nãi §«ng ¸ ®· cã mét trÞ cña t− b¶n ®éc quyÒn. Trong c¸c cuéc chiÕn tranh ®Õ sù hiÖn diÖn trªn nhiÒu b×nh diÖn, khÝa c¹nh kh¸c nhau. quèc chñ nghÜa ®Çu tiªn vµo cuèi thÕ kû XIX - ®Çu thÕ kû Bµi viÕt ng¾n nµy chØ b−íc ®Çu ®Ò cËp §«ng ¸ tõ gãc ®é XX, phÇn lín c¸c n−íc lµ ®èi t−îng tranh giµnh, ph©n chia trong quan hÖ víi nÒn chÝnh trÞ thÕ giíi thÕ kû XX. Vµ tõ l¹i gi÷a c¸c c−êng quèc t− b¶n thuéc khu vùc §«ng ¸, nh− gãc ®é Êy, §«ng ¸ trong bµi viÕt nµy ®−îc nhËn thøc nh− TriÒu Tiªn, Philippin vµ c¶ nhiÒu bé phËn l·nh thæ cña ®Õ mét khu vùc ®Þa - chÝnh trÞ bao gåm c¶ §«ng B¾c ¸ vµ chÕ Trung Hoa réng lín nh−ng lóc nµy ®· suy yÕu. Nh− §«ng Nam ¸, nh− thùc tÕ lÞch sö thÕ kû XX ®· tá râ mét tÊt yÕu kh«ng tr¸nh khái, hÇu hÕt c¸c n−íc §«ng ¸ lÇn nh÷ng mèi quan hÖ mËt thiÕt c¶ vÒ chÝnh trÞ vµ kinh tÕ l−ît r¬i vµo t×nh tr¹ng thuéc ®Þa hoÆc nöa thuéc ®Þa cña c¸c gi÷a §«ng B¾c ¸ vµ §«ng Nam ¸, mÆc dÇu kh¸i niÖm n−íc ®Õ quèc ph−¬ng T©y - nh÷ng c−êng quèc thèng trÞ nÒn §«ng ¸ cßn cã nhiÒu ý kiÕn kh¸c nhau xÐt tõ c¸c tiªu chÝ chÝnh trÞ thÕ giíi. §ã lµ hËu qu¶ cña "t×nh tr¹ng tr× trÖ, khu vùc ®Þa - v¨n ho¸, ®Þa - lÞch sö - v¨n ho¸...1. chËm tiÕn so víi ph−¬ng T©y ®· tiÕn lªn chñ nghÜa t− b¶n ___________ vµ thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸"1. 1. Phan Huy Lª: "C¸c gi¸ trÞ §«ng ¸ qua tiÕn tr×nh lÞch sö", ___________ T¹p chÝ Khoa häc §¹i häc quèc gia Hµ Néi, Chuyªn san Khoa häc X· héi vµ Nh©n v¨n, sè 3-2002. 1. Nh− trªn. 273 274
  3. ë §«ng ¸, hÇu nh− duy nhÊt chØ cã NhËt B¶n lµ ngo¹i ra ®êi cña hµng lo¹t c¸c quèc gia ®éc lËp trÎ tuæi, mang lÖ tho¸t khái th©n phËn bÞ c¸c n−íc ph−¬ng T©y n« dÞch. l¹i mét diÖn m¹o míi cho nÒn chÝnh trÞ thÕ giíi vµ c¶ B»ng cuéc Duy t©n Minh TrÞ (1868), NhËt B¶n kh«ng §«ng ¸ nöa sau thÕ kû XX. nh÷ng ®· duy tr× ®−îc nÒn ®éc lËp quèc gia mµ cßn v−¬n 2. ChiÕn tranh thÕ giíi thø hai kÕt thóc, lÞch sö thÕ lªn trë thµnh mét c−êng quèc t− b¶n chñ nghÜa, h¬n n÷a giíi sang ch−¬ng míi. Mét trËt tù quèc tÕ míi ®· ®−îc x¸c l¹i tham gia vµo viÖc ph©n chia l¹i thÞ tr−êng thÕ giíi, lËp, vµ theo ®ã mét nÒn chÝnh trÞ thÕ giíi míi ®−îc h×nh cïng c¸c c−êng quèc x¸c lËp nªn trËt tù thÕ giíi ë khu vùc thµnh víi nh÷ng ®Æc tr−ng næi bËt gÇn nh− xuyªn suèt ViÔn §«ng - Th¸i B×nh D−¬ng. Tuy cßn bÞ chÌn Ðp, ch−a trong nöa sau thÕ kû XX. thËt sù ®−îc c¸c n−íc ph−¬ng T©y coi nh− mét thµnh viªn §ã lµ sù ph©n chia khu vùc ¶nh h−ëng gi÷a c¸c c−êng ngang hµng trong "c©u l¹c bé c¸c c−êng quèc", nh−ng dï quèc th¾ng trËn, chñ yÕu lµ gi÷a hai siªu c−êng Liªn X« sao NhËt B¶n vÉn lµ "khu«n mÆt" duy nhÊt ë ch©u ¸ cïng vµ Mü. c¸c c−êng quèc lËp nªn nh÷ng thiÕt chÕ cña nÒn chÝnh trÞ ThÕ giíi gÇn nh− ph©n ®«i víi sù h×nh thµnh hai phe, thÕ giíi nöa ®Çu thÕ kû XX. hai hÖ thèng x· héi: hÖ thèng t− b¶n chñ nghÜa vµ hÖ ë mét khÝa c¹nh chÝnh trÞ kh¸c, c¸c d©n téc thuéc ®Þa thèng x· héi chñ nghÜa. §ã lµ hiÖn t−îng ch−a tõng thÊy, ë §«ng ¸ ®· kh«ng cam chÞu ¸ch n« dÞch ngo¹i bang, anh lÇn ®Çu tiªn trong lÞch sö thÕ giíi. dòng tiÕn hµnh cuéc ®Êu tranh gi¶i phãng, gãp phÇn to Nh− mét hÖ qu¶ khã tr¸nh khái, hai hÖ thèng t− b¶n lín lµm "Ph−¬ng §«ng thøc tØnh" nh− V.Lªnin tõng chñ nghÜa vµ x· héi chñ nghÜa ®· nhanh chãng trë nªn ®èi kh¼ng ®Þnh. Dï ®i theo ngän cê t− t−ëng kh¸c nhau, c«ng ®Çu nhau mµ ®Ønh cao lµ t×nh tr¹ng "chiÕn tranh l¹nh", cuéc ®Êu tranh gi¶i phãng cña c¸c d©n téc §«ng ¸ ®· trë thÕ giíi nhiÒu lóc nh− bªn miÖng hè chiÕn tranh. thµnh nh÷ng ngän ®ßn ®¶ kÝch nÆng nÒ vµo hÖ thèng Tõ sau ChiÕn tranh thÕ giíi thø hai, §«ng ¸ n»m thuéc ®Þa cña chñ nghÜa ®Õ quèc, thøc tØnh m¹nh mÏ ý trong bèi c¶nh chÝnh trÞ thÕ giíi Êy nh−ng còng l¹i cã thøc d©n téc vµ cæ vò phong trµo ®Êu tranh cña c¸c d©n nh÷ng nÐt kh¸c biÖt riªng cña m×nh, t¹o nªn nh÷ng "®a téc bÞ ¸p bøc trªn toµn thÕ giíi. Ngay khi cuéc ChiÕn d¹ng" cña giai ®o¹n lÞch sö nöa sau thÕ kû XX. tranh thÕ giíi thø hai võa kÕt thóc, §«ng Nam ¸ ®· trë Tr−íc hÕt, víi sù ph©n chia khu vùc ¶nh h−ëng gi÷a thµnh ngän cê khëi ®Çu cña cao trµo gi¶i phãng d©n téc ë hai siªu c−êng theo nh÷ng tho¶ thuËn cña Héi nghÞ Yalta ch©u ¸, ch©u Phi vµ Mü Latinh. Cao trµo gi¶i phãng cña (2-1945), t×nh h×nh ë khu vùc §«ng ¸ l¹i diÔn ra kh«ng c¸c d©n téc ®· lµm sôp ®æ hÖ thèng thuéc ®Þa, dÉn tíi sù hoµn toµn nh− ë ch©u ¢u. NÕu ë ch©u ¢u, hai cùc ph©n 275 276
  4. chia râ rµng - §«ng ¢u thuéc ph¹m vi ¶nh h−ëng cña Liªn nh÷ng con ®−êng ph¸t triÓn kh¸c nhau. Cã nh÷ng n−íc X«, T©y ¢u - thuéc Mü, th× ë §«ng ¸, t×nh h×nh kh«ng liªn minh chÆt chÏ víi c¸c n−íc ph−¬ng T©y vµ ®i theo con hoµn toµn nh− nh÷ng tho¶ thuËn Yalta vÒ ch©u ¸. C¸c ®−êng t− b¶n chñ nghÜa, mét sè n−íc kh¸c trë thµnh d©n téc §«ng Nam ¸ ®· næi dËy ®Êu tranh giµnh ®éc lËp, thµnh viªn cña céng ®ång c¸c n−íc x· héi chñ nghÜa vµ ®i kh«ng cam chÞu lµ "thuéc khu vùc ¶nh h−ëng truyÒn theo con ®−êng x©y dùng chñ nghÜa x· héi. Sù kh¸c biÖt thèng cña c¸c n−íc ®Õ quèc ph−¬ng T©y". Hä ®· th¾ng lîi. Êy trong nhiÒu tr−êng hîp lµ do nh÷ng can thiÖp chi phèi HoÆc Trung Quèc còng kh«ng chÊp nhËn trë thµnh "khu cña c¸c c−êng quèc ngoµi khu vùc. §«ng ¸ lµ khu vùc cã ®Öm" gi÷a hai siªu c−êng víi mét chÝnh quyÒn Quèc - nhiÒu sù dÝnh lÝu cña c¸c c−êng quèc, tr−íc hÕt lµ hai siªu Céng liªn hiÖp vèn "kh«ng thÓ ®éi trêi chung". C¸c tho¶ c−êng Mü vµ Liªn X«. thuËn Yalta vÒ Trung Quèc ®· nhanh chãng tan vì víi Vµ nh− mét tÊt yÕu khã tr¸nh khái, §«ng ¸ lµ khu vùc th¾ng lîi cña c¸ch m¹ng Trung Quèc vµ sù ra ®êi cña nhµ diÔn ra nhiÒu cuéc chiÕn tranh vµ hÇu nh− tiÕng sóng n−íc Céng hoµ nh©n d©n Trung Hoa (10-1949). ë §«ng ¸, kh«ng bao giê ngõng næ trong suèt bèn thËp niªn sau cã lÏ chØ b¸n ®¶o TriÒu Tiªn lµ tr−êng hîp tiªu biÓu cho sù ChiÕn tranh thÕ giíi thø hai. §«ng ¸ trë thµnh mét chiÕn ph©n chia cña ¶nh h−ëng hai cùc lµ ®−îc thùc hiÖn vµ kÐo tr−êng cña chiÕn tranh l¹nh vµ cïng víi ch©u ¢u ®øng dµi cho tíi nay. N−íc NhËt b¹i trËn kh«ng thÓ cã sù lùa vµo trung t©m cña cuéc ®èi ®Çu §«ng - T©y. Cuéc chiÕn chän nµo kh¸c ngoµi c¸c quyÕt ®Þnh cña Héi nghÞ Posdam tranh ViÖt Nam lµ cuéc "chiÕn tranh côc bé" lín nhÊt gi÷a th¸ng 7-1945. hai phe. C¸c n−íc §«ng ¸ ®· ph¶i chÞu nhiÒu hËu qu¶ Ngµy nay nh×n l¹i, cã thÓ nãi, kh«ng kÓ ch©u ¢u - n¬i nÆng nÒ cña t×nh tr¹ng "chiÕn tranh l¹nh" còng nh− cña tËp trung hÇu hÕt c¸c c−êng quèc cã quyÒn lùc m¹nh nhÊt c¸c cuéc "chiÕn tranh nãng", vµ mét trong nh÷ng hËu qu¶ (sau nµy thªm Hoa Kú) - th× §«ng ¸ (vµ ch©u ¸) lµ khu vùc ®ã lµ sù nghi kþ, thï ®Þch lÉn nhau kÐo dµi trong nhiÒu ph¶i chÞu sù t¸c ®éng m¹nh nhÊt cña nh÷ng s¾p xÕp, quy thËp niªn, mµ cho ®Õn nay còng ch−a thÓ ch¾c ch¾n r»ng ®Þnh cña c¶ hai trËt tù quèc tÕ Versailles - Washington vµ nh÷ng nghi ngê, thiÕu tin cËy Êy ®· kh«ng cßn n÷a. hai cùc Yalta so víi bÊt kú ch©u lôc nµo kh¸c - ch©u Phi, L¹i mét khÝa c¹nh kh¸c cña nÒn chÝnh trÞ thÕ giíi. §ã ch©u §¹i D−¬ng vµ ch©u Mü. §«ng ¸ g¾n liÒn víi nh÷ng lµ mÆc dÇu c¶ hai siªu c−êng ®Òu ra søc l«i kÐo, tËp hîp biÕn chuyÓn, ®æi thay cña nÒn chÝnh trÞ thÕ giíi. c¸c quèc gia ®i theo m×nh, nh−ng phÇn lín c¸c n−íc ¸ - Víi sù h×nh thµnh hai phe t− b¶n chñ nghÜa vµ x· héi Phi - Mü Latinh - trong ®ã cã nhiÒu n−íc §«ng Nam ¸ - chñ nghÜa, c¸c n−íc §«ng ¸ ®· cã sù ph©n ho¸ lín theo l¹i kh«ng trùc tiÕp theo cùc nµy hay cùc kia, mµ l¹i ng¶ 277 278
