BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC
VÀ CÔNG NGHỆ VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
-----------------------------
TRẦN VŨ THIÊN
PHÂN LẬP TOXIN CÓ HOẠT TÍNH CHỐNG ĐÔNG MÁU TỪ
NỌC BÒ CẠP HETEROMETRUS LAOTICUS VÀ TOXIN CÓ
HOẠT TÍNH GIẢM ĐAU, KHÁNG TĂNG SINH TẾ BÀO UNG
THƢ TỪ NỌC RẮN BUNGARUS FASCIATUS
LUẬN ÁN TIẾN SĨ HÓA HỌC
TP.Hồ Chí Minh – 2021
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC
VÀ CÔNG NGHỆ VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
-----------------------------
TRẦN VŨ THIÊN
PHÂN LẬP TOXIN CÓ HOẠT TÍNH CHỐNG ĐÔNG MÁU TỪ
NỌC BÒ CẠP HETEROMETRUS LAOTICUS VÀ TOXIN CÓ
HOẠT TÍNH GIẢM ĐAU, KHÁNG TĂNG SINH TẾ BÀO UNG
THƢ TỪ NỌC RẮN BUNGARUS FASCIATUS
Chuyên ngành: Hóa hữu cơ
Mã sỗ: 9 44 01 14
LUẬN ÁN TIẾN SĨ HÓA HỌC
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:
1. TSKH. Hoàng Ngọc Anh
2. TS. Phùng Văn Trung
TP.Hồ Chí Minh – 2021
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan:
Luận án này là công trình nghiên cứu của tôi dƣới sự hƣớng dẫn khoa học của
TSKH. Hoàng Ngọc Anh và TS. Phùng Văn Trung.
Các số liệu, kết quả trong luận án là trung thực và chƣa đƣợc công bố trong bất kỳ
công trình nào khác.
Tp. Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2021
Tác giả luận án
Trần Vũ Thiên
ii
LỜI CẢM ƠN
Luận án này được hoàn thành tại Viện Khoa học Vật liệu Ứng dụng - Viện Hàn
lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Trong quá trình nghiên cứu, tác giả đã nhận
được nhiều sự giúp đỡ quý báu của các thầy cô, các nhà khoa học, các đồng nghiệp,
bạn bè và gia đình.
Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc, sự cảm phục và kính trọng nhất tới TSKH.
Hoàng Ngọc Anh và TS. Phùng Văn Trung - những người Thầy đã tận tâm hướng dẫn
khoa học, động viên, khích lệ và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho tôi trong suốt
thời gian thực hiện luận án.
Tôi vô cùng biết ơn GS.TSKH. Utkin Yuri Nikolaevich, Viện Sinh hóa hữu cơ
mang tên Shemyakin-Ovchinnikov, Moskva, Viện Hàn lâm Khoa học Nga đã giúp đỡ
tôi rất nhiều trong việc xác định cấu trúc phân tử của các chất.
Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạo Viện Khoa học Vật liệu Ứng dụng cùng
tập thể cán bộ của Viện đã quan tâm giúp đỡ và đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi
trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.
Tôi xin chân thành cảm ơn Ths.Dược sĩ Nguyễn Thị Thùy Trang – giảng viên bộ
môn Dược Lý, trường Đại học Nguyễn Tất Thành, TS. Phạm Đình Chương – giảng
viên bộ môn Công nghệ sinh học, trường Đại học Tôn Đức Thắng cùng các em Trần
Thụy Trúc Vy, Trần Thái Đạt – sinh viên trường Đại học Tôn Đức Thắng, đã hỗ trợ tôi
rất nhiều trong việc thực hiện khảo sát các tác dụng dược lý của nọc bò cạp và nọc rắn
cùng những góp ý quý báu trong việc thực hiện và hoàn thiện luận án.
Tôi xin trân trọng cảm ơn sự quan tâm giúp đỡ của Học viện Khoa học và Công
nghệ, bộ phận đào tạo, phòng Quản lý tổng hợp đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi hoàn
thành luận án.
Tôi xin chân thành cảm ơn tới Lãnh đạo Trường Đại học Trà Vinh và các đồng
nghiệp đã ủng hộ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian làm nghiên cứu
sinh.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất tới toàn thể gia đình, bạn
bè và những người thân đã luôn luôn quan tâm, khích lệ, động viên tôi trong suốt quá
trình học tập và nghiên cứu.
Xin trân trọng cảm ơn!
Tác giả
Trần Vũ Thiên
iii
MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa
Lời cam đoan……………………………………………………………………...
……i
Lời cảm ơn…………………………………………………………….…………
…...ii
Mục lục……………………………………………………………………….......
…..iii
Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt…………………………………………..
....viii
Danh mục các bảng………………………………………………………..……...
…..xi
Danh mục các hình vẽ, đồ thị…………………………………………..…………
…xiii
MỞ ĐẦU……………………………………………………………………........
…...1
CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN…………………………………………….……….
…...3
1.1. Giới thiệu về bò cạp……………………………………………….………..
…...3
1.2. Giới thiệu chung về rắn……………………………………………………..
…...5
1.2.1. Giới thiệu về rắn cạp nong………………………………………..…….
…...5
1.2.2. Phân bố sinh thái………………………………………………………..
…...6
1.3. Tình hình nghiên cứu về nọc bò cạp…………………………….....……….
…...6
1.3.1. Tình hình nghiên cứu nọc bò cạp trên thế giới……………………........
…...6
1.3.2. Tình hình nghiên cứu bò cạp ở Việt Nam………………………………
….11
1.4. Tình hình nghiên cứu về nọc rắn………………………………….………...
….12
1.4.1. Tình hình nghiên cứu về nọc rắn trên thế giới …………………………
….12
1.4.2. Những nghiên cứu về rắn cạp nong ở Việt Nam……...……...…………
….24
CHƢƠNG 2. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ THỰC NGHIỆM…………
….27
2.1. Đối tƣợng nghiên cứu………………………………………………………
….27
2.1.1. Khảo sát và phân lập các chất có hoạt tính chống đông máu từ nọc bò
cạp H. laoticus…………………...…………………………………......
….27
2.1.2. Khảo sát và phân lập các chất có hoạt tính giảm đau, kháng tăng sinh
tế bào ung thƣ từ nọc rắn cạp nong B. fasciatus………………...….......
….27
2.2. Thiết bị nghiên cứu…………………………………………………………
….27
2.3. Phƣơng pháp phân lập và xác định các toxin từ nọc bò cạp H. laoticus……
28