Phân biệt triệu chứng lúa bị thiệt hại do muỗi hành và
ngộ độc thuốc trừ cỏ
Thường thường vào vụ Hè Thu, muỗi hành xuất hiện
rải rác trên ruộng lúa ở giai đoạn đẻ nhánh đến làm
đòng. Do một số nông dân chưa biết rõ đối tượng nầy
nên thường lầm với hiện tượng ngộ độc thuốc trừ cỏ.
Sau đây là sự khác biệt giữa muỗi gây lá hành (Rice
stem gall midge), tên khoa học: Orseolia oryzae, họ:
Cecidomyidae, bộ: Diptera và ngộ độc thuốc trừ cỏ
2,4D...
Hiện tượng do
muỗi hành gây hại
Hiện tượng do ngộ
độc thuốc trừ cỏ
Đọt non có màu đ
ọt
chuối, lá lúa tr
òn se
lại lá giống nh
ư lá
hành
Đọt non có m
àu xanh
đậm, lá lúa tròn se l
ại
như lá hành
Bên trong đọt bị
muỗi lá hành: rỗng
Bên trong đ
ọt bị muỗi
lá hành: đặc
M
ột bụi lúa chỉ có
1-2 đ
hành
Một bụi lúa có 1-3
đọt non bị ngộ độc
Muỗi hành ( Muỗi lá hành)
Rice stem gall midge
Phân bố và ký chủ
Tập trung ở những vùng trồng lúa, đặc biệt l
à
châu Á: Thái Lan, Trung Qu
ốc, Ấn Độ, Việt Nam,
Châu Phi.
Đặc điểm hình thái:
Thành trùng là 1 loài muỗi, có chiều dài 3 –
5
mm, màu đỏ da cam.
Trứng hình bầu dục, mới đẻ màu tr
ắng bóng sau
chuyển thành màu xanh đậm.
Sâu non dạng dòi.
Nhộng màu đỏ da cam có nhiều hàng gai ở tr
ên
thân.
Tập quán sinh hoạt và đặc điểm gây hại:
Thành trùng sau khi v
ũ hoá bắt cặp ngay sau 1
ngày có thể đẻ trứng hoạt động như muỗi nhà. V
ề
ban đêm hút sương đ
ể sống thu hút bởi ánh sáng
đèn, ban ngày gần nước.
Thành trùng đẻ trứng trên phi
ến lá gần mặt
nước. Ấu trùng n
ở ra nhỏ, không chân nhờ 1 loại
tiết tố làm dính ướt thân, chúng có thể bò g
ần gốc
cây. Sâu non có thể sống trên mặt nư
ớc hoặc mặt
bùn 6 – 8 ngày. Đi
ều kiện khô hạn sâu non có thể
chết ngay.
Sâu non lách qua các bẹ lá và chùi dần v
ào bên
trong và tiến qua các đỉnh sinh trư
ởng của cây, tại
đây sâu non đục ăn phá điểm sinh trư
ởng. Sâu non
tiết ra một loại tiết tố llàm cho bẹ lá non ph
ình to ra,
kéo lên phía trên, đ
ồng thời 2 mép lá dính lại tạo ra
như cọng hành – gọi là muỗi hành.
Sâu non được cọng hành bọc lại và nằm b
ên
trong ăn phá, không chui ra ngoài, cọng hành th
ực
sự là bẹ lá của một phiến lá biến thành.
7 ngày sau khi tấn công ống lúa mọc d
ài như
cọng hành màu xanh nhạt dễ phát hiện, trong cọ
ng
hành chỉ có một con sâu. Khi đủ lớn làm nhộng b
ên
trong sâu có 1 gai, bò lên trên và bò ra ngoài khi v
ũ
hóa.
Thành trùng khi vũ hóa để lại vỏ nhộng m
àu
trắng dính trong cọng hành. Muỗi hành t
ấn công lúa
ở giai đoạn đẻ nhánh mạnh nhất. Chồi chính bị h
ư
đâm rất nhiều chồi phụ, thư
ờng có nhiều chồi. Cây
lúa th
ấp, thân thẳng, cứng, nhiều nhánh, lá xanh
thẩm => muỗi năng.
Ph
ụ thuộc nhiều yếu tố ngoại cảnh : Thời tiết,
ẩm độ.
Thiếu H% thành trùng không bò lên đư
ợc đỉnh
sinh trưởng.
Trời u ám, sương mù, mưa nhỏ phù h
ợp cho
muỗi năng phát triển.