intTypePromotion=1

Những yếu tố ảnh hưởng đến mức chi tiêu trong hộ gia đình ở Việt Nam - Vũ Triều Minh

Chia sẻ: Huynh Thi Thuy | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:0

0
291
lượt xem
21
download

Những yếu tố ảnh hưởng đến mức chi tiêu trong hộ gia đình ở Việt Nam - Vũ Triều Minh

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Mời các bạn cùng tham khảo nội dung bài viết "Những yếu tố ảnh hưởng đến mức chi tiêu trong hộ gia đình ở Việt Nam" dưới đây để nắm bắt được kết quả về việc nghiên cứu yếu tố ảnh hưởng đến mức chi tiêu trong hộ gia đình ở Việt Nam như: Mức chi tiêu theo bằng cấp của chủ hộ, mức chi tiêu theo khả năng biết chữ và mù chữ của chủ hộ, mức chi tiêu theo độ lành nghề của chủ hộ,...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Những yếu tố ảnh hưởng đến mức chi tiêu trong hộ gia đình ở Việt Nam - Vũ Triều Minh

  1. 54 X· héi häc sè 1 (57), 1997 Nhæîng yãúu täú aính hæåíng âãún mæïc chi tiãu trong häü gia âçnh åí Viãût Nam VUÎ TRIÃÖU MINH ÂÀÛT VÁÚN ÂÃÖ: Trong mäüt säú cuäüc khaío saït gáön âáy vãö váún âãö nghiãn cæïu mæïc säúng åí Viãût Nam, coï hai chè baïo chênh thæåìng duìng âãø xaïc âënh mæïc säúng: Mäüt chè baïo thiãn vãö âo mæïc thu nháûp (täøng thu nháûp thæåìng xuyãn vaì khäng thæåìng xuyãn trong caïc häü gia âçnh); caïch âo naìy âån giaín, cho säú liãûu chênh xaïc mæïc säúng taûi mäüt thåìi âiãøm naìo âoï nhæng laûi khäng äøn âënh vç thu nháûp cuía mäùi ngæåìi thay âäøi ráút nhiãöu taûi mäùi thåìi âiãøm khaïc nhau. Mäüt phæång phaïp khaïc cuîng cung cáúp säú liãûu vãö mæïc säúng, phæång phaïp naìy xaïc âënh mæïc säúng äøn âënh hån theo thåìi gian, âoï laì âo mæïc chi tiãu; tuy nhiãn phæång phaïp xaïc âënh mæïc säúng theo mæïc chi tiãu thæåìng coï kãút quaí tháúp hån mæïc säúng thæûc so våïi mæïc thu nháûp båíi vç biãøu âäö chi tiãu thæåìng äøn âënh hån biãøu âäö thu nháûp theo thåìi gian nhæng biãøu âäö chi tiãu thæåìng luän tháúp hån so våïi biãøu âäö thu nháûp (qua caïc säú liãûu thäúng kã, mæïc chi tiãu thæåìng chè bàòng 0,9 mæïc thu nháûp). Dæûa trãn kãút quaí cuía cuäüc khaío saït toaìn quäúc vãö Mæïc säúng Viãût Nam nàm 1993 (VLSS - Vietnam Living Standard Survey), baìi viãút naìy táûp trung tçm hiãøu nhæîng yãúu täú coï thãø taûo ra mæïc chi tiãu khaïc nhau trong 4800 häü gia âçnh trãn toaìn laînh thäø Viãût Nam bàòng caïch phán têch nhæîng âàûc âiãøm kinh tãú xaî häüi cuía häü gia âçnh vãö caïc yãúu täú nhæ säú ngæåìi trong häü gia âçnh, tênh cháút vuìng laînh thäø vaì mäi træåìng säúng cuía häü gia âçnh âoï laì thaình thë hay näng thän. Ngoaìi ra coìn táûp trung phán têch vaì âaïnh giaï vai troì ngæåìi chuí häü gia âçnh coï aính hæåíng thãú naìo tåïi mæïc chi tiãu trong häü gia âçnh. Vai troì ngæåìi chuí häü âæåüc phán têch qua caïc chè baïo vãö trçnh âäü vàn hoïa, nghãö nghiãûp, giåïi tênh, tuäøi, v.v.., våïi giaí âënh ngæåìi chuí häü laì ngæåìi coï aính hæåíng låïn nháút tåïi caïc thaình viãn khaïc trong häü gia âçnh vaì laì ngæåìi coï âoïng goïp pháön quyãút âënh tåïi mæïc chi tiãu cuía häü gia âçnh. Cuäúi cuìng chuïng ta coï thãø xáy dæûng âæåüc mäüt mä hçnh mæïc âäü chi tiãu trong mäùi häü gia âçnh tæì nhæîng chè baïo coï aính hæåíng nháút. Nhæ váûy viãûc phán têch caïc yãúu täú aính hæåíng âãún mæïc chi tiãu trong mäùi häü gia âçnh coï thãø giuïp chuïng ta nháûn biãút nhæîng nguyãn nhán cå baín laìm cho caïc häü gia âçnh coï mæïc chi tiãu khaïc nhau cuîng nhæ cho pheïp coï nhæîng hiãøu biãút nháút âënh vãö cáúu truïc thu nháûp cuía caïc häü gia âçnh åí Viãût Nam hiãûn nay. MÅÍ ÂÁÖU Âaî coï ráút nhiãöu cuäüc khaío saït nhàòm âaïnh giaï mæïc säúng åí Viãût Nam trong thåìi gian qua, caïc cuäüc khaío saït naìy âaî cung cáúp ráút nhiãöu thäng tin vãö caïc màût trong âåìi säúng kinh tãú
  2. Vò TriÒu Minh 55 xaî häüi åí Viãût Nam chàóng haûn nhæ cuäüc khaío saït vãö phán táöng xaî häüi åí Viãût Nam (âãö taìi KX04-02) vaì cuäüc khaío saït vãö mæïc chi phê cho y tãú vaì chàm soïc sæïc khoíe åí näng thän Viãût Nam taûi hai tènh Thaïi Bçnh vaì Haì Bàõc (Bamako Survey) do Viãûn Xaî häüi hoüc tiãún haình trong nàm 1993. Caïc cuäüc khaío saït haìng nàm cuía Täøng cuûc Thäúng kã cuîng cung cáúp nhæîng säú liãûu æåïc tênh vãö thu nháûp vaì mæïc säúng åí Viãût Nam, v, v... Tuy váûy váùn chæa coï mäüt cuäüc khaío saït naìo coï quy mä toaìn quäúc vaì cho pheïp âaïnh giaï mäüt caïch tè mè vaì toaìn diãûn vãö mæïc säúng. Cuäüc khaío saït Mæïc säúng åí Viãût Nam laì cuäüc khaío saït ráút låïn âáöu tiãn åí Viãût Nam cho pheïp thu tháûp caïc thäng tin toaìn diãûn vaì chi tiãút vãö caïc âiãöu kiãûn säúng cuía caïc häü gia âçnh åí Viãût Nam bao gäöm caí mæïc thu nháûp vaì mæïc chi tiãu. Âáy laì cuäüc khaío saït coï quy mä låïn nháút vaì toaìn diãûn nháút åí Viãût Nam tæì træåïc âãún nay (mäùi häü gia âçnh thu tháûp trãn 2500 chè baïo khaïc nhau). Kãút quaí så bäü cuía cuäüc khaío saït naìy âaî âæåüc cäng bäú. Tuy nhiãn trong caïc kãút quaí phán têch âaî âæåüc cäng bäú thç chè coï nhæîng phán têch vãö thu nháûp. Màût khaïc viãûc phán chia caïc nhoïm theo mæïc âäü thu nháûp cuîng chè âæåüc phán têch theo 5 nhoïm coï mæïc âäü thu nháûp tæì tháúp âãún cao theo tè lãû dán säú. Trong baìi viãút naìy chuïng täi seî phán têch theo mäüt hæåïng khaïc, âoï laì phán têch mæïc âäü chi tiãu theo 5 nhoïm chi tiãu tæì tháúp âãún cao theo mæïc âäü chi tiãu tàng âáön (Groups Quintile by Expenditure Increase). Theo kinh nghiãûm tæì caïc cuäüc khaío saït khaïc vãö phán táöng xaî häüi åí Viãût Nam cuía Viãûn Xaî häüi hoüc, viãûc phán têch nhæ váûy seî laìm roî hån nhæîng khaïc biãût vãö khoaíng caïch giáöu ngheìo trong mæïc säúng åí Viãût Nam. MIÃU TAÍ Theo säú liãûu cuía cuäüc khaío saït Mæïc säúng Viãût Nam 1993 thç chi tiãu trung bçnh theo âáöu ngæåìi mäüt nàm laì 1.300.000 Âäöng hay khoaíng 130 Âä la Myî. Mæïc chi tiãu tháúp nháút tênh theo âáöu ngæåìi mäüt nàm laì vaìo khoaíng 200.000 Âäöng (taûi phán vë 2,5% cuía dán säú) vaì mæïc chi tiãu cao nháút laì vaìo khoaíng 5.300.000 Âäöng (taûi phán vë 97,5% cuía dán säú). Nhæ váûy nãúu phán chia thaình 5 nhoïm chi tiãu theo sæû gia tàng cuía chi tiãu (20% theo sæû tàng cuía mæïc chi tiãu) thç chuïng ta coï thãø phán chia thaình 5 nhoïm chi tiãu nhæ sau: Nhoïm 1 (tháúp nháút) coï mæïc chi tiãu tæì 200.000 âãún 1.200.000 Âäöng (trung bçnh laì 813.502 Âäöng); Nhoïm 2 coï mæïc chi tiãu tæì 1.200.000 âãún 2.2000.000 Âäöng (trung bçnh laì 1.658.979 Âäöng); Nhoïm 3 coï mæïc chi tiãu tæì 2.200.000 âãún 3.200.000 Âäöng (trung bçnh laì 2.603.444 Âäöng); Nhoïm 4 coï mæïc chi tiãu tæì 3.200.000 âãún 4.200.000 Âäöng (trung bçnh laì 3.636.426 Âäöng); Vaì Nhoïm 5 coï mæïc chi tiãu trãn 4.200.000 Âäöng (trung bçnh laì 5.891.247 Âäöng) (xem baíng 1). Baíng 1: Caïc nhoïm chi tiãu åí Viãût Nam (1000 Âäöng) Tãn nhoïm chi tiãu 1 2 3 4 5 Täøng säú Phaûm vi (20% tàng cuía Dæåïi 1.200 - 2.200 - 3.200 - Trãn chi tiãu)(1000 Â) 1.200 2.200 3.200 4.200 4.200 Trung bçnh 814 1.659 2.603 3.636 5.891 1.291 Säú quan saït 3.152 1.125 325 109 89 4.800 Pháön tràm (%) 66 23 7 2,6 1,4 100 Nàm nhoïm chi tiãu naìy (tæì nhoïm coï mæïc chi tiãu tháúp nháút (Nhoïm), âãún nhoïm coï mæïc chi tiãu cao nháút (Nhoïm 5) âaî chëu aính hæåíng cuía caïc âàûc âiãøm kinh tãú xaî häüi cuîng nhæ vai troì cuía ngæåìi chuí häü gia âçnh nhæ sau: Bàòng cáúp trong hoüc váún aính hæåíng ráút roî âãún mæïc chi tiãu. Chi tiãu trung bçnh cuía nhæîng häü gia âçnh coï chuí häü täút nghiãûp âaûi hoüc cao gáúp âäi chi tiãu trung bçnh cuía nhæîng häü
  3. 56 Nh÷ng yÕu tè ¶nh h−ëng ®Õn møc chi tiªu ... gia âçnh maì chuí häü khäng coï bàòng cáúp. Tæång tæû nhæ váûy, tè lãû nhæîng gia âçnh coï chuí häü täút nghiãûp phäø thäng hay âaûi hoüc trong nhoïm giáöu nháút cuîng låïn hån gáúp hai láön so våïi nhæîng gia âçnh coï chuí häü chè täút nghiãûp phäø thäng cå såí. Trong khi âoï tè lãû nhæîng gia âçnh coï chuí häü täút nghiãûp âaûi hoüc trong nhoïm ngheìo nháút chè chæa bàòng mäüt pháön ba so våïi nhæîng gia âçnh coï chuí häü khäng coï bàòng cáúp. Tuy nhiãn, taûi mäüt næåïc coìn keïm phaït triãøn nhæ Viãût Nam, loaûi træì nhoïm âaî täút nghiãûp âaûi hoüc, aính hæåíng cuía bàòng cáúp âãún mæïc säúng váùn khäng coï sæû chãnh lãûch låïn. Tháûm chê bàòng cáúp coìn coï nhæîng aính hæåíng ngæåüc taûi nhæîng vuìng khaïc nhau båíi vç mæïc âäü chuyãøn hoïa cå chãú thë træåìng taûi caïc vuìng laînh thäø cuîng khaïc nhau. Vê duû nhæ nhæîng taïc âäüng cuía hoüc váún âãún mæïc chi tiãu åí vuìng âä thë seî låïn hån åí vuìng näng thän, hay åí thaình phäú låïn seî låïn hån åí thaình phäú nhoí hoàûc thë tráún (xem baíng 2). Baíng 2. Mæïc chi tiãu theo bàòng cáúp cuía chuí häü (%) Nhoïm chi tiãu theo bàòng cáúp 1 2 3 4 5 Täøng säú Khäng bàòng cáúp 37,44 36,00 32,31 20,18 24,72 36,13 Coï bàòng PTCS 50,35 43,56 41,54 43,12 39,33 47,19 Coï bàòng PTTH 11,55 17,24 18,46 20,18 31,46 13,92 Coï bàòng Âaûi Hoüc 0,67 3,20 7,69 16,51 4,49 2,17 Täøng säú 100 100 100 100 100 100 Pearson chi2 (12) = 265,83 Pr = 0,000 gamma = 0,17 ASE = 0,023 Tè lãû muì chæî cuía caïc chuí häü gia âçnh trong cuäüc khaío saït naìy ráút cao (11,23% säú chuí häü muì chæî) (xem baíng 3). Sæû chãnh lãûch chi tiãu trong caïc nhoïm häü coï chuí häü muì chæî vaì biãút chæî åí nhoïm ngheìo nháút khäng låïn làõm. Tuy nhiãn tè lãû naìy ráút âaïng kãø trong nhoïm giáöu nháút. Baíng 3. Mæïc chi tiãu theo khaí nàng biãút chæî vaì muì chæî cuía caïc chuí häü (%) Nhoïm chi tiãu theo khaí 1 2 3 4 5 Täøng säú Trung bçnh nàng biãút chæî (1000 Âäöng) Biãút chæî 87,40 90,49 92,31 93,58 96,63 88,77 1320 Muì chæî 12,60 9,51 7,69 6,42 3,37 11,23 1064 Täøng säú 100 100 100 100 100 100 1291 Pearson chi2 (4) = 21,35 Pr = 0,000 gamma = -0,21 ASE = 0,046 Säú nàm hoüc åí træåìng cuîng coï aính hæåíng têch cæûc âãún mæïc chi tiãu trong häü gia âçnh (xem baíng 4). Tè lãû nhæîng chuí häü âaî täút nghiãûp 12 nàm hoüc åí træåìng (tæång âæång hãút báûc phäø thäng trung hoüc) trong nhoïm giáöu nháút cao gáúp 5 láön so våïi tè lãû naìy åí nhoïm ngheìo nháút. Vaì nhæîng chuí häü âaî hoüc xong 12 nàm åí træåìng trong nhoïm häü gia âçnh giáöu nháút cao gáúp 6 láön so våïi nhoïm nhæîng chuí häü khäng âi hoüc. Tæång tæû nhæ váûy, trung bçnh chi tiãu cuía nhæîng häü coï chuí häü hoüc xong 12 nàm cao gáúp âäi mæïc chi tiãu cuía nhæîng häü coï chuí häü khäng âi hoüc. Tuy nhiãn cuîng cáön phaíi nhàõc laûi mäüt âàûc âiãøm quan troüng laì trçnh âäü vàn hoïa åí mäüt næåïc keïm phaït triãøn nhæ åí Viãût Nam, nháút laì nhæîng ngæåìi coï hoüc váún tháúp (tæì báûc phäø thäng cå såí tråí xuäúng) khäng aính hæåíng nhiãöu âãún mæïc âäü thu nháûp vaì chi tiãu, nháút laì åí caïc vuìng näng thän vaì nhæîng vuìng keïm phaït triãøn. Vê duû nhæ trong cuäüc khaío saït naìy thç nhæîng häü gia
  4. Vò TriÒu Minh 57 âçnh coï chuí häü âi hoüc 1-5 nàm laûi coï mæïc chi tiãu cao hån caïc häü gia âçnh coï chuí häü âi hoüc âãún 6-9 nàm (1.274.000 Âäöng so våïi 1.186.000 Âäöng). Baíng 4. Mæïc chi tiãu theo säú nàm âi hoüc cuía chuí häü (%) Nhoïm chi tiãu theo säú 1 2 3 4 5 Täøng säú Trung bçnh nàm âi hoüc (1000 Âäöng) Khäng âi hoüc 14,24 10,31 8,62 9,17 5,62 12,67 1092 Âi hoüc tæì 1-5 nàm 35,24 37,24 33,85 25,69 30,34 35,38 1274 6-9 nàm 35,76 29,07 29,23 21,10 22,47 33,17 1186 10-12 nàm 10,18 13,07 12,00 16,51 17,98 11,27 1425 Âi hoüc trãn 12 nàm 4,47 10,31 16,31 27,52 23,60 7,52 1971 Täøng säú 100 100 100 100 100 100 1291 Pearson chi2 (16) = 231,55 Pr = 0,000 gamma = 0,17 ASE = 0,021 Vãö khêa caûnh khu væûc kinh tãú maì ngæåìi chuí häü âang laìm viãûc (xem baíng 5), thç mæïc chi tiãu cuía nhæîng häü gia âçnh coï chuí häü laìm trong khu væûc näng nghiãûp vaì tæ nhán laì tháúp nháút. Trong khi âoï taûi caïc häü gia âçnh coï chuí häü laìm viãûc trong khu væûc Nhaì næåïc, tè lãû xuáút hiãûn trong nhoïm giáöu nháút cao gáúp 5 láön so våïi nhæîng häü gia âçnh coï chuí häü âang laìm viãûc trong khu væûc kinh tãú tæ nhán. Mæïc chi tiãu taûi caïc häü gia âçnh maì chuí häü khäng coìn laìm viãûc cuîng cao mäüt caïch âaïng ngaûc nhiãn, båíi vç khi âoï taûi caïc häü gia âçnh naìy, mæïc chi tiãu khäng coìn phuû thuäüc vaìo sæû âoïng goïp vãö kênh tãú træûc tiãúp cuía caïc chuí häü naìy næîa maì caïc yãúu täú khaïc nhæ taìi saín têch træî vaì læûc læåüng lao âäüng khaïc trong nhæîng häü gia âçnh khi âoï måïi laì yãúu täú chênh âoïng goïp quan troüng vaìo mæïc chi tiãu. Mäüt cuäüc “Khaío saït xaî häüi hoüc vãö phán táöng xaî häüi” (Âãö taìi KX - 04-02) cuía Viãûn Xaî häüi hoüc vãö phán táöng xaî häüi åí Viãût Nam cuîng cho tháúy nhæîng kãút quaí tæång tæû vãö mæïc thu nháûp cao cuía nhæîng ngæåìi âang laìm trong khu væûc kinh tãú cuía Nhaì næåïc, nháút laì khi cäng viãûc âoï laûi nàòm trong nhæîng bäü maïy quyãön læûc cuía Nhaì næåïc vaì nhæîng ngæåìi coï âëa vë xaî häüi cao. Tuy nhiãn váún âãö viãûc laìm cuía nhæîng chuí häü gia âçnh coï liãn quan âãún chæïc vuû vaì quyãön læûc xaî häüi laûi khäng âæåüc âãö cáûp âãún trong cuäüc khaío saït vãö mæïc säúng naìy. Baíng 5. Mæïc chi tiãu theo khu væûc kinh tãú cuía chuí häü (%) Nhoïm chi tiãu theo khu 1 2 3 4 5 Täøng säú væûc kinh tãú Khäng laìm viãûc 15.04 21.51 26.15 36.70 29.21 18.06 Näng dán 71.16 62.22 51.38 40.37 50.56 66.65 Tæ nhán 8.72 5.78 7.08 4.59 3.37 7.73 Nhaì næåïc 5.08 10.49 15.38 18.35 16.85 7.56 Täøng säú 100 100 100 100 100 100 Pearson chi2 (12) = 206,36 Pr = 0,000 gamma = -0,054 ASE = 0,027 Khi xem xeït âãún khêa caûnh mæïc âäü laình nghãö trong nghãö nghiãûp (skill level)1, tè lãû chi tiãu bçnh quán âáöu ngæåìi cuía nhæîng chuí häü laì nhæîng ngæåìi lao âäüng trãn laình nghãö (täút 1 Mæïc âäü laình nghãö trong nghãö nghiãûp âæåüc hiãøu laì mæïc âäü âæåüc âaìo taûo taûi cäng viãûc âang laìm. Mæïc âäü laình nghãö trong nghiãn cæïu naìy âæåüc chia laìm 4 loaûi theo thang báûc tàng dáön: Khäng laình nghãö (Un-skill) laì nhoïm nhæîng ngæåìi khäng âæåüc âaìo taûo hoàûc nhæîng
  5. 58 Nh÷ng yÕu tè ¶nh h−ëng ®Õn møc chi tiªu ... nghiãûp âaûi hoüc hoàûc tæång âæång hoàûc cao hån) trong nhoïm giáöu nháút cao gáúp 10 láön tè lãû naìy trong nhoïm ngheìo nháút. Cuîng tæång tæû nhæ váûy chi tiãu trung bçnh cuía nhæîng häü gia âçnh coï chuí häü laì nhæîng ngæåìi lao âäüng laình nghãö hoàûc cao hån cao gáúp âäi mæïc chi tiãu cuía nhæîng häü gia âçnh coï chuí häü laì lao âäüng khäng laình nghãö. Chè coï khoaíng 1,5% häü gia âçnh åí nhoïm ngheìo nháút coï chuí häü laì lao âäüng laình nghãö, trong khi âoï tè lãû naìy åí nhoïm khäng laình nghãö laì 78%. Mæïc âäü laình nghãö trong cäng viãûc laì mäüt trong nhæîng yãúu täú coï aính hæåíng maûnh meî nháút âãún mæïc chi tiãu trong mäùi häü gia âçnh trong biãún säú nghãö nghiãûp noïi chung. Baíng 6. Mæïc chi tiãu theo mæïc âäü laình nghãö cuía chuí häü (%) Nhoïm chi tiãu theo mæïc 1 2 3 4 5 Täøng säú âäü laình nghãö Khäng laình nghãö 78.35 57.54 39.48 29.41 22.58 69.59 Baïn laình nghãö 18.08 29.80 45.49 44.12 54.84 23.41 Laình nghãö 2.77 9.67 11.16 19.12 16.13 5.32 Trãn laình nghãö 0.80 2.99 3.86 7.35 6.45 1.68 Täøng säú 100 100 100 100 100 100 Pearson chi2 (12) = 412,60 Pr = 0,000 gamma = 0,52 ASE = 0,022 Mäüt chè baïo næîa trong yãúu täú nghãö nghiãûp cuîng âæåüc xem xeït laì lénh væûc cäng taïc. Häü gia âçnh coï mæïc chi tiãu cao nháút laì nhæîng häü gia âçnh coï chuí häü âang laìm nhæîng cäng viãûc trong lénh væûc dëch vuû vaì phi saín xuáút. Mæïc chi tiãu tháúp nháút thuäüc vãö nhæîng häü gia âçnh coï chuí häü âang laìm viãûc trong lénh væûc saín xuáút näng nghiãûp. Tuyãût âaûi âa säú nhæîng häü gia âçnh trong nhoïm giáöu nháút laì coï chuí häü âang laìm viãûc trong lénh væûc dëch vuû (39%). Tè lãû giæîa säú häü giáöu nháút vaì ngheìo nháút trong lénh væûc näng nghiãûp chè laì mäüt pháön ba. Trong khi âoï taûi lénh væûc dëch vuû, säú häü gia âçnh trong nhoïm giáöu nháút cao gáúp 9 láön säú häü gia âçnh trong nhoïm ngheìo nháút (xem baíng 7). Lénh væûc laìm viãûc cuîng laìm mäüt trong nhæîng chè baïo coï aính hæåíng maûnh meî nháút âãún mæïc chi tiãu trong caïc häü gia âçnh. Baíng 7. Mæïc chi tiãu theo lénh væûc ngaình nghãö cuía chuí häü (%) Nhoïm chi tiãu theo lénh 1 2 3 4 5 Täøng säú væûc laìm viãûc Näng nghiãûp 80.21 56.96 36.05 29.41 25.81 70.57 Saín xuáút 11.90 16.92 25.75 27.94 32.26 14.47 Khäng saín xuáút 3.07 10.70 18.45 19.12 3.23 5.99 Dëch vuû 4.81 15.42 19.74 23.53 38.71 8.97 Täøng säú 100 100 100 100 100 100 Pearson chi2 (12) = 537,95 Pr = 0,000 gamma = 0,54 ASE = 0,020 Mäüt phaït hiãûn thuï vë trong cuäüc Khaío saït Mæïc säúng Viãût Nam laì mæïc chi tiãu trung bçnh åí caïc gia âçnh coï næî laìm chuí häü cao hån mæïc mæïc chi tiãu taûi caïc gia âçnh coï nam giåïi laì ngæåìi âang laìm nhæîng cäng viãûc chuí yãúu laì lao âäüng chán tay, giaín âån, Baïn laình nghãö (Semi-skill) laì nhoïm nhæîng ngæåìi âang laìm nhæîng cäng viãûc maì hoü âaî âæåüc âaìo taûo taûi caïc træåìng daûy nghãö hoàûc nhæîng træåìng trung cáûp kyî thuáût, Laình nghãö (Full-skill) laì nhoïm nhæîng ngæåìi âaî täút nghiãûp âaûi hoüc vaì hiãûn âang laìm nhæîng cäng viãûc theo âuïng nghãö nghiãûp âaî âæåüc âaìo taûo, Trãn laình nghãö (Super- skill) laì nhæîng ngæåìi âaî täút nghiãûp âaûi hoüc vaì trãn âaûi hoüc hiãûn âang laì nhæîng chuyãn gia coï âëa vë cao trong chuyãn män cuía mçnh, nhoïm naìy coìn bao gäöm caí nhæîng ngæåìi hiãûn âang giæî nhæîng âëa vë xaî häüi cao nhæ nhæîng giaïm âäúc hoàûc træåíng phoìng låïn cuía caïc cäng ty, xê nghiãûp v,v...
  6. Vò TriÒu Minh 59 chuí häü. Váún âãö naìy dæåìng nhæ váùn chæa tçm âæåüc mäüt sæû giaíi thêch naìo tháúu âaïo båíi vç nhæîng khaío saït gáön âáy cho tháúy nhæîng häü gia âçnh maì phuû næî laì chuí häü thæåìng coï tè lãû cao hån laì nhæîng gia âçnh khäng hoaìn chènh, do âoï nhæîng gia âçnh naìy thæåìng phaíi gàûp nhiãöu khoï khàn hån vaì coï mæïc säúng tháúp hån nhæîng gia âçnh bçnh thæåìng khaïc do nam giåïi laìm chuí häü (xem baíng 8). Baíng 8. Mæïc chi tiãu theo giåïi tênh cuía chuí häü (%) Nhoïm chi tiãu theo giåïi 1 2 3 4 5 Täøng säú tênh cuía chuí häü Nam 76.97 68.89 61.54 63.30 43.82 73.10 Næî 23.03 31.11 38.46 36.70 56.18 26.90 Täøng säú 100 100 100 100 100 100 Pearson chi2 (4) = 100,34 Pr = 0,000 gamma = 0,26 ASE = 0,028 Tuäøi cuía chuí häü cuîng coï aính hæåíng têch cæûc âãún mæïc chi tiãu trong mäùi häü gia âçnh. Tuy nhiãn dæåìng nhæ khäng coï nhæîng khaïc biãût låïn vãö mæïc chi tiãu trong caïc häü gia âçnh våïi âäü tuäøi cuía ngæåìi chuí häü. Màûc duì váûy nhoïm tuäøi cuía chuí häü 46-55 tuäøi váùn laì nhoïm häü coï mæïc chi tiãu cao nháút vaì chiãúm tè lãû cao nháút trong nhoïm giáöu nháút (xem baíng 9). Baíng 9. Mæïc chi tiãu theo tuäøi cuía chuí häü (%) Nhoïm chi tiãu theo tuäøi 1 2 3 4 5 Täøng säú cuía chuí häü Dæåïi 36 tuäøi 36.55 22.84 23.69 26.61 25.84 32.04 36-45 tuäøi 24.71 22.22 25.85 17.43 26.97 24.08 46-55 tuäøi 15.32 20.00 17.85 16.51 23.60 16.77 Trãn 55 tuäøi 23.41 34.93 32.62 39.45 23.60 27.10 Täøng säú 100 100 100 100 100 100 Pearson chi2 (12) = 265,83 Pr = 0,000 gamma = 0,17 ASE = 0,023 Nhçn chung kêch thæåïc häü gia âçnh hay säú ngæåìi trong häü gia âçnh coï aính hæåíng tiãu cæûc tåïi mæïc chi tiãu trong häü gia âçnh (xem baíng 10). Tuy váûy âaî xaíy ra mäüt hiãûu æïng ngæåüc, coï nghéa laì khi kêch thæåïc häü gia âçnh låïn âãún mäüt mæïc âäü naìo âoï (trãn 10 ngæåìi) thç mæïc chi tiãu bçnh quán âáöu ngæåìi trong häü gia âçnh laûi tàng lãn. Quaï trçnh naìy coï thãø âæåüc giaíi thêch bàòng sæû gia tàng læûc læåüng lao âäüng trong gia âçnh. Hiãûn tæåüng naìy cuîng tæång tæû nhæ aính hæåíng cuía tuäøi chuí häü hoàûc aính hæåíng cuía nghãö nghiãûp, khi chuí häü coìn khäng laìm viãûc nhæng mæïc chi tiãu trong häü gia âçnh váùn cao nhæ âaî trçnh baìy åí nhæîng pháön trãn. Baíng 10. Mæïc chi tiãu theo kêch thæåïc häü gia âçnh (%) Nhoïm chi tiãu theo kêch 1 2 3 4 5 Täøng säú thæåïc gia âçnh Dæåïi 5 ngæåìi 40.55 50.76 60.92 66.97 69.66 45.46 5-7 ngæåìi 46.67 39.56 29.54 25.69 23.60 42.94 8-10 ngæåìi 11.33 8.09 7.69 5.50 5.62 10.08 Trãn 10 ngæåìi 1.46 1.60 1.85 1.83 1.12 1.52 Täøng säú 100 100 100 100 100 100
  7. 60 Nh÷ng yÕu tè ¶nh h−ëng ®Õn møc chi tiªu ... Pearson chi2 (12) = 121,11 Pr = 0,000 gamma = -0,24 ASE = 0,024 Liãn quan âãún chè baïo thaình thë - näng thän, mæïc chi tiãu trong caïc häü gia âçnh åí thaình thë cao gáúp âäi mæïc chi tiãu trong caïc häü gia âçnh åí näng thän. Tè lãû giæîa caïc häü trong nhoïm ngheìo nháút åí thaình thë so våïi caïc häü ngheìo nháút åí näng thän laì 1/3, trong khi âoï tè lãû naìy cuía nhoïm häü giáöu nháút åí thaình thë cao gáúp 12 láön so våïi nhæîng häü gia âçnh trong nhoïm giáöu nháút åí näng thän (xem baíng 11). Baíng 11. Mæïc chi tiãu theo thaình thë - näng thän (%) Nhoïm chi tiãu theo 1 2 3 4 5 Täøng säú thaình thë/näng thän Näng thän 91.31 67.64 45.54 30.28 22.47 80.00 Thaình thë 8.69 32.36 54.46 69.72 77.53 20.00 Täøng säú 100 100 100 100 100 100 Pearson chi2 (4) = 952,97 Pr = 0,000 gamma = 0,73 ASE = 0,015 Xem xeït khêa caûnh nhæîng khaïc biãût cuía 7 vuìng laînh thäø Viãût Nam âãún mæïc chi tiãu bçnh quán trong mäùi häü gia âçnh, ta coï thãø ruït ra nhæîng nháûn xeït nhæ sau: Mæïc chi tiãu cao nháút thuäüc vãö thaình phäú Häö Chê Minh vaì caïc vuìng phuû cáûn (vuìng 6). Mæïc chi tiãu cao thæï hai laì thuäüc vãö vuìng âäöng bàòng säng Cæíu Long (vuìng 7). Mæïc chi tiãu åí âäöng bàòng säng Häöng âæåüc xãúp thæï 3 (vuìng 2) cao hån vuìng biãøn Trung bäü (vuìng 4) coï mæïc chi tiãu cao thæï 4. Mæïc chi tiãu tháúp hån næîa xãúp thæï 5 laì cuía vuìng Bàõc Trung bäü (vuìng 3). Mæïc chi tiãu tháúp nháút cuía Viãût Nam nàòm åí vuìng nuïi phêa Bàõc Viãût Nam (vuìng 1), åí vuìng naìy tháûm chê laì vuìng duy nháút khäng tçm âæåüc âaûi diãûn (0%) trong nhoïm häü gia âçnh coï mæïc chi tiãu cao nháút (nhoïm 5). Vuìng Cao nguyãn Trung Bäü (vuìng 5) laì vuìng ngheìo thæï hai åí Viãût Nam. Sæû chãnh lãûch vãö mæïc chi tiãu trung bçnh trong mäùi häü gia âçnh giæîa vuìng ngheìo nháút vaì vuìng giáöu nháút laì trãn gáúp hai láön (xem baíng 12). Baíng 12. Mæïc chi tiãu theo vuìng laînh thäø (%) Nhoïm chi tiãu theo vuìng 1 2 3 4 5 Täøng säú laînh thäø Vuìng 1 20.72 11.02 5.54 4.59 0.00 16.67 Vuìng 2 26.11 20.36 18.46 21.10 19.10 24.00 Vuìng 3 17.48 7.20 1.54 1.83 1.12 13.33 Vuìng 4 9.93 15.11 12.92 10.09 8.99 11.33 Vuìng 5 2.76 2.76 2.77 0.00 1.12 2.67 Vuìng 6 6.31 15.47 29.23 35.78 41.57 11.33 Vuìng 7 16.69 28.09 29.54 26.61 28.09 20.67 Täøng säú 100 100 100 100 100 100
  8. Vò TriÒu Minh 61 Pearson chi2 (24) = 649,36 Pr = 0,000 gamma = 0,33 ASE = 0,017 MÄ HÇNH HÄÖI QUY CHO MÆÏC CHI TIÃU ÅÍ VIÃÛT NAM Tæì caïc yãúu täú aính hæåíng låïn nháút âãún mæïc chi tiãu nhæ âaî âæåüc phán têch åí trãn, chuïng ta coï thãø xáy dæûng âæåüc mäüt mä hçnh häöi quy tuyãún tênh cho mæïc chi tiãu åí Viãût Nam nhæ sau: Quaï trçnh xaïc âënh mäüt mä hçnh cho mæïc chi tiãu åí Viãût Nam trong baìi nghiãn cæïu naìy dæûa vaìo caïc biãún säú vaì caïc chè baïo coï aính hæåíng låïn nháút tåïi mæïc chi tiãu. Phæång trçnh mä hçnh häöi quy theo chi tiãu seî coï daûng sau: Lägarêt cå säú e cuía mæïc chi tiãu = Hàòng säú + Säú nàm âi hoüc + Tuäøi chuí häü + Kêch thæåïc häü gia âçnh + Tçnh traûng biãút chæî + Thaình pháön kinh tãú + Mæïc thaình thaûo trong cäng viãûc + Lénh væûc cäng taïc + Giåïi tênh + Thaình thë/näng thän + Vuìng laînh thäø. Viãûc caïc biãún säú âäüc trong mä hçnh naìy phaíi âæåüc trçnh baìy dæåïi daûng lägarêt cå säú e cuía mæïc chi tiãu - Ln(mæïc chi tiãu) - båíi vç phán bäú cuía biãún chi tiãu ráút lãûch traïi (Âäü lãûch traïi cuía chi tiãu khi chæa lägarêt laì 2,53. Sau khi lägarêt cå säú e biãún chi tiãu, âäü lãûch cuía haìm naìy coìn laì -0,006). Mäüt haìm chi tiãu âæåüc lägarêt nhæ váûy seî coï daûng gáön hån våïi âæåìng cong chuáøn vaì do âoï viãûc xáy dæûng mäüt mä hçnh chi tiãu theo caïc biãún âäüc láûp khaïc seî âæåüc chênh xaïc hån nhiãöu. Mä hçnh häöi quy sau khi tênh toaïn naìy giaíi thêch âæåüc 40% sæû thay âäøi trong biãún chi tiãu trong mäùi häü gia âçnh (R2 = 0,3947) vaì táút caí caïc biãún âäüc láûp trong phæång trçnh häöi quy âãöu coï yï nghéa thäúng kã ráút cao - nhoí hån 0,005 (mæïc yï nghéa thäúng kã cho pheïp âäúi våïi caïc biãún âäüc láûp trong phæång trçnh häöi quy laì nhoí hån 0,02). Vç váûy coï thãø kãút luáûn âæåüc ràòng caïc biãún âäüc láûp trong phæång trçnh häöi quy naìy ráút coï aính hæåíng âãún mæïc chi tiãu trong mäùi häü gia âçnh. Kãút quaí tênh toaïn haìm häöi quy cuía mæïc chi tiãu bçnh quán trong mäùi häü gia âçnh coï daûng nhæ sau: Ln(chi tiãu) = 7.092 + 0.023 (Säú nàm âi hoüc cuía chuí häü) + 0.008 (Tuäøi cuía chuí häü) - 0.055 (Säú ngæåìi trong häü gia âçnh) + 0.02 (Tçnh traûng biãút âoüc biãút viãút tråí lãn) - 0.176 (Chuí häü âang laìm viãûc trong khu væûc kinh tãú tæ nhán) + 0.150 (Mæïc âäü laình nghãö trong cäng viãûc cuía chuí häü) - 0.143 (Lénh væc saín xuáút laì näng nghiãûp) - 0.042 (Nam giåïi laì chuí häü) - 0.347 (Häü gia âçnh åí vuìng näng thän) + 0.028 (Häü gia âçnh âang åí vuìng 6 - Vuìng TP. Häö Chê Minh vaì Âäng Nam Bäü). Tæì kãút quaí cuía mä hçnh trãn ta coï thãø æåïc læåüng mæïc chi tiãu cuía mäüt häü gia âçnh naìo âoï nãúu chuïng ta biãút âæåüc âáöy âuí caïc thäng säú cuía biãún âäüc láûp. Vê duû mäüt gia âçnh åí âäöng bàòng säng Häöng thuäüc khu væûc thaình phäú, coï 5 ngæåìi, chuí häü laì nam giåïi, 45 tuäøi, hoüc hãút cáúp 3, âang laìm cäng nhán cå khê báûc 3/7 thuäüc khu væûc Nhaì næåïc seî coï mæïc chi tiãu nhæ sau: Ln(chi tiãu) = 7,092 + 0,023*12 + 0,008*45 - 0,055*5 + 0,022*1 - 0,176*0 + 0,150*0 - 0,143*0 - 0,042*1 - 0,347*0 - 0,403*1 = 7,030.
  9. 62 Nh÷ng yÕu tè ¶nh h−ëng ®Õn møc chi tiªu ... Do âoï: Chi tiãu = e7,030= 1135,062 (coï nghéa laì häü gia âçnh naìy coï mæïc chi tiãu bçnh quán âáöu ngæåìi mäüt nàm laì 1.135.062 Âäöng). Baíng 13. Mä hçnh häöi quy cuía mæïc chi tiãu trong häü gia âçnh. Säú quan saït = 4800 häü gia âçnh F(18, 3851) = 141,18 Xaïc xuáút låïn hån F (Prob>F) = 0,0000 Hãû säú R bçnh phæång (Adj R-square) = 0,3947 Biãún phuû thuäüc: Logexpp (Lägarêt cuía chi tiãu bçnh quán haìng nàm) Phaûm vi nghiãn cæïu: Táút caí caïc häü gia âçnh - 4800 häü Biãún säú Coef P>t Biãún säú Coef P>t Biãún säú aío Biãún säú liãn tuûc Muì chæî so saïnh Säú nàm âi hoüc 0.023 0.000 Biãút âoüc biãút viãút 0.020 0.000 Tuäøi cuía chuí häü 0.008 0.000 Phi tæ nhán so saïnh Säú ngæåìi trong häü -0.055 0.000 Khu væûc tæ nhán -0.176 0.000 Hãû säú 7.092 0.000 Khäng laình nghã so saïnh Laình nghãö 0.150 0.019 Saín xuáút vaì dëch vuû so saïnh Näng nghiãûp -0.143 0.000 Phi saín xuáút 0.041 0.020 Næî laì chuí häü so saïnh Nam laì chuí häü -0.042 0.020 Thaình thë so saïnh Näng thän -0.347 0.000 Vuìng 7 so saïnh Vuìng 1 -0.425 0.000 Vuìng 2 -0.403 0.000 Vuìng 3 -0.505 0.000 Vuìng 4 -0.240 0.000 Vuìng 5 -0.119 0.006 Vuìng 6 0.028 0.000 Theo mä hçnh naìy (xem kãút quaí åí baíng 13), chuïng ta coï thãø tháúy mäüt vaìi âiãøm sau: Mäùi nàm âi hoüc cuía chuí häü seî laìm cho mæïc chi tiãu bçnh quán trong häü gia âçnh tàng thãm 2,8%. Vaì trong cuìng mäüt hoaìn caính nhæ nhau, mäùi häü gia âçnh åí näng thän coï mæïc chi tiãu tháúp hån mäùi gia âçnh åí thaình phäú trãn 40%. Tæång tæû nhæ váûy nãúu chuí häü laì ngæåìi biãút chæî thç mæïc chi tiãu bçnh quán trong häü gia âçnh âoï cao hån 25% so våïi mæïc chi tiãu bçnh quán cuía nhæîng häü gia âçnh khaïc maì chuí häü âoï khäng biãút chæî. Nhæîng häü gia âçnh coï chuí häü âang laìm viãûc åí khu væûc kinh tãú tæ nhán coï mæïc chi tiãu tháúp hån 20% so våïi nhæîng häü gia âçnh coï chuí häü âang laìm trong nhæîng thaình pháön kinh tãú cuía Nhaì næåïc. Cuîng trong cuìng mäüt âiãöu kiãûn thç nhæîng häü gia âçnh coï phuû næî laì chuí häü coï mæïc chi tiãu cao hån 6% so våïi nhæîng häü gia âçnh do nam giåïi laìm chuí häü. Mäüt khoaíng caïch chãnh lãûch vãö chi tiãu låïn khaïc cuîng âæåüc tçm tháúy khi xem xeït âãún caïc yãúu täú vãö vuìng laînh
  10. Vò TriÒu Minh 63 thäø vaì giæîa Miãön Nam vaì Miãön Bàõc Viãût Nam. Chuïng ta coï thãø tháúy háöu hãút caïc vuìng åí phêa Bàõc (vuìng 1, vuìng 2, vuìng 3) âãöu coï mæïc chi tiãu tháúp hån 40% so våïi mæïc chi tiãu cuía caïc tènh thuäüc âäöng bàòng säng Cæíu Long (vuìng 7). KÃÚT LUÁÛN Laì mäüt trong nhæîng cäng cuû âãø xaïc âënh mæïc säúng, viãûc nghiãn cæïu mæïc chi tiãu âoìi hoíi phaíi coï sæû thu tháûp âáöy âuí caïc säú liãûu vãö sæû tiãu thuû caïc màût haìng thæûc pháøm, cäng nghãû pháøm vaì caïc khoaín âáöu tæ mua báút âäüng saín cuîng nhæ caïc váût duûng âàõt tiãön khaïc trong mäùi häü gia âçnh. Màût khaïc caïc yãúu täú aính hæåíng âãún mæïc chi tiãu trong häü gia âçnh khäng chè phu thuäüc vaìo caïc âàûc âiãøm cuía ngæåìi chuí häü maì coìn phuû thuäüc vaìo nhiãöu yãúu täú kinh tãú xaî häüi khaïc næîa cuía häü gia âçnh âoï. Tuy nhiãn nhæîng phaït hiãûn trong baìi viãút naìy cuîng âaî goïp pháön nãu lãn âæåüc nhæîng yãúu täú chênh aính hæåíng âãún mæïc chi tiãu trong mäüt häü gia âçnh åí Viãût Nam. Nhçn chung tæì caïc kãút quaí âaî âæåüc phán têch åí trãn, chuïng ta coï thãø ruït ra âæåüc mäüt säú kãút luáûn chênh nhæ sau: - Phán táöng xaî häüi vãö kinh tãú åí Viãût Nam coìn chæa låïn båíi vç âaûi bäü pháûn nhán dán váùn coìn coï mæïc säúng ráút tháúp, dæåïi mæïc ngheìo khäø theo tiãu chuáøn quäúc tãú. Coï âãún 66% säú häü gia âçnh åí Viãût Nam coï mæïc chi tiãu bçnh quán âáöu ngæåìi haìng thaïng dæåïi 10 Âä la Myî hay dæåïi 100.000 Âäöng Viãût Nam. Chè coï khoaíng 4% dán säú Viãût Nam coï mæïc thu nháûp bçnh quán âáöu ngæåìi haìng thaïng trãn 30 Âä la Myî hay trãn 300.000 Âäöng Viãût Nam. - Trçnh âäü hoüc váún khäng aính hæåíng nhiãöu âãún mæïc chi tiãu trong caïc häü gia âçnh. - Yãúu täú coï leî laì aính hæåíng låïn nháút âãún mæïc chi tiãu trong mäùi häü gia âçnh åí Viãût Nam laì yãúu täú nghãö nghiãûp, nháút laì nhæîng ngæåìi âang laìm viãûc trong khu væûc kinh tãú Nhaì næåïc. Âiãöu naìy cho tháúy khu væûc kinh tãú Nhaì næåïc váùn âoïng mäüt vai troì maûnh nháút trong nãön kinh tãú hiãûn nay. - Sæû chãnh lãûch khäng låïn làõm giæîa chi tiãu åí vuìng näng thän so våïi âä thë (40%) cho tháúy mæïc âäü âä thë hoïa åí Viãût Nam coìn chæa cao. Mæïc säúng åí âä thë nhæ váûy laì quaï tháúp mäüt khi ta biãút ràòng xaî häüi Viãût Nam váùn coìn laì mäüt næåïc näng nghiãûp våïi 80% dán säú laì näng thän vaì tuyãût âaûi âa säú näng dán âãöu coï mæïc säúng åí dæåïi mæïc ngheìo âoïi, trong nhæîng âiãöu kiãûn vãö cå såí haû táöng ráút ngheìo naìn vaì laûc háûu. - Sæû chãnh lãûch vãö chi tiãu theo caïc yãúu täú vãö vuìng laînh thäø laì ráút quan troüng. Trong tæång lai mæïc chãnh lãûch vãö chi tiãu theo vuìng laînh thäø seî coï aính hæåíng khäng låüi cho sæû phaït triãøn cuía xaî häüi Viãût Nam. Trong quaï trçnh chuyãøn hoïa cuía cå chãú thë træåìng, sæû phán táöng thu nháûp cuía xaî häüi cuía Viãût Nam âang diãùn ra nhanh choïng hån vaì âoìi hoíi phaíi coï nhæîng nghiãn cæïu måïi vaì toaìn diãûn hån nhàòm xaïc âënh caïc yãúu täú aính hæåíng âãún mæïc chi tiãu khaïc nhau. Ngoaìi nhæîng nghiãn cæïu vãö váún âãö thu nháûp vaì mæïc säúng coìn cáön coï nhiãöu nghiãn cæïu khaïc vãö giaïo duûc, sæïc khoíe vaì hãû thäúng dëch vuû cäng cäüng, v, v... Nhæîng nghiãn cæïu naìy hoaìn toaìn coï thãø sæí duûng säú liãûu âaî thu tháûp tæì cuäüc âiãöu tra Mæïc säúng Viãût Nam 1993 naìy.

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản