intTypePromotion=1
ADSENSE

NHỮNG ƯU TIÊN CỦA CHÍNH PHỦ ĐỐI VỚI DỊCH BỆNH TOÀN CẦU - NGUYỄN XUÂN HIẾU – 9

Chia sẻ: Muay Thai | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:32

54
lượt xem
2
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Ngoài ra, ở các vùng cụ thể bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi AIDS còn có khả năng hỗ trợ việc kết hợp các nỗ lực xoá đói giảm nghèo trọng điểm với việc giảm thiểu tác động của AIDS. Tuy nhiên các chính phủ và các nhà tài trợ cần phải thận trọng đảm bảo sao cho sự giúp đỡ như vậy không loại trừ các nỗ lực của hộ gia đình và cộng đồng để đương đầu với AIDS, hoặc tồi tệ hơn nữa, làm tốn thời gian, công sức và tiêu hao tiền của từ các...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: NHỮNG ƯU TIÊN CỦA CHÍNH PHỦ ĐỐI VỚI DỊCH BỆNH TOÀN CẦU - NGUYỄN XUÂN HIẾU – 9

  1. chöët nhùçm nêng cao nguöìn vöën con ngûúâi vaâ giaãm thiïíu ngheâo àoái. Ngoaâi ra, úã caác vuâng cuå thïí bõ aãnh hûúãng nùång nïì nhêët búãi AIDS coân coá khaã nùng höî trúå viïåc kïët húåp caác nöî lûåc xoaá àoái giaãm ngheâo troång àiïím vúái viïåc giaãm thiïíu taác àöång cuãa AIDS. Tuy nhiïn caác chñnh phuã vaâ caác nhaâ taâi trúå cêìn phaãi thêån troång àaãm baão sao cho sûå giuáp àúä nhû vêåy khöng loaåi trûâ caác nöî lûåc cuãa höå gia àònh vaâ cöång àöìng àïí àûúng àêìu vúái AIDS, hoùåc töìi tïå hún nûäa, laâm töën thúâi gian, cöng sûác vaâ tiïu hao tiïìn cuãa tûâ caác biïån phaáp phoâng ngûâa hûúáng vaâo nhûäng ngûúâi coá haânh vi nguy cú cao. Chiïën lûúåc quan troång thûá hai cho caác nhaâ taâi trúå quöëc tïë laâ taâi trúå cho nhûäng haâng hoaá cöng cöång quöëc tïë then chöët maâ caác nûúác ngheâo khöng coá khaã nùng höî trúå möåt caách têåp thïí. Hai loaåi haâng hoaá cöng cöång nöíi bêåt laâ: kiïën thûác vïì chi phñ vaâ taác àöång cuãa caác biïån phaáp can thiïåp àöëi vúái tyã lïå nhiïîm múái HIV múái trong nhûäng möi trûúâng khaác nhau; vaâ phaát triïín caác loaåi vacxin vaâ caác cöng nghïå y hoåc phoâng ngûâa giaá thêëp vaâ mang laåi hiïåu quaã trong caác àiïìu kiïån phöí biïën cuãa caác nûúác àang phaát triïín. ***** Nhaâ thú vaâ triïët gia George Santayana coá noái: “Nhûäng ai maâ khöng thïí nhúá àûúåc quaá khûá thò söë mïånh bùæt buöåc hoå phaãi lùåp laåi quaá khûá àoá”. Lúâi noái thöng thaái naây khöng úã àêu laåi toã ra àuáng hún so vúái trûúâng húåp dõch AIDS. Lêìn lûúåt caác nûúác àaáp ûáng laåi bùçng chûáng nhiïîm bïånh àêìu tiïn bùçng caách noái rùçng “Chuáng ta thò khaác, AIDS khöng thïí têën cöng chuáng ta”. Vaâ thûåc tïë àaä chûáng minh thaái àöå nhû vêåy laâ sai. Khi maâ caác nûúác phaát hiïån ra rùçng quaã thûåc hoå àang coá möåt cùn bïånh chïët ngûúâi lêy truyïìn qua àûúâng tònh duåc möåt caách nhanh choáng trong söë hoå, thò lêìn lûúåt caác nûúác àïìu àaáp ûáng laåi bùçng caách thanh loåc laåi viïåc cung cêëp maáu hoùåc tiïën haânh caác chiïën dõch nêng cao yá thûác chung cuãa cöng chuáng, trong khi traánh àûúåc hoùåc àêìu tû khöng àuã nguöìn lûåc cho caác nöî lûåc khuyïën khñch haânh vi an toaân hún trong söë nhûäng ngûúâi coá nhiïìu khaã nùng nhiïîm vaâ laâm lêy lan viruát nhêët. Thïë nhûng lõch sûã múái àêy cuäng cung cêëp nhûäng vñ duå thaânh cöng quyá giaá. Kinh nghiïåm cho thêëy viïåc taåo àiïìu kiïån cho nhûäng ngûúâi coá haânh vi nguy cú cao nhêët àïí hoå tûå baão vïå baãn thên vaâ nhûäng ngûúâi khaác coá thïí hïët sûác coá hiïåu quaã. Caác nhaâ lêåp saách quöëc gia giúâ àêy phaãi àöëi mùåt vúái thaách thûác aáp duång chiïën lûúåc naây trong böëi caãnh vùn hoaá chñnh trõ cuãa riïng nûúác mònh. Ghi chuá: 1.Khi loaåi trûâ Trung Quöëc vaâ ÊËn Àöå, chi tiïu y tïë trung bònh taåi caác nûúác coá thu nhêåp thêëp thêåm chñ coân thêëp hún nûäa - 11 àö la àêìu ngûúâi möîi nùm (söë liïåu nùm 1994 cuãa Ngên haâng Thïë giúái). 257