  5. theo xu h−íng hoµ b×nh trung lËp. Hä kh«ng muèn bÞ l«i chÊm døt cña chiÕn tranh l¹nh vµ tan r· cña trËt tù hai kÐo vµo c¸c cuéc xung ®ét trong khu«n khæ gi÷a c¸c n−íc cùc, nÒn chÝnh trÞ thÕ giíi ®· cã nh÷ng thay ®æi lín. Mét lín. Phong trµo c¸c n−íc Kh«ng liªn kÕt lµ ngän cê tiªu trËt tù quèc tÕ míi ®ang h×nh thµnh mµ d− luËn chung biÓu cho xu h−íng hoµ b×nh, trung lËp Êy, mµ Céng hoµ mong muèn vµ cho r»ng sÏ lµ mét trËt tù ®a cùc, nhiÒu In®«nªxia d−íi thêi Tæng thèng Sukarno lµ mét trong n¨m trung t©m. s¸ng lËp viªn næi tiÕng kÓ tõ Héi nghÞ B¨ng®ung 1955 ®Õn Khu vùc §«ng ¸ còng trong dßng ch¶y ®ã vµ thËt sù Phong trµo Kh«ng liªn kÕt 1961. C¸c n−íc Mianma, ®øng tr−íc kh«ng Ýt th¸ch thøc ®ang ®Æt ra cïng nh÷ng c¬ Campuchia, Lµo vµ ViÖt Nam... lµ nh÷ng thµnh viªn héi tiÕn tíi. Còng nh− nhiÒu n−íc trªn thÕ giíi, c¸c quèc h−ëng øng tÝch cùc cña Phong trµo kÓ tõ B¨ng®ung... gia §«ng ¸ ®Òu ra søc ®iÒu chØnh chiÕn l−îc ph¸t triÓn vµ Kh«ng nh÷ng trªn b×nh diÖn chÝnh trÞ thÕ giíi, c¸c quèc gi¶i quyÕt nh÷ng rèi ren, xung ®ét nh»m t¹o nªn mét m«i gia vµ l·nh thæ ë §«ng ¸ l¹i lµ nh÷ng hiÖn t−îng næi bËt vÒ tr−êng hoµ b×nh æn ®Þnh nhÊt thiÕt ph¶i cã. Tr−íc m¾t cã sù t¨ng tr−ëng kinh tÕ ®Çy Ên t−îng. §ã lµ "sù thÇn kú NhËt thÓ nhËn thÊy nh÷ng nh©n tè cña chÝnh §«ng ¸ cã ý nghÜa B¶n" khi n−íc nµy tõ sù b¹i trËn ®æ n¸t, hoang tµn ®· trë hµng ®Çu ®èi víi khu vùc. thµnh siªu c−êng kinh tÕ thø hai trªn thÕ giíi; lµ nh÷ng "con §ã lµ n−íc NhËt ®ang quyÕt v−¬n lªn trë thµnh mét rång" Hµn Quèc, §µi Loan, Xingapo ®· cÊt c¸nh v−¬n lªn chØ c−êng quèc chÝnh trÞ ®Ó cïng víi vÞ thÕ siªu c−êng kinh tÕ trong vßng 30 n¨m; lµ n−íc Trung Hoa réng lín ®«ng d©n ngµy nay NhËt B¶n ph¶i lµ mét cùc trong thÕ giíi ®a cùc, nhÊt ®· lËp nªn kú tÝch kinh tÕ liªn tôc t¨ng tr−ëng víi tèc ®éng lùc dÉn d¾t kinh tÕ cña khu vùc, dï r»ng cßn nhiÒu ®é cao; lµ sù ph¸t triÓn nhanh chãng cña ASEAN ®−îc xem khã kh¨n trë ng¹i. nh− mét tæ chøc liªn minh khu vùc thµnh c«ng nhÊt cña c¸c Hai lµ, víi søc m¹nh qu©n sù vµ kinh tÕ, "Trung Quèc n−íc ®ang ph¸t triÓn... §«ng ¸ nh− mét "®µn sÕu bay" víi ®ang trë thµnh mét c−êng quèc næi tréi ë §«ng ¸. Trung NhËt B¶n lµ con chim ®Çu ®µn, ®· khiÕn nhiÒu ng−êi trªn Quèc ®· næi tréi vÒ ®Þa chÝnh trÞ ë ch©u lôc nµy. Søc m¹nh 1 thÕ giíi cho r»ng "thÕ kû XXI sÏ lµ thÕ kû cña ch©u ¸" , trong qu©n sù vµ chÝnh trÞ cña Trung Quèc ®· khiÕn c¸c n−íc ®ã §«ng ¸ ch¾c sÏ lµ hµng ®Çu. l¸ng giÒng c¶m thÊy m×nh nh− nhá bÐ l¹i, trõ Ên §é. V× 3. Tõ ®Çu nh÷ng n¨m 90 cña thÕ kû tr−íc, sau sù vËy, lÏ tù nhiªn lµ Trung Quèc ngµy cµng tù kh¼ng ®Þnh ___________ m×nh ë khu vùc, phï hîp víi nh÷ng ®ßi hái cña lÞch sö, ®Þa lý vµ nÒn kinh tÕ cña hä". GÇn ®©y, Tæng thèng Ph¸p 1. Marid«n Tuaren¬: Sù ®¶o lén cña thÕ giíi ®Þa chÝnh trÞ thÕ kû XXI, Nxb. ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi, 1996, tr.208. Jacques Chirac cßn cho r»ng: "ThÕ giíi kh«ng cßn ®¬n cùc. 279 280
  6. Trong vßng 50 n¨m, Trung Quèc sÏ trë thµnh mét c−êng cßn lµ sù bïng næ cña lµn sãng ly khai vµ chñ nghÜa khñng quèc thÕ giíi, vµ t×nh h×nh quèc tÕ sÏ thay ®æi s©u s¾c". bè hÕt søc tÖ h¹i diÔn ra ë nhiÒu n−íc nh− In®«nªxia, NhiÒu ng−êi chia sÎ víi ý kiÕn cña Tæng thèng Ph¸p, nhÊt Philippin... Nh÷ng m©u thuÉn, tranh chÊp ®ã ®Òu thËt lµ vµo lóc Mü ngµy cµng ®¬n ph−¬ng ng¹o m¹n trong kh«ng dÔ gi¶i quyÕt, v× chóng cã nh÷ng c¨n nguyªn lÞch nhiÒu hµnh ®éng, kÓ c¶ tÊn c«ng qu©n sù nh− thÕ giíi chØ sö. Chóng nh− nh÷ng nguy c¬ tiÒm Èn ®e do¹ sù an ninh cã mét cùc Mü. Tuy nhiªn, ë §«ng ¸ lóc nµy kh«ng thÓ æn ®Þnh vµ hîp t¸c ph¸t triÓn ®èi víi mçi quèc gia còng kh«ng tÝnh tíi nh©n tè Trung Quèc bëi trong c¸c cÆp quan nh− c¶ khu vùc. §ã cßn lµ ch−a kÓ tíi nh÷ng t¸c ®éng hÖ nh− Mü - Trung - NhËt hoÆc Mü - Nga - Trung... th× kh«ng nhá cña t×nh h×nh thÕ giíi déi vµo. cÆp quan hÖ Trung - Mü gi÷ vai trß chi phèi khu vùc. §«ng ¸ ®· b−íc vµo thÕ kû XXI. Víi b¶n lÜnh ®· tr¶i Ba lµ, ®· tån t¹i h¬n 1/3 thÕ kû vµ trong thËp niªn gÇn qua nhiÒu thö th¸ch vµ phong c¸ch øng xö b¾t nguån tõ ®©y, ASEAN - tæ chøc liªn minh khu vùc §«ng Nam ¸ - nh÷ng nÒn v¨n ho¸ l©u ®êi cã chung nhiÒu gi¸ trÞ t−¬ng ngµy cµng tá râ vai trß n¨ng ®éng, sù réng më hîp t¸c ®ång, c¸c quèc gia - d©n téc §«ng ¸ kh«ng ngõng v−¬n tr−íc hÕt víi c¸c n−íc §«ng B¾c ¸. Tõ s¸ng kiÕn cña tíi, cïng nhau hîp t¸c ph¸t triÓn mét "chñ nghÜa khu vùc Malaixia (12-1997), ASEAN + 3 (Trung Quèc - NhËt B¶n - më" (vÒ hîp t¸c kinh tÕ) vµ "mÒm dÎo" (vÒ hîp t¸c an Hµn Quèc) ®· trë thµnh mét h×nh thøc hîp t¸c ®Æc s¾c vµ ninh) ®Ó §«ng ¸ trë thµnh mét trung t©m quan träng vÒ tiªu biÓu cho quan hÖ gi÷a c¸c n−íc §«ng ¸. Dï cßn kinh tÕ, chÝnh trÞ v× mét thÕ giíi hoµ b×nh, æn ®Þnh vµ hîp nh÷ng khã kh¨n chªnh lÖch, mét h×nh thøc hîp t¸c míi t¸c phån vinh. gi÷a c¸c n−íc §«ng ¸ ®· ®−îc h×nh thµnh trong thùc tÕ. Sù hîp t¸c Êy bao gåm c¶ an ninh vµ kinh tÕ víi nh÷ng høa hÑn ®Çy tiÕn triÓn vµ cã hiÖu qu¶. Tuy nhiªn bªn c¹nh ®ã, §«ng ¸ sau chiÕn tranh l¹nh còng ngæn ngang bao th¸ch thøc, nguy c¬ vµ c¶ nh÷ng "®iÓm nãng" trªn b¶n ®å chÝnh trÞ khu vùc. §ã lµ nh÷ng diÔn biÕn phøc t¹p ë b¸n ®¶o TriÒu Tiªn vµ eo biÓn §µi Loan; lµ nh÷ng tranh chÊp vÒ l·nh thæ, l·nh h¶i ë quÇn ®¶o §iÕu Ng− (Senkaku) gi÷a Trung Quèc vµ NhËt B¶n, ë quÇn ®¶o Kurin gi÷a NhËt B¶n vµ Liªn bang Nga, v.v.. §ã 281 282
  7. cña c¸ch m¹ng thÕ giíi lóc bÊy giê. TÊt c¶ nh÷ng kiÕn thøc v¨n ho¸ réng lín, nh÷ng nhËn thøc lý luËn vµ kinh nghiÖm chÝnh trÞ phong phó, vµ c¶ cuéc sèng ®Çy thö th¸ch gian lao cña Ng−êi ®Òu v× mét môc ®Ých: gi¶i phãng d©n téc, giµnh Tuyªn ng«n ®éc lËp 1945 l¹i ®éc lËp cho ®Êt n−íc. Gs. TrÇn V¨n Giµu ®· viÕt "Giµnh vµ nh÷ng khÝa c¹nh quèc tÕ ®Æc s¾c ®éc lËp d©n téc trë thµnh tiªu chuÈn cña ch©n lý; ch©n lý ®ã sÏ theo NguyÔn suèt cuéc ®êi chiÕn sÜ dµi h¬n nöa thÕ kû bÊt kú gÆp nh÷ng khã kh¨n tµy trêi nµo"1. NguyÔn Quèc Hïng 2. Tuyªn ng«n ®éc lËp cña Hå ChÝ Minh ®· më ®Çu b»ng c©u trÝch tõ Tuyªn ng«n ®éc lËp n¨m 1776 cña n−íc Mü: 1. Tuyªn ng«n ®éc lËp n¨m 1945 cña Chñ tÞch Hå ChÝ "TÊt c¶ mäi ng−êi ®Òu sinh ra cã quyÒn b×nh ®¼ng. T¹o Minh lµ mét ¸ng v¨n - chÝnh trÞ bÊt hñ, lµ b¶n Tuyªn ho¸ cho hä nh÷ng quyÒn kh«ng ai cã thÓ x©m ph¹m ®−îc; ng«n ®éc lËp thø ba cña d©n téc ta. Cµng lïi s©u vµo qu¸ trong nh÷ng quyÒn Êy, cã quyÒn ®−îc sèng, quyÒn tù do vµ khø, b¶n Tuyªn ng«n ®éc lËp cña Ng−êi cµng ngêi s¸ng quyÒn m−u cÇu h¹nh phóc"2. nh÷ng gi¸ trÞ t− t−ëng lín mµ c¸c thÕ hÖ ng−êi ViÖt Nam Cã thÓ nãi ®©y lµ mét trong nh÷ng c©u hay nhÊt, cã chóng ta ngµy cµng nhËn thøc s©u s¾c h¬n. gi¸ trÞ nhÊt (nÕu kh«ng muèn nãi lµ hay nhÊt, cã gi¸ trÞ ë ®©y, chóng t«i chØ ®Ò cËp c¸c khÝa c¹nh quèc tÕ cña nhÊt) trong Tuyªn ng«n ®éc lËp cña n−íc Mü. Tuy c¸ch xa b¶n Tuyªn ng«n, nhÊt lµ trong bèi c¶nh thÕ giíi lóc bÊy giê. nhau tíi 169 n¨m vµ còng kh¸c nhau xa vÒ hoµn c¶nh lÞch Nh÷ng gi¸ trÞ t− t−ëng lín cña Tuyªn ng«n lµ b¾t sö, nh−ng hai b¶n Tuyªn ng«n ®éc lËp Êy l¹i cã nh÷ng nguån tõ qu¸ tr×nh ®Êu tranh l©u dµi vµ gian khæ cña Hå ®iÒu trïng hîp nhau thËt lý thó. ChÝ Minh trong hµnh tr×nh t×m ®−êng cøu n−íc. Ng−êi ®· Tr−íc hÕt, ®ã lµ t− t−ëng c¬ b¶n næi bËt nhÊt vµ xuyªn lµm nhiÒu nghÒ ®Ó hoµ m×nh vµo cuéc sèng cña nh÷ng suèt trong c¶ hai b¶n Tuyªn ng«n ®éc lËp cña Hoa Kú vµ ng−êi lao ®éng thuéc c¸c mµu da, Ng−êi ®· ®i hÇu kh¾p ViÖt Nam - t− t−ëng §éc lËp vµ Tù do cho ®Êt n−íc. Tuyªn n¨m ch©u bèn biÓn ®Ó më réng tÇm m¾t vµ tÝch luü kiÕn ___________ thøc. Ng−êi ®· tíi vµ sèng nhiÒu n¨m ë c¸c trung t©m v¨n 1. TrÇn V¨n Giµu: Sù ph¸t triÓn cña t− t−ëng ë ViÖt Nam - minh lín cña thÕ giíi ®−¬ng thêi nh− Paris, London vµ New tõ thÕ kû XIX ®Õn C¸ch m¹ng th¸ng T¸m, Nxb. Thµnh phè Hå ChÝ Minh, 1993, t.3, tr.41. York... còng nh− tíi Saint Peterburg - M¸txc¬va, trung t©m 2. Hå ChÝ Minh: Toµn tËp, S®d, t.4, tr.1. 283 284
  8. ng«n ®éc lËp 1776 cña Hoa Kú viÕt: "§¹i héi cña Hîp ta - cã tíi trªn 10 téi ¸c tµy trêi - vµ "Hµnh ®éng cña chóng quèc Hoa Kú... trÞnh träng c«ng khai vµ tuyªn bè chóng tr¸i h¼n víi nh©n ®¹o vµ chÝnh nghÜa"1. Tuyªn ng«n r»ng c¸c thuéc ®Þa liªn minh víi nhau nµy (tøc Hoa Kú - ®éc lËp 1945 cña Hå ChÝ Minh cßn nhÊn m¹nh tíi cuéc 1 NQH) ®· vµ cã quyÒn ph¶i lµ Quèc gia Tù do vµ §éc lËp" . ®Êu tranh gan gãc cña nh©n d©n ta chèng ph¸t xÝt NhËt Tuyªn ng«n ®éc lËp n¨m 1945 cña ViÖt Nam viÕt: vµ thùc d©n Ph¸p. "Chóng t«i, ChÝnh phñ l©m thêi cña n−íc ViÖt Nam D©n Ba lµ, tÝnh d©n chñ, sù ®¹i diÖn réng r·i cho nh©n chñ Céng hoµ, trÞnh träng tuyªn bè víi thÕ giíi r»ng: N−íc d©n cña c¶ hai b¶n Tuyªn ng«n ®éc lËp cña Hoa Kú vµ ViÖt Nam cã quyÒn h−ëng tù do vµ ®éc lËp, vµ sù thËt ®· ViÖt Nam lµ sè ng−êi ®øng tªn cïng chñ tr−¬ng vµ chÞu 2 thµnh mét n−íc tù do ®éc lËp" . tr¸ch nhiÖm víi lÞch sö. ë b¶n Tuyªn ng«n ®éc lËp cña Hai lµ, sau khi kh¼ng ®Þnh: T¹o ho¸ cho mäi ng−êi Hoa Kú lµ 57 vÞ, thay mÆt cho c¸c bang cña n−íc Mü lóc nh÷ng quyÒn ®−îc sèng, quyÒn tù do vµ quyÒn m−u cÇu bÊy giê. Tuyªn ng«n ®éc lËp cña n−íc ta cã 15 vÞ, ®øng h¹nh phóc, Tuyªn ng«n ®éc lËp cña Hoa Kú ®· tè c¸o ®Çu lµ Hå ChÝ Minh, thay mÆt cho c¸c tÇng líp nh©n nh÷ng téi ¸c cña thùc d©n Anh - ®øng ®Çu lµ vua n−íc d©n c¶ n−íc ta. Anh - ®èi víi nh©n d©n Hoa Kú, ng¨n c¶n cuéc ®Êu tranh Nh− mét l«gÝch tÊt yÕu lµ ý chÝ ®éc lËp tù do cña nh©n v× ®éc lËp, tù do cña hä. Tuyªn ng«n tè c¸o tíi gÇn 30 téi d©n ta vµ c¶ viÖc n−íc ta ®· giµnh l¹i ®−îc ®éc lËp cÇn ¸c cña thùc d©n Anh. TÊt c¶ nh÷ng hµnh ®éng ®ã "chØ cã ph¶i ®−îc sù kh¼ng ®Þnh vµ c«ng nhËn cña céng ®ång quèc thÓ gäi ®óng tªn lµ b¹o chóa"3. tÕ. V× vËy, trong phÇn cuèi Tuyªn ng«n ®éc lËp, Hå ChÝ Sau khi nh¾c l¹i quyÒn con ng−êi ®−îc kh¼ng ®Þnh Minh nhÊn m¹nh: trong Tuyªn ng«n ®éc lËp 1776 cña Hoa Kú vµ Tuyªn ng«n "Chóng t«i tin r»ng c¸c n−íc §ång minh ®· c«ng nhËn nh©n quyÒn vµ d©n quyÒn 1791 cña C¸ch m¹ng Ph¸p, Tuyªn ng«n ®éc lËp 1945 cña Hå ChÝ Minh ®· tè c¸o nh÷ng nguyªn t¾c d©n téc b×nh ®¼ng ë c¸c Héi nghÞ nh÷ng téi ¸c tµn b¹o cña thùc d©n Ph¸p ®èi víi nh©n d©n Tªhªr¨ng vµ Cùu Kim S¬n, quyÕt kh«ng thÓ kh«ng c«ng nhËn quyÒn ®éc lËp cña d©n ViÖt Nam"2. ___________ Nãi c¸c n−íc §ång minh nh−ng Hå ChÝ Minh muèn 1. Jay M. Shafritz: Tõ ®iÓn vÒ chÝnh quyÒn vµ chÝnh trÞ Hoa nh»m tr−íc hÕt vµo ba n−íc Mü, Anh vµ Liªn X« - ba c−êng Kú, Nxb. ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi, 2002, tr.995. 2. Hå ChÝ Minh: Toµn tËp, S®d, t.4, tr.4. ___________ 3. Jay M. Shafritz: S®d, tr.995. 1, 2. Hå ChÝ Minh: Toµn tËp, S®d, t.4, tr.1, 3. 285 286
  9. quèc trô cét cña khèi §ång minh chèng ph¸t xÝt trong qua b¶n HiÕn ch−¬ng vµ tuyªn bè thµnh lËp Liªn hîp ChiÕn tranh thÕ giíi thø hai (1939-1945) vµ t¹i Héi nghÞ quèc. Liªn hîp quèc ra ®êi lµ nh»m duy tr× hoµ b×nh an Teheran còng chØ gåm ®¹i diÖn cña ba c−êng quèc nµy. ninh thÕ giíi. Mét t− t−ëng c¨n b¶n trong HiÕn ch−¬ng, Héi nghÞ Teheran häp tõ 28 th¸ng 11 ®Õn 1-12- mét trong n¨m nguyªn t¾c ho¹t ®éng cña Liªn hîp quèc lµ 1943 vµo lóc cuéc ChiÕn tranh thÕ giíi thø hai ®· t«n träng chñ quyÒn, b×nh ®¼ng vµ quyÒn tù quyÕt cña c¸c chuyÓn sang mét b−íc ngoÆt c¨n b¶n víi sù b¹i trËn d©n téc kh«ng ph©n biÖt lín, nhá. cña c¸c n−íc ph¸t xÝt §øc, Italia, NhËt lµ kh«ng thÓ Nh− thÕ, Tuyªn ng«n ®éc lËp cña Hå ChÝ Minh ®· ®¶o ng−îc ®−îc vµ chiÕn th¾ng cña khèi §ång minh lµ kh¼ng ®Þnh trong nã nh÷ng t− t−ëng cao c¶, nh÷ng gi¸ trÞ râ rµng. Héi nghÞ Teheran ®−îc triÖu tËp lµ nh»m ®Èy v¨n minh cña loµi ng−êi qua Tuyªn ng«n ®éc lËp cña Hoa m¹nh viÖc phèi hîp t¸c chiÕn gi÷a ba c−êng quèc vµ Kú vµ Tuyªn ng«n nh©n quyÒn vµ d©n quyÒn cña C¸ch b¾t ®Çu th¶o luËn viÖc tæ chøc l¹i thÕ giíi sau chiÕn m¹ng Ph¸p; kh¼ng ®Þnh quyÒn ®éc lËp vµ tù do cña d©n tranh. Héi nghÞ ®· ra b¶n Tuyªn bè cña ba c−êng quèc téc ta lµ phï hîp víi sù thõa nhËn chung cña céng ®ång ®Ò ngµy 1-12-1943 d−íi ký tªn Roosevelt, Xtalin, quèc tÕ qua c¸c v¨n kiÖn cña hai Héi nghÞ Teheran vµ San Churchill. B¶n Tuyªn bè bµy tá: "Chóng t«i chê ®îi mét Francisco. Tuyªn ng«n võa mang tÝnh lÞch sö s©u s¾c l¹i c¸ch tin t−ëng vµo ngµy mµ tÊt c¶ c¸c d©n téc trªn thÕ võa theo s¸t, cËp nhËt víi nh÷ng sù kiÖn míi nhÊt cña giíi sÏ ®−îc sèng tù do, kh«ng cßn ph¶i chÞu ®ùng nÒn chÝnh trÞ thÕ giíi ®−¬ng thêi. nh÷ng hµnh ®éng b¹o tµn, phï hîp víi nh÷ng −íc väng 3. Lµ mét chiÕn sÜ ho¹t ®éng l©u n¨m trong Quèc tÕ kh¸c nhau vµ l−¬ng tri cña m×nh"1 . Nh− thÕ, cã nghÜa céng s¶n, Hå ChÝ Minh ®· theo dâi s¸t sao hoÆc trùc tiÕp lµ c¸c d©n téc dï lín hoÆc nhá ®Òu ph¶i ®−îc ®éc lËp, tham dù nhiÒu ®¹i héi cña Quèc tÕ céng s¶n. Lµ ng−êi tù do. trung thµnh víi chñ nghÜa Lªnin, nh− Hå ChÝ Minh ®· Vµo giai ®o¹n cuèi cña cuéc ChiÕn tranh thÕ giíi thø tõng ph¸t biÓu nhiÒu lÇn trªn c¸c diÔn ®µn cña Quèc tÕ hai, mét héi nghÞ quèc tÕ lín ®· ®−îc tiÕn hµnh t¹i San céng s¶n, nh−ng Hå ChÝ Minh còng ghi nhí lêi c¨n dÆn Francisco (Mü) víi sù tham gia cña ®¹i diÖn 50 quèc gia cña Lªnin ®èi víi nh÷ng ng−êi céng s¶n ë c¸c n−íc ph−¬ng cña khèi §ång minh chèng ph¸txÝt lµ ®Ó so¹n th¶o, th«ng §«ng thuéc ®Þa: "... tr−íc m¾t c¸c b¹n ®ang cã mét nhiÖm ___________ vô mµ tr−íc kia nh÷ng ng−êi céng s¶n toµn thÕ giíi kh«ng 1. Teheran Yalta, Posdam. TuyÓn tËp v¨n kiÖn, Nxb. Quan cã: Dùa vµo lý luËn thùc tiÔn chung cña chñ nghÜa céng hÖ quèc tÕ, M¸txc¬va, 1970, tr.99 (tiÕng Nga). 287 288
  10. s¶n, ¸p dông nh÷ng ®iÒu kiÖn ®Æc biÖt kh«ng cã ë c¸c n−íc biÖt, do dù, s½n sµng tho¶ hiÖp"1 víi chñ nghÜa ®Õ quèc. ch©u ¢u, c¸c b¹n ph¶i biÕt vËn dông lý luËn vµ thùc tiÔn Vµ, "trong tÊt c¶ c¸c cuéc xung ®ét víi ®Õ quèc, giai cÊp t− Êy vµo ®iÒu kiÖn mµ n«ng d©n lµ quÇn chóng c¬ b¶n, khi s¶n d©n téc mét mÆt lµm ra vÎ" kiªn quyÕt trong nh÷ng cÇn ph¶i gi¶i quyÕt nhiÖm vô ®Êu tranh kh«ng ph¶i lµ nguyªn t¾c d©n téc chñ nghÜa", mÆt kh¸c, nã gieo r¾c chèng t− b¶n mµ lµ chèng nh÷ng tµn tÝch cña thêi trung nh÷ng ¶o t−ëng vÒ kh¶ n¨ng th−¬ng l−îng hoµ b×nh víi ®Õ cæ". ThÊm nhuÇn s©u s¾c lêi c¨n dÆn ®ã, Hå ChÝ Minh ®· quèc2. Nh− thÕ, giai cÊp t− s¶n d©n téc ë c¸c n−íc thuéc vËn dông ®Çy s¸ng t¹o vµo thùc tiÔn t×nh h×nh n−íc ta, ®Þa kh«ng ph¶i lµ mét lùc l−îng cã ý nghÜa ®Êu tranh mét n−íc thuéc ®Þa nöa phong kiÕn, ®Ó l·nh ®¹o cuéc ®Êu chèng ®Õ quèc. Cßn ®èi víi tÇng líp trÝ thøc tiÓu t− s¶n, tranh gi¶i phãng d©n téc cña nh©n d©n ta, nhÊt lµ trong sinh viªn, v¨n kiÖn §¹i héi VI nhËn ®Þnh: "... th−êng lµ cuéc C¸ch m¹ng th¸ng T¸m n¨m 1945 lËp nªn n−íc ViÖt nh÷ng ng−êi ®¹i diÖn kiªn quyÕt nhÊt ch¼ng nh÷ng cho lîi Nam D©n chñ Céng hoµ. Tuyªn ng«n ®éc lËp ®· thÓ hiÖn Ých ®Æc thï cña giai cÊp tiÓu t− s¶n, mµ c¶ cho lîi Ých mét c¸ch ®Æc s¾c ®iÒu ®ã, khi nhµ n−íc Céng hoµ non trÎ kh¸ch quan chung cña toµn bé giai cÊp t− s¶n d©n téc"3. võa ra ®êi, l¹i hÇu nh− bÞ bao v©y bèn phÝa, ®¬n ®éc trong Nh− thÕ, trÝ thøc tiÓu t− s¶n ®· ®−îc xÕp vµo mét "rä" vßng v©y cña c¸c thÕ lùc chèng ®èi vµ c¸ch xa trung t©m cïng víi giai cÊp t− s¶n. c¸ch m¹ng thÕ giíi. Tíi gi÷a nh÷ng n¨m 30 cña thÕ kû XX, tr−íc nh÷ng Trë l¹i víi c¸c ho¹t ®éng cña Quèc tÕ céng s¶n. Cã thÓ nguy c¬ nghiªm träng cña chñ nghÜa ph¸txÝt vµ chiÕn nãi trong mét thêi gian dµi, Quèc tÕ céng s¶n thùc hiÖn tranh thÕ giíi, Quèc tÕ céng s¶n ®· cã nh÷ng sù ®iÒu chØnh ®−êng lèi "giai cÊp chèng giai cÊp", vµ tíi §¹i héi VI n¨m chiÕn l−îc quan träng nh»m kh¾c phôc chñ nghÜa biÖt 1928, ®−êng lèi ®ã ®−îc ®−a vµo mét trong nh÷ng nhiÖm ph¸i tù c« lËp vµ tËp hîp lùc l−îng réng r·i trong cuéc ®Êu vô tr−íc m¾t cña c¸c ®¶ng céng s¶n c¸c n−íc. §−êng lèi tranh chèng ph¸t xÝt vµ chiÕn tranh. §¹i héi VII Quèc tÕ nµy chñ tr−¬ng tiÕn hµnh cuéc ®Êu tranh giai cÊp triÖt ®Ó, céng s¶n (1935) ®· ®Ò ra ®−êng lèi thµnh lËp mÆt trËn hoµn toµn b¸c bá ®−êng lèi hîp t¸c víi c¸c phÇn tö ph¸i thèng nhÊt cña c«ng nh©n vµ cña nh©n d©n ë c¸c n−íc. §ã h÷u, c¶i l−¬ng. Bªn c¹nh nh÷ng nghÞ quyÕt ®óng ®¾n lµ c¬ ___________ b¶n, §¹i héi VI ®· cã mét sè nhËn ®Þnh kh«ng hoµn toµn 1, 2, 3. "§Ò c−¬ng vÒ phong trµo c¸ch m¹ng ë c¸c n−íc thuéc ®óng ®¾n vÒ giai cÊp t− s¶n ë c¸c n−íc thuéc ®Þa vµ phô ®Þa vµ nöa thuéc ®Þa cña §¹i héi lÇn thø VI cña Quèc tÕ Céng s¶n ngµy 1-9-1928", trong: Quèc tÕ céng s¶n víi vÊn ®Ò d©n téc thuéc, cho r»ng giai cÊp t− s¶n b¶n xø "lµ mét ph¸i ®Æc vµ thuéc ®Þa. Nxb. Sù thËt, Hµ Néi, 1960, tr.63, 65, 67-68. 289 290
  11. lµ nh÷ng quyÕt ®Þnh ®óng ®¾n vµ kÞp thêi, nh−ng chñ yÕu b¸c, sù mÉn c¶m vµ tÇm nh×n chÝnh trÞ réng lín còng nh− lµ ®èi víi ®¶ng céng s¶n vµ giai cÊp c«ng nh©n ë c¸c n−íc v−ît qua nh÷ng h¹n chÕ cña Quèc tÕ céng s¶n vÒ vÊn ®Ò d©n t− b¶n chñ nghÜa tr−íc hÕt ë c¸c n−íc ch©u ¢u. Nh−ng ®èi téc thuéc ®Þa (vµ c¶ nh÷ng "di chøng" cña nã), Hå ChÝ Minh víi c¸c n−íc thuéc ®Þa vµ nöa thuéc ®Þa, trong B¸o c¸o cña ®· cã nh÷ng cèng hiÕn ®Æc s¾c, ®Çy s¸ng t¹o trong cuéc ®Êu G. §imitrèp - b¸o c¸o quan träng nhÊt cña §¹i héi VII, l¹i tranh gi¶i phãng d©n téc cña nh©n d©n ta, nhÊt lµ trong cuéc chØ dµnh cã hai - ba trang ng¾n víi nh÷ng chØ dÉn chung Tæng khëi nghÜa th¸ng 8-1945 vµ b¶n Tuyªn ng«n ®éc lËp nhÊt nh− cÇn ph¶i thµnh lËp mÆt trËn thèng nhÊt chèng thµnh lËp n−íc ViÖt Nam D©n chñ Céng hoµ. ®Õ quèc vµ chó ý nh÷ng ®iÒu kiÖn kh¸c nhau vµ møc ®é Tr−íc hÕt, Tuyªn ng«n ®éc lËp thÓ hiÖn ý chÝ ®éc lËp tr−ëng thµnh kh¸c nhau cña phong trµo gi¶i phãng d©n cña toµn thÓ d©n téc, cña toµn thÓ c¸c tÇng líp nh©n d©n ta. 1 téc . TiÕp ®ã, dµi h¬n lµ nh÷ng chØ dÉn víi c¸c n−íc §ã lµ sîi chØ ®á xuyªn suèt trong t− t−ëng Hå ChÝ Minh. Braxin, Ên §é vµ Trung Quèc. Ngay tõ n¨m 1930, trong ChÝnh c−¬ng v¾n t¾t vµ S¸ch l−îc MÆc dÇu ®· dèc hÕt mäi cè g¾ng ®Êu tranh, nh−ng v¾n t¾t cña §¶ng, Hå ChÝ Minh chñ tr−¬ng ®¹i ®oµn kÕt Quèc tÕ céng s¶n vµ c¸c ®¶ng céng s¶n ®· kh«ng thÓ ng¨n d©n téc, ®oµn kÕt kh«ng chØ giai cÊp c«ng nh©n, n«ng d©n chÆn cuéc chiÕn tranh thÕ giíi míi. §Çu th¸ng 9-1939, mµ kÓ c¶ phó n«ng, trung tiÓu ®Þa chñ vµ t− s¶n. Nh÷ng cuéc ChiÕn tranh thÕ giíi thø hai ®· bïng næ ë ch©u ¢u, ®iÒu nµy h¼n lµ rÊt kh¸c víi §Ò c−¬ng vÒ vÊn ®Ò d©n téc vµ sau ®ã lan réng tíi khu vùc ch©u ¸ - Th¸i B×nh D−¬ng. thuéc ®Þa cña §¹i héi VI Quèc tÕ céng s¶n míi chØ c¸ch ®ã §©y còng chÝnh lµ thêi c¬ cho th¾ng lîi cña phong trµo ch−a ®Çy hai n¨m. Tuyªn ng«n ®éc lËp ®· chØ râ chÝnh gi¶i phãng d©n téc ë c¸c n−íc thuéc ®Þa. §Çu n¨m 1941, nh÷ng giai cÊp Êy ®· bÞ thùc d©n Ph¸p ¸p bøc bãc lét, tÊt Hå ChÝ Minh trë vÒ n−íc sau 30 n¨m b«n ba kh¾p thÕ giíi. th¶y hä ®Òu mang c¸i nhôc lµ nh÷ng ng−êi d©n n« lÖ mÊt KÓ tõ ®©y, Ng−êi trùc tiÕp l·nh ®¹o vµ tæ chøc phong trµo n−íc, kÓ c¶ giai cÊp t− s¶n "kh«ng ®−îc giµu lªn". (RÊt tiÕc, c¸ch m¹ng n−íc ta ®Ó giµnh ®éc lËp cho Tæ quèc. sau nµy nguyªn v¨n c©u viÕt trong Tuyªn ng«n ®éc lËp lµ Nh−ng víi nh÷ng chØ dÉn nh− thÕ cña Quèc tÕ céng s¶n "Chóng kh«ng cho c¸c nhµ t− s¶n ta ®−îc giµu lªn" ®· bÞ th× chóng ta sÏ tiÕn hµnh cuéc ®Êu tranh gi¶i phãng nh− thÕ söa l¹i lµ "Chóng kh«ng cho c¸c nhµ t− s¶n ta ngãc ®Çu nµo ë n−íc ta? §©y lµ mét c©u hái lín. Víi kiÕn thøc uyªn lªn"1, võa kh«ng cô thÓ l¹i võa kh«ng s¸t víi b¶n chÊt kinh ___________ doanh vµ môc ®Ých cña hä). ___________ 1. Xem G.§imitrèp: TuyÓn tËp, Nxb. Sù thËt, Hµ Néi, 1961, tr.155. 1. Hå ChÝ Minh: Toµn tËp, S®d, t.4, tr.2. 291 292
  12. C¸ch m¹ng th¸ng T¸m th¾ng lîi, n−íc ta ®· ®éc lËp, L¹i cã mét kh¸c biÖt n÷a trong quan ®iÓm cña Hå ChÝ nh−ng nh©n d©n ta sÏ x©y dùng chÕ ®é chÝnh trÞ nh− thÕ Minh ®èi víi trÝ thøc qua Tuyªn ng«n ®éc lËp... NÕu §Ò nµo? Tuyªn ng«n ®éc lËp cña Hå ChÝ Minh ®· tr¶ lêi râ c−¬ng vÒ phong trµo c¸ch m¹ng ë c¸c n−íc thuéc ®Þa vµ rµng: sau khi ®¸nh ®æ xiÒng xÝch thùc d©n, ®¸nh ®æ chÕ ®é nöa thuéc ®Þa cña §¹i héi VI Quèc tÕ céng s¶n cho r»ng trÝ qu©n chñ, d©n ta "lËp nªn chÕ ®é D©n chñ Céng hoµ", "lËp thøc lµ g¾n liÒn víi lîi Ých cña giai cÊp t− s¶n d©n téc, th× 1 nªn n−íc ViÖt Nam D©n chñ Céng hoµ" . Cã mét nÐt kh¸c Hå ChÝ Minh l¹i cã c¸ch nh×n nhËn kh¸c ®èi víi trÝ thøc biÖt so víi c¸c n−íc §«ng ¢u lóc bÊy giê, tuy ®Òu lµ th¾ng n−íc ta. LuËt s− Phan Anh, mét trÝ thøc lín lóc bÊy giê, lîi cña c¸c cuéc c¸ch m¹ng d©n téc d©n chñ: Sau khi ®¸nh kÓ l¹i: "B¸c Hå lu«n lu«n coi trÝ thøc lµ vèn quý cña d©n ®æ ¸ch thèng trÞ cña ph¸txÝt §øc, ®Êt n−íc ®−îc gi¶i téc... B¸c nãi: "T«i tin trÝ thøc"... B¸c nãi, vµ ®· lµm ®óng phãng, lóc ®ã tÊt c¶ c¸c n−íc §«ng ¢u ®Òu cã chung mét nh− vËy. B¸c tin dïng trÝ thøc, trÝ thøc tin tuyÖt ®èi ë tªn gäi lµ c¸c n−íc Céng hoµ nh©n d©n, bëi hä cã sù hËu B¸c"1. V× lÏ ®ã, trong sè 15 vÞ ®øng tªn trong Tuyªn ng«n thuÉn trùc tiÕp cña Hång qu©n Liªn X«. Cßn n−íc ta, ®éc lËp 1945 cña n−íc ta th× bªn c¹nh c¸c nhµ ho¹t ®éng trong vßng v©y bèn phÝa cña nhiÒu kÎ thï, chØ cã thÓ dùa c¸ch m¹ng chuyªn nghiÖp, cßn ®a phÇn lµ c¸c trÝ thøc tiªu hoµn toµn vµo søc m×nh nªn tªn gäi D©n chñ Céng hoµ lµ biÓu nh− NguyÔn V¨n Tè, NguyÔn M¹nh Hµ, Vò §×nh thÝch hîp víi t×nh h×nh n−íc ta lóc ®ã vµ cã sù tËp hîp HoÌ... nhiÒu ng−êi trong ®ã thuéc diÖn kh«ng ®¶ng ph¸i. réng r·i c¸c tÇng líp nh©n d©n c¶ n−íc, nhÊt lµ tr¸nh M−êi n¨m vÞ ®ã lµ nh÷ng ng−êi ®¹i diÖn tiªu biÓu cña c¸c kh«ng cho kÎ thï vin cí khiªu khÝch chèng ph¸ (vµo cuèi n¨m 1945 §¶ng ta ®· ph¶i tuyªn bè "tù gi¶i t¸n", rót vµo tÇng líp nh©n d©n ta. §iÒu ®ã còng cã nh÷ng nÐt kh¸c biÖt ho¹t ®éng bÝ mËt). T− t−ëng thiÕt lËp chÕ ®é D©n chñ so víi Tuyªn ng«n ®éc lËp ë mét sè n−íc kh¸c. Nh− ®· viÕt Céng hoµ vµ n−íc ViÖt Nam D©n chñ Céng hoµ ®· ®−îc ®Ò ë trªn, trong Tuyªn ng«n ®éc lËp 1776 cña Hoa Kú cã 57 vÞ ra tõ th¸ng 5-1941 t¹i Héi nghÞ Trung −¬ng lÇn thø t¸m ®øng tªn lµ ®¹i diÖn cho 13 bang ®Çu tiªn, nh÷ng bang cña §¶ng ta2 d−íi sù chñ tr× cña Hå ChÝ Minh, ®· chøng tá khëi thuû lËp nªn n−íc Mü ngµy nay. TÝnh nh©n d©n réng tÇm nh×n xa vµ s¸t hîp víi t×nh h×nh ®Êt n−íc cña Ng−êi r·i ®ã dùa trªn c¬ së ®Þa - chÝnh trÞ cña Hoa Kú. Sau nµy, vµ §¶ng ta. trong Tuyªn ng«n ®éc lËp 1945 rÊt ng¾n gän cña ___________ ___________ 1. ViÖn M¸c - Lªnin, Thµnh uû Hµ Néi: Chñ tÞch Hå ChÝ 1. Hå ChÝ Minh: Toµn tËp, S®d, t.4, tr.3. Minh, ng−êi chiÕn sÜ kiªn c−êng cña phong trµo gi¶i phãng d©n 2. V¨n kiÖn §¶ng 1939-1945, Ban Nghiªn cøu LÞch sö §¶ng téc, phong trµo céng s¶n vµ c«ng nh©n quèc tÕ, Nxb. Th«ng tin lý Trung −¬ng xuÊt b¶n, Hµ Néi, 1977, tr.224, 227. luËn, Hµ Néi, 1990, tr.252-253. 293 294
  13. In®«nªxia, ®øng tªn lµ hai nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ næi tiÕng cña n−íc nµy lµ Sukarno vµ Hatta. Sau ®ã, hai «ng ®· trë thµnh Tæng thèng vµ Phã Tæng thèng cña n−íc Céng hoµ In®«nªxia ®éc lËp. S¸u m−¬i n¨m ®· tr«i qua, Tuyªn ng«n ®éc lËp n¨m Tõ ASEAN - 7 ®Õn ASEAN - 10 1945 cña Hå ChÝ Minh vÉn ngêi s¸ng nh÷ng gi¸ trÞ t− t−ëng mét §«ng Nam ¸ thèng nhÊt cho d©n téc ta, ®Êt n−íc ta. §ã lµ ý chÝ giµnh l¹i ®éc lËp, tù vµ nh÷ng th¸ch thøc do còng nh− "quyÕt ®em tÊt c¶ tinh thÇn vµ lùc l−îng, tÝnh m¹ng vµ cña c¶i ®Ó gi÷ v÷ng quyÒn tù do, ®éc lËp Êy"1 cña d©n téc ta. Hai cuéc kh¸ng chiÕn cøu n−íc rßng r· 30 n¨m NguyÔn Quèc Hïng cña nh©n d©n ta lµ ®Ó thùc hiÖn thµnh c«ng ý chÝ ®ã. Còng ngay tõ nh÷ng ngµy ®Êu tranh chèng thùc d©n, 1. T¹i Héi nghÞ Bé tr−ëng ASEAN lÇn thø 30 ngµy 23- ph¸txÝt ®Ó giµnh ®éc lËp tù do, d©n téc ta "®· gan gãc ®øng 7-1995 ë Kuala Lampur, Lµo vµ Mianma ®· ®−îc kÕt n¹p vÒ phe §ång minh chèng ph¸t xÝt", ®øng vÒ phÝa thÕ giíi v¨n vµo ASEAN. minh tiÕn bé, chèng l¹i c¸c thÕ lùc ph¶n ®éng ph¸txÝt tµn Nh− thÕ, tõ th¸ng 7-1997, ASEAN - 7 ®· trë thµnh b¹o d· man, thùc hiÖn c¸c quyÒn thiªng liªng mµ t¹o ho¸ ®· ASEAN - 9 bao gåm ®¹i ®a sè c¸c quèc gia ë §«ng Nam ¸. ban cho mçi d©n téc, mçi con ng−êi - "quyÒn ®−îc sèng, §ã lµ mét quyÕt ®Þnh quan träng, ®¸nh dÊu mét c¸i quyÒn tù do vµ quyÒn m−u cÇu h¹nh phóc". mèc míi trong lÞch sö hiÖn ®¹i cña §«ng Nam ¸. Ngµy nay, nh©n d©n ta tiÕn hµnh c«ng cuéc ®æi míi, 2. ViÖc kÕt n¹p ba n−íc thµnh viªn míi cña ASEAN héi nhËp quèc tÕ, thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ®· g©y nªn sù chó ý lín vµ bµn b¹c nhiÒu trong d− luËn ho¸ ®Êt n−íc ®Ó x©y dùng mét n−íc ViÖt Nam hoµ b×nh, quèc tÕ vµ khu vùc. Cã nhiÒu ý kiÕn kh¸c nhau, thËm thèng nhÊt, ®éc lËp, d©n chñ vµ giµu m¹nh nh− ®iÒu mong chÝ tr¸i ng−îc nhau. NhiÒu c−êng quèc lªn tiÕng bµy tá muèn cuèi cïng cña Hå ChÝ Minh ®èi víi d©n téc ta trong th¸i ®é. B¸o chÝ c¸c n−íc ®Òu ®−a tin, ®¨ng t¶i nhiÒu Di chóc cña Ng−êi vµ Ng−êi ®· chØ ra tõ nh÷ng gi¸ trÞ t− b×nh luËn vÒ sù kiÖn nµy. Nh÷ng ý kiÕn kh¸c nhau Êy t−ëng lín trong Tuyªn ng«n ®éc lËp n¨m 1945. do nhiÒu nguyªn nh©n, trong ®ã cã c¸c c¨n cø tõ t×nh ___________ h×nh chÝnh trÞ, kinh tÕ cña ba n−íc vµ nhÊt lµ vÒ tr−êng hîp cña Mianma. 1,2. Hå ChÝ Minh: Toµn tËp, S®d, t.4, tr.4, 3. 295 296
  14. ChÝnh phñ Mü ph¶n ®èi viÖc kÕt n¹p Mianma vµ thi B¶n ®· gi¶i thÝch lµ «ng vÉn ñng hé chÝnh s¸ch cña hµnh nh÷ng biÖn ph¸p trõng ph¹t kinh tÕ míi víi lý do "c« ASEAN kh«ng c« lËp Mianma, nh−ng «ng sÏ theo dâi lËp h¬n n÷a chÕ ®é ®éc tµi qu©n sù ë n−íc nµy, do hä vi nh÷ng biÕn chuyÓn bëi viÖc thu nhËn Mianma kh«ng cã ph¹m tr¾ng trîn vµ th−êng xuyªn c¸c quyÒn con ng−êi". nghÜa lµ hä xo¸ téi cho chÕ ®é qu©n phiÖt. Riªng vÒ Lµo vµ Theo quyÕt ®Þnh cña Tæng thèng Mü B.Clinton, c¸c c«ng ty Campuchia, «ng kh«ng thÊy cã trë ng¹i1. C¸c tê b¸o lín ë Mü sÏ kh«ng ®−îc ®Çu t− thªm vµo Mianma. Mü muèn tr× Tokyo nh− Asahi Shimbun, Sankei Shimbun... ®Òu ®−a ho·n viÖc kÕt n¹p Mianma. Trong ®iÒu trÇn tr−íc Th−îng tin vµ b×nh luËn, nhÊt lµ vÒ Héi nghÞ ngo¹i tr−ëng ASEAN nghÞ viÖn vµo cuèi th¸ng 5-1997, Ngo¹i tr−ëng Mü cuèi th¸ng 5-1997. Tê Asahi Shimbun b×nh luËn: "kh«ng M.Albright nãi: "Chóng ta ®· rÊt cè g¾ng ®Ó buéc c¸c n−íc nªn ®¸nh gi¸ qu¸ thÊp ý nghÜa cña viÖc ASEAN ph¸n ASEAN theo b−íc cña m×nh, nh−ng d−êng nh− hä kh«ng ®o¸n vµ hµnh ®éng ®éc lËp, thÓ hiÖn qua héi nghÞ Kuala quan t©m tíi ®iÒu ®ã". Lumpur lÇn nµy. Quan hÖ ASEAN - Mü sÏ khã kh¨n do B¸o chÝ Mü còng bµn nhiÒu xung quanh viÖc më réng Mü cùc lùc ph¶n ®èi kÕt n¹p Mianma". Tê b¸o cho r»ng: ASEAN. Víi ®Çu ®Ò "ASEAN ch−a nªn kÕt n¹p "Ch×a kho¸ ®Ó ASEAN - 10 ph¸t huy ®−îc søc m¹nh cña Campuchia, Lµo vµ Mianma", tê International Herald mét c¬ cÊu an ninh khu vùc lµ cã thÓ x©y dùng ®−îc mèi Tribune sè ra ngµy 21-4-1997 viÕt: "ASEAN nªn tiÕn lªn quan hÖ tèt ®Ñp víi Mü hay kh«ng". phÝa tr−íc mét c¸ch ®Çy triÓn väng, h¬n lµ kÕt n¹p qu¸ Nh÷ng ý kiÕn kh¸c nhau vÒ viÖc kÕt n¹p ba n−íc nhanh c¶ 10 n−íc trong khu vùc, nh−ng l¹i lµm mÊt ®i kh«ng chØ ë c¸c n−íc lín mµ cßn trong d− luËn b¸o chÝ môc tiªu ban ®Çu cña tæ chøc nµy. KÕt n¹p tÊt c¶ c¸c n−íc ngay chÝnh c¸c n−íc ASEAN. B¸o chÝ Th¸i Lan ®−a tin: trong khu vùc lµ mét môc tiªu, nh−ng kh«ng ph¶i lµ môc "ViÖc quyÕt ®Þnh cña cuéc häp võa qua (tøc cuéc häp cña ®Ých cuèi cïng cña ASEAN... Ch−¬ng tr×nh hµnh ®éng cña c¸c ngo¹i tr−ëng ASEAN cuèi th¸ng 5) kh«ng ph¶i lµ su«n ASEAN quan träng h¬n quy m« cña tæ chøc nµy...". sÎ bëi vÉn cã mét sè thµnh viªn do dù vÒ viÖc kÕt n¹p Cïng víi viÖc Mü cÊm vËn Mianma, c¸c n−íc Liªn Mianma vµ hai n−íc §«ng D−¬ng cßn l¹i vµo th¸ng 7 nµy. minh ch©u ¢u (EU) còng tá râ th¸i ®é kh«ng muèn Giíi b¸o chÝ ph¸t hiÖn r»ng sù do dù nµy ®−îc thÓ hiÖn râ ASEAN tiÕp nhËn Mianma vµo thêi ®iÓm th¸ng 7. tõ phÝa Th¸i Lan vµ Philippin. ThËm chÝ cã d− luËn pháng Thñ t−íng NhËt B¶n Hashimoto dÌ dÆt h¬n, c¶nh b¸o ___________ c¸c quèc gia ASEAN tr−íc viÖc thu nhËn Mianma. Ph¸t 1. Th«ng tÊn x· ViÖt Nam: Tµi liÖu tham kh¶o ®Æc biÖt, biÓu tr−íc giíi b¸o chÝ ngµy 1-6-1997, Thñ t−íng NhËt ngµy 4-6-1997. 297 298
  15. ®o¸n r»ng Xingapo còng ph¶n ®èi mét c¸ch thËn träng"1. ®ông ®Õn c«ng viÖc cña ASEAN". Vµ, "viÖc kÕt n¹p vµ VÉn theo b¸o chÝ: Th¸i Lan cã biªn giíi chung víi c¶ ba hoµn thµnh ASEAN - 10 n−íc nh©n dÞp kû niÖm 30 n¨m n−íc Campuchia, Lµo vµ Mianma. Hai trong sè ba n−íc thµnh lËp ASEAN lµ mét bæn phËn ®óng ®¾n ®èi víi c¸c nµy cã nh÷ng vÊn ®Ò trong n−íc mµ víi t− c¸ch mét l¸ng vÞ s¸ng lËp ASEAN"1. giÒng gÇn gòi, B¨ng Cèc kh«ng thÓ bá qua. T−¬ng tù nh− Cã lÏ trong lÞch sö kÕt n¹p c¸c thµnh viªn míi cña c¸c vËy, viÖc Philippin muèn tr× ho·n viÖc kÕt n¹p còng dÔ tæ chøc quèc tÕ hiÕm thÊy cã nh÷ng ý kiÕn bµn b¹c kh¸c hiÓu. Hä cÇn xoa dÞu mét khu vùc bÇu cö tù do trong n−íc nhau, ®èi lËp nhau nh− ®èi víi tr−êng hîp ba n−íc hä... Ngoµi ra, Philippin cßn ph¶i c©n nh¾c ®Õn nh÷ng mèi Campuchia, Lµo, Mianma. quan hÖ mang tÝnh lÞch sö víi Mü vµ sù phô thuéc cña 3. Víi quyÕt ®Þnh cña c¸c ngo¹i tr−ëng ASEAN cuèi 2 Philippin vµo nÒn kinh tÕ Mü . th¸ng 5-1997, nh÷ng ý t−ëng cña b¶n Tuyªn bè B¨ng Cèc Lµ hai n−íc ®Ò x−íng, Malaixia vµ In®«nªxia tÝch cùc th¸ng 8-1967 ®· trë thµnh hiÖn thùc. Tuyªn bè viÕt: HiÖp ñng hé viÖc kÕt n¹p ba n−íc Campuchia, Lµo, Mianma gia héi nµy më réng cho tÊt c¶ c¸c quèc gia ë khu vùc §«ng nhËp ASEAN vµo th¸ng 7 tíi. Nam ¸ t¸n thµnh t«n chØ, nguyªn t¾c vµ môc ®Ých cña tæ Trªn b¸o chÝ Th¸i Lan ý kiÕn còng kh¸c nhau. ChØ chøc. Tõ n¨m n−íc lóc ban ®Çu, tr¶i qua kh«ng Ýt nh÷ng xin dÉn: nÕu nh− tê D©n téc (1-6-1997) cho r»ng: "KÕt th¨ng trÇm trong 30 n¨m qua, ASEAN ®· bao gåm 10 n¹p Mianma lµ mét ®iÒu ®¸ng xÊu hæ víi ASEAN", "lµ n−íc. Nh− thÕ, lÇn ®Çu tiªn trong lÞch sö l©u ®êi cña khu coi th−êng nguyÖn väng cña ng−êi d©n Mianma..., vµ do vùc, tÊt c¶ c¸c quèc gia §«ng Nam ¸ ®Òu cïng ®øng chung ®ã "Kh«ng ph¶i ASEAN kÕt n¹p Mianma mµ lµ SLORC trong mét tæ chøc víi môc tiªu hoµ b×nh, æn ®Þnh vµ hîp (Héi ®ång Kh«i phôc luËt ph¸p vµ trËt tù) ®· gia nhËp t¸c ph¸t triÓn v× lîi Ých cña mçi n−íc thµnh viªn vµ toµn tæ chøc nµy, mét tæ chøc mµ c¸c thµnh viªn rÊt gièng khu vùc. Sù kiÖn nµy tù th©n ®· mang nh÷ng ý nghÜa to hä", th× tê Thêi b¸o Th¸i Lan ra cïng ngµy l¹i nªu râ: lín vµ s©u s¾c ®èi víi khu vùc vµ ngoµi khu vùc. ViÖc më "QuyÕt ®Þnh kÕt n¹p thµnh viªn míi cña ASEAN ngµy réng ASEAN sÏ gióp t¨ng c−êng vµ cñng cè m«i tr−êng 31 th¸ng 5 lµ th¾ng lîi cña sù ®oµn kÕt ASEAN, ®ång hoµ b×nh, æn ®Þnh ë §«ng Nam ¸, c¸c n−íc thµnh viªn ®Òu thêi ®Ó nãi víi c¶ Mü vµ NhËt r»ng hä kh«ng viÖc g× ph¶i bÞ rµng buéc cïng nhau trong c¸c c¬ chÕ hîp t¸c kinh tÕ, ___________ ___________ 1, 2. Th«ng tÊn x· ViÖt Nam: Tµi liÖu tham kh¶o ®Æc biÖt, 1. Th«ng tÊn x· ViÖt Nam: Tµi liÖu tham kh¶o ®Æc biÖt, ngµy 9-6-1997. ngµy 4-6-1997. 299 300
  16. chÝnh trÞ còng nh− th«ng qua c¸c quan hÖ c¸ nh©n cña mét gi¶i ph¸p chÝnh trÞ cho vÊn ®Ò Campuchia th× hä còng nh÷ng ng−êi l·nh ®¹o. Nhê ®ã, kh¶ n¨ng cña nh÷ng nguy chØ cã thÓ tù gäi lµ "cuéc gÆp kh«ng chÝnh thøc" víi nh÷ng c¬ tranh chÊp xung ®ét gi÷a c¸c n−íc thµnh viªn sÏ gi¶m JIM1, JIM2, bëi ch−a cã sù tham gia cña c¸c c−êng quèc. ®i rÊt nhiÒu. §ång thêi, sù can thiÖp cña mét n−íc thµnh V× thÕ, sau quyÕt ®Þnh cuèi th¸ng 5 cña c¸c ngo¹i tr−ëng viªn nµy vµo c«ng viÖc néi bé cña c¸c n−íc thµnh viªn ASEAN, Barry Wain ®· viÕt trªn tê Phè U«n ch©u ¸ (8 kh¸c còng kh«ng ®¸ng kÓ, nÕu nh− kh«ng nãi lµ kh«ng th¸ng 6): "§©y lµ lÇn ®Çu tiªn trong ba thËp kû qua cßn n÷a. Víi viÖc cïng ®øng trong mét tæ chøc, c¸c n−íc ASEAN cã c¬ héi ®Ó thùc hiÖn −íc m¬ vµ tù quyÕt ®Þnh thµnh viªn sÏ cïng nhau tËp hîp lùc l−îng ®Ó chèng l¹i vËn mÖnh cña m×nh... §ã lµ mét hµnh ®éng dòng c¶m c¸c søc Ðp tõ bªn ngoµi nh− cña ph−¬ng T©y trong c¸c vÊn nh−ng m¹o hiÓm". ®Ò d©n chñ vµ nh©n quyÒn. ViÖc më réng ASEAN ®Ó ®i tíi mét §«ng Nam ¸ thèng QuyÕt ®Þnh kÕt n¹p ba n−íc Campuchia, Lµo, Mianma nhÊt cßn cã ý nghÜa ®èi víi c¶ khu vùc ch©u ¸ - Th¸i B×nh ®· thÓ hiÖn tiÕng nãi riªng cña ASEAN trong bèi c¶nh cã D−¬ng. Víi mét tæ chøc thèng nhÊt bao gåm tÊt c¶ 10 n−íc nhiÒu søc Ðp tõ bªn ngoµi, lµ "th¾ng lîi cña sù ®oµn kÕt §«ng Nam ¸ cïng sè d©n 500 triÖu ng−êi, céng víi uy tÝn ASEAN" ®Ó ng−êi §«ng Nam ¸ tù quyÕt ®Þnh lÊy vËn s½n cã trong c¸c diÔn ®µn quèc tÕ, vai trß chÝnh cña mÖnh cña m×nh. §©y lµ mét vÊn ®Ò tõng lµ "nçi ¸m ¶nh ASEAN ®· ®−îc n©ng lªn râ rÖt trong quan hÖ víi c¸c lu«n ®eo ®uæi" c¸c d©n téc §«ng Nam ¸ tõ nöa thÕ kû qua, n−íc lín ë ch©u ¸ - Th¸i B×nh D−¬ng. Tõ nh÷ng bµi häc sau khi giµnh ®−îc ®éc lËp. Trong nhiÒu thËp niªn, cã thÓ kinh nghiÖm kh«ng Ýt ®¾ng cay "khi nh÷ng con voi ®¸nh nãi §«ng Nam ¸ lµ mét chiÕn tr−êng tiªu biÓu cña chiÕn nhau th× nh÷ng con chuét nh¾t ë gi÷a chóng bÞ chÕt" (tr©u tranh l¹nh - c¸c cuéc chiÕn tranh liªn tôc diÔn ra mµ n¹n bß hóc nhau, ruåi muçi chÕt), chÝnh s¸ch cña ASEAN sÏ lµ nh©n lµ nhiÒu d©n téc §«ng Nam ¸, sù dÝnh lÝu can thiÖp ®øng gi÷a vµ mong muèn cã thËt nhiÒu c−êng quèc tham vµ tranh giµnh ¶nh h−ëng gi÷a c¸c c−êng quèc mµ theo gia vµo c¸c vÊn ®Ò chÝnh trÞ vµ an ninh khu vùc ®Ó c©n sau lµ sù ph©n ho¸ cña c¸c n−íc §«ng Nam ¸. Lóc bÊy b»ng lîi Ých1. Trong bè côc chiÕn l−îc míi ®ang h×nh thµnh giê, c¸c n−íc §«ng Nam ¸ bÞ ph©n cùc, cã khi ®èi ®Çu ë khu vùc ch©u ¸ - Th¸i B×nh D−¬ng víi n¨m lùc l−îng nhau c¨ng th¼ng; vµ t×nh h×nh khu vùc hÇu nh− do c¸c ___________ n−íc lín bªn ngoµi chi phèi quyÕt ®Þnh. Ngay trong nöa 1. Jose T. Almonte: "ASEAN - 10: Nh÷ng th¸ch thøc vµ t¸c sau nh÷ng n¨m 1980, khi c¸c n−íc ASEAN vµ §«ng ®éng ®èi víi khu vùc ch©u ¸ - Th¸i B×nh D−¬ng", Th«ng tÊn x· D−¬ng cïng c¸c bªn Campuchia ngåi l¹i víi nhau ®Ó ®i tíi ViÖt Nam: Tin tham kh¶o chñ nhËt, ngµy 15-6-1997. 301 302
  17. chÝnh lµ Mü, NhËt B¶n, Trung Quèc, Liªn bang Nga vµ kh«ng c¶n trë viÖc c¸c n−íc t¨ng c−êng quan hÖ hai bªn ASEAN th× sù ñng hé cña ASEAN ®èi víi mét c−êng quèc cïng cã lîi, v× chÝnh viÖc cïng nhau bµn b¹c cã thÓ x©y nµy hay ph¶n ®èi mét c−êng quèc kh¸c cã thÓ gióp cho sù dùng sù tin t−ëng vµ tin cËy lÉn nhau. §iÒu cuèi cïng nµy thay ®æi c¸n c©n lùc l−îng trong khu vùc. Nh−ng ®©y võa rót ra tõ viÖc ASEAN gi¶i quyÕt c¸c bÊt hoµ gi÷a lµ c¬ héi, võa lµ th¸ch thøc lu«n lu«n ®èi diÖn víi ASEAN Philippin vµ Malaixia vÒ b¾c BornÐo, gi÷a Malaixia vµ trong c¸c quan hÖ víi c¸c n−íc lín, ®ßi hái sù n¨ng ®éng, Th¸i Lan vÒ vÊn ®Ò biªn giíi, gi÷a In®«nªxia vµ Xingapo nh¹y bÐn vµ nh÷ng quyÕt ®Þnh ®óng ®¾n, kÞp thêi. vÒ sù "®èi ®Çu" nhau. J.Almonte gäi ®ã lµ "nÒn v¨n ho¸ Víi nh÷ng ph−¬ng thøc gi¶i quyÕt ®Ó thùc hiÖn thùc sù" cña ASEAN, ®−îc t¹o ra vµ cã thÓ cung cÊp ASEAN-10, cè vÊn an ninh cña Tæng thèng Philippin nh÷ng kinh nghiÖm tham kh¶o cho céng ®ång ch©u ¸ - kiªm Tæng gi¸m ®èc Héi ®ång An ninh quèc gia Jose Th¸i B×nh D−¬ng vµ cho c¶ Liªn minh ch©u ¢u "®ang tæ T.Almonte cßn nhËn ®Þnh r»ng: ®ã lµ "mét khu«n mÉu cho chøc mét c¸ch linh ho¹t h¬n sau lµn sãng ph¶n ®èi cña 1 thùc tÕ céng ®ång ch©u ¸ - Th¸i B×nh D−¬ng" . ë khu vùc nh÷ng ng−êi cã ®Çu ãc d©n téc chèng l¹i viÖc thèng nhÊt réng lín nµy cã nhiÒu quèc gia lín nhá kh¸c nhau, tr×nh mét c¸ch réng r·i vµ s©u s¾c h¬n" vµ hiÖp −íc Maastricht ®é ph¸t triÓn chªnh lÖch, c¸c mèi quan hÖ quèc tÕ ®Çy ®ang ®−îc söa ®æi theo h−íng tham kh¶o c«ng thøc cña phøc t¹p, thËm chÝ cßn chøa chÊt nh÷ng nguy c¬ dÉn ®Õn ASEAN - 10. c¸c tranh chÊp xung ®ét, Jose T. Almonte cho r»ng nh÷ng B¨ng ngo¹i giao vµ thuyÕt phôc cã lý lÏ - nh÷ng vò khÝ thùc tiÔn "thÝ nghiÖm" cña ASEAN trong qu¸ tr×nh 30 cã hiÖu qu¶ cña m×nh - ASEAN ®ang h×nh thµnh c¸c mèi n¨m qua cã thÓ cung cÊp nh÷ng kinh nghiÖm, nh÷ng gi¶i quan hÖ kiÓu míi dùa trªn c¬ së phô thuéc lÉn nhau vµ ph¸p h÷u hiÖu cho c¸c quan hÖ quèc tÕ ë ch©u ¸ - Th¸i cïng cã lîi thay thÕ cho sù c©n b»ng truyÒn thèng. B×nh D−¬ng. §ã lµ: ASEAN chñ tr−¬ng kh«ng can thiÖp VÞ thÕ cña ASEAN ®−îc d− luËn quèc tÕ ngµy cµng vµo c«ng viÖc néi bé cña nhau; cïng an ninh vµ kh«ng thõa nhËn réng r·i do trong nhiÒu thËp kû qua, nÒn kinh chèng l¹i ai, vµ cïng phån vinh nh−ng kh«ng lµm ai bÞ tÕ cña c¸c n−íc thµnh viªn ®· tá ra n¨ng ®éng vµ t¨ng thiÖt h¹i; nh÷ng bÊt ®ång hoÆc thËm chÝ xung ®ét sÏ tr−ëng liªn tôc, trong ®ã Xingapo ®· trë thµnh "mét con rång" ch©u ¸ vµ hai n−íc Malaixia, Th¸i Lan ®ang v−¬n ___________ lªn m¹nh mÏ. Bé mÆt kinh tÕ c¸c n−íc ASEAN ®· thay ®æi 1. Jose T. Almonte. "ASEAN - 10: Nh÷ng th¸ch thøc vµ t¸c s©u s¾c. Víi ASEAN - 10, kh«ng gian kinh tÕ cña ASEAN ®éng ®èi víi khu vùc ch©u ¸ - Th¸i B×nh D−¬ng", Th«ng tÊn x· ViÖt Nam: Tin tham kh¶o chñ nhËt, ngµy 15-6-1997. l¹i ®−îc më réng. Kh«ng gian Êy sÏ kh«ng chØ lµ con sè 303 304
  18. céng mµ sÏ cã sù thay ®æi vÒ chÊt - thùc hiÖn nh÷ng mèi Trung Quèc, NhËt B¶n, Hµn Quèc vµ §µi Loan. C¸c c−êng liªn kÕt hîp t¸c b»ng sù thiÕt lËp Khu vùc Th−¬ng m¹i tù quèc kinh tÕ §«ng ¸ còng kh«ng thÓ kh«ng thÊy r»ng: hä do ASEAN (AFTA). Lµ mét thµnh viªn cña ASEAN th× còng cÇn ®Õn ASEAN ®Ó duy tr× nÒn kinh tÕ cña hä, vËn còng sÏ lµ thµnh viªn cña AFTA. Néi dung chñ yÕu cña mÖnh cña hä g¾n liÒn víi vËn mÖnh cña ASEAN më réng ë AFTA lµ gi¶m thuÕ quan ®èi víi 15 nhãm s¶n phÈm xuèng §«ng Nam ¸. cßn 0-5% vµo n¨m 2003 (ViÖt Nam lµ n¨m 2006, ba n−íc 4. Tuy nhiªn, ®Ó ®i tíi mét §«ng Nam ¸ thèng nhÊt v× Campuchia, Lµo, Mianma - n¨m 2008). Lµ nh÷ng n−íc cã sù hîp t¸c ph¸t triÓn tr−íc m¾t còng nh− trong t−¬ng lai, sù cè kÕt chÆt chÏ vÒ chÝnh trÞ, t¨ng tr−ëng nhanh chãng ASEAN ®øng tr−íc kh«ng Ýt khã kh¨n vµ th¸ch thøc. vÒ kinh tÕ vµ cã vÞ trÝ quan träng kiÓm so¸t hÇu hÕt nh÷ng Tr−íc hÕt, xung quanh viÖc kÕt n¹p ba n−íc trôc ®−êng hµng h¶i tÊp nËp trªn thÕ giíi, ASEAN lµ mét Campuchia, Lµo, Mianma, nhÊt lµ quan ®iÓm, th¸i ®é cña tiÕng nãi cã träng l−îng mµ c¸c n−íc APEC kh«ng thÓ bá Mü ®èi víi tr−êng hîp Mianma. D− luËn cßn chê ®îi qua trong viÖc gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò hîp t¸c kinh tÕ quan nh÷ng ph¶n øng cña Washington sau th¸ng 7 tíi. Ngo¹i träng ë khu vùc ch©u ¸ - Th¸i B×nh D−¬ng. tr−ëng In®«nªxia Ali Alatas lÊy lµm tiÕc viÖc Mü ¸p ®Æt VÞ thÕ cña ASEAN cßn næi bËt h¬n trong d¶i ®Þa - kinh lÖnh trõng ph¹t ®èi víi Mianma. ¤ng cho r»ng "toµn bé tÕ §«ng ¸ mµ häc gi¶ ng−êi NhËt Shingusu Hoshino gäi lµ ASEAN vµ Mü còng nh− gi÷a tõng n−íc ASEAN vµ Mü cã "mét hµnh lang t¨ng tr−ëng" liªn kÕt c¸c trung t©m t¨ng nhiÒu lîi Ých chung". ¤ng kh«ng tin vµo lÖnh trõng ph¹t tr−ëng ch¹y dµi tõ Jakarta qua Xingapo, tíi Kuala vµ cho r»ng chÝnh s¸ch cam kÕt x©y dùng cña ASEAN tèt Lumpur, §µi B¾c, Th−îng H¶i, Nam Kinh, B¾c Kinh, §µi h¬n lµ chÝnh s¸ch c« lËp1, r»ng kÕt n¹p Mianma vµo Loan, Seoul, Pusan vµ råi ®Õn Okinawa, Kiusiu vµ ASEAN lµ ph−¬ng ph¸p tèt nhÊt ®Ó b¶o ®¶m hoµ b×nh, Hoccaido. ASEAN - 10 lµ mét chuçi c¸c m¾t xÝch cña ph¸t triÓn vµ æn ®Þnh khu vùc nµy. D− luËn cho r»ng "®©y "hµnh lang t¨ng tr−ëng §«ng ¸". Hµnh lang nµy cã thÓ lµ sù kh¸c biÖt gi÷a Hoa Kú vµ ASEAN ®èi víi Mianma". t¹o ra søc bËt cho céng ®ång ch©u ¸ - Th¸i B×nh D−¬ng Cßn nhiÒu lý do ®Ó gi¶i thÝch viÖc kÕt n¹p Mianma vµo trong thÕ kû tíi - thÕ kû ®−îc d− luËn thÕ giíi gäi lµ thÕ kû thêi ®iÓm nµy, nh− kh«ng ®Ó n−íc nµy r¬i vµo quü ®¹o mét cña ch©u ¸ - Th¸i B×nh D−¬ng. Tõ l©u, c¸c n−íc ASEAN c−êng quèc kh¸c... ®· nhËn thøc r»ng thµnh c«ng cña mçi n−íc thµnh viªn ___________ tuú thuéc vµo mèi liªn kÕt vµ sù hîp t¸c tËp thÓ víi nhau 1. Th«ng tÊn x· ViÖt Nam: Tµi liÖu tham kh¶o ®Æc biÖt, vµ víi c¸c n−íc vµ l·nh thæ kh¸c ë §«ng ¸, nhÊt lµ víi ngµy 19-5-1997. 305 306
  19. Hai lµ, víi viÖc gia t¨ng sè l−îng c¸c n−íc thµnh viªn, ASEAN lµ mét trong n¨m lùc l−îng nãi trªn (Mü, NhËt ASEAN sÏ cã thªm nh÷ng khã kh¨n ®èi víi nguyªn t¾c B¶n, Trung Quèc, Nga vµ ASEAN) th× cã lÏ phÇn nµo ®Ò ®ång thuËn: th«ng qua quyÕt ®Þnh theo nguyªn t¾c tÊt c¶ cao vai trß cña ASEAN ë khu vùc ch©u ¸ - Th¸i B×nh c¸c thµnh viªn nhÊt trÝ chø kh«ng theo nguyªn t¾c ®a sè. D−¬ng. Trong t−¬ng lai gÇn, vai trß vµ ¶nh h−ëng ®èi víi §ã lµ thö th¸ch thùc tÕ ®ßi hái mét lËp tr−êng thèng nhÊt khu vùc nµy vÉn sÏ rÊt h¹n chÕ... VÞ trÝ cña ASEAN cã thÓ cña tÊt c¶ c¸c n−íc thµnh viªn ®èi víi vÊn ®Ò bªn trong kh¸i qu¸t b»ng mét c©u nh− sau: ®ã chÝnh lµ mét tËp ®oµn còng nh− bªn ngoµi HiÖp héi. Bëi còng ®· x¶y ra sù bÊt lîi Ých khu vùc d−íi bãng ®en cña mÊy n−íc ®ang c¹nh ®ång lËp tr−êng, nh− viÖc Malaixia tõ chèi tham dù Héi tranh lÉn nhau, giµnh giËt cña nhau, vµ ®ång thêi, tr«ng nghÞ cÊp cao APEC I t¹i Seattle (1993) còng nh− viÖc n−íc dùa vµo nhau... ASEAN ®ang tËn dông mét c¸ch khÐo lÐo nµy kh«ng t¸n thµnh thùc hiÖn lÞch tr×nh tù do th−¬ng mèi quan hÖ ®Æc thï ë khu vùc ch©u ¸ - Th¸i B×nh D−¬ng m¹i chung cña Héi nghÞ cÊp cao APEC II t¹i Bogor. NÕu ®Ó n©ng cao vai trß cña m×nh ë khu vùc nµy"1. Kh«ng ph¶i nh− trong t−¬ng lai, ASEAN kh«ng cã mét lËp tr−êng kh«ng cã nhiÒu ®iÒu cÇn bµn l¹i, nh− thÕ vµ lùc trong thèng nhÊt trong c¸c vÊn ®Ò, nhÊt lµ c¸c vÊn ®Ò bªn ngoµi nh÷ng bèi c¶nh quan hÖ quèc tÕ nhÊt ®Þnh, nh−ng dï sao HiÖp héi, sÏ dÉn tíi nh÷ng bÊt hoµ chia rÏ néi bé cïng sù ®ã còng lµ mét l−u ý ®Ó ASEAN ph¶i v−¬n tíi thµnh mét gi¶m sót vai trß vµ ¶nh h−ëng trªn tr−êng quèc tÕ. lùc l−îng thËt sù cña khu vùc. Ba lµ, vÒ kinh tÕ, tuy nhiÒu quèc gia thµnh viªn ®· ®¹t Mét thùc tÕ kh¸c n÷a lµ: tuy môc tiªu lµ hîp t¸c ph¸t ®−îc nh÷ng t¨ng tr−ëng liªn tôc trong nhiÒu n¨m, nh−ng triÓn khu vùc, nh−ng viÖc bu«n b¸n néi bé cña ASEAN vÉn ASEAN chØ chiÕm mét tû lÖ nhá trong nÒn kinh tÕ ch©u ¸ - cßn chiÕm mét tû lÖ nhá bÐ. §· tr¶i qua 30 n¨m tån t¹i, Th¸i B×nh D−¬ng. Theo sè liÖu n¨m 1996, GNP cña nh−ng tû lÖ Êy míi chØ chiÕm 19,5% n¨m 1995 (trong ®ã ASEAN chØ chiÕm 1/28 cña toµn khu vùc (500 tû so víi riªng Xingapo l¹i chiÕm tíi 50% bu«n b¸n néi bé cña c¸c 14.000 tû USD), hoÆc vÒ d©n sè ASEAN còng chØ chiÕm 1/6 n−íc ASEAN). Trong khi ®ã, nÕu so s¸nh th× tû lÖ bu«n b¸n cña khu vùc (350 triÖu ng−êi). Bªn c¹nh ®ã, c¸c n−íc néi bé cña NAFTA lµ 39% vµ EC - 60%. Nh− thÕ, c¸c n−íc ASEAN vÉn phô thuéc nÆng nÒ vµo thÞ tr−êng, vèn vµ ASEAN bu«n b¸n víi bªn ngoµi nhiÒu h¬n lµ bu«n b¸n víi c«ng nghÖ tiªn tiÕn cña Mü, NhËt vµ NICs ch©u ¸. Tõ ___________ khÝa c¹nh ®ã, t¸c gi¶ Trung Quèc §−êng VÜnh Th¾ng 1. §−êng VÜnh Th¾ng: "Quan hÖ tam gi¸c Trung - Mü - trong bµi viÕt trªn t¹p chÝ ChiÕn l−îc vµ qu¶n lý sè th¸ng NhËt vµ viÖc lùa chän t− thÕ cña Trung Quèc" trong Th«ng tÊn 1 vµ 2-1997 cã nhËn ®Þnh vÒ ASEAN nh− sau: "NÕu coi x· ViÖt Nam: Tin tham kh¶o chñ nhËt. 307 308
  20. nhau vµ sù bæ sung lÉn nhau gi÷a c¸c nÒn kinh tÕ c¸c n−íc ch©u ¢u, qua nhiÒu giai ®o¹n, còng ®· chÊp nhËn c¸c thµnh viªn ASEAN cßn rÊt h¹n chÕ. ViÖc thµnh lËp AFTA n−íc cã tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ thÊp h¬n. HoÆc ch−a cã t¸c ®éng lµm t¨ng th−¬ng m¹i néi bé ASEAN v× NAFTA ë B¾c Mü ngay tõ khi ra ®êi ®· cã sù chªnh lÖch míi chØ gi¶m thuÕ ®èi víi 15 nhãm s¶n phÈm trong bu«n vÒ tr×nh ®é ph¸t triÓn gi÷a Mü, Cana®a vµ Mªhic«. b¸n víi mét tiÕn tr×nh thêi gian thùc hiÖn kh¸c nhau. Nh− thÕ, cïng víi viÖc më réng thµnh viªn, bªn c¹nh ViÖc më réng thµnh ASEAN - 10 cßn lµm xuÊt hiÖn nh÷ng th¾ng lîi ®¹t ®−îc vµ ¶nh h−ëng to lín, nhiÒu mét t×nh h×nh mµ b¸o chÝ c¸c n−íc ®· ®Ò cËp lµ: mét th¸ch thøc ®Æt ra tr−íc ASEAN. C¸c lêi gi¶i cßn ë phÝa ASEAN - 6 n−íc nhµ giµu vµ mét ASEAN - 4 n−íc ViÖt tr−íc vµ cã nh÷ng ®iÒu ®ßi hái ph¶i cã thêi gian. §iÒu cã ý Nam, Campuchia, Lµo, Mianma nhµ nghÌo. GNP theo nghÜa quyÕt ®Þnh ®Ó v−ît qua c¸c th¸ch thøc, trë ng¹i, ®i ®Çu ng−êi cao nhÊt lµ Xingapo ®¹t 27.000 USD/n¨m, tíi mét §«ng Nam ¸ thèng nhÊt, æn ®Þnh vµ phån vinh thÊp nhÊt trong nhãm lµ ViÖt Nam vµ Campuchia - ph¸t triÓn lµ ASEAN ph¶i lµ mét khèi ®oµn kÕt, ®ång t©m kho¶ng 270 USD/n¨m. Sù kh¸c biÖt vÒ søc m¹nh kinh tÕ theo ph−¬ng ch©m "§oµn kÕt lµ thµnh c«ng, chia rÏ lµ thÊt cã thÓ dÉn ®Õn hai kiÓu quan hÖ trong ASEAN - quan hÖ b¹i" nh− x· luËn Thêi b¸o Th¸i Lan ®· nªu. gi÷a c¸c n−íc thµnh viªn giµu vµ quan hÖ gi÷a c¸c n−íc 1997 thµnh viªn nghÌo. NÕu x¶y ra hai kiÓu quan hÖ ®ã th× kh«ng chØ lµm phai nh¹t h×nh ¶nh mét "ASEAN thµnh c«ng vµ n¨ng ®éng vÒ kinh tÕ", mµ cßn ¶nh h−ëng ®Õn sù liªn kÕt vµ hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña ASEAN. HiÖp héi sÏ ph¶i mÊt mét thêi gian ®Ó tÊt c¶ c¸c n−íc thµnh viªn cã thÓ ho¹t ®éng theo mét tÇn sè. Nh−ng còng cã nhiÒu ý kiÕn cho r»ng: t×nh h×nh cßn tåi tÖ h¬n n÷a nÕu §«ng Nam ¸ bÞ chia thµnh mét bªn lµ ASEAN phån vinh, thÞnh v−îng vµ mét bªn lµ ba n−íc Campuchia, Lµo, Mianma ®øng ngoµi ASEAN kÐm ph¸t triÓn. §−a ba n−íc nµy vµo ASEAN sÏ gãp phÇn lµm thu hÑp kho¶ng c¸ch kinh tÕ gi÷a c¸c n−íc thµnh viªn víi Campuchia, Lµo, Mianma. V¶ l¹i, nh×n ra thÕ giíi, nh− Liªn minh 309 310

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản