VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
_____________
BÙI VIẾT THẮNG
ODA CỦA TRUNG QUỐC CHO CÁC NƯỚC ASEAN
VÀ HÀM Ý CHO VIỆT NAM
LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ
HÀ NỘI - 2020
ii
VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
_____________
BÙI VIẾT THẮNG
ODA CỦA TRUNG QUỐC CHO CÁC NƯỚC ASEAN
VÀ HÀM Ý CHO VIỆT NAM
Chuyên ngành
:
Kinh tế Quốc tế
Mã số
:
9.31.01.06
LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
1. PGS. TS. Phạm Thái Quốc
2. PGS. TS. Dương Văn Huy
HÀ NỘI - 2020
LỜI CAM ĐOAN
Ti xin cam đoan luận án này l cng trnh nghin cu ca cá nhân ti, cc
số liu nu trong luận n l trung thc. Nhng kt luận khoa hc ca luận n cha
tng đc cng bố trong bt k cng trnh no khc.
Tc gi lun n
Bùi Viết Thắng
iv
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .................................................................................. i
DANH MỤC CÁC BẢNG ................................................................................................. iii
DANH MỤC CÁC HÌNH ................................................................................................... iv
MỞ ĐẦU ............................................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài ........................................................................................ 1
2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của lun án .................................................... 4
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của lun án .................................................... 5
4. Phương php lun và phương php nghiên cứu của lun án ............................ 6
4.1. Phương pháp luận ................................................................................................................... 6
4.2. Phương pháp nghiên cứu....................................................................................................... 9
5. Đóng góp mới về khoa học của lun án ............................................................. 13
6. Ý nghĩa lý lun và thực tiễn của lun án ........................................................... 14
7. Cấu trúc của lun án ........................................................................................... 14
Chương 1. ........................................................................................................................... 16
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ................................................................... 16
1.1. Cc quan điểm về ODA .............................................................................................. 16
1.1.1. Định nghĩa chung về ODA ........................................................................................................ 16
1.1.2. Động cơ viện trợ ODA ............................................................................................................... 17
1.1.3. Tc động của ODA ..................................................................................................................... 20
1.2. Nghiên cứu về ODA của Trung Quốc ....................................................................... 24
1.3. Nghiên cứu về ODA dành cho cc nước Đông Nam Á ............................................ 26
1.4. Đnh gi cc kết qu nghiên cứu trước .................................................................... 29
1.4.1. Đnh gi cc công trình nghiên cứu trước ............................................................................ 29
1.4.2. Khong trống nghiên cứu ......................................................................................................... 30
Chương 2. ............................................................................................................................. 32
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ ODA CỦA TRUNG QUỐC ................................... 32
2.1. Cơ sở lý lun về ODA của Trung Quốc .................................................................... 32
2.1.1. Khái niệm ODA ........................................................................................................................... 32
2.1.1.1. Khái nim chung về ODA .............................................................................. 32
2.1.1.2. Khái nim ODA ca Trung Quốc .................................................................. 35
2.1.2. Phân loại ODA ............................................................................................................................. 37
2.1.2.1. Các cách phân loại ODA nói chung .............................................................. 37
2.1.2.2. Phân loại ODA ca Trung Quốc ................................................................... 38
2.1.3. Đặc điểm của ODA ..................................................................................................................... 39
2.1.3.1. Đặc điểm ODA nói chung .............................................................................. 39
2.1.3.2. Đặc điểm ODA ca Trung Quốc ................................................................... 40
2.1.4. Cc tiêu chí đnh gi chất lượng nguồn vốn ODA .............................................................. 42
v
2.1.4.1. Bộ tiu chí đnh gi theo QuODA ................................................................. 42
2.1.4.2. Bộ tiu chí “Better Aid Scorecards” ............................................................. 44
2.1.4.3. Các tiêu chí khác ........................................................................................... 46
2.2. Cơ sở thực tiễn về ODA của Trung Quốc ................................................................. 47
2.2.1. Lịch sử phát triển ODA của Trung Quốc ............................................................................. 47
2.2.2. Thực trạng ODA của Trung Quốc giai đoạn 2000-2020 .................................................... 49
2.2.2.1. Về quy mô vin tr ......................................................................................... 49
2.2.2.2. Về hình thc vin tr ..................................................................................... 51
2.2.2.3. Về phân bổ ODA ............................................................................................ 52
2.2.2.4. Về lĩnh vc vin tr ....................................................................................... 54
2.2.2.5. Về cơ ch quản lý ODA ca Trung Quốc ...................................................... 55
2.2.3. Đnh gi chung về ODA của Trung Quốc ............................................................................ 57
2.2.3.1. Đnh gi về quy mô ODA ca Trung Quốc .................................................. 58
2.2.3.2. Đnh gi về mục tiêu vin tr ODA ca Trung Quốc ................................... 59
2.2.3.3. Đnh gi về cht lng ODA ca Trung Quốc ............................................. 60
2.3. Tiểu kết chương 2 ....................................................................................................... 64
Chương 3. ........................................................................................................................... 66
THỰC TRẠNG ODA CỦA TRUNG QUỐC CHO CÁC NƯỚC ASEAN GIAI
ĐOẠN 2000 - 2019 ............................................................................................................. 66
3.1. Tình hình ODA của Trung Quốc cho cc nước ASEAN giai đoạn 2000 - 2019 .... 66
3.1.1. Quan hệ Trung Quốc - ASEAN ............................................................................................... 66
3.1.1.1. Vai trò chin lc ca Đng Nam Á đối với Trung Quốc ............................. 66
3.1.1.2. Quan h Trung Quốc - ASEAN ...................................................................... 67
3.1.2. ODA của Trung Quốc cho cc nước ASEAN giai đoạn 2000 - 2019 ............................... 70
3.1.3. Đnh gi chung về ODA của Trung Quốc cho cc nước ASEAN ................................... 78
3.1.3.1. Về quy mô vin tr ......................................................................................... 78
3.1.3.2. Về mục tiêu vin tr ....................................................................................... 79
3.1.3.3. Về cht lng vin tr ................................................................................... 81
3.2. Nghiên cứu trường hợp: ODA của Trung Quốc cho Campuchia, Lào và
Myanmar ............................................................................................................................ 81
3.2.1. ODA của Trung Quốc cho Campuchia ................................................................................. 81
3.2.1.1. Quan h Campuchia – Trung Quốc ............................................................... 81
3.2.1.2. Thc trạng ODA ca Trung Quốc ở Campuchia .......................................... 83
3.2.1.3. Động cơ vin tr ODA cho Campuchia ca Trung Quốc ............................. 87
3.2.2. ODA của Trung Quốc cho Lào ................................................................................................ 89
3.2.2.1. Quan h Trung Quốc – Lào ........................................................................... 89
3.2.2.2. Thc trạng ODA ca Trung Quốc cho Lào ................................................... 90
3.2.2.3. Động cơ vin tr ODA ca Trung Quốc cho Lào ......................................... 96
3.2.3. ODA của Trung Quốc cho Myanmar .................................................................................... 97
3.2.3.1. Quan h Trung Quốc - Myanmar .................................................................. 97
3.2.3.2. Thc trạng ODA ca Trung Quốc cho Myanmar ......................................... 99
3.2.3.3. Động cơ ca Trung Quốc khi vin tr cho Myanmar ................................. 102
3.2.4. Nhn định chung ...................................................................................................................... 104
3.3. Tiểu kết chương 3 ..................................................................................................... 105