  2. PHUÅ LUÅC A MÖÅT SÖË ÀAÁNH GIAÁ VÏÌ CAÁC CAN THIÏÅP PHOÂNG NGÛÂA LÊY TRUYÏÌN HIV ÚÃ CAÁC NÛÚÁC ÀANG PHAÁT TRIÏÍN 258
  3. Phuå luåc A: Möåt söë àaánh giaá vïì caác can thiïåp phoâng ngûâa lêy truyïìn HIV úã caác nûúác àang phaát triïín Taác giaã (nùm) Nûúác Can thiïåp Thiïët kïë Kñch thûúác Àõa àiïím Thúâi gian Kïët quaã(b) nghiïn cûáu (a) mêîu quan saát Can thiïåp: Thuác àêíy sûã duång bao cao su vaâ tònh duåc an toaân Brave vaâ caác taác giaã khaác ÊËn Àöå Phên phöëi bao QE 541 gaái maåi Thaânh thõ 24 thaáng Trong söë nhoám can thiïåp, tùng tyã lïå "luön luön" sûã cao su vaâ thûã vaâ dêm vaâ 37 baâ duång bao cao su tûâ 3% lïn 28% (p
  4. têët caã àûúåc giaáo tûâ möåt mêîu tiïu möåt liïåu trònh cêëp têåp). Cho àïën nay, khöng thêëy duåc y tïë, cêëp bao biïíu gaái maåi coá sûå khaác biïåt àaáng kïí vïì söë trung bònh lêìn àïën cao su vaâ chûäa trõ dêm vaâ phên khaám hay tyã lïå mùæc bïånh LQÀTD. bïånh LQÀTD nhoám ngêîu miïîn phñ. nhiïn). Jackson vaâ caác taác giaã khaác Kï-nia Xeát nghiïåm saâng PC 556 nhên viïn Thaânh thõ 12 thaáng Giaãm tyã lïå quan hïå tònh duåc ngoaâi giaá thuá tûâ 49% (1997) loåc vaâ chûäa bïånh nam HIV-êm xuöëng 36% (p
  5. ra söëng trïn 1000 phuå nûä cho nhoámHIVdûúng tñnh vaâ 316/1000 cho nhoámHIVêmtñnh (p
  6. PHUÅ LUÅC B MÖÅT SÖË NGHIÏN CÛÁU VÏÌ HIÏÅU QUAÃ VAÂ CHI PHÑ CUÃA CAÁC CAN THIÏÅP PHOÂNG CHÖËNG ÚÃ CAÁC NÛÚÁC ÀANG PHAÁT TRIÏÍN Baãng dûúái àêy toám tùæt caác nghiïn cûáu vïì hiïåu quaã chi phñ cuãa caác can thiïåp phoâng ngûâa HIV úã caác nûúác àang phaát triïín vaâ möåt söë nghiïn cûáu khaác chó ào lûúâng chi phñ cuãa caác àêìu vaâo cuãa chûúng trònh nhûng khöng ào lûúâng hiïåu quaã cuãa chuáng . Ngûúâi àoåc nïn sûã duång baãng naây möåt caách thêån troång. Hiïåu quaã - chi phñ cuãa möåt can thiïåp cuå thïí khöng bêët biïën; caác chi phñ, hiïåu quaã vaâ phên loaåi caác can thiïåp khaác nhau chùæc chùæn seä khaác biïåt giûäa caác nûúác búãi vò mûác àöå caác can thiïåp àûúåc àõnh hûúáng túái nhûäng ngûúâi coá tyã lïå thay àöíi baån tònh cao nhêët, tyã lïå nhiïîm HIV trong söë caác nhoám nguy cú cao vaâ thêëp, àöå daâi vïì thúâi gian maâ can thiïåp àaä àûúåc triïín khai trïn thûåc àõa, mêåt àöå lao àöång cuãa caác can thiïåp, chi phñ taåi chöî cuãa lao àöång vaâ caác àêìu vaâo khaác (baáo caáo phuå trúå, Mills vaâ Watts 1996). Do vêåy, kïët quaã cuãa caác nghiïn cûáu khaác nhau trong baãng seä khöng so saánh àûúåc trûåc tiïëp vúái nhau. Lyá tûúãng ra, chuáng ta muöën ào àûúåc hiïåu quaã chi phñ cuãa möåt loaåt caác can thiïåp cho möåt quöëc gia (xem khung minh hoaå 3.9). Chi phñ cho ngùn ngûâa àûúåc möåt trûúâng húåp nhiïîm HIV chó coá úã böën can thiïåp - möåt hûúáng vaâo nhûäng ngûúâi coá tyã lïå thay àöíi baån tònh rêët cao (gaái maåi dêm) úã Nai-rö-bi vaâ ba can thiïåp nhùçm vaâo nhûäng ngûúâi coá tyã lïå thay àöíi baån tònh thêëp. Nhû àaä thaão luêån úã Chûúng 3, chñnh phuã quan têm nhiïìu àïën höî trúå caác can thiïåp phoâng ngûâa àûúåc nhiïìu lêy nhiïîm thûá phaát nhêët cho möåt àö la boã ra. Tuy nhiïn, trûâ möåt nghiïn cûáu ra, lêy nhiïîm thûá phaát àaä khöng àûúåc àûa vaâo tñnh lúåi ñch. • Chi phñ hoaåt àöång haâng nùm cuãa chûúng trònh daânh cho gaái maåi dêm úã Nai-rö-bi, Kï- ni-a vaâo khoaãng 70.000 àö la hay 140 àö la cho möåt gaái maåi dêm (Moses vaâ caác TG khaác 1991). Vaâo luác bùæt àêìu chûúng trònh, 80% thaânh viïn bõ nhiïîm HIV vaâ hoå phaãi tiïëp trung bònh 4 khaách haâng möåt ngaây. Chi phñ haâng nùm cho möåt trûúâng húåp HIV ngùn ngûâa àûúåc laâ 8 àö la, vúái giaã àõnh laâ 50% sûã duång bao cao su. Söë trûúâng húåp HIV ngùn ngûâa àûúåc trong söë khaách haâng cuãa gaái maåi dêm vaâ trong söë baãn thên gaái maåi dêm àûúåc àûa vaâo tñnh toaán, nhûng lêy nhiïîm ngùn ngûâa àûúåc trong söë caác baån tònh cuãa caác khaách haâng thò khöng àûúåc àûa vaâo tñnh. Nïëu chuáng àûúåc àûa vaâo, can thiïåp coá thïí seä coá hiïåu quaã cao hún vïì chi phñ. Theo baáo caáo, chiïëm tyã lïå lúán nhêët cuãa chi phñ chûúng trònh laâ chi phñ chûäa trõ caác bïånh LQÀTD, mùåc dêìu phêìn lúán lúåi ñch thu àûúåc tûâ tùng sûã duång bao cao su (Mills vaâ caác TG khaác 1993). Tuy nhiïn, viïåc coá thaânh phêìn chûäa trõ bïånh LQÀTD coá thïí laâ yïëu töë chñnh àïí thu nhêån àûúåc sûå húåp taác trong söë caác thaânh viïn tham gia chûúng trònh. 262
  7. • Can thiïåp chöëng bïånh LQÀTD úã Mwanza, Tan-da-ni-a chó laâ möåt can thiïåp trong baãng coá chi phñ cho cûáu àûúåc möåt DALY (möåt nùm söëng àiïìu theo chónh thûúng têåt) laâ àûúåc tñnh - 10 ¸ð 11 àö la (Richard Hayes, trao àöíi trûåc tiïëp). Hiïåu quaã vïì chi phñ cuãa can thiïåp naây bõ haå thêëp búãi vò caác taác giaã khöng àûa vaâo phên tñch cuãa mònh taác duång ngùn ngûâa caác lêy nhiïîm thûá phaát. Can thiïåp cuäng coá thïí àaä coá hiïåu quaã hún vïì chi phñ nïëu noá àûúåc thûåc hiïån úã vuâng thaânh thõ, núi maâ söë lêy nhiïîm thûá phaát ngùn ngûâa àûúåc coá thïí lúán hún cho möîi möåt trûúâng húåp sú phaát. Trong töíng söë chi phñ 10,08 àö la cho möåt trûúâng húåp chûäa trõ bïånh LQÀTD, 2,11 àö la chi cho thuöëc (Richard Heyes, trao àöíi trûåc tiïëp). Chi phñ tùng thïm haâng nùm cho can thiïåp naây laâ 59.000 àö la, noá phuåc vuå möåt khu vûåc dên cû 150.000 ngûúâi, do àoá chi phñ cho möåt ngûúâi dên laâ 0,39 àö la trïn möåt àêìu ngûúâi. Àïí so saánh, chi phñ y tïë thûúâng xuyïn cuãa Tan-da- ni-a nùm 1993 laâ 2,27 àö la trïn möåt àêìu ngûúâi. • Hiïåu quaã vïì chi phñ cuãa chûúng trònh an toaân maáu phuå thuöåc rêët nhiïìu vaâo mûác àöå nhiïîm HIV trong quêìn thïí dên cû vaâ mûác àöå caác haânh vi nguy cú cao trong söë nhûäng ngûúâi nhêån truyïìn maáu. Nghiïn cûáu U-gan-àa chó tñnh àïën caác lêy nhiïîm sú cêëp àûúåc ngùn ngûâa, nghôa laâ, lêy nhiïîm gêy ra trûåc tiïëp do truyïìn maáu (Uyã ban chêu Êu, 1995a,b). Nghiïn cûáu naây giaã àõnh tyã lïå hiïån nhiïîm 16% trong söë nhûäng ngûúâi cho maáu vaâ 40% vaâ 9% tûúng ûáng trong söë ngûúâi lúán vaâ treã em nhêån maáu. Caác tñnh toaán vïì söë lûúång lêy nhiïîm sú phaát ngùn ngûâa àûúåc trònh baây úã khung minh hoaå 4.2 cuãa baáo caáo naây. Chi phñ cho ngùn ngûâa möåt lêy nhiïîm HIV àûúåc tñnh bùçng caách chia töíng chi phñ thïm àïí saâng loåc HIV trong nùm 1993 (319.894 àö la) cho töíng söë lêy nhiïîm ngùn ngûâa àûúåc (1.863). • Hiïåu quaã cuãa liïåu phaáp ngùæn Zidovudine (AZT) àöëi vúái phoâng ngûâa lêy tûâ meå sang con coân chûa roä cho àïën luác chuáng töi viïët baáo caáo naây. Caác thûã nghiïåm hiïåu quaã chûäa bïånh àang àûúåc tiïën haânh úã möåt söë nûúác. Söë liïåu vïì hiïåu quaã - chi phñ trong baãng naây, do àoá, chó mang tñnh chêët giaã thiïët. Tñnh toaán giaã àõnh laâ liïåu phaáp seä giaãm tyã lïå lêy tûâ 25% xuöëng coân 16,5%, hay bùçng möåt nûãa hiïåu quaã cuãa möåt liïåu phaáp daâi hún. Nhûäng chò phñ chûúng trònh àûúåc ûúác lûúång tûâ saách baáo vaâ dûåa trïn söë liïåu cuãa vuâng chêu Phi Cêån Xa-ha-ra, núi xaãy ra phêìn lúán lêy tûâ meå sang con (Marsergh vaâ caác TG khaác 1996). Caác taác giaã tñnh toaán laâ möåt chûúng trònh quöëc gia úã möåt nûúác vúái tyã lïå huyïët thanh dûúng tñnh 12,5% seä giaãm tyã lïå nhiïîm múái HIV khoaãng 12%. Búãi vò treã múái sinh vaâ treã nhoã rêët ñt coá khaã nùng truyïìn HIV, nïn can thiïåp naây seä hêìu nhû khöng taåo ra möåt trûúâng húåp lêy nhiïîm thûá phaát naâo. Phoâng ngûâa lêy sang treã em laâ möåt lúåi ñch troång têm cuãa phoâng ngûâa lêy nhiïîm trong caác baâ meå cuãa chuáng (xem khung minh hoaå 4.6 cuãa baáo caáo naây). Chi phñ cho möåt lêy nhiïîm HIV ngùn chùån àûúåc hay cho möåt DALY khöng àûúåc tñnh toaán trong caác nghiïn cûáu khaác nïu trong baãng, chó coá thöng tin vïì chñ phñ maâ thöi. Möåt chûúng trònh trao àöíi kim tiïm hay phên phöëi chêët saát truâng phuåc vuå nhûäng ngûúâi tiïm chñch ma tuyá úã Kaát-man-àu, Nï-pan, chó sau möåt nùm quan saát töën hïët 3,21 àö la cho möåt lêìn tiïëp cêån àöëi tûúång vaâ àûúåc töí chûác vúái maång lûúái vûún túái cöång àöìng. Möåt chûúng trònh thûá hai úã Lubljian, Slö-ve-ni-a, dûåa vaâo cú súã cöë àõnh vaâ múái hoaåt àöång àûúåc 5 thaáng khi chi hïët 12,59 àö la cho möåt lêìn tiïëp xuác (Mills vaâ caác TG khaác 1993). Chi phñ cho phên phöëi möåt bao cao su dao àöång trong khoaãng tûâ 0,10 àö la àïën 0,70 àö la trong ba chûúng trònh àõnh hûúáng cao coá giaáo duåc àöìng àùçng vaâ cêëp bao cao su cho gaái maåi dêm. Chñ phñ thêëp hún nhiïìu cho 10 chûúng trònh tiïëp thõ xaä höåi - tûâ 0,02 àö la àïën 0,30 àö la cho möåt bao cao su phên phöëi, kïí caã giaá trõ cuãa bao cao su nhêån àûúåc tûâ quyïn goáp. 263
  8. Baãng B.1 Chi phñ haâng nùm cho ngùn chùån möåt lêy nhiïîm trïn möåt bao cao su vaâ cho möåt lêìn tiïëp xuác àïí can thiïåp phoâng ngûâa HIV Àõa àiïím, cú quan Chi phñ cho Chi phñ cho Chi phñ cho thûåc hiïån, ngùn chùån möåt phên phöëi möåt lêìn Can thiïåp nùm bùæt àêìu thûåc hiïån lêy nhiïîm HIV möåt bao cao su tiïëp xuác Can thiïåp hûúáng vaâo àöëi tûúång coá haânh vi nguy cú cao Cung cêëp thöng tin, bao Nai-rö-bi, Kï-ni-a, dûå aán nghiïn $8,00-$12,00 cao su vaâ chûäa trõ bïånh cûáu (1985 - 91) (a) LQÀTD cho gaái maåi dêm Giaáo duåc àöìng àùèng, cêëp Dûå aán giaáo duåc àöìng àùèng $0,34 (b) bao cao su cho gaái maåi trong söë gaái maåi dêm, Ya-un-àï, dêm Ca-mï-run, Böå Y tïë (1989 Giaáo duåc vaâ cung cêëp bao Chûúng trònh Pegacao, Riö àï - $0,70 (b) $3,73 cao su cho àiïëm nam giúái Ja-nïi-rö, Bra-xin, Àún võ hûúáng tuöíi tûâ 11-23 dêîn y tïë xaä höåi (NOSS 1989) Giaáo duåc àöìng àùèng vaâ Dûå aán giaáo duåc àöìng àùèng $0,10 (b,c) $0,47 cung cêëp bao cao su cho Bulawayo, thaânh phöë Bulawayo, gaái maåi dêm, khaách haâng Dim-ba-bu-ï; Súã y tïë thaânh phöë cuãa hoå vaâ nhûäng ngûúâi Bulawayo, Trûúâng àaåi hoåc Dim- khaác (d) ba-bu-ï, AIDSTECH (1989) Trao àöíi kim tiïm, cung cêëp Kat-man-àu, Nï-pan; Töí chûác $3,21 thuöëc saát truâng, giaáo duåc, Lifesaving & Lifegiving (1992) bao cao su, chùm soác y tïë cho ngûúâi tiïm chñch ma tuáy Caác can thiïåp úã mûác dên cû chung Chûäa trõ triïåu chûáng bïånh Dûå aán nghiïn cûáu, saáu xaä nöng $234 $10,08 LQÀTD thön cuãa vuâng Mwanza, Tan-da- ni-a, nhûäng nùm àêìu thïåp kyã 90; Thaânh phöë vaâ tónh Pa-pu-tö, Mö- dam-bic; Thaânh phöë Jö-han-nï- $9,46 sú-bú-gú, Nam Phi. 264 Ghi chuá: (a) Söë nhoã hún giaã àõnh tyã lïå sûã duång bao cao su trõ cuãa bao cao su quyïn goáp; (c) Chi phñ bao göìm trúå giuáp phên phöëi; (d) Cuäng kïí caã gaái baán bar, cöng nhên, caác bïån
  9. Tiïëp thõ xaä höåi bao cao su Mûúâi chûúng trònh (Bö-li-via, CH $0,02-$0,3 Cöng gö (e), Cöët-ài-voa, CH Àö- (b) mi-nic, Ï-cu-a-ào, Ga-na, In-àö- nï-xi-a, Mï-hi-cö, Ma-röëc, Dim- ba-bu-ï Cung cêëp maáu an toaân U-gan-àa $30 (cho möåt àún võ $172 maáu) (f) Liïåu phaáp ngùæn ATZ àïí Can thiïåp giaã àõnh úã Cêån Xa-ha- ngùn ngûâa lêy tûâ meå sang ra, giaã àõnh lêy nhiïîm chu sinh con giaãm tûâ 25% xuöëng coân 16,5%. $3,748 Ghi chuá: (a) Söë nhoã hún giaã àõnh tyã lïå sûã duång bao cao su laâ 80%, söë lúán hún giaã àõnh tyã lïå naây laâ 50%; (b) Kïí caã giaá trõ cuãa bao cao su quyïn goáp; (c) Chi phñ bao göìm trúå giuáp kyä thuêåt cuãa AIDSTECH laâ $0,07 cho möåt bao cao su àûúåc phên phöëi; (d) Cuäng kïí caã gaái baán bar, cöng nhên, caác bïånh nhên bïånh LQÀTD; (e) Trûúác àêy laâ Zai-a; (f) $27-$29 cho möåt àún võ maáu thu àûúåc, $33-$35 cho möåt àún võ sûã duång nùm 1993. Mills vaâ caác taác giaã khaác (1993) tòm thêëy chi phñ $51 cho möåt àún võ maáu saãn xuêët cho cuâng möåt chûúng trònh nhûng coá leä laâ cho möåt nùm trûúác àoá. Nguöìn; Nghiïn cûáu Nai-rö-bi, Moses vaâ caác TG khaác (1991); Caác chûúng trònh tham vêën àöìng àùèng vaâ cung cêëp bao cao su cho nhûäng ngûâoi haânh nghïì maåi dêm úã Ca-mï-run, Bra-xin vaâ Dim-ba-bu-ï; cac chûúng trònh tiïëp thõ xaä höåi bao cao su vaâ chûäa trõ bïånh LQÀTD úã Mö-dùm-bic vaâ Nam Phi, Mills vaâ caác taác giaã khaác (1993); Chûúng trònh chûäa trõ bïånh LQÀTD Mwanza, Richard Hayes, trao àöíi trûåc tiïëp, vaâ Gilson vaâ caác TG khaác (1996); Dûå aán an toâan maáu U-gan-àa, UB Chêu Êu (1995a, b); Liïåu phaáp ATZ úã Cêån Xa-ha-ra, Mansergh vaâ caác TG khaác (1996). 265 u laâ 80%, söë lúán hún giaã àõnh tyã lïå naây laâ 50%; (b) Kïí caã giaá p kyä thuêåt cuãa AIDSTECH laâ $0,07 cho möåt bao cao su àûúåc nh nhên bïånh LQÀTD; (e) Trûúác àêy laâ Zai-a; (f) $27-$29 cho
  10. PHUÅ LUÅC THÖËNG KÏ Phuå luåc thöëng kï naây têåp húåp caác thöng tin vïì caác mûác àöå vaâ caác yïëu töë quyïët àõnh dõch HIV/AIDS vaâ möåt söë biïën söë chñnh saách cho caác nûúác thu nhêåp thêëp vaâ trung bònh theo phên loaåi trong Baáo caáo Phaát triïín Thïë giúái (NHTG 1997a). Baãng 1: Tyã lïå nhiïîm HIV theo caác tiïíu quêìn thïí dên cû Baãng 1 têåp húåp thöng tin gêìn àêy nhêët vïì tyã lïå hiïån nhiïîm HIV cuãa caác tiïíu quêìn thïí dên cû cho caác nûúác thu nhêåp thêëp vaâ vûâa theo phên loaåi trong Niïm giaám Chó baáo Phaát triïín Thïë giúái 1997 (NHTG 1997b). Ûúác tyã lïå hiïån nhiïîm HIV-1 trong söë ngûúâi lúán qua xeát nghiïåm huyïët thanh laâ nhûäng ngûúâi coá àöå tuöíi tûâ 15 - 49 tuöíi, theo ûúác tñnh cuãa Töí chûác Y tïë Thïë giúái cho thaáng 12 nùm 1994. Caác söë liïåu coân laåi trong baãng 1 vïì tyã lïå hiïån nhiïîm HIV qua xeát nghiïåm huyïët thanh theo caác tiïíu quêìn thïí dên cû, cho têët caã caác vuâng trûâ Àöng Êu vaâ Trung AÁ, laâ lêëy tûâ Ngên haâng dûä liïåu Giaám saát HIV/AIDS cuãa Töíng cuåc Thöëng kï Myä (Töíng cuåc Thöëng kï Myä [Ngên haâng dûä liïåu], 1997)2 . Nïëu khöng coá chuá dêîn khaác, söë liïåu vïì Àöng Êu vaâ Trung AÁ lêëy tûâ Trung têm húåp taác WHO/EC vïì AIDS (1996). Cöåt hai cho àïën cöåt böën cuãa baãng 1 cho thêëy “àaánh giaá chñnh xaác nhêët” cuãa Töíng cuåc Thöëng kï Myä vïì tyã lïå hiïån nhiïîm HIV-1 trong caác tiïíu quêìn thïí dên cû “coá nguy cú cao” vaâ “coá nguy cú thêëp” úã thuã àö hay caác thaânh phöë chñnh vaâ úã ngoaâi caác thaânh phöë chñnh. Àaánh giaá töíng húåp cuãa Töíng cuåc naây dûåa trïn caác söë liïåu chi tiïët maâ hoå thu thêåp àûúåc thöng qua caác nguöìn thöng tin àaä vaâ khöng cöng böë úã caác nûúác àang phaát triïín trong Baáo caáo Ngên haâng dûä liïåu giaám saát HIV/AIDS thaáng 1 nùm 1997. Àaánh giaá töíng húåp naây thûúâng laâ kïët quaã cuãa möåt nghiïn cûáu cuå thïí àûúåc xem laâ coá chêët lûúång töët. Cùn cûá vaâo thöng lïå, nhoám “nguy cú cao” theo àõnh nghôa laâ gaái maäi dêm, caác khaách haâng cuãa hoå, bïånh nhên mùæc bïånh LQÀTD vaâ nhûäng ngûúâi khaác coá caác haânh vi nguy cú àûúåc biïët. Nhoám “nguy cú thêëp” laâ caác phuå nûä coá thai, nhûäng ngûúâi cho maáu vaâ nhûäng ngûúâi khöng coá caác haânh vi nguy cú àûúåc biïët. Söë liïåu vïì caác nhoám nguy cú cao vaâ thêëp úã caác thuã àö / thaânh phöë chñnh àaä àûúåc sûã duång àïí phên tñch liïn quöëc gia vïì caác yïëu töë quyïët àõnh viïåc nhiïîm HIV úã Chûúng 1 cuãa baáo caáo naây. 2. Coá thïí lêëy àûúåc Ngên haâng dûä liïåu Giaám saát HIV/AIDS hoâan chónh taåi Trung têm caác chûúng trònh, Phoâng Dên söë, Töíng cuåc Thöëng kï Myä, Wasshington, D.C. 20233-8860, USA. Àõa chó thû àiïån tûã: ipc-hiv@census.org. 266
  11. Söë liïåu tûâ cöåt 6 àïën cöåt 17 vïì tyã lïå hiïån nhiïîm HIV cuå thïí trong caác nhoám nam vaâ nûä coá nguy cú cao vaâ thêëp lêëy tûâ phên tñch gêìn 24 nghòn ghi cheáp riïng biïåt trong 3100 baáo caáo vaâ baâi phaát biïíu chûáa trong Ngên haâng dûä liïåu Giaám saát HIV/AIDS cuãa Töíng cuåc Thöëng kï. Caác con söë trong caác cöåt naây hoùåc laâ kïët quaã cuãa möåt phên tñch cuå thïí, nïëu trong nùm àoá chó coá möåt nghiïn cûáu thñch húåp, hoùåc laâ tyã lïå hiïån nhiïîm trung bònh lêëy tûâ möåt vaâi nguöìn hay àõa àiïím coá àûúåc úã cuâng möåt quöëc gia cho nùm gêìn nhêët maâ söë liïåu coá thïí coá àûúåc. Baãng naây chó sûã duång àiïìu tra tyã lïå hiïån nhiïîm HIV-1 xaác àõnh qua huyïët thanh, trûâ trûúâng húåp coá chuá dêîn khaác nhû bao göìm HIV-1 vaâ/hoùåc HIV-2. Söë liïåu trong caác cöåt naây àûúåc sûã duång àïí xaác àõnh giai àoaån phaát triïín cuãa dõch bïånh cho Chûúng 2 cuãa baáo caáo naây vaâ àûúåc toám tùæt trong baãng 2 cuãa phuå luåc thöëng kï dûúái àêy. ÚÃ nhûäng núi coá thïí laâm àûúåc, caác söë liïåu tûâ cöåt 6 àïën 17 laâ kïët quaã cuãa möåt hay möåt söë nghiïn cûáu vúái quy mö mêîu ñt nhêët laâ 100 ngûúâi. Nïëu coá hún möåt nghiïn cûáu àaáp ûáng caác tiïu chñ naây cho cuâng möåt nùm vaâ bao phuã cuâng möåt khu vûåc àõa lyá thò ngûúâi ta lêëy söë trung bònh khöng coá troång söë. Seä khöng tñnh àïën caác cuöåc àiïìu tra vúái cúä mêîu nhoã hún 100 ngûúâi trûâ trûúâng húåp caác àiïìu tra naây laâ nguöìn thöng tin duy nhêët coá àûúåc. Söë liïåu ûúác tñnh dûåa trïn caác àiïìu tra nhoã àïìu àûúåc ghi chuá vaâ phaãi sûã duång möåt caách thêån troång vò tñnh khöng tin cêåy tiïìm taâng cuãa chuáng. Do khoá khùn trong viïåc thiïët lêåp caác mêîu nhûäng ngûúâi coá caác haânh vi cuå thïí, caác nghiïn cûáu dûåa trïn mêîu nhûäng tiïíu quêìn thïí dên cû coá “nguy cú cao” coá thïí khöng mang tñnh àaåi diïån. Àiïìu kiïån tûúng tûå cêìn aáp duång cho caác mêîu phuå nûä coá thai khi caác söë liïåu àûúåc lêëy tûâ möåt mêîu caác phoâng khaám lûåa choån khöng ngêîu nhiïn. Hún nûäa, viïåc tûå lûåa choån cuãa caác caá nhên trong nhûäng nhoám naây - vñ duå nhû phuå nûä àïën khaám thai hay caác bïånh nhên bïånh LQÀTD - coá thïí laâ möåt vêën àïì nghiïm troång vaâ tyã lïå hiïån nhiïîm HIV khöng àûúåc duâng laâm àaåi diïån cho nhûäng ngûúâi khöng sûã duång caác dõch vuå naây. Tûúng tûå, caác nhoám quên nhên thûúâng coá àùåc àiïím laâ nhòn chung bõ giaám saát y tïë nghiïm ngùåt hún vaâ hoå àûúåc lûåa choån theo tuöíi vaâ caác àùåc àiïím khaác. Vò nhûäng lyá do naây, kïët quaã tûâ caác nhoám nguy cú cao hay thêëp khaác nhau khöng àûúåc xem nhû àaåi diïån cho tyã lïå hiïån nhiïîm trong toaân böå quêìn thïí dên cû, laâ quêìn thïí coá nguy cú thêëp. Baãng 2: Caác chó baáo vïì phaát triïín kinh tïë xaä höåi vaâ caác chñnh saách AIDS cuãa chñnh phuã theo giai àoaån phaát triïín cuãa dõch bïånh. Baãng 2 trònh baây caác chó baáo vïì phaát triïín kinh tïë xaä höåi vaâ caác chñnh saách AIDS cuãa chñnh phuã trong 123 quöëc gia coá thu nhêåp thêëp vaâ trung bònh vúái dên söë ñt nhêët laâ 1 triïåu ngûúâi. Caác quöëc gia trong baãng naây àûúåc sùæp xïëp theo thûá tûå ABC vaâ theo “giai àoaån” phaát triïín cuãa dõch HIV/AIDS - mûác àöå maâ dõch lan truyïìn trong söë nhûäng ngûúâi thûåc haânh caác haânh vi coá nguy cú cao vaâ ra ngoaâi nhûäng àöëi tûúång trïn àïën caác nhoám dên cû coá nguy cú thêëp-nhû àõnh nghôa àaä sûã duång trong Chûúng 2. Taåi caác nûúác dõch bïånh úã giai àoaån sú khai tyã lïå hiïån nhiïîm HIV trong nhoám nguy cú cao nhoã hún 5%. Möåt dõch úã giai àoaån têåp trung laâ khi tyã lïå hiïån nhiïîm HIV trong nhoám nguy cú cao lúán hún 5% nhûng tyã lïå naây trong söë phuå nûä khaám thai nhoã hún 5%. Möåt dõch bïånh úã giai àoaån lan röång laâ khi tyã lïå hiïån nhiïîm HIV trong söë phuå nûä khaám thai laâ 5% hoùåc lúán hún. Phên loaåi caác quöëc gia cuå thïí dûåa trïn söë liïåu cuãa baãng 1, phuå luåc thöëng kï, cöåt 6-17, nhòn chung duâng söë liïåu tûâ nùm 1990 trúã ài. Nïëu söë liïåu duy nhêët coá àûúåc cho möåt quöëc gia naâo àoá laâ trûúác nùm 1990 vaâ cho thêëy tyã lïå hiïån nhiïîm thêëp, thò quöëc gia àoá àûúåc ghi chuá laâ “khöng roä”. Caác quöëc gia àûúåc xïëp vaâo diïån “khöng roä” nïëu khöng coá söë liïåu vïì caác nhoám nguy cú cao vaâ tyã lïå hiïån nhiïîm trong söë phuå nûä khaám thai hoùåc bùçng khöng hoùåc nhoã hún 5%. Cêìn ghi nhêån laâ nhiïìu quöëc gia khöng coá söë liïåu vïì caác nhoám nguy cú cao vaâ àöëi vúái nhiïìu quöëc gia 267
  12. khaác caác söë liïåu naây àaä laåc hêåu. Do àoá àêy laâ àaánh giaá “baão thûã” vïì sûå lan truyïìn HIV cuãa caác nûúác, coá thïí úã nhiïìu nûúác dõch bïånh thûåc chêët àaä úã giai àoaån phaát triïín cao hún so vúái phên loaåi naây. Trung Quöëc vaâ ÊËn Àöå àûúåc cho laâ coá dõch bïånh úã giai àoaån têåp trung dûåa trïn möåt tónh hay möåt bang, tûúng ûáng, coá dõch bïånh têåp trung1 . Mûúâi cöåt àêìu cuãa baãng 2 laâ caác yïëu töë kinh tïë xaä höåi dïî coá taác àöång àïën sûå lêy truyïìn HIV 2. Dên söë giûäa nùm 1995, töíng GNP theo àêìu ngûúâi nùm 1995 vaâ töëc àöå tùng trûúãng GNP theo àêìu ngûúâi àûúåc lêëy tûâ Baáo caáo Phaát triïín Thïë giúái 1997 (NHTG 1997a). Chó söë Gi-ni laâ thûúác ào mûác àöå khöng àöìng àïìu vïì phên böë thu nhêåp, chó söë bùçng 0 chó rùçng mûác àöå phên böë hoaân toaân cöng bùçng, chó söë Gi-ni bùçng 100 cho thêëy mûác àöå phên böë hoaân toaân khöng cöng bùçng. Söë liïåu cho caác nùm khaác nhau cuãa thêåp kyã 80 lêëy tûâ Deininger vaâ Squire (1996), vaâ dûåa trïn söë liïåu hoùåc vïì thu nhêåp hoùåc vïì tiïu duâng tûâ caác àiïìu tra höå gia àònh. Dên söë thaânh thõ theo tyã lïå töíng dên söë vaâ tyã lïå tùng dên söë thaânh thõ lêëy tûâ Niïn giaám Chó baáo Phaát triïín Thïë giúái 1997 (NHTG 1997b), baãng 3.6. Tyã lïå nam/nûä thaânh thõ laâ tyã lïå söë àaân öng tûâ tuöíi 20-30 chia cho söë phuå nûä úã cuâng khoaãng naây úã thaânh thõ vaâ àûúåc tñnh tûâ söë liïåu cuãa LHQ (1993). Tyã söë ngûúâi sinh úã ngoaâi nûúác so vúái töíng dên söë nùm 1990 lêëy tûâ söë liïåu cuãa LHQ (1995). Tyã lïå biïët chûä cuãa ngûúâi lúán àöå tuöíi tûâ 15 trúã lïn nùm 1995 lêëy tûâ Niïn giaám Chó baáo Phaát triïín Thïë giúái 1997 (NHTG 1997b), baãng 1.1. Saáu cöåt cuöëi cuâng laâ caác chó baáo vïì chñnh saách HIV/AIDS vïì thöng tin vaâ phoâng ngûâa. Nùm baáo caáo vïì trûúâng húåp AIDS àêìu tiïn cho àïën 31 thaáng 12 nùm 1995, lêëy tûâ söë liïåu baáo caáo cuãa Chûúng trònh AIDS toaân cêìu cuãa WHO (UNAIDS/Höî trúå quöëc gia 1996). Cêìn ghi nhêån laâ úã hêìu hïët caác quöëc gia, caác ca AIDS àêìu tiïn xaãy ra trûúác khi noá àûúåc baáo caáo vaâ caác ca nhiïîm HIV coân xaãy ra nhiïìu nùm trûúác ca AIDS. Böën loaåi giaám saát dõch tïî hoåc cho àïën nùm 1995 laâ : caác àiïím dûå kiïën, caác àiïím haån chïë, nhiïìu àiïím, vaâ rêët nhiïìu àiïím giaám saát hay giaám saát cao àöå. Thöng tin naây lêëy tûâ Sato (1996), trong Mann vaâ Tarantola (1996); khöng may laâ àõnh nghôa vïì caác loaåi hònh giaám saát naây khöng coá trong taâi liïåu göëc. Thöng tin vïì phên phöëi bao cao su cuãa chñnh phuã trong nùm 1992 lêëy tûâ àiïìu tra AIDS trïn thïë giúái lêìn II, baãng phuå luåc D-7.3, cöåt PN5 cuãa Mann vaâ Tarantola (1996). Viïåc coá chûúng trònh tiïëp thõ xaä höåi bao cao su trong nùm 1996 lêëy tûâ trao àöíi trûåc tiïëp vúái Philip Harvey (DKT) vaâ Guy Stallworthy (PSI). Söë lûúång bao cao su tiïëp thõ xaä höåi baán àûúåc trïn möåt àêìu ngûúâi lúán nùm 1995 lêëy tûâ söë liïåu vïì töíng doanh söë baán bao cao su cho nùm 1995 tûâ baãng 3 cuãa phuå luåc thöëng kï (xem dûúái àêy) vaâ söë ngûúâi lúán tuöíi tûâ 15 àïën 49 trong Niïn giaám Caác chó baáo Phaát triïín Thïë giúái 1997 (NHTG 1997b) trïn àôa compact. Baãng 3: Baán bao cao su tiïëp thõ xaä höåi úã caác nûúác àang phaát triïín, 1991-1996 Söë liïåu 1991-1995 lêëy tûâ DKT International (1992-1996) vaâ söë liïåu 1996 lêëy tûâ trao àöíi trûåc tiïëp vúái Philip Harvey (DKT) vaâ Guy Stallworthy (PSI). Möåt vaâi nûúác hiïån nay coá hoùåc àaä coá hún möåt chûúng trònh tiïëp thõ xaä höåi: • Dûå aán ÊËn Àöå I laâ chûúng trònh chñnh phuã baán bao cao su maác Nivodh; ÊËn Àöå II thûåc 1 Caác quöëc gia vúái dên söë nhoã hún 1 triïåu dên khöng coá trong baãng nhûng coá thïí phên loaåi theo giai àoaån dõch bïånh göìm: Ba-ren, Caáp-ve vaâ St. Lu-cia (giai àoaån sú khai); vaâ Gi-bu-ti, Xoa-di-lên (giai àoaån têåp trung). (2) Nhiïìu biïën söë naây àûúåc duâng trûåc tiïëp hoùåc vúái möåt söë thay àöíi trong phên tñch höìi quy mûác quöëc gia vïì tyã lïå nhiïîm HIV úã thaânh thõ trong chûúng 1. Tuy nhiïn, cêìn ghi nhêån rùçng trong phên tñch höìi quy úã chûúng 1, söë liïåu cho cuâng nhûäng biïën söë cho nhûäng nùm trûúác thûúâng àûúåc sûã duång. Caác biïën söë khaác duâng trong phên tñch höìi quy khöng àûúåc nïu trong baãng naây vñ duå GDP theo àêìu ngûúâi àaä àiïìu chónh theo sûác mua ngang nhau. Nïëu yïu cêìu taác giaã coá thïí cung cêëp toaân böå söë liïåu duâng cho phên tñch höìi quy úã Chûúng 1. 268
  13. hiïån búãi PSI/India (bao cao su nhaän hiïåu Masti vaâ Pearl); ÊËn Àöå III thûåc hiïån búãi Parivar Seva Sanstha (bao cao su nhaän hiïåu Sawan, Bliss vaâ Ecroz); ÊËn Àöå IV do DKT thûåc hiïån (bao cao su nhaän hiïåu Zaroor vaâ Choice). Töíng söë baán cuãa dûå aán ÊËn Àöå I göìm caã bao cao su Nivodh do PSI/India baán. • Dûå aán In-àö-nï-xi-a I laâ dûå aán baán bao cao su Blue Circle vaâ Gold Circle vaâ do Höåi àöìng àiïìu phöëi Kïë hoaåch hoaá Gia àònh Quöëc gia (BKKBN) thûåc hiïån; dûå aán naây àûúåc chuyïín giao cho khu vûåc tû nhên; dûå aán In-àö-nï-xi-a II do SOMARC thûåc hiïån. • Dûå aán Ni-gï-ri-a I àang àûúåc PSL giaám saát; Ni-gï-ri-a II àûúåc khúãi àöång búãi töí chûác Family Planning International Assistance and Sterling Products. Hai dûå aán naây àûúåc húåp nhêët thaânh möåt chûúng trònh vaâo nùm 1993. • Dûå aán Phi-li-pin I do DKT thûåc hiïån vaâ Phi-li-pin II do SOMARC thûåc hiïån. 269
  14. Baãng Phuå luåc thöëng kï 1: Tyã lïå nhiïîm HIV theo nhoám dên cû 270
  15. 271
  16. 272
  17. 273
  18. Baãng Phuå luåc thöëng kï2: Phên loaåi caác nûúác theo giai àoaån phaát triïín cuãa dõch bïånh, vúái caác tham söë kinh tïë vaâ chñnh saách choån loåc coá aãnh 274 hûúãng túái sûå truyïìn nhiïîm HIV
  19. 275
  20. 276
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2