I. NH NG QUY Đ NH CHUNGỮ Ị
1. H th ng tài kho n k toán này áp d ng đ i v i các T ch c tín d ngệ ố ả ế ụ ố ớ ổ ứ ụ
đ c thành l p và ho t đ ng theo Lu t các T ch c tín d ng.ượ ậ ạ ộ ậ ổ ứ ụ
2. Các T ch c tín d ng ổ ứ ụ ch đ c m và s d ng các tài kho nỉ ượ ở ử ụ ả quy đ nhị
trong H th ng tài kho n k toán ệ ố ả ế khi đã có c ch nghi p v và theo đúng n i dungơ ế ệ ụ ộ
đ c c p gi y phép ho t đ ng.ượ ấ ấ ạ ộ
3. H th ng tài kho n k toán các T ch c tín d ng g m các tài kho n trongệ ố ả ế ổ ứ ụ ồ ả
b ng cân đ i k toán và các tài kho n ngoài b ng cân đ i k toán, đ c b trí thành 9ả ố ế ả ả ố ế ượ ố
lo i:ạ
- Các tài kho n trong b ng cân đ i k toán g m 8 lo i (t lo i 1 đ n lo i 8).ả ả ố ế ồ ạ ừ ạ ế ạ
- Các tài kho n ngoài b ng cân đ i k toán có 1 lo i (lo i 9). ả ả ố ế ạ ạ
- Các tài kho n trong b ng cân đ i k toán và các tài kho n ngoài b ng cân đ iả ả ố ế ả ả ố
k toán (t đây g i t t là tài kho n trong b ng và tài kho n ngoài b ng) đ c b tríế ừ ọ ắ ả ả ả ả ượ ố
theo h th ng s th p phân nhi u c p, t tài kho n c p I đ n tài kho n c p III, kýệ ố ố ậ ề ấ ừ ả ấ ế ả ấ
hi u t 2 đ n 4 ch s .ệ ừ ế ữ ố
- Tài kho n c p I ký hi u b ng 2 ch s t 10 đ n 99. M i lo i tài kho nả ấ ệ ằ ữ ố ừ ế ỗ ạ ả
đ c b trí t i đa 10 tài kho n c p I.ượ ố ố ả ấ
- Tài kho n c p II ký hi u b ng 3 ch s , hai s đ u (t trái sang ph i) là sả ấ ệ ằ ữ ố ố ầ ừ ả ố
hi u tài kho n c p I, s th 3 là s th t tài kho n c p II trong tài kho n c p I, kýệ ả ấ ố ứ ố ứ ự ả ấ ả ấ
hi u t 1 đ n 9.ệ ừ ế
- Tài kho n c p III ký hi u b ng 4 ch s , ba s đ u (t trái sang ph i) là sả ấ ệ ằ ữ ố ố ầ ừ ả ố
hi u tài kho n c p II, s th 4 là s th t tài kho n c p III trong tài kho n c p II, kýệ ả ấ ố ứ ố ứ ự ả ấ ả ấ
hi u t 1 đ n 9.ệ ừ ế
Các tài kho n c p I, II, III là nh ng tài kho n t ng h p do Th ng đ c Ngânả ấ ữ ả ổ ợ ố ố
hàng Nhà n c quy đ nh, dùng làm c s đ h ch toán k toán t i các T ch c tínướ ị ơ ở ể ạ ế ạ ổ ứ
d ng.ụ
3.1- V m và s d ng tài kho n c p III:ề ở ử ụ ả ấ
3.1.1- Đ i v i T ch c tín d ng có kh năng ng d ng công ngh tin h c đố ớ ổ ứ ụ ả ứ ụ ệ ọ ể
h ch toán, qu n lý và theo dõi đ c các ch tiêu tài kho n c p III, đ m b o tính chínhạ ả ượ ỉ ả ấ ả ả
xác, k p th i và đ y đ , trên c s đó, l p đ c các lo i báo cáo theo đúng quy đ nhị ờ ầ ủ ơ ở ậ ượ ạ ị
hi n hành c a Ngân hàng Nhà n c, thì không b t bu c ph i m và s d ng các tàiệ ủ ướ ắ ộ ả ở ử ụ
kho n c p III quy đ nh trong H th ng tài kho n k toán này mà có th s d ng tr cả ấ ị ệ ố ả ế ể ử ụ ự
ti p các tài kho n c p II do Th ng đ c Ngân hàng Nhà n c quy đ nh đ h ch toán;ế ả ấ ố ố ướ ị ể ạ
ho c m các tài kho n c p III, IV, V...theo đ c thù và yêu c u qu n lý c a t ch cặ ở ả ấ ặ ầ ả ủ ổ ứ
mình. Đ th c hi n theo quy đ nh này, T ch c tín d ng c n ph i:ể ự ệ ị ổ ứ ụ ầ ả
- Có quy trình nghi p v c th và ph n m m nghi p v đáp ng tiêu chu nệ ụ ụ ể ầ ề ệ ụ ứ ẩ
k thu t theo quy đ nh hi n hành đ :ỹ ậ ị ệ ể
+ X lý h ch toán các nghi p v phát sinh theo đúng quy đ nh c a chu n m cử ạ ệ ụ ị ủ ẩ ự
và ch đ k toán; ế ộ ế
+ T ng h p, l p và g i các lo i báo cáo do Nhà n c và Ngân hàng Nhà n cổ ợ ậ ử ạ ướ ướ
quy đ nh .ị
- Đ c Ngân hàng Nhà n c có văn b n ch p thu n tr c khi tri n khai th cượ ướ ả ấ ậ ướ ể ự
hi n.ệ
V K toán – Tài chính Ngân hàng Nhà n c là đ u m i ch u trách nhi m ph iụ ế ướ ầ ố ị ệ ố
h p v i C c Công ngh Tin h c Ngân hàng, V Chính sách ti n t , Thanh tra Ngânợ ớ ụ ệ ọ ụ ề ệ
hàng và các V , C c Ngân hàng Nhà n c có liên quan đ xem xét, trình Th ng đ cụ ụ ướ ể ố ố
Ngân hàng Nhà n c ch p thu n cho T ch c tín d ng có đ đi u ki n đ c m vàướ ấ ậ ổ ứ ụ ủ ề ệ ượ ở
s d ng tài kho n c p III theo quy đ nh t i đi m 3.1.1 trên đây.ử ụ ả ấ ị ạ ể
3.1.2- Đ i v i T ch c tín d ng ch a th ng d ng công ngh tin h c đ h chố ớ ổ ứ ụ ư ể ứ ụ ệ ọ ể ạ
toán, qu n lý, theo dõi các ch tiêu tài kho n c p III thì b t bu c ph i m và s d ngả ỉ ả ấ ắ ộ ả ở ử ụ
các tài kho n c p III do Th ng đ c Ngân hàng Nhà n c quy đ nh. ả ấ ố ố ướ ị
3.2- Các tài kho n c p IV, V... là nh ng tài kho n t ng h p do T ng giám đ c,ả ấ ữ ả ổ ợ ổ ố
Giám đ c các T ch c tín d ng quy đ nh đ đáp ng yêu c u c th v h ch toán cácố ổ ứ ụ ị ể ứ ầ ụ ể ề ạ
nghi p v phát sinh c a t ng T ch c tín d ng. Vi c b sung các tài kho n c p IIIệ ụ ủ ừ ổ ứ ụ ệ ổ ả ấ
(đ i v i các T ch c tín d ng đ c phép theo quy đ nh t i đi m 3.1.1), IV, V... ph iố ớ ổ ứ ụ ượ ị ạ ể ả
phù h p v i tính ch t, n i dung c a các tài kho n c p I, II, III do Th ng đ c Ngânợ ớ ấ ộ ủ ả ấ ố ố
hàng Nhà n c đã quy đ nh.ướ ị
3.3- Tr c khi áp d ng, các T ch c tín d ng (tr các Qu tín d ng nhân dânướ ụ ổ ứ ụ ừ ỹ ụ
c s ) ph i g i H th ng tài kho n k toán c a t ch c mình v Ngân hàng Nhà n cơ ở ả ử ệ ố ả ế ủ ổ ứ ề ướ
Vi t Nam (V K toán – Tài chính ) đ báo cáo.ệ ụ ế ể
4. Ký hi u ti n t : ệ ề ệ Đ phân bi t đ ng Vi t Nam, ngo i t và gi a các lo iể ệ ồ ệ ạ ệ ữ ạ
ngo i t khác nhau, T ch c tín d ng s d ng ký hi u ti n t : (i) b ng s (ký hi u tạ ệ ổ ứ ụ ử ụ ệ ề ệ ằ ố ệ ừ
00 đ n 99) đ ghi vào bên ph i ti p theo s hi u tài kho n t ng h p; ho c (ii) b ngế ể ả ế ố ệ ả ổ ợ ặ ằ
ch (nh : VND, USD...) . Ký hi u ti n t c th quy đ nh trong Ph l c kèm theo Hữ ư ệ ề ệ ụ ể ị ụ ụ ệ
th ng tài kho n k toán này.ố ả ế
5. Đ nh kho n ký hi u tài kho n chi ti t:ị ả ệ ả ế Tài kho n chi ti t (ti u kho n)ả ế ể ả
dùng đ theo dõi ph n nh chi ti t các đ i t ng h ch toán c a tài kho n t ng h p.ể ả ả ế ố ượ ạ ủ ả ổ ợ
Vi c m tài kho n chi ti t đ c th c hi n theo quy đ nh t i ph n n i dung h ch toánệ ở ả ế ượ ự ệ ị ạ ầ ộ ạ
các tài kho n.ả
Cách ghi s hi u tài kho n chi ti t : ố ệ ả ế
S hi u tài kho n chi ti t g m có 2 ph n : ố ệ ả ế ồ ầ
- Ph n th nh t: S hi u tài kho n t ng h p và ký hi u ti n t . ầ ứ ấ ố ệ ả ổ ợ ệ ề ệ
- Ph n th hai: S th t ti u kho n trong tài kho n t ng h p. ầ ứ ố ứ ự ể ả ả ổ ợ
N u m t tài kho n t ng h p có d i 10 ti u kho n, s th t ti u kho n đ cế ộ ả ổ ợ ướ ể ả ố ứ ự ể ả ượ
ký hi u b ng m t ch s t 1 đ n 9.ệ ằ ộ ữ ố ừ ế
N u m t tài kho n t ng h p có d i 100 ti u kho n, s th t ti u kho nế ộ ả ổ ợ ướ ể ả ố ứ ự ể ả
đ c ký hi u b ng hai ch s t 01 đ n 99.ượ ệ ằ ữ ố ừ ế
N u m t tài kho n t ng h p có d i 1000 ti u kho n, s th t ti u kho nế ộ ả ổ ợ ướ ể ả ố ứ ự ể ả
đ c ký hi u b ng ba ch s t 001 đ n 999...ượ ệ ằ ữ ố ừ ế
S l ng ch s c a các ti u kho n trong cùng m t tài kho n t ng h p b tố ượ ữ ố ủ ể ả ộ ả ổ ợ ắ
bu c ph i ghi th ng nh t theo quy đ nh trên (m t, hai, ba ch s ...) nh ng không b tộ ả ố ấ ị ộ ữ ố ư ắ
bu c ph i ghi th ng nh t s l ng ch s c a các ti u kho n gi a các tài kho n t ngộ ả ố ấ ố ượ ữ ố ủ ể ả ữ ả ổ
h p khác nhau.ợ
S th t ti u kho n đ c ghi vào bên ph i c a s hi u tài kho n t ng h p vàố ứ ự ể ả ượ ả ủ ố ệ ả ổ ợ
ký hi u ti n t . Gi a s hi u tài kho n t ng h p, ký hi u ti n t và s th t ti uệ ề ệ ữ ố ệ ả ổ ợ ệ ề ệ ố ứ ự ể
kho n, ghi thêm d u ch m (.) đ phân bi t.ả ấ ấ ể ệ
Ví dụ: Tài kho n 4221.37.18ả
4221 là s hi u c a tài kho n t ng h p - Ti n g i không kỳ h n c a kháchố ệ ủ ả ổ ợ ề ử ạ ủ
hàng trong n c b ng ngo i t .ướ ằ ạ ệ
37 là ký hi u ngo i t (đ ng USD).ệ ạ ệ ồ
18 là s th t ti u kho n c a đ n v , cá nhân g i ti n. ố ứ ự ể ả ủ ơ ị ử ề
S th t ti u kho n c a đ n v m tài kho n đã ng ng giao d ch và t t toánố ứ ự ể ả ủ ơ ị ở ả ừ ị ấ
tài kho n ít nh t sau m t năm m i đ c s d ng l i đ m cho đ n v khác.ả ấ ộ ớ ượ ử ụ ạ ể ở ơ ị
6. Ph ng pháp h ch toán trên các tài kho n: ươ ạ ả
6.1- Vi c h ch toán trên các tài kho n trong b ng đ c ti n hành theo ph ngệ ạ ả ả ượ ế ươ
pháp ghi s kép (N - Có). Các tài kho n trong b ng chia làm ba lo i:ổ ợ ả ả ạ
- Lo i tài kho n thu c tài s n Cóạ ả ộ ả : luôn luôn có s d N .ố ư ợ
- Lo i tài kho n thu c tài s n Nạ ả ộ ả ợ : luôn luôn có s d Có.ố ư
- Lo i tài kho n thu c tài s n N - Có: lúc có s d Có, lúc có s d N ạ ả ộ ả ợ ố ư ố ư ợ
ho c có c hai s d .ặ ả ố ư
Khi l p b ng cân đ i tài kho n tháng và năm, các T ch c tín d ng ph i ph nậ ả ố ả ổ ứ ụ ả ả
nh đ y đ và đúng tính ch t s d c a các lo i tài kho n nói trên (đ i v i tài kho nả ầ ủ ấ ố ư ủ ạ ả ố ớ ả
thu c tài s n Có và tài kho n thu c tài s n N ) và không đ c bù tr gi a hai s dộ ả ả ộ ả ợ ượ ừ ữ ố ư
N - Có (đ i v i tài kho n thu c tài s n N - Có).ợ ố ớ ả ộ ả ợ
6.2- Vi c h ch toán trên các tài kho n ngoài b ng đ c ti n hành theo ph ngệ ạ ả ả ượ ế ươ
pháp ghi s đ n (Nh p - Xu t - Còn l i).ổ ơ ậ ấ ạ
7. Khái ni m "trong n c" và "n c ngoài" quy đ nh trong h th ng tài kho nệ ướ ướ ị ệ ố ả
k toán này đ c hi u theo khái ni m "ng i c trú" và "ng i không c trú" quyế ượ ể ệ ườ ư ườ ư
đ nh t i Ngh đ nh s 63/1998/NĐ-CP ngày 17-8-1998 c a Chính ph "v qu n lýị ạ ị ị ố ủ ủ ề ả
Ngo i h i" và áp d ng th ng nh t nh sau:ạ ố ụ ố ấ ư
- "T ch c tín d ng trong n c"ổ ứ ụ ướ là các T ch c tín d ng thu c ổ ứ ụ ộ Ng i cườ ư
trú bao g m:ồ
+T ch c tín d ng Vi t nam ho t đ ng trong n c;ổ ứ ụ ệ ạ ộ ướ
+T ch c tín d ng liên doanh, T ch c tín d ng phi Ngân hàng 100% v n n cổ ứ ụ ổ ứ ụ ố ướ
ngoài, chi nhánh Ngân hàng n c ngoài ho t đ ng kinh doanh trên lãnh th Vi t namướ ạ ộ ổ ệ
v i th i gian t 12 tháng tr lên; ớ ờ ừ ở
- "T ch c tín d ng/ Ngân hàng n c ngoài"ổ ứ ụ ướ là các T ch c tín d ng thu cổ ứ ụ ộ
Ng i không c trú ườ ư bao g m:ồ
+ T ch c tín d ng n c ngoài ho t đ ng ngoài lãnh th Vi t nam;ổ ứ ụ ướ ạ ộ ổ ệ
+ T ch c tín d ng Vi t nam ho t đ ng ngoài lãnh th Vi t nam v i ổ ứ ụ ệ ạ ộ ổ ệ ớ
th i gian t 12 tháng tr lên.ờ ừ ở
8. Vi c h ch toán trên các tài kho n ngo i t quy đ nh trong H th ng tàiệ ạ ả ạ ệ ị ệ ố
kho n k toán này ph i th c hi n theo nguyên t c sau:ả ế ả ự ệ ắ
8.1- Th c hi n h ch toán đ i ng và cân đ i gi a các tài kho n ngo i t vàự ệ ạ ố ứ ố ữ ả ạ ệ
t ng lo i ngo i t .ừ ạ ạ ệ
8.2- Đ i v i các nghi p v mua, bán ngo i t , h ch toán đ ng th i các bút toánố ớ ệ ụ ạ ệ ạ ồ ờ
đ i ng b ng ngo i t và bút toán đ i ng b ng đ ng Vi t Nam.ố ứ ằ ạ ệ ố ứ ằ ồ ệ
8.3- Đ i v i các kho n thu, tr lãi b ng ngo i t đ c th c hi n thông quaố ớ ả ả ằ ạ ệ ượ ự ệ
nghi p v mua bán ngo i t đ chuy n đ i ra đ ng Vi t Nam theo t giá th i đi mệ ụ ạ ệ ể ể ổ ồ ệ ỷ ờ ể
phát sinh đ h ch toán vào thu nh p, chi phí.ể ạ ậ
8.4- Giá tr ngo i t quy ra đ ng Vi t Nam đ h ch toán các nghi p v mua,ị ạ ệ ồ ệ ể ạ ệ ụ
bán ngo i t trên các tài kho n có g c ngo i t đ c tính theo t giá mua, bán th c tạ ệ ả ố ạ ệ ượ ỷ ự ế
t i th i đi m phát sinh nghi p v . Đ i v i các nghi p v ngo i t khác, h ch toánạ ờ ể ệ ụ ố ớ ệ ụ ạ ệ ạ
th ng nh t theo t giá h i đoái do Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam công b t i th iố ấ ỷ ố ướ ệ ố ạ ờ
đi m phát sinh nghi p v . ể ệ ụ
8.5- Trên s k toán chi ti t các tài kho n ngo i t , ghi c ngo i t và đ ngổ ế ế ả ạ ệ ả ạ ệ ồ
Vi t Nam. ệ
8.6- Ph n k toán t ng h p các tài kho n ngo i t ch ph n nh b ng đ ngầ ế ổ ợ ả ạ ệ ỉ ả ả ằ ồ
Vi t Nam. ệ
8.7- Cu i tháng, ti n hành quy đ i (đ l p báo cáo) s d t t c các tài kho nố ế ổ ể ậ ố ư ấ ả ả
thu c kho n m c ti n t có g c ngo i t theo t giá h i đoái gi a đ ng Vi t Nam v iộ ả ụ ề ệ ố ạ ệ ỷ ố ữ ồ ệ ớ
đ ng đôla M do Ngân hàng Nhà n c (NHNN) công b vào ngày cu i tháng, tr cácồ ỹ ướ ố ố ừ
kho n m c phi ti n t (TSCĐ, v t li u, góp v n đ u t , mua c ph n b ng ngo iả ụ ề ệ ậ ệ ố ầ ư ổ ầ ằ ạ
t ...) v n theo t giá h i đoái t i ngày giao d ch (các tài kho n này không đ c đánhệ ẫ ỷ ố ạ ị ả ượ
giá l i). S chênh l ch tăng, gi m s d cu i tháng (quy ra đ ng Vi t Nam) c a các tàiạ ố ệ ả ố ư ố ồ ệ ủ
kho n có g c ngo i t đ c h ch toán b sung vào doanh s trong tháng c a các tàiả ố ạ ệ ượ ạ ổ ố ủ
kho n ngo i t và chuy n vào tài kho n 631 "Chênh l ch t giá h i đoái". ả ạ ệ ể ả ệ ỷ ố
8.8- Đ i v i các T ch c tín d ng có nhi u nghi p v ngo i t , đ đ n gi nố ớ ổ ứ ụ ề ệ ụ ạ ệ ể ơ ả
công vi c h ch toán hàng ngày, có th t ch c vi c h ch toán chi ti t và h ch toánệ ạ ể ổ ứ ệ ạ ế ạ
t ng h p các tài kho n ngo i t theo nguyên t , nh ng đ n cu i tháng, ph i quy đ iổ ợ ả ạ ệ ệ ư ế ố ả ổ
s d , doanh s ho t đ ng trong tháng c a các tài kho n ngo i t ra đ ng Vi t Namố ư ố ạ ộ ủ ả ạ ệ ồ ệ
(theo t giá h i đoái gi a đ ng Vi t Nam v i đ ng đôla M do NHNN công b vàoỷ ố ữ ồ ệ ớ ồ ỹ ố
ngày cu i thángố) đ t ng h p và ph n nh đ y đ ho t đ ng trên b ng cân đ i tàiể ổ ợ ả ả ầ ủ ạ ộ ả ố
kho n hàng tháng b ng đ ng Vi t Nam.ả ằ ồ ệ
8.9- Đ i v i lo i ngo i t không có t giá h i đoái v i đ ng Vi t Nam thì ph iố ớ ạ ạ ệ ỷ ố ớ ồ ệ ả
quy đ i thông qua m t lo i ngo i t có t giá h i đoái v i đ ng Vi t Nam.ổ ộ ạ ạ ệ ỷ ố ớ ồ ệ
8.10- Đ i v i TCTD có nhi u giao d ch vàng và có kh năng ng d ng côngố ớ ề ị ả ứ ụ
ngh tin h c có th h ch toán chi ti t theo dõi vàng b ng hi n v t (theo đ n v là “ch ”ệ ọ ể ạ ế ằ ệ ậ ơ ị ỉ
vàng 99,99%) và giá tr . Khi h ch toán t ng h p ph i quy đ i giá tr hi n v t sangị ạ ổ ợ ả ổ ị ệ ậ
đ ng Vi t Nam (đánh giá l i giá tr vàng) theo giá vàng th c t mua vào t i th i đi mồ ệ ạ ị ự ế ạ ờ ể
l p báo cáo. Và đ i v i nghi p v mua bán vàng có th s d ng thông qua hai tàiậ ố ớ ệ ụ ể ử ụ
kho n 4711 và 4712 đ h ch toán t ng t nh h ch toán mua bán ngo i t (coi vàngả ể ạ ươ ự ư ạ ạ ệ
nh m t lo i ngo i t ).ư ộ ạ ạ ệ