intTypePromotion=3

Nội san khoa học: Số 6 tháng 2/1010 - CĐYT Quảng Ninh

Chia sẻ: Nguyen Com | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:22

0
49
lượt xem
3
download

Nội san khoa học: Số 6 tháng 2/1010 - CĐYT Quảng Ninh

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Nội san khoa học - Số 6 tháng 2/1010 gồm các bài viết: hiểm hoạ từ thuốc lá; thai chết lưu và bệnh chảy máu chân răng; 5 tiến bộ y học đột phá trong thập kỷ; tương tác giữa bưởi và thuốc; bước tiến mới ngăn chặn lây nhiễm; thiếu hoạt động hàng ngày khiến cơ thể dễ mắc bệnh; phẫu thuật GERD không ngăn ngừa được ung thư thực quản;...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Nội san khoa học: Số 6 tháng 2/1010 - CĐYT Quảng Ninh

  1. Trường CĐYT Quảng Ninh Nội san khoa học – Số 6 1
  2. Trường CĐYT Quảng Ninh Chịu trách nhiệm phát hành: Trong số này: ThS. Nguyễn Mạnh Tuấn Hiểm hoạ từ thuốc lá ................................ 3 Chịu trách nhiệm nội dung: Thiếu hoạt động hàng ngày khiến cơ thể ThS. Nguyễn Mạnh Tuấn dễ mắc bệnh ................................................ 6 ThS. Phạm Hoài Thương Phẫu thuật GERD không ngăn ngừa Thư ký biên tập và trình bày: được ung thư thực quản........................... 7 ThS. Phạm Hoài Thương Vitamin D giúp ngăn ngừa ung thư BS. Hoàng Quỳnh Hoa ruột............................................................ 8 CN. Nguyễn Thị Khánh Vân Tiêm an toàn .............................................. 9 Vậy như thế nào là mũi tiêm an toàn? ........ 11 Địa chỉ liên lạc: Thai chết lưu và bệnh chảy máu chân răng...... 12 Phòng NCKH – QHQT 5 tiến bộ y học đột phá trong thập kỷ .... 14 Điện thoại: 033.3832 802 Tương tác giữa bưởi và thuốc................ 16 E-mail: Bước tiến mới ngăn chặn lây nhiễm PhongNCKH.cyq@moet.edu.vn virus HIV ................................................ 18 Website: Góc thư giãn ........................................... 19 CDYTquangninh.edu.vn Phát hành theo Quyết định số 119/QĐ-CĐYT, ngày 11/7/2007 của Hiệu trưởng trường Cao đẳng Y tế Quảng Ninh. Nội san khoa học – Số 6 2
  3. Trường CĐYT Quảng Ninh Hiểm hoạ từ thuốc lá tâm giám sát thuốc lá nhập khẩu và các sản phẩm liên quan khác. Ban cố vấn đã được thành lập để giúp điều Năm 2009 các chuyên gia ung hành trung tâm này. Theo các tổ chức thư toàn cầu đã cảnh báo năm 2010 nghiên cứu và tuyên truyền phi lợi thuốc lá sẽ giết chết 6 triệu người nhuận, hơn bốn thập kỷ qua, tỷ lệ hút bằng các căn bệnh ung thư, bệnh tim, thuốc đã giảm ở các nước giàu như bệnh khí thủng (gây ho đến mệt rũ) và Mỹ, Anh và Nhật nhưng lại đang gia một loạt các căn bệnh nguy hiểm khác. tăng ở các nước đang phát triển. Sau đây là một số kết quả từ Atlas thuốc lá của tổ chức các báo cáo trên trang web: World Lung Foundation và American Cancer Society ước tính thuốc lá gây http://www.tobaccoatlas.org tổn thất 500 - 1 tỷ người tỉ USD cho hút thuốc – nền kinh tế trong đó 35% thế giới mỗi ở các nước năm do chi giàu và 50% ở phí y tế, mất các nước đang năng suất và phát triển. tổn hại môi - Khoảng 250 trường. triệu phụ nữ Tổng hút thuốc mỗi chi cho ngày – trong ‘thuốc lá’ đó 22% ở các giảm GDP của các nước giàu 3.6%. nước phát triển và 9% ở các nước Thuốc lá là nguyên nhân của 1/10 ca đang phát triển. tử vong trên toàn thế giới và đe dọa sẽ - Tỷ lệ phụ nữ hút thuốc ổn cướp đi sinh mạng của 5,5 triệu người định và đang gia tăng ở các nước trên toàn thế giới trong năm 2010. Nếu Đông, Trung và Nam Âu. xu hướng này tiếp tục kéo dài, đến năm 2020 con số này sẽ là 7 triệu - Nguy cơ chết do ung thư phổi người và là 8 triệu người vào năm ở nam giới hút thuốc cao gấp 23 lần so 2030. với nam giới không hút thuốc và cao gấp 13 lần so với phụ nứ hút thuốc. Cục Quản lý Dược và Thực phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã mở một trung Nội san khoa học – Số 6 3
  4. Trường CĐYT Quảng Ninh - Thuốc lá giết chết 1/3 đến 1/2 Béo phì và Ung thư thận số người hút thuốc. Trung bình người hút thuốc chết trước người không hút Theo thống kê của Viện nghiên thuốc 15 năm. cứu ung thư Anh quốc, số ca ung thư - Gần 60% nam giới Trung Quốc thận tại nước này tăng 22% trong vòng hút thuốc và Trung Quốc tiêu thụ hơn 10 năm qua. Một căn bệnh cướp đi 37% thuốc lá của toàn thế giới. sinh mạng của 3000 người Anh mỗi năm. Béo phì gia tăng nhanh chóng tại - 50 triệu trẻ em Trung Quốc, Anh, khoảng 20% phụ nữ nước này phần lớn là bé trai, sẽ chết sớm do các được xếp vào danh sách béo phì. Tiến bệnh liên quan đến thuốc lá. sĩ Nick Jamé, chuyên gia về ung thận - Việc hút thuốc lá sẽ giết chết tại Bệnh viện Queen Elizabeth, 250 triệu thiếu niên và trẻ em của ngày Birmingham cũng cho rằng: “Béo phì hôm nay. gây nên sự thay đổi nội tiết trong cơ - Gần 1/4 thanh niên đã thử hút thể, đặc biệt là ở phụ nữ. Sự thay đổi thuốc trước 10 tuổi. này làm gia tăng nguy cơ ung thư - Hít khói thuốc lá thụ động thận.” làm chết 200.000 nhân công mỗi năm. Tế bào mỡ sản sinh quá nhiều Theo dứ đoán của báo cáo này hormone nữ oestrogen, từ đó làm tăng 100 triệu người đã bị giết chết bởi quá trình phân bào tự nhiên và dẫn đến khối thuốc lá trong thế kỷ 20. Nếu nguy cơ hình thành tế bào ung thư. không thực hiện được những biện Một nghiên cứu mới đây cũng pháp hiệu quả để ngăn chặn thanh khẳng định béo phì làm tăng nguy cơ thiếu niên hút thuốc và giúp những phát triển ung thư thận (RCC). người đang hút bỏ thuốc lá, thuốc lá sẽ Mục tiêu của nghiên cứu này là giết chết 1 tỷ người trong thế kỷ 21. để đánh giá sự liên kết giữa chỉ số cơ Trung Quốc dẫn đầy thế giới thể BMI và các đặc điểm mô học RCC trong lĩnh vực sản xuất thuốc lá, tiếp của 1640 bệnh nhân có khối u thận theo là Hoa Kỳ, Nga và Nhật Bản. đang được cắt bỏ tại Trung tâm điều (Theo cancerpage.com) trị ung thư Sloan-Kettering (Memorial Sloan-Kettering Cancer Center) từ -Nguyễn Mạnh Tuấn (Biên dịch) tháng 1 năm 2000 đến tháng 12 năm 2007. Trong đó 12% là khối u lành tính và 88% là khối u ác tính. Nội san khoa học – Số 6 4
  5. Trường CĐYT Quảng Ninh Chỉ số BMI và đặc điểm mô Hạn chế của nghiên cứu này là học RCC được kiểm tra bằng phương chỉ bao gồm các ca bệnh trong quá pháp hồi cứu đa biến. Một người được khứ, thiếu nhóm chứng, chỉ số BMI coi là béo phì được lấy tại khi chỉ số một thời BMI (kg/m2) điểm duy > 30. Theo nhất. cách tính này Mặc thì 38% bệnh dù còn phải nhân được tìm hiểu coi là béo thêm về phì. Các nhà bệnh lý của nghiên cứu tế bào gây cũng đã tính ung thư đến các vấn thận, nhưng đề sức khoẻ khác như lối sống, tốc độ kết quả của nghiên của này cũng rất lọc của cầu thận, bệnh tiểu đường, cao hữu ích vì nó chỉ được các nhân tố huyết áp và hút thuốc. Các yếu tố giới chính xác để dự đoán nguy cơ phát tính và kích thước khối u là dự đoán triển thành bệnh ung thư. Trong số đó, độc lập đối với RCC. béo phì là yếu tố nguy cơ cao nhất. Tiến sĩ Lowrance cho hay việc Các biểu hiện triệu chứng của sử dụng hình ảnh ổ bung góp phần ung thư thận bao gồm: có máu trong tăng khả năng phát hiện RCC nhưng nước tiểu, đau vùng thắt lưng, có u, độ tin cậy không phải là tuyệt đối. bướu ở ổ bụng, mệt mỏi, sút cân, sốt, Tiến sĩ Lowrance và các cộng cao huyết áp, phù ở chân, cổ chân. sự đã kết luận rằng chỉ số BMI là chỉ - Phạm Hoài Thương- số dự đoán phụ thuộc của RCC. Chỉ số BMI tăng cùng với tỷ lệ phát triển tế bào ung thư thận. Các nghiên cứu cũng cho rằng béo phì là một yếu tố làm tăng nguy cơ RCC nhưng chưa xác định được nguyên nhân. Họ cho rằng do nguyên nhân thứ phát như thay đổi nội tiết, suy giảm miễn dịch tăng huyết áp hay bệnh tiểu đường ở người béo phì. Nội san khoa học – Số 6 5
  6. Trường CĐYT Quảng Ninh Thiếu hoạt động hàng ngày khiến cơ thể dễ ắmc bệnh Một bài báo đăng trên tạp chí Mặc dù mối liên quan nhân - quả British Journal of Sports Medicine (tạm giữa việc ngồi lâu một chỗ và sức khoẻ dịch - Tạp chí Y học thể thao Anh) cho xấu đi cần có những nghiên cứu sâu hơn, hay những người thường xuyên ngồi lâu nhưng các nhà nghiên cứu cho rằng hoạt một chỗ hoặc những người suốt ngày động của hệ cơ có thể đóng một vai trò nằm dài - đều có nguy cơ mắc bệnh cao quan trọng trong kiểm soát mỡ máu. hơn so với những người thường xuyên Các dùng đến cơ bắp và nhà xã những người thể dục luận cảnh không chủ đích như báo rằng đi bộ lên cầu thang vấn đề sức để lấy một tách cà khoẻ của phê. những Ngồi lâu làm người cho toàn bộ các cơ thường không được vận xuyên dán động là cách định mắt vào ti nghĩa cho hành vi ngồi lâu một chỗ vi hoặc gắn vào bàn làm việc đáng lo của các nhà nghiên cứu Thuỵ Điển. ngại nếu họ không thể dục. Các nhà xã Rất nhiều người nhầm lẫn “ngồi một luận còn khuyến khích nhân viên tư chỗ” là để chỉ những người không tập vấn chăm sóc sức khoẻ đề cao những thể dục. Nhưng nhóm nghiên cứu định hoạt động đơn giản và giải thích nghĩa hành vi ngồi một chỗ không những hoạt động đó giúp tránh được phải chỉ là thiếu luyện tập khiến cơ thể những vấn đề về sức khoẻ như thế yếu đi mà nó bao gồm cả những thói nào. Nhóm nghiên cứu cũng thông quen như xem ti vi chẳng hạn. Gần cáo “Leo bộ lên cầu thang thay vì đây đã có những bằng chứng cho thấy dùng thang máy, thang cuốn, nên đứng ngồi xem ti vi nhiều tiếng đồng hồ liền dậy đi lại khoảng 5 phút giữa thời gian sẽ làm tăng nguy cơ tử vong do bệnh ngồi làm việc, đi bộ đến chợ thay vì đi tim mạch. Đối với mỗi phụ nữ nguy cơ xe.” mắc hội chứng rối loạn chuyển hoá - Bùi Đức Thành (Biên dịch)- tăng 26% cho mỗi giờ ngồi xem ti vi. Hệ cơ không hoạt động cùng với việc ngồi lâu một chỗ tăng nguy cơ béo phì và thậm chí một vài loại ung thư. Nội san khoa học – Số 6 6
  7. Trường CĐYT Quảng Ninh Phẫu thuật GERD không ngăn ngừa được ung thư thực quản Theo một nghiên cứu mới Ông cũng đã từng gửi thư cho đây, những bệnh nhân phẫu thuật Reuters Health với nội dung “Đây là điều trị chứng ợ nóng – còn gọi là nghiên cứu dựa trên dữ liệu dân số bệnh trào ngược dạ dày thực quản thiết kế kéo dài 40 năm và cơ bản đã hay GERD – sau 15 năm thận chí bao phủ toàn bộ dân số Thuỵ Điển. lâu hơn nữa vẫn có nguy cơ phát Thậm chí không có xu hướng nào triển thành ung thư thực quản. ngăn chặn ung thư, kể cả là vài chục năm sau phẫu thuật.” GERD Tiến sĩ được biết là Jesper Lagergren, nhân tố nguy cơ giáo sư viện gây ung thư thực nghiên cứu quản. Theo ý Karolinska, kiến của tiến sĩ Stockholm, phát Peter J. Kahrilas, biểu với phóng giảng viên viên Reuters Health rằng họ đã trường Đại học y hy vọng giảm khoa nguy cơ ung thư Northwestern và tăng thời gian Feinberg, sau phẫu thuật Chicago thì nghiên cứu này chấm dứt nhưng họ đã không thành công. Không quan niệm cho rằng phẫu thuật trào có bằng chứng nào chứng minh rằng ngược có thể ngăn ngừa ung thư thực phẫu thuật trào ngược phòng ngừa phát triển ung thư vòm họng. quản. Quan niệm này hoàn toàn dựa trên hy vọng chứ không dựa trên bất GERD là một căn bệnh phổ biến, dịch từ dạ dày trào ngược lên cứ tài liệu nào, nhưng giờ đây đã có thực quản gây nên triệu chứng ợ nóng bằng chứng và kết luận này nên được điển hình và các triệu chứng khác nữa. chấp nhận. Được biết ông không phải Mặc dù có thể khống chế GERD bằng là thành viên của nhóm nghiên cứu cách thay đổi lối sống và uống thuốc, này. nhưng một số bệnh nhân vẫn cần được Nội san khoa học – Số 6 7
  8. Trường CĐYT Quảng Ninh phẫu thuật để củng cố van giữa thực Vitamin D giúp ngăn ngừa ung thư quản và dạ dày. Phẫu thuật trào ngược ruột dạ dày được xem là biện pháp cắt giảm lâu dài các triệu chứng của GERD. Để đo hiệu quả của việc phẫu thuật trào ngược đối với ung thư thực quản, Lagergren và các đồng nghiệp đã phân tích hồ sơ y tế của các công dân Thuỵ Điển trong giai đoạn 1965 – 2006. Trong số 14.102 bệnh nhân đã phẫu Nồng độ vitamin D trong máu thuật, thì nguy cơ ung thư thực quản càng cao thì nguy cơ mắc ung thư cao gấp 12 lần. Nguy cơ này không ruột càng giảm. giảm theo thời gian sau phẫu thuật. Theo các nhà nghiên cứu, nồng Kahrilas nhận định nhiệm vụ độ vitamin D trong máu cao thì nguy hiện nay là đánh giá có hay không lợi cơ ung thư ruột càng giảm, mặc dù ích phòng ngừa ung thư tế bào tuyến chưa có bằng chứng rõ ràng nào về từ việc phẫu thuật trào ngược. Và câu việc cung cấp loại vitamin này cho cơ trả lời là “không”. Tại sao phẫu thuật thể thì sẽ phòng được nguy cơ mắc không thể ngăn ngừa ung thư? Lý do phải căn bệnh này. có thể bao gồm việc tiếp tục bị trào ngược dạ dày - thực quản sau phẫu Các nhà khoa học nhận thấy ở thuật, mức độ nghiêm trọng và thời những người có nồng độ vitamin D gian mắc bệnh trước khi phẫu thuật. trong máu cao nhất có nguy cơ mắc Để điều tra nguyên nhân, ông và đồng ung thư ruột thấp hơn 40% so với nghiệp đã nghiên cứu tìm tòi sâu hơn những người có nồng độ vitamin D các dữ liệu để đánh giá chính việc trong máu thấp nhất. phẫu thuật cũng như các yếu tố nguy Nghiên cứu này được công bố cơ khác như béo phì, kinh nghiệm của trực tuyến trên tạp chí BMJ ngày 21 bác sĩ phẫu thuật và tái trào ngược dạ tháng 1, dựa trên kết quả nghiên cứu dày - thực quản. (Theo Reuters) hơn 520.000 người từ 10 quốc gia ở - L ê Thị Hoa (Biên dịch)- Tây Âu. Những người tham gia đã được lấy mẫu máu và điền bộ câu hỏi về chế độ ăn uống và lối sống trong giai đoạn 1992 – 1998. Sau đó họ lại Nội san khoa học – Số 6 8
  9. Trường CĐYT Quảng Ninh được theo dõi sức khoẻ trong vài năm có thể dự phòng bằng vắc xin. Trong tiếp theo. lĩnh vực chẩn đoán, việc tiêm các hóa Trong thời gian theo dõi, 1.248 chất, chất cản quang vào cơ thể người người đã được chẩn đoán mắc ung thư bệnh được áp dụng trong các trường ruột và 1.248 người không mắc bệnh hợp phức tạp không thể chẩn đoán này. Các nhà nghiên cứu cũng chưa được bệnh bằng thăm khám và các xét biết được việc bổ sung có cần thiết hay nghiệm thông thường. Nhưng trên không nếu như nồng độ vitamin D ở thực tế hiện nay người thầy thuốc lạm một người đã đạt được một mức độ dụng mũi tiêm rất nhiều. Vậy như thế nhất định thông qua một chế độ ăn nào là một mũi tiêm an toàn? uống lành mạnh tập thể dục và tiếp * Thông tin tổng quan về xúc vừa phải với ánh mặt trời. chương trình tiêm an toàn toàn cầu: Các tác giả nghiên cứu khuyến Theo Tổ chức Y tế thế giới, tiêm nghị về việc phòng ngừa ung thư ruột là thủ thuật phổ biến nhất: trên toàn hiện nay cũng bao gồm tập thể dục, thế giới, trong một năm, trung bình không hút thuốc lá, giảm béo phì và một người nhận tới 1,5 mũi tiêm. Tại mỡ bụng, và hạn chế uống rượu, ăn các nước đang phát triển, hàng năm có các loại thịt đỏ và thịt đã qua xử lý. khoảng 16 tỷ mũi tiêm, Trong đó 95% (Theo HealthDay News) mũi tiêm với mục đích điều trị, 3% -Nguyễn Lương Bằng (Biên dịch) – mũi tiêm là tiêm chủng, 1% mũi tiêm nhằm mục đích kế hoạch hóa gia đình, 1% mũi tiêm được sử dụng trong truyền máu và các sản phẩm của máu. Tiêm an toàn Bên cạnh tác dụng được nêu trên, tiêm cũng có thể gây ra những nguy cơ như: áp xe, teo cơ tại vị trí tiêm, Tiêm là một trong những biện choáng phản vệ và đặc biệt là nguy cơ pháp đưa thuốc vào cơ thể nhằm mục truyền các virus qua đường máu như đích chẩn đoán, điều trị và phòng virus viêm gan B, viêm gan C và HIV bệnh. Trong điều trị, tiêm có vai trò cho cả người bệnh, nhân viên y tế và rất quan trọng trong việc chữa bệnh tại cộng đồng nếu như không được thực các cơ sở y tế đặc biệt trường hợp hiện một cách an toàn. Tiêm không an người bệnh nặng. Trong lĩnh vực toàn làm tổn hại tới nhân viên y tế do phòng bệnh, tiêm chủng đã tác động thiếu phương tiện tiêm, phơi nhiễm mạnh vào việc giảm tỷ lệ mắc và tỷ lệ với máu và dịch cơ thể… tử vong đối với các bệnh truyền nhiễm Nội san khoa học – Số 6 9
  10. Trường CĐYT Quảng Ninh Phơi nhiễm nghề nghiệp phổ biến Nghiên cứu năm 2005 tại Việt nhất là phơi nhiễm với tác nhân gây Nam của Hội Điều Dưỡng qua quan bệnh theo đường máu. Tổn thương gây sát 776 mũi tiêm và sổ y bạ bằng bảng nhiễm khuẩn phổ biến nhất là do kim kiểm với 18 tiêu chí trong thời gian từ tiêm đâm, trong đó đối tượng hay bị tháng 5 đến tháng 9 năm 2005 tại 8 nhất là điều dưỡng (44 - 72%), sau đó tỉnh đại diện của cả 3 vùng Bắc, là bác sĩ (28%,), kỹ thuật viên xét Trung, Nam của Việt Nam. Kết quả nghiệm (15%), hộ lý/người làm vệ sinh cho thấy: (3-16%) và cuối cùng là nhân viên - Mũi tiêm và đường tiêm: trung hành chính và khách (1-6%). Tiêm bình một bệnh nhân được tiêm 2,2 không an toàn cũng làm tổn hại tới mũi/ngày, số mũi tiêm bắp (43,1%) cộng đồng do cơ sở hạ tầng không tốt tương đương với số mũi tiêm tĩnh mạch và xử lý rác thải không an toàn. Theo (43,5%) và vị trí tiêm bắp phổ biến là cơ Tổ chức Y tế thế đen ta (26,7%). giới 50% số mũi - Quy trình tiêm: tiêm ở các nước 100% mũi tiêm sử dụng đang phát triển bơm kim tiêm vô khuẩn không đạt đủ các một lần, 99,2% mũi tiêu chuẩn là mũi tiêm đúng vị trí, 97,2% tiêm an toàn, 40% tiêm đúng độ nghiêng mũi tiêm được thực (góc kim) và 91,5 % hiện bằng bơm kim tiêm đúng độ sâu. tiêm dùng lại mà không được tiệt khuẩn, ở một số nước tỷ lệ này lên đến - Những tồn tại sau đây liên 70%, các nước Tây Thái bình dương là quan đến các mũi tiêm: 30%. Năm 2004, 50% bơm kim tiêm + 35,4% không rửa tay trước khi tại các nước đang phát triển vẫn thiêu chuẩn bị dụng cụ tiêm, 55,8% không sát đốt ngoài trời và bán bơm kim tiêm khuẩn tay trước khi đâm kim qua da. ngoài chợ đen. Theo Trung tâm kiểm + Panh (88,3%) và khay tiêm soát bệnh tật Hoa Kỳ và Tổ chức Y tế (99,5%) sử dụng lẫn lộn thì sạch, thì bẩn. Thế Giới “Trên 80% tổn thương do kim tiêm có thể ngăn ngừa được bằng + Dùng tay để đậy nắp kim tiêm cách sử dụng dụng cụ kim tiêm an đã sử dụng (9,5%). toàn; dụng cụ này kết hợp với công tác + 22,5% mũi tiêm đạt 100% các giáo dục và đào tạo cán bộ y tế và kiểm tiêu chuẩn quy định. soát thực hiện, có thể giảm được trên 90% tổn thương.” Nội san khoa học – Số 6 10
  11. Trường CĐYT Quảng Ninh * Nguyên nhân của mũi tiêm - Tổ chức đào tạo liên tục về tiêm không an toàn. an toàn và Những phương pháp nguyên nhân chủ phòng ngừa, xử yếu dẫn đến tiêm trí phơi nhiễm truyền chưa an do vật sắc nhọn toàn là do: Kỹ cho cán bộ, nhân thuật vô khuẩn viên y tế. kém, thiếu dụng - Tuân thủ cụ tiêm, một số cơ và tăng cường sở y tế không được cung cấp dung giám sát, kiểm tra việc thực hiện quy dịch sát khuẩn tay nhanh nên việc thực trình tiêm, truyền. hiện động tác này gặp nhiều khó khăn. - Tuân thủ nguyên tắc phân loại, Tuy nhiên, qua điều tra tại các nơi thu gom và quản lý chất thải nguy hại được cung cấp đủ hộp/lọ dung dịch sát liên quan đến tiêm. khuẩn tay nhanh, tỷ lệ sát khuẩn tay nhanh cũng không đạt được 100%. - Bổ sung các phương tiện tiêm, vệ Điều này chứng tỏ nhân viên đã không sinh tay, các phương tiện thu gom và cô thực hiện đúng qui trình kỹ thuật tiêm. lập chất thải y tế sắc nhọn, các phương tiện phòng hộ cho nhân viên y tế. Vậy như thế nào là mũi tiêm an toàn? - Thiết lập, vận hành và duy trì Tiêm an toàn là mũi tiêm có sử dụng hệ thống theo dõi, giám sát phòng phương tiện tiêm vô khuẩn, phù hợp với ngừa rủi ro do vật sắc nhọn. mục đích, không gây hại cho người được tiêm, không gây nguy cơ phơi nhiễm cho * Các tiêu chuẩn chính đánh người thực hiện tiêm và không gây chất giá mũi tiêm an toàn thải nguy hại cho người khác. Hay nói Các tiêu chuẩn đánh giá được cách khác, tiêm an toàn nhằm “An toàn dựa vào định nghĩa mũi tiêm an toàn: cho người bệnh, an toàn cho cộng đồng và an toàn cho cán bộ y tế”. Mũi tiêm an toàn là mũi tiêm được thực hiện có sử dụng dụng cụ Giải pháp tăng cường tiêm an thích hợp, an toàn, không gây hại cho toàn tại các cơ sở y tế người được tiêm, không gây nguy cơ - Tăng cường truyền thông, giáo phơi nhiễm cho người thực hiện tiêm dục về nguy cơ của tiêm đối với cán và không tạo chất thải nguy hại cho bộ y tế và người bệnh nhằm thay đổi người khác. hành vi hướng tới tiêm an toàn. Nội san khoa học – Số 6 11
  12. Trường CĐYT Quảng Ninh a. Sử dụng dụng cụ thích hợp, an - Bỏ ngay bơm, kim tiêm vào hộp toàn kháng thủng sau khi tiêm. - Bơm kim tiêm trong bao gói - Không để kim tiêm, vật sắc còn nguyên vẹn, còn hạn dùng. nhọn lẫn trong các chất thải y tế. - Trên xe tiêm có hộp kháng thủng. - Không để bơm kim tiêm vương - Trên xe tiêm có hộp chống sốc vãi trên sàn nhà, lối đi của cơ sở y tế. đủ cơ số. - Nguyễn Thanh Vững- - Bông (gạc) sát khuẩn một lần. - Thuốc được bảo quản đúng cách và còn hạn dùng. b. Không gây hại cho người bệnh Thai chết lưu và bệnh chảy máu chân răng - Đúng người bệnh. - Đúng thuốc. Một phụ nữ 35 tuổi tại Santa - Đúng liều lượng. Monica, California, sinh một thai nhi - Đúng đường tiêm. đã chết. Do trong thời gian mang thai, - Đúng kỹ thuật (đúng vị trí, cô đã bị chảy máu chân răng rất đúng góc tiêm, đúng độ sâu). nghiêm trọng, một triệu chứng liên - Đúng thời gian. quan đến thai kỳ. - Sát khuẩn da nơi tiêm đúng quy định. Sự thay đổi nội tiết trong thời - Rửa tay/sát khuẩn tay nhanh kỳ mang thai thường dẫn đến chảy trước khi tiêm. máu chân răng. Theo ghi nhận của - Sát khuẩn nắp lọ/đầu ống thuốc nhóm nghiên cứu, ước tính có khoảng trước khi lấy thuốc vào bơm tiêm. 75% phụ nữ mang thai gặp phải vấn - Đảm bảo kim tiêm vô khuẩn tới đề này. Chảy máu lợi cho phép vi khi tiêm . khuẩn trong miệng xâm nhập máu và c. Không gây nguy cơ phơi có khả năng lây nhiễm cho thai nhi nhiễm cho người tiêm nếu hệ miễn dịch không ngăn chặn - Không dùng 2 tay đậy lại nắp được. kim sau khi tiêm. Trong trường hợp của thai phụ - Không dùng tay để tháo kim trên, theo báo cáo của bệnh viện Phụ sau tiêm. sản, các xét nghiệm thai nhi cho thấy vi d. Không gây nguy hại cho người khuẩn từ miệng vào máu, tới nhau thai, thu gom chất thải và cộng đồng gây nhiễm khuẩn và làm chết thai nhi. Nội san khoa học – Số 6 12
  13. Trường CĐYT Quảng Ninh Cuối cùng, các tác giả nghiên “Ung thư – chúng ta có thể ngăn ngừa” cứu đã ghi nhận sau khi nhận được chăm sóc nha chu, bệnh nhân đã mang Thông điệp của ngày Thế giới thai lần nữa và đã sinh một em bé phòng chống ung thư năm nay - ngày khoẻ mạnh. 04 tháng 02- là: “Ung thư - chúng ta có thể ngăn ngừa”. theo các chuyên gia 40% trong số 12,4 triệu người được chẩn đoán bị ung thư và 7,6 triệu người chết vì ung thư trên toàn thế giới có thể ngăn ngừa được nếu chúng ta áp dụng những gì chúng ta biết để tránh các nhiễm trùng và thay đổi lối sống. Yiping Han, một nhà nghiên Hiệp hội phòng chống ung thư cứu thuộc khoa Nha khoa trường Đại thế giới (UICC) và Tổ chức Y tế thế học Nha khoa Châu Âu đã viết trong giới (WHO) cho rằng giảm thiểu số bản tin của trường: “Có một truyền người mắc ung thư nằm trong tầm tay thuyết rằng bạn sẽ mất một chiếc răng chúng ta nếu chúng ta áp dụng “chiến cho mỗi lần sinh con, điều này là do sự thay đổi về cơ bản trong thời gian lược phòng chống ung thư dựa trên mang thai, và nếu có thêm một số các các kết quả nghiên cứu”. điều kiện bất lợi khác thì sinh mạng UICC cho rằng biện pháp ngăn của đứa trẻ rất dễ gặp rủi ro. Yiping ngừa ung thư gồm những điều rất đơn Han cho rằng phụ nữ nên đến nha sĩ để giản: loại bỏ các vấn đề răng miệng trước - Ngừng hút thuốc và tránh xa khi mang thai. Và họ cũng cần được tư khói thuốc, vấn để báo cho bác sĩ nếu bị chảy máu - Hạn chế uống rượu, chân răng trong thời gian mang thai. - Tránh tiếp xúc trực tiếp với ánh (Theo Reuters) nắng, - Nguyễn Thị Khánh Vân (Biên dịch)- - Giữa cơ thể khoẻ mạnh bằng ăn uống điều độ và tập luyện, - Phòng tránh những viêm nhiễm gây ung thư. Hơn 3 thập kỷ qua, bệnh nhiễm trùng là nguy cơ gây ung thư đáng báo Nội san khoa học – Số 6 13
  14. Trường CĐYT Quảng Ninh động nhất, hiện nay các nhà khoa học internet. Lần đầu tiên, cả thế giới có đang tập trung nghiên cứu cách phòng thể download và đọc một cách đầy đủ chống và chữa trị. nhất thông tin vào toàn bộ gen người. 9 loại viêm nhiễm bao gồm được Bản đồ gen người đã được đầu tư lưu tâm nhất bao gồm: viêm gan B thời gian và tiền bạc từ những năm 90 (gây ung thư gan), viêm gan C (tăng của thế kỷ 20 với 2 nhóm thực hiện: nguy cơ gây ung thư gan); HPV (gây Dự án Hệ gen người do chính phủ tài ung thư cổ tử cung); Epstein Barr (gây trợ, dự kiến hoàn thành trong 10 năm u bạch huyết Burkitt, đặc biệt ở trẻ em với số tiền lên tới 2,5 tỉ đô la và công vùng xích đạo); HIV ; Helicobacter ty Celera Genomics chi hơn 100 triệu pylori (một loại vi khuẩn gây ung thư đô la trong gần 1 thập kỷ để thực hiện dạ dày); sán lá gan và ung thư ống dẫn nghiên cứu độc lập này. mật; Schitoma và ung thư bàng quang; Cả 2 nhóm đều cùng công bố HTLV-1 và ung thư máu. (Medicalnews phác thảo về hệ gen người vào today.com) 26/6/2000 tại cuộc họp báo với sự tham dự của Tổng thống Bill Clinton -Nguyễn Thị Khánh Vân (Biên dịch)- và Thủ tướng Anh Tony Blair. “Đó là một bước ngoặt lớn tương tự như sự kiện con người bước đi trên mặt trăng”, TS Francis Collins, Giám đốc 5 tiến bộ y học đột phá trong thập kỷ Viện nghiên cứu Gen người quốc gia Thập kỷ đầu tiên của thế kỷ 21 cho biết khi bản đồ gen được hoàn ghi nhận nhiều tiến bộ y học có tính thành. chất đột phá và 125 chuyên gia trong Năm 2004, phác thảo “cuối nhiều lĩnh vực y tế trên khắp thế giới cùng” đã được công bố bởi các nhà đã thống nhất chọn ra 5 tiến bộ y học nghiên cứu và năm 2007, đã có sự bổ có ảnh hưởng nhất thập kỷ. sung bởi TS Craig Venter, giám đốc 1. Xây dựng khoa học công ty thành công bản đồ Celera Genomics. hệ gen người Với việc xây Năm 2000, các dựng thành công bản nhà khoa học trong đồ hệ gen người, Dự án Hệ gen người chúng ta có quyền quốc tế đã công bố tin vào tương lai với phác thảo về toàn bộ những loại thuốc và các gen ở người và đăng tải trên những liệu pháp mới hiệu quả và ít độc với cơ thể người hơn. Nội san khoa học – Số 6 14
  15. Trường CĐYT Quảng Ninh 2. Sự ngoạn mục trong nghiên 3. Liệu pháp thuốc phối hợp cứu tế bào gốc trong điều trị AIDS Có lẽ chưa có lĩnh vực nào kích Kể từ khi xuất hiện liệu pháp thích trí tưởng tượng và khơi gợi sự điều trị kháng retroviral hoạt tính cao tranh luận trong cộng đồng như việc (HAART) năm 1996, HIV không còn nghiên cứu tế bào là một căn bệnh chết gốc. người mà trở thành Mặc dù bị vướng 1 căn bệnh mãn tính phải những lệnh cấm với cơ hội sống kéo nhưng những tiến bộ dài tới vài thập kỷ. trong nghiên cứu tế Hơn thế, bào gốc là không thể phương pháp “pha phủ nhận. Ví như các trộn tổng hợp” này nhà nghiên cứu châu cũng trở thành một Âu đã tách các tế bào tủy xương từ 2 mô hình điều trị các bệnh khác, từ ung cậu bé 7 tuổi và rồi cấy tế bào đã được thư phổi đến ung thư tim. biến đổi vào cơ thể 2 cậu bé này để điều Trong suốt 1 thập kỷ qua, các trị bệnh ALD (bệnh liên quan đến não nhà nghiên cứu vẫn không ngừng tinh gọi là liên kết giới tính X). lọc phương pháp này để nâng cao hiệu Nhà nghiên cứu tế bào gốc TS quả điều trị. Nhờ đó, tỉ lệ tử vong do George Daley của bệnh viện Nhi Boston HIV đã giảm trên toàn thế giới. gọi quá trình nghiên cứu tế bào gốc ở cả 4. Kỹ thuật xâm nhập tối thiểu phôi thai và người trưởng thành trong - Cuộc cách mạng trong phẫu thuật thập kỷ này là sự “ngoạn mục”. Cách đây 10 năm, cứ phẫu thuật Mới đây nhất, các nhà khoa học nội tạng là để lại một vết sẹo dài tới Trung Quốc đã tạo ra 1 con chuột từ 15cm nhưng công nghệ phẫu thuật những tế bào da và mới - kỹ thuật xâm điều này cho thấy nhập tối thiểu - đã khoa học trong thập giúp người bệnh kỷ qua đã thực sự thoát khỏi nỗi ám tạo ra được điều kỳ ảnh từ các vết sẹo diệu và chúng ta có khủng khiếp này. quyền hy vọng Vào cuối trong thập kỷ mới những năm 2000, này sẽ có những phương pháp điều trị các bác sĩ ở Bệnh viện Cleverland đã mới sử dụng tế bào gốc. bắt đầu áp dụng kỹ thuật này trong việc lấy 1 quả thận đường rốn trong Nội san khoa học – Số 6 15
  16. Trường CĐYT Quảng Ninh một ca phẫu thuật ghép thận. Ngày Tương tác giữa bưởi và thuốc nay, kỹ thuật này được áp dụng nhiều trong các phẫu thuật tử cung, buồng Bưởi là trái cây giàu vitamin C, trứng. kali, rất cần dùng cho người béo phì, Các bác sĩ phẫu thuật cũng sử người có nguy cơ tim mạch. Kể từ dụng các rô-bốt để tăng độ chính xác năm 1989, nhiều tài liệu đã đề cập của các thao tác khi phẫu thuật. Điều đến tương tác giữa bưởi và thuốc. này đã giúp rút ngắn thời gian nằm điều Tuy nhiên tương tác với loại nào, trị, giảm những nguy cơ sức khỏe do mức độ ra sao thì lại phụ thuộc vào mổ mở, người bệnh nhanh phục hồi. từng trường hợp cụ thể. Do chưa biết 5. Phát minh ra máy ghi hình rõ về sự tương tác này dẫn đến kiêng cộng hưởng từ (MRI) tràn lan, gây khó khăn cho việc dùng “Đọc vị” bộ óc qua từng chi tiết thuốc và dùng bưởi, một loại hoa quả ở các mô mềm, nghiên cứu hoạt động ngon miệng và giàu vitamin. của não bộ khi con người suy nghĩ, làm việc, nói; xác định những vùng Cơ chế tương tác giữa bưởi và liên hệ đến ý thức, trí nhớ, nghe nhạc, thuốc đọc sách, lái xe…; chỉ rõ các điểm bất Năm 1989, Bailey DG phát hiện thường liên hệ nhiều xáo trộn thần tương tác giữa bưởi và felodipil (một kinh, MRI thực sự là một cuộc cách thuốc chẹn canxi). Khi ăn bưởi cùng mạng trong y học. lúc với uống felodipin thì nồng độ Ra đời vào đầu những năm 90 felodipin máu tăng cao gấp 3 lần của thế kỷ trước nhưng mãi tới năm (chứng tỏ có thể chuyển hóa, thải trừ 2003, phát minh này mới được thế giới của felodipin bị chậm lại). công nhận và được trao giải Nobel. Uỷ Sau này, các nghiên cứu sâu hơn ban Nobel ghi nhận đã có 22.000 MRI đã cho thấy cơ chế tương tác với 3 nội được sử dụng trên toàn cầu với hơn 60 dung chính: triệu lần khám trong vào năm 2002 và nhấn mạnh tính vô hại vì không dùng - Một số thuốc được chuyển hóa tia X. bởi cytochrom P-450 3A4 ( CYP3A4) Với việc sử dụng công nghệ này, ở gan và ruột. Trong ruột, nồng độ các nhà nghiên cứu hiện đã biết thêm CYP3A4 có thể giảm tới 47% trong nhiều thông tin giá trị về các bệnh như vòng 4 giờ sau khi ăn bưởi (dahan A, trầm cảm, ung thư não, tự kỷ, rối loạn altmanH-2004) và sự tương tác này trí nhớ và thậm chí là cả các bệnh kéo dài 24 -72 giờ (Lundahl J-1995, ngoài da. Takanaga H-2004.) Đến nay vẫn chưa - Phạm Hoài Thương (Sưu tầm) Nội san khoa học – Số 6 16
  17. Trường CĐYT Quảng Ninh biết rõ chất gì trong bưởi ức chế tim, có thể gây độc với tuyến giáp và CYP3A4. phổi, tổn thương gan kéo dài. Riêng - Tương tác chỉ xảy ra ở ruột với quinidin, bưởi làm tăng nồng độ của các thuốc dạng uống. Những thuốc thuốc này trong máu có thể dẫn tới tiêm tĩnh mạch cũng chuyển hóa bởi gây xoắn đỉnh. CYP3A4 không hề có sự thay đổi Nhóm thuốc chẹn kênh canxi: Có nồng độ trong máu khi ăn bưởi cùng 5 loại thuốc: felodipin (plendil), lúc (dahan A, altmanH- 2004). nicardin (cardene), nifedipin - Những thuốc chuyển hóa bởi (procardia), nimodipin (nimotp) và CYP3A4 ở ruột có sinh khả dụng thấp, nisodipin (solar). Bưởi làm tăng nồng khoảng cách giữa độ máu của các liều điều trị và liều thuốc này, gây gây độc hẹp thì bốc hỏa, phù tương tác giữa bưởi ngoại biên, nhức và thuốc đó mới có đầu, tim đập ý nghĩa lâm sàng: nhanh, hạ huyết làm tăng nồng độ áp có triệu chứng thuốc đó trong máu, và trong một số tăng hiệu lực lẫn tác trường hợp có dụng phụ, giống thể gây nhồi máu như dùng quá liều cơ tim nhưng (Bailey DG, Dreser hiếm. Xử lý bằng GK-2004). cách thay bằng các thuốc khác như amlodipin (novasc), diltiazem Những nhóm thuốc có tiềm (cardizem), verapamil (calan). năng tương tác giữa bưởi Statin chống rối loạn lipid: Gồm Sau đây là 5 nhóm thuốc (trong 3 loại thuốc là atorvastatin (lipitor), mỗi nhóm lại có các thuốc cụ thể) có lovastatin (mevacor) và simvastatin tiềm năng tương tác với bưởi (khi (zocor): Bưởi làm tăng nồng độ máu dùng cùng lúc bằng đường uống): của các thuốc này, gây nhức đầu, rối Nhóm thuốc chống loạn nhịp: Có loạn tiêu hóa, viêm gan và có thể gây 3 thuốc: amiodaron (cordaron), bệnh lý cơ (tiêu cơ vân). Xử lý bằng disopyramid (norpace), quinidin. Bưởi cách chọn thay bằng các thuốc như làm tăng nồng độ máu của các thuốc fluvastatin (lescol), pravastatin này, kéo dài khoảng QT, làm rối loạn (pravachol), rosuvastatin (crestor), các yếu tố đông máu, làm chậm nhịp Nội san khoa học – Số 6 17
  18. Trường CĐYT Quảng Ninh acid fibric, acid nicotinic hoặc thuốc Loại thuốc này đã ngăn chặn kết hợp với acid mật. được quá trình lây nhiễm qua âm đạo Nhóm thuốc ức chế miễn dịch: khỉ bằng cách liên kết với một phân tử Gồm 2 thuốc cyclosporin bề mặt tế bào có tên là CCR5 để ngăn (sandimmune, neoral) và tacrolimus chặn virus nhiễm sang các tế bào khác. (prograf): Bưởi làm tăng phơi nhiễm Các nhà kha học này cho biết nghiên thuốc mà không ảnh hưởng trên nồng cứu của họ vẫn đang ở giai đoạn đầu độ máu các thuốc này, làm tăng ức chế và hiện nay vẫn chưa có loại thuốc miễn dịch, tăng tai biến bất lợi hoặc tương tự dành cho người. tăng độc tính (ở thận, gan). Hiện chưa Người đứng đầu nhóm nghiên có thuốc thay thế, vì vậy khi dùng các cứu, tiến sỹ Michael Lederman thuộc thuốcc này thì nhất thiết không dùng trung tâm nghiên cứu Aids Cleveland bưởi. (bang Ohio, Mỹ) nói: “Chúng tôi đã Nhóm ức chế protease, trong đó có tìm ra được một hướng nghieen cứu saquinavir (fortovase): Bưởi làm tăng mới có thể giúp tìm ra một chiến lược nồng độ máu của thuốc này, tăng các đơn giản để ngăn chặn HIV.” tác dụng phụ như nhức đầu, mệt, mất Từ lâu, người ta đã biết rằng virus ngủ, lo âu. Xử lý bằng cách chọn thay HIV có thể lây truyền từ người này bằng các thuốc khác như amprenavir qua người khác qua những điểm nhầy (agenerase), atazanavir (reyataz), như âm đạo. Virus sẽ sử dụng những fosarmpenavir (lexiva), indicavir phân tử bề mặt tế bào nhất định để (crixivan)... (Theo suckhoedoisong.vn) thâm nhập và lây nhiễm. Một trong những phân tử này có tên là CCR5 và - Khánh Vân (Sưu tầm)- các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng nếu những người có ít loại phân tử bề Bước tiến mới ngăn chặn lây nhiễm mặt này trên các tế bào của họ thì sẽ virus HIV hầu như không bị nhiễm virus HIV. Tuy nhiên, khi đó virus HIV có thể sử Tại một hội nghị của Hiệp hội Y dụng những phân tử mục tiêu khác để khoa Mỹ, được tổ chức tại thâm nhập vào tế bào. Washington, một nhóm các nhà khoa Nhóm nghiên cứu của tiến sỹ học Mỹ và Thụy Sĩ cho biết họ đã sử Lederman đang bắt đầu tìm hiểu xem dụng một loại thuốc thử nghiệm để liệu việc ngăn chặn phân tử CCR5 có ngăn chặn thành công việc lây truyền đủ để chặn đứng việc lây nhiễm virus virus SHIV (một loại virus giống HIV HIV trên khỉ (SHIV) hay không. Họ lây truyền trên cơ thể khỉ) ở loài khỉ. bao phủ bề mặt âm đạo của các con khỉ bằng một loại thuốc thử nghiệm có Nội san khoa học – Số 6 18
  19. Trường CĐYT Quảng Ninh khả năng liên kết với CCR5 và làm bằng cách kẹp vào ngón chân và đưa cho các virus SHIV không còn có thể vòng qua đầu. sử dụng các phân tử này được nữa. *** Loại thuống thử nghiệm này là một Bố cũng tự hỏi mình như vậy Cả nhà đang ngồi tại bàn ăn sau bữa loại protein người, đã được biến đổi, tối, thằng con hỏi: có tên là RANTES, đã giúp bảo vệ - Bố ơi, tại sao bố lại lấy mẹ? thành công loài khỉ không bị nhiễm Chồng quay ngay sang vợ, cao giọng: virus SHIV. - Đấy, không phải một mình tôi Tiến sỹ Lederman cho biết: “Vẫn thắc mắc về chuyện đó nhé! còn rất nhiều việc phải làm trước khi *** chúng tôi tìm ra được một phương Kết luận chính xác Giờ học đạo đức, cô giáo giảng về sự pháp rẻ tiền, hiệu quả để ngăn chặn khác biệt giữa người tốt và người xấu, việc lây nhiễm virus HIV qua màng ví dụ: âm đạo. Tuy nhiên, chúng tôi đã tiến - Nếu cô thò tay vào trong túi được một bước quan trọng.” một người đàn ông và lấy đi cái ví với Ông nói: “Giờ đây chúng tôi thấy toàn bộ tiền của anh ta, cô sẽ là gì nhỉ? rằng có thể ngăn chặn được sự lây Johnny tự tin giơ tay: nhiễm virus SHIV qua màng âm đạo - Vậy thì chắc chắn cô là vợ của và đã tìm ra được phân tử mục tiêu để chú ấy rồi! Peter gỡ hoà một đều chặn đứng việc lây nhiễm, mở ra triển Thầy giáo trẻ hỏi học sinh: vọng tìm ra được một chất tương tự có - Ai đã hái trộm táo của trường và thể chặn sự lây nhiễm virus HIV trên còn làm gãy cả cành? cơ thể người.” Im lặng. -Hoàng Thanh Quỳnh – Sưu tầm- - Nào Peter, em có biết không? - Thày cao giọng hỏi đầy vẻ ám chỉ. - Thưa thầy, em ngồi ở cuối lớp Góc thư giãn nên chẳng nghe thấy thầy hỏi gì ạ. - Peter trả lời. - Em nói thế nào ấy chứ. Thôi được rồi, tôi sẽ có cách kiểm tra. Bây Tác dụng của Yoga giờ em hãy thử hỏi tôi một câu gì đó, Thầy giáo Yoga hỏi vợ một học viên xem tôi có nghe rõ không? nghiện rượu về tác dụng của khóa học. - Vâng ạ, xin thầy hãy nói xem, - Yoga có hiệu quả trong việc hôm qua ai đã hôn chị gái em ở dưới chữa trị tật nghiện rượu của chồng chị gốc cây sồi già? không vậy? - Peter, em nói rất đúng. Thầy - Vâng, hiệu quả kỳ lạ lắm thầy chẳng nghe thấy em hỏi gì cả. ạ. Giờ anh ấy có thể uống cả chai rượu *** Nội san khoa học – Số 6 19

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản