Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức: Luận văn chi tiết

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP HCM KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN BỘ MÔN CÔNG NGHỆ PHẦN MỀM *** LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

ĐỀ TÀI

PHẦN MỀM HỖ TRỢ GIẢI TOÁN BẤT ĐẲNG THỨC

GVHD : thầy Nguyễn Tiến Huy

SVTH : Lê Thu Thuỷ

9912700 Nguyễn Bạch Thuỷ Tiên 9912706

Tp Hồ Chí Minh 7-2003

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này, chúng em đã được sự trợ giúp rất nhiều của thầy cô,

bạn bè và gia đình.

Chúng em xin cảm ơn các thầy cô đã tận tình giảng dạy chúng em trong suốt 4

năm đại học.

Chúng em xin gửi lời cảm ơn thầy Nguyễn Tiến Huy, người đã tận tình hướng

dẫn cho chúng em trong quá trình tìm hiểu và thực hiện đề tài “Xây dựng phần

mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức “ .

Một lần nữa, chúng em xin gửi lời cảm ơn đến tất cả những người đã tạo điều

kiện tốt nhất để chúng em có thể hoàn thành đề tài.

TP. Hồ Chí Minh,

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

MỤC LỤC

PHẦN II :

1 2

1 2 3

III

1 2

1 2 3 4

PHẦN IV :

1 2

MỞ ĐẦU......................................................................................................................................10 PHẦN I : I GIỚI THIỆU............................................................................................................................................10 II MỤC TIÊU CỦA LUẬN VĂN ...............................................................................................................11 HIỆN TRẠNG VÀ YÊU CẦU ...................................................................................................12 KHẢO SÁT HIỆN TRẠNG ....................................................................................................................12 Hiện trạng tổ chức .............................................................................................................................12 Hiện trạng tin học ..............................................................................................................................14 Phần mềm MathBook.................................................................................................................................... 14 2.1 Phần mềm Matlab.......................................................................................................................................... 14 2.2 2.3 Phần mềm Mathematica ................................................................................................................................ 14 XÁC ĐỊNH YÊU CẦU ...........................................................................................................................15 Bảng trách nhiệm cho các yêu cầu.....................................................................................................17 Danh sách các biểu mẫu ....................................................................................................................19 Phạm vi của đề tài..............................................................................................................................21 PHƯƠNG ÁN THỰC HIỆN PHẦN MỀM .............................................................................................24 PHẦN III : MÔ HÌNH HÓA..........................................................................................................................25 SƠ ĐỒ SỬ DỤNG...................................................................................................................................26 Sơ đồ sử dụng tổng thể.......................................................................................................................26 Sơ đồ sử dụng cho từng yêu cầu cụ thể ..............................................................................................27 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu giải bài tập ......................................................................................................... 28 2.1 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu xem lại bài giải .................................................................................................. 29 2.2 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu xem đáp án......................................................................................................... 29 2.3 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu xem tóm tắt lý thuyết ......................................................................................... 30 2.4 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu chấm điểm bài giải............................................................................................. 30 2.5 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu soạn tóm tắt lý thuyết......................................................................................... 31 2.6 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu soạn đề bài tập ................................................................................................... 31 2.7 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu phát sinh đề bài tập ............................................................................................ 32 2.8 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu soạn đáp án ........................................................................................................ 32 2.9 2.10 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu soạn quy định chấm điểm............................................................................. 33 SƠ ĐỒ LỚP.............................................................................................................................................33 Danh sách các lớp đối tượng .............................................................................................................33 Sơ đồ lớp đối tượng............................................................................................................................35 Cấu trúc của biểu thức .......................................................................................................................36 Cấu trúc của bước giải.......................................................................................................................37 III MÔ Tả CHI TIếT CÁC LớP ĐốI TƯợNG CHÍNH................................................................................................38 THIẾT KẾ PHẦN MỀM............................................................................................................41 THIẾT KẾ TỔNG THỂ...........................................................................................................................41 Thành phần xử lý................................................................................................................................41 Tổ chức dữ liệu...................................................................................................................................47 THIẾT KẾ CHI TIẾT ..............................................................................................................................51 Diễn giải chi tiết theo từng màn hình.................................................................................................51 1.1 MH_HeHocSinh............................................................................................................................................ 51 1.2 MH_GiaiBT .................................................................................................................................................. 55 1.3 MH_XemBaiGiai .......................................................................................................................................... 60 1.4 MH_XemDapAn ........................................................................................................................................... 62

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

PHẦN V :

I II

I II III IV V

1.5 MH_XemLyThuyet ....................................................................................................................................... 63 1.6 MH_HeGiaoVien .......................................................................................................................................... 65 1.7 MH_SoanLyThuyet....................................................................................................................................... 68 1.8 MH_SoanBaiTap........................................................................................................................................... 70 1.9 MH_SoanDapAn........................................................................................................................................... 72 MH_SoanQDCD ..................................................................................................................................... 75 1.10 MH_ThemSachBT................................................................................................................................... 77 1.11 Hệ thống hàm của các lớp đối tượng .................................................................................................78 2.1 Các lớp dùng chung....................................................................................................................................... 78 Phân hệ học sinh............................................................................................................................................ 87 2.2 Phân hệ giáo viên .......................................................................................................................................... 94 2.3 Sơ đồ hoạt động chi tiết và thuật giải một số xử lí ...........................................................................106 3.1 Kiểm tra bước giải đúng.............................................................................................................................. 107 3.2 Xử lý biến cố nhấn Enter khi giải bài tập .................................................................................................... 116 3.3 Kiểm tra bước giải mới của bài giải ............................................................................................................ 117 3.4 Xử lý biến cố chọn chức năng giải bài tập .................................................................................................. 118 3.5 Xử lý biến cố đổi chế độ giải....................................................................................................................... 119 Lưu bài giải ................................................................................................................................................. 120 3.6 Lưu lý thuyết ............................................................................................................................................... 121 3.7 Lưu bài tập .................................................................................................................................................. 122 3.8 Lưu đáp án................................................................................................................................................... 123 3.9 Chấm điểm ............................................................................................................................................ 124 3.10 THỰC HIỆN VÀ KIỂM TRA .................................................................................................126 TÓM TẮT KẾT QUẢ THỰC HIỆN .....................................................................................................126 DỮ LIỆU THỬ NGHIỆM VÀ KIỂM TRA...........................................................................................127 TỔNG KẾT ...............................................................................................................................132 PHẦN VI : PHẦN VII : PHỤ LỤC...................................................................................................................................134 PHỤ LỤC 1: BẢNG MÔ TẢ CÁC KÍ HIỆU BIỂU DIỄN CÚ PHÁP ...................................................134 PHỤ LỤC 2: BẢNG PHÂN LOẠI BƯỚC GIẢI ...................................................................................134 PHỤ LỤC 3: BẢNG TỪ KHÓA CHO BƯỚC GIẢI ............................................................................137 PHỤ LỤC 4: BẢNG DANH SÁCH ĐIỀU KIỆN ĐỂ CÁC BẤT ĐẲNG THỨC HIỂN NHIÊN ĐÚNG 138 PHỤ LỤC 5: SƠ ĐỒ BIỂU DIỄN CÁC CÚ PHÁP ..............................................................................139 Các sơ đồ biểu điễn cú pháp bước giải ............................................................................................139 Các sơ đồ biểu diễn cú pháp biểu thức, bất đẳng thức ....................................................................147

1 2

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

DANH MỤC HÌNH

HÌNH 1: HÌNH 2: HÌNH 3: HÌNH 4: HÌNH 5: HÌNH 6: HÌNH 7: HÌNH 8: HÌNH 9: HÌNH 10: HÌNH 11: HÌNH 12: HÌNH 13: HÌNH 14: HÌNH 15: HÌNH 16: HÌNH 17: HÌNH 18: HÌNH 19: HÌNH 20: HÌNH 21: HÌNH 22: HÌNH 23: HÌNH 24: HÌNH 25: HÌNH 26: HÌNH 27: HÌNH 28: HÌNH 29: HÌNH 30: HÌNH 31:

SƠ ĐỒ GIAO TIẾP GIỮA HAI PHÂN HỆ ..................................................................................24 SƠ ĐỒ SỬ DỤNG PHẦN MỀM MƯC TỔNG THỂ ....................................................................26 SƠ ĐỒ SỬ DỤNG YÊU CẦU GIẢI BÀI TẬP ..............................................................................28 SƠ ĐÒ SỬ DỤNG YÊU CẦU XEM BÀI GIẢI .............................................................................29 SƠ ĐÒ SỬ DỤNG YÊU CẦU XEM ĐÁP ÁN ...............................................................................29 SƠ ĐÒ SỬ DỤNG YÊU CẦU XEM LÝ THUYẾT.......................................................................30 SƠ ĐÒ SỬ DỤNG YÊU CẦU CHẤM ĐIỂM................................................................................30 SƠ ĐÒ SỬ DỤNG YÊU CẦU SOẠN LÝ THUYẾT .....................................................................31 SƠ ĐÒ SỬ DỤNG YÊU CẦU SOẠN BÀI TẬP ............................................................................31 SƠ ĐÒ SỬ DỤNG YÊU CẦU PHÁT SINH B ÀI TẬP ...........................................................32 SƠ ĐÒ SỬ DỤNG YÊU CẦU SOẠN ĐÁP ÁN ........................................................................32 SƠ ĐÒ SỬ DỤNG YÊU CẦU SOẠN QUY ĐỊNH CHẤM ĐIỂM..........................................33 SƠ ĐỒ LỚP .................................................................................................................................35 SƠ ĐỒ BIỂU DIỄN CẤU TRÚC BIỂU THỨC .......................................................................36 SƠ ĐỒ BIỂU DIỄN CẤU TRÚC BƯỚC GIẢI........................................................................37 MÔ HÌNH BA LỚP CỦA PHẦN MỀM ...................................................................................42 SƠ ĐỒ PHỐI HỢP TỔNG THỂ PHÂN HỆ HỌC SINH........................................................45 SƠ ĐỒ PHỐI HỢP TỔNG THỂ PHÂN HỆ GIÁO VIÊN......................................................46 SƠ ĐỒ LOGIC............................................................................................................................47 MÀN HÌNH CHÍNH HỆ HỌC SINH .......................................................................................53 MÀN HÌNH GIẢI BÀI TẬP ......................................................................................................57 MÀN HÌNH XEM BÀI GIẢI .....................................................................................................61 MÀN HÌNH XEM ĐÁP ÁN .......................................................................................................62 MÀN HÌNH XEM LÝ THUYẾT...............................................................................................64 MÀN HÌNH CHÍNH HỆ GIÁO VIÊN......................................................................................67 MÀN HÌNH SOẠN LÝ THUYẾT .............................................................................................69 MÀN HÌNH SOẠN BÀI TẬP ....................................................................................................71 MÀN HÌNH SOẠN ĐÁP ÁN .....................................................................................................73 MÀN HÌNH SOẠN QUY ĐịNH CHẤM ĐIỂM .......................................................................76 MÀN HÌNH THÊM SÁCH BÀI TẬP .......................................................................................77 SƠ ĐỒ BIỂU DIỄN THUẬT TOÁN KIỂM TRA BƯỚC GIẢI LOẠI 1.............................107

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

SƠ ĐỒ BIỂU DIỄN THUẬT TOÁN KIỂM TRA BƯỚC GIẢI LOẠI 4.............................109 SƠ ĐỒ BIỂU DIỄN THUẬT TOÁN KIỂM TRA BƯỚC GIẢI LOẠI 5.............................110 SƠ ĐỒ BIỂU DIỄN THUẬT TOÁN KIỂM TRA BƯỚC GIẢI LOẠI 6.............................111 SƠ ĐỒ BIỂU DIỄN THUẬT TOÁN KIỂM TRA BƯỚC GIẢI LOẠI 7.............................112 SƠ ĐỒ BIỂU DIỄN THUẬT TOÁN KIỂM TRA BƯỚC GIẢI LOẠI 8.............................113 SƠ ĐỒ BIỂU DIỄN THUẬT TOÁN KIỂM TRA BƯỚC GIẢI LOẠI 9............................114 SƠ ĐỒ BIỂU DIỄN THUẬT TOÁN KIỂM TRA BƯỚC GIẢI LOẠI 12...........................115

SƠ ĐỒ BIỂU DIỄN THUẬT TOÁN XỬ LÝ BIẾNCỐ NHẤN ENTER KHI GIẢI BÀI TẬP ....................................................................................................................................................116

HÌNH 32: HÌNH 33: HÌNH 34: HÌNH 35: HÌNH 36: HÌNH 37: HÌNH 38: HÌNH 39: HÌNH 40:

HÌNH 41: HÌNH 42: HÌNH 43: HÌNH 44: HÌNH 45: HÌNH 46:

SƠ ĐỒ BIỂU DIỄN THUẬT TOÁN XỬ LÝ BIẾN CỐ CHỌN CHƯC NĂNG GIẢI BÀI TẬP ............................................................................................................................................118 SƠ ĐỒ BIỂU DIỄN THUẬT TOÁN XỬ LÝ BIẾNCỐ ĐỔI CHẾ ĐỘ GIẢI......................119 SƠ ĐỒ BIỂU DIỄN THUẬT TOÁN LƯU BÀI GIẢI ...........................................................120 SƠ ĐỒ BIỂU DIỄN THUẬT TOÁN LƯU LÝ THUYẾT .....................................................121 SƠ ĐỒ BIỂU DIỄN THUẬT TOÁN LƯU BÀI TẬP SOẠN ................................................122 SƠ ĐỒ BIỂU DIỄN THUẬT TOÁN LƯU ĐÁP ÁN .............................................................123 SƠ ĐỒ BIỂU DIỄN THUẬT TOÁN CHẤM ĐIỂM..............................................................124

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

DANH MỤC BẢNG

BảNG 1: BẢNG DANH SÁCH YÊU CẦU CỦA GIÁO VIÊN ....................................................................16 BảNG 2: BẢNG DANH SÁCH YÊU CẦU CỦA HỌC SINH ......................................................................17 BảNG 3: BẢNG TRÁCH NHIỆM CHO YÊU CẦU CỦA GIÁO VIÊN.....................................................17 BảNG 4: BẢNG TRÁCH NHIỆM CHO YÊU CẦU CỦA HỌC SINH.......................................................18 BảNG 5: BẢNG DANH SÁCH CÁC LỚP ĐỐI TƯỢNG CHÍNH..............................................................33 BảNG 6: BẢNG DANH SÁCH CÁC LỚP ĐỐI TƯỢNG CỦA CHƯƠNG TRÌNH..................................42

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

CÁC KÍ HIỆU

tác nhân

khối xử lý

bộ nhớ

luồng dữ liệu (thông tin)

lớp đối tượng

mối quan hệ một - nhiều

mối quan hệ nhiều - nhiều

mối quan hệ kế thừa

luồng xử lý

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

TÓM TẮT

Đề tài: Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

Nội dung của luận văn có thể chia thành các phần như sau:

Phần 1 - Phần mở đầu

Phần 2 - Hiện trạng và yêu cầu : trình bày về hiện trạng và phác thảo các yêu

cầu của bài toán

Phần 3 - Mô hình hóa : mô hình hóa các yêu cầu của bài toán

Phần 4 - Thiết kế phần mềm: trình bày về các lớp đối tượng của chương trình

và sự phối hợp hoạt động giữa chúng

Phần 5 - Thực hiện và kiểm tra : trình bày tổng quát về môi trường thực hiện

và các bộ dữ liệu kiểm tra

Phần 6 - Phần tổng kết: đánh giá về các kết quả đã thực hiện trong luận văn và

đưa ra hướng phát triển.

Phần 7 - Phần phụ lục

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

PHẦN I : MỞ ĐẦU

I GIỚI THIỆU

Ngày nay, tin học đang trở nên phổ biến và là một nhu cầu rất cần thiết trong

đời sống xã hội. Với các chương trình ứng dụng, tin học đã giúp chúng ta rất

nhiều trong công việc cũng như các hoạt động hàng ngày chẳng hạn khi viết

một bản báo cáo, một lá đơn, chúng ta có thể sử dụng các trình soạn thảo văn

bản để cho ra các tài liệu một cách dễ dàng, chính xác, đẹp và mang tính

chuyên nghiệp cao, ngoài ra các chương trình này còn cung cấp cho chúng ta

một hệ thống giao diện thân thiện và các công cụ làm việc trong tầm tay, chúng

ta có thể chỉnh sửa mà không cần phải bôi xóa, canh lề, viết hoa, chỉnh màu, …

chỉ bằng một động tác bấm chuột. Chính vì vậy, xu hướng tin học hóa đã và

đang được xem xét, thực hiện một cách nghiêm túc trên nhiều lĩnh vực và hoạt

động như : thương mại điện tử, đào tạo dạy học từ xa, điện hoa, voice chat,

thậm chí còn có các dịch vụ tìm bạn hay bạn đời qua mạng internet.

Trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, hãy xem xét một công việc mà các học

sinh phổ thông phải thực hiện hàng ngày đó là làm bài tập về nhà. Khi giải một

bài toán bằng tay trên giấy học sinh sẽ phải sử dụng nhiều công cụ như tập vở,

giấy nháp, tài liệu hướng dẫn,bút, máy tính, thước, … các công cụ này chiếm

một diện tích đáng kể trên bàn học và dễ dẫn tới tình trạng lộn xộn, lầm lẫn.

Khi cần chỉnh sửa hay làm lại các bài tập học sinh phải bôi xóa, hay đôi khi

phải vứt bỏ các giấy tờ làm bài tập cũ điều này dẫn tới một sự lãng phí không

nhỏ. Hơn nữa, đối với việc làm bài tập ở nhà, khi gặp khó khăn, không tìm

được lời giải cho một bài toán học sinh sẽ dễ dàng choáng ngợp trước nhiều

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

cuốn sách hướng dẫn, phải mất nhiều thời gian để tra cứu và tìm ra một bài giải

phù hợp. Trong trường hợp vẫn không giải được bài toán học sinh lại phải chờ

đến giờ lên lớp hoặc tìm ra một cách liên lạc với giáo viên hoặc bè bạn. Vì

những khó khăn đó, việc thực hiện được một chương trình trên máy tính hỗ trợ

công việc giải bài tập về nhà của học sinh là một nhu cầu có thật và cần thiết

II MỤC TIÊU CỦA LUẬN VĂN

Đứng trước thực trạng như vậy luận văn hướng tới việc xây dựng và phát triển

một chương trình ứng dụng trên máy tính hỗ trợ cho việc dạy và học của giáo

viên và học sinh ngoài những giờ lên lớp. Tuy nhiên xây dựng một chương

trình hỗ trợ được tất cả các môn học là một lĩnh vực lớn, đòi hỏi nhiều thời

gian, trong luận văn này chúng tôi chỉ tập trung vào xây dựng chương trình hỗ

trợ cho một môn học . Mục tiêu của luận văn được đề ra như sau :

Xây dựng một chương trình cung cấp các công cụ hỗ trợ cho việc dạy và học

của giáo viên và học sinh trong môn bất đẳng thức, chương trình sẽ mô phỏng

việc dạy, trong đó :

(cid:131) Giáo viên có thể soạn bài giảng và bài tập cùng với đáp án của bài tập

ngay trên máy. Nếu muốn, giáo viên có thể gửi ngay bài giảng đến cho

học sinh. Giáo viên cũng có thể in bài giảng của mình ra giấy

(cid:131) Học sinh trong thời gian tự học ở nhà có thể tra cứu các phần lý thuyết

nhanh hơn. Trong lúc giải bài tập học sinh có thể được sự hỗ trợ để kiểm

tra bài giải của mình, có thể xem lại bài giải nhanh chóng thay vì phải

tìm lại trong tập.

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

PHẦN II : HIỆN TRẠNG VÀ YÊU CẦU

I KHẢO SÁT HIỆN TRẠNG

1 Hiện trạng tổ chức

Đây là một dạng của phần mềm hỗ trợ giảng dạy, do đó, chúng ta sẽ khảo sát

hiện trạng trên 2 nhóm đối tượng có liên quan trực tiếp đến quan hệ giảng dạy

là giáo viên và học sinh.

Đối với giáo viên

(cid:190) Soạn trước bài giảng ở nhà

(cid:190) Lên lớp, giảng bài cho học sinh, cho học sinh làm bài tập áp dụng, giao

bài tập về nhà cho học sinh

(cid:190) Vào tiết sửa bài, cho học sinh lên bảng làm bài và sửa bài làm của học

(cid:190) Cho học sinh làm các bài kiểm tra định kỳ và chấm điểm bài làm của

sinh

học sinh

Đối với học sinh

(cid:190) Ở lớp, nghe giáo viên giảng bài. Nêu lên thắc mắc ( nếu có)

(cid:190) Về nhà, làm các bài tập giáo viên giao cho

(cid:190) Làm các bài kiểm tra vào các tiết kiểm tra môn học

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

(cid:153) Nhận xét

Việc dạy toán học nói chung và dạy phần bất đẳng thức nói riêng thì không

khác lắm so với dạy các môn học khác. Do đó một số điểm chức năng của

chương trình hoàn toàn có thể áp dụng cho các phần mềm hỗ trợ giảng dạy

khác. Điểm khác biệt ở đây chính là việc hỗ trợ học sinh giải bài tập ở nhà,

bởi vì mỗi môn học, cụ thể là mỗi phần của môn học đều có cách giải bài

tập riêng. Do đó, ta có thể tạm chia các công việc thành 2 loại:

o Loại chung: là các chức năng hoàn toàn có thể áp dụng cho các phần

mểm giảng dạy khác chứ không riêng phần mềm hỗ trợ giải toán bất

đẳng thức, nhóm chức năng này bao gồm :

- Soạn lý thuyết

- Xem lý thuyết

- Xem bài giải

- Xem đáp án

o Loại đặc thù: các công việc có liên quan đến đặc trưng của từng lĩnh

vực, cụ thể ở đây là lĩnh vực về bất đẳng thức

- Soạn bài tập

- Giải bài tập

- Chấm điểm bài giải

- Soạn đáp án

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

2 Hiện trạng tin học

Hiện nay, có rất nhiều phần mềm phục vụ giảng dạy. Trong lĩnh vực toán

học có thể kể đến một số phần mềm như: MathBook, Mathlab,

Mathematica … Dưới đây chúng ta sẽ khảo sát một số phần mềm kể trên.

2.1 Phần mềm MathBook

Đây là một phần mềm tính toán. MathBook cho phép thực hiện các phép

toán đại số và số học (cộng, trừ, nhân, chia, sin, cos,…), giải được hệ

phương trình tối đa là 7 ần, tính diện tích các hình, phát sinh số ngẫu nhiên,

chuyển đổi giữa các đơn vị đo lường.

2.2 Phần mềm Matlab

Ngay từ cái tên của phần mềm đã cho ta hiểu sơ sơ về chức năng của nó.

Matlab (viết tắt của Matrix Laboratory) là phần mềm thực hiện tính toán

trên ma trận và trên số. Đây là một ngôn ngữ thủ tục với hàng loạt hàm toán

học đã được xác định trước giúp cho việc lập trình trên Matlab trở nên đơn

giản. Ngôn ngữ được sử dụng ở đây tương tự như một số ngôn ngữ quen

thuộc đã học như Pascal, C… Tuy nhiên do giao diện của Matlab hỗ trợ cơ

chế dòng lệnh nên gây ra không ít khó khăn khi sử dụng.

Matlab xử lý tính toán trên ma trận nên thường được dùng trong xử lý đồ

hoạ và giải hệ phương trình.

2.3 Phần mềm Mathematica

Đây là phần mềm chuyên về tính toán. Nó hỗ trợ cho phần lớn các lĩnh vực

toán học từ số học (lấy dư, tìm ước số chung…), đại số (giải và biện luận

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

phương trình…) đến giải tích (tính đạo hàm, tích phân, khảo sát và vẽ đồ thị

hàm số…) thông qua việc xây dựng một bộ các hàm xác định sẵn.

Mathematica cũng hỗ trợ cho việc lập trình trong một số trường hợp tính

toán phức tạp.

Tuy nhiên, giao diện theo cơ chế dòng lệnh cũng gây không ít khó khăn cho

người sử dụng trong việc lập trình và tính toán.

(cid:153) Nhận xét:

Qua khảo sát, chúng tôi thấy đa số các phần mềm giáo dục hiện nay mới

dừng ở việc tính toán ra nghiệm, ra kết quả cụ thể. Chưa thấy một phần

mềm nào hỗ trợ cho bài toán chứng minh, đặc biệt là chứng minh bất đẳng

thức, một bài toán được coi như là “khó nuốt” nhất trong chương trình toán

học phổ thông. Bên cạnh đó, các phần mềm này theo cơ chế dòng lệnh

không gây được cảm giác tự nhiên và thân thiện ở người dùng. Hơn nữa,

các phần mềm này đều hỗ trợ ngôn ngữ là tiếng Anh, điều này hơi khó đối

với học sinh ở Việt Nam.

Từ những hiện trạng thực tế trên ta thấy rằng học sinh, nhất là học sinh

nước ta rất cần có một công cụ để hỗ trợ cho các em trong quá trình rèn

luyện kỹ năng giải toán bất đẳng thức. Và đó chính là lý do chúng tôi thực

hiện đề tài này.

II XÁC ĐỊNH YÊU CẦU

Việc khảo sát yêu cầu được tiến hành 2 nhóm đối tượng sử dụng chính là

học sinh và giáo viên. Sau khi khảo sát, công việc của 2 nhóm đối tượng

trên được trình bày thành bảng như sau:

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

Bộ phận: Giáo viên

Mã số : GV

Mã số Công việc Biểu mẫu Quy định

GV_YC1 Soạn tóm tắt

lý thuyết và

ví dụ minh

hoạ

GV_YC2 Soạn đề bài BM1 QD1

tập

GV_YC3 Soạn đáp án BM2 QD2

HS_YC4 Chấm điểm

BM5 QD5 GV_YC5 Soạn quy

định chấm

điểm

Bảng 1:

Bảng danh sách yêu cầu của giáo viên

Bộ phận : Học sinh

Mã số : HS

Mã số Công việc Biểu mẫu Quy định

HS_YC1 Giải bài tập BM2

HS_YC2 Xem lại bài BM3

giải

HS_YC3 Xem đáp án BM4

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

HS_YC4 Chấm điểm

HS_YC5 Xem tóm tắt

lý thuyết

Bảng 2:

Bảng danh sách yêu cầu của học sinh

1 Bảng trách nhiệm cho các yêu cầu

Để xác định rõ cách thức thực hiện mỗi công việc của người dùng cũng như

trách nhiệm của phần mềm để đáp ứng đối với các thao tác của người dùng,

ta lập ra bảng phân công trách nhiệm cho các yêu cầu

STT Nghiệp vụ Người dùng Phần mềm Ghi chú

Phát sinh theo 1 Soạn bài tập Cung cấp thông tin về đề

biểu mẫu BM1 bài tập cùng với mức độ

khó, thời gian làm bài

2 Soạn lý Cung cấp thông tin chủ

thuyết đề của bài soạn và nội

dung bài soạn

3 Phát sinh đề Phát sinh bài tập

bài tập mới theo công

thức

4 Soạn quy Cung cấp thông tin theo Cập nhật thông tin

định chấm BM5, QD5

điểm

Bảng 3:

Bảng trách nhiệm cho yêu cầu của giáo viên

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

STT Nghiệp vụ Người dùng Phần mềm Ghi chú

1 Giải bài tập Nhập vào các Kiểm tra bước Danh sách các loại

bước giải theo giải đúng và bước giải ( xem

thông báo phần phần Phụ lục BM2,QD2

Xuất bài giải 2 Xem bài giải Chọn bài tập,

theo biểu mẫu sau đó chọn một

bài giải trong BM3

danh sách bài

giải đã có của

bài tập đó

Xuất đáp án 3 Xem đáp án Chọn bài tập,

theo biểu mẫu sau đó chọn một

đáp án trong BM4

danh sách ( nếu

bài tập có nhiều

đáp án)

Thực hiện ngay khi 4 Chấm điểm Xuất đánh giá

bài giải hoàn tất và điểm số bài

hoặc hết giờ làm tập theo biểu

bài mẫuBM6 ,

QD6

Bảng 4:

Bảng trách nhiệm cho yêu cầu của học sinh

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

Soạn đề bài tập

Thời gian làm bài:………

2 Danh sách các biểu mẫu

BM1 : Độ khó:........... Đề bài:

CMR Voi <điều kiện 1>, <điều kiện 2>….<điều kiện n>

Danh sách bước giải

BM2 : Ta co (cid:217) ……………………………. …………………………… QD2: biến đổi đại số, đổi biến, đặt ẩn phụ, dùng bất đẳng thức Cauchy, Bunhiaxcopki, ….

Danh sách bài giải

BM3 :

STT Tên bài giải

Thời gian làm Điểm số

….

Thời điểm

1 2

Đánh gía bài giải:

Nội dung bài giải:

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

Danh sách đáp án

BM4 :

STT Tên bài giải

Thời gian làm Điểm số

1 2

….

Thời điểm

Nội dung đáp án

Soạn quy định chấm điểm

BM5 :

Điểm tối đa:

D1

Điểm trừ cho một biến đổi sai:

D2

Điểm trừ cho một lần xem bước giải tiếp theo D3

Điểm cộng cho bất đẳng thức trung gian D4

QD 5: 0<= D1,D2,D3,D4 <=10

BM6 :

Đánh giá kết quả bài giải ( dựa vào quy định chấm điểm)

Thời gian làm bài: Số lần nhắc nhở: Điểm số:

QD 6: Đúng hoàn toàn : D1 điểm ;

Hết giờ, chưa giải xong: 0 ; Mỗi biến đổi sai : trừ D2 điểm Mỗi lần xem bước giải kế tiếp (giải theo đáp án) : trừ D3 điểm Chứng minh một bất đẳng thức trung gian : cộng D4 điểm

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

3 Phạm vi của đề tài

Cho phép thực hiện các phép biến đổi trên bất đẳng thức như sau:

- Biến đổi các biểu thức ở 2 vế (khai triển, rút gọn)

- Cộng hai vế cùng một biểu thức bất kỳ

- Nhân 2 vế với cùng một biểu thức dương

- Lấy nghịch đảo 2 vế

Để phục vụ cho các phép biến đổi trên, chương trình đã xây dựng một bộ

các biểu thức toán với các tính chất sau:

- Biểu thức chứa số biến không giới hạn

- Chứa các toán tử +, - , *, / , ( , )

- Có thể chứa ngoặc lồng nhau

- Có thể có các hàm:

o Hàm căn ( bậc 2,3,4)

o Hàm lũy thừa ( số mũ <10)

o Hàm lượng giác (sin, cos, tg, cotg) không cho phép thực hiện các

phép toán trên chúng

Đối với chức năng giải bài tập, chúng tôi xây dựng một hệ thống các loại

bước giải sau để kiểm tra các phép biến đổi cho các bước giải nhập vào.

STT Ý nghĩa Ví dụ

1 Bước giải biến đổi tương (cid:217) x^2+y>0

đương từ một bước giải

trước đó

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

Bước giải suy ra từ một => x^2+1>0 2

bước giải trước đó

Bước giải đưa ra một bất Ta co x^2+y^2>0 3

đẳng thức, hoặc đẳng thức

đúng

4 Bước giải áp dụng bất đẳng ADC x,y,z ta duoc …

thức Cauchy để đưa ra một

bất đẳng thức có dạng

Cauchy

5 Bước giải áp dụng bất đẳng ADB (x,y),(z,t) ta duoc …

thức Bunhiaxcopki

Tu (1),(2),(2) suy ra … 6 Bước giải có thể suy ra từ 2

hay nhiều bước giải trước

đó ( áp dụng tính chất bắc

cầu, cộng, nhân vế các bất

đẳng thức ….)

Cong ve (1),(2) ta duoc .. 7 Bước giải suy ra được nhờ

cộng vế các bất đẳng thức

trong các bước giải được

chọn trước đó)

Nhan ve (1),(2) ta duoc 8 Bước giải suy ra được nhờ

nhân vế các bất đẳng thức

trong các bước giải được

chọn trước đó)

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

9 đặt ẩn phụ và thế vào bất

Dat u = x+1 thi (1) (cid:217) … đẳng thức của bước giải

trước đó

10 Thay thế biểu thức Thay 2 vao 3 ta duoc

11 Đưa ra một bất đẳng thức Ta cm x+y^2>0

nào đó để chứng minh trung

gian

12 kiểm tra bất đẳng thức trong (2) dung

bước giải nào đó có phải là

bất đẳng thức đúng

13 Kiểm tra kết luận về điều (cid:217) x^2+y >0 (dpcm)

phải chứng minh có đúng hoặc (cid:217) dpcm

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

III PHƯƠNG ÁN THỰC HIỆN PHẦN MỀM

(cid:190) Phần mềm sẽ bao gồm 2 phân hệ : hệ học sinh và hệ giáo viên

o Hệ giáo viên có các chức năng để hỗ trợ cho giáo viên thực hiện công

việc của mình

o Hệ học sinh cài đặt các chức năng hỗ trợ cho học sinh

(cid:190) Các phân hệ giao tiếp với nhau thông qua file hoặc email.

Đề bài tập

Bài học

Đáp án

Phân hệ học sinh

Phân hệ giáo viên

Quy định chấm điểm

Bài giải học sinh

(cid:190) Sự giao tiếp giữa 2 phân hệ có thể được minh họa theo sơ đồ sau:

Hình 1: Sơ đồ giao tiếp giữa hai phân hệ

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

PHẦN III : MÔ HÌNH HÓA

Phần này sẽ mô hình hóa các yêu cầu đã xác định thành các sơ đồ, bao gồm

2 phần chính:

(cid:153) Trình bày sơ đồ sử dụng : mô hình hóa các yêu cầu dưới dạng sơ đồ sử

dụng, gồm có:

(cid:190) Sơ đồ sử dụng tổng thể

(cid:190) Các sơ đồ sử dụng chi tiết

(cid:153) Trình bày sơ đồ lớp : xác định các lớp đối tượng chính, xác định các

thuộc tính và phân công trách nhiệm cho các lớp đồng thời vẽ sơ đồ

quan hệ giữa các lớp đối tượng.

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

I SƠ ĐỒ SỬ DỤNG

2.1

Giải bài tập

2.5

2.2

Chấm điểm

Xem bài giải

Học sinh

2.3

Xem đáp án

2.4

Xem lý thuyết

2.7

Soạn bài tập

2.9

Giáo viên

Soạn đáp án

2.6

Soạn lý thuyết

2.10

2.8

Soạn qui định chấm điểm

Phát sinh đề bài tập

1 Sơ đồ sử dụng tổng thể

Hình 2: Sơ đồ sử dụng phần mềm mức tổng thể

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

2 Sơ đồ sử dụng cho từng yêu cầu cụ thể

Người dùng

Xử lý X

Mô hình hóa các yêu cầu của bài toán theo sơ đồ sau

Trong đó :

D1: Thông tin do người dùng nhập vào

D3: Dữ liệu đọc từ bộ nhớ cần thiết cho xử lý X

D4: Dữ liệu cần lưu trữ vào bộ nhớ

D6: Dữ liệu sẽ được kết xuất

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

2.1 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu giải bài tập

Học sinh

Xử lý kiểm tra bước giải

Việc giải bài tập trước hết là kiểm tra các bước giải có đúng không.

Hình 3: Sơ đồ sử dụng yêu cầu giải bài tập

D1: Thông tin về một bước giải ( bất đẳng thức tương đương, hoặc đặt ẩn

phụ, hoặc một bất đẳng thức đã được chứng minh để áp dụng…).

D3: Thông tin về đề bài tập và bài giải ( các bước giải đúng trước đó)

D4: D1

D6: Thông báo nếu bước giải không đúng

Xử lý kiểm tra bước giải

- Nhận D1 từ người dùng.

- Đọc D3 tương ứng từ bộ nhớ phụ.

- Kiểm tra bước giải có đúng không

- Nếu không đúng, xuất D6 ra màn hình.

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

2.2 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu xem lại bài giải

D1: Thông tin về bài tập, mã số bài giải

Học sinh

được chọn để xem.

D3: Các bài giải của bài tập

D6: nội dung của bài giải được chọn

Xử lý xem lại bài giải

Xem lại bài giải

- Nhận D1 từ người dùng.

- Đọc D3 tương ứng từ bộ nhớ

phụ.

Hình 4: Sơ đồ sử dụng yêu cầu xem bài giải

2.3 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu xem đáp án

D1: Thông tin về bài tập, mã số đáp án

Học sinh

được chọn để xem.

D3: Các đáp án của bài tập

D6: nội dung của đáp án được chọn

Xem đáp án

Xử lý xem đáp án

- Nhận D1 từ người dùng.

- Đọc D3 tương ứng từ bộ nhớ phụ.

- Xuất D6 ra màn hình.

Hình 5: Sơ đồ sử dụng yêu cầu xem đáp án

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

2.4 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu xem tóm tắt lý thuyết

D3: Tóm tắt lý thuyết

Học sinh

D6: D3

Xử lý xem tóm tắt lý thuyết

- Đọc D3 từ bộ nhớ phụ.

Xem tóm tắt lý thuyết

- Xuất D6 ra màn hình.

Hình 6: Sơ đồ sử dụng yêu cầu xem lý thuyết

2.5 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu chấm điểm bài giải

D1: Nội dung bài giải.

Học sinh

D3: Bảng qui định chấm điểm

D4:Điểm số + đánh giá

D6: D4.

Chấm điểm

Xử lý chấm điểm

- Nhận D1 từ người dùng.

- Đọc D3 tương ứng từ bộ nhớ phụ

- Kiểm tra qui định chấm điểm để tính D4.

- Ghi D4 vào bộ nhớ phụ.

- Xuất D6 ra màn hình.

Hình 7: Sơ đồ sử dụng yêu cầu chấm điểm

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

2.6 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu soạn tóm tắt lý thuyết

D1: Chủ đề bài học + nội dung bài

Giáo viên

học

D4: D1

Xử lý soạn tóm tắt lý thuyết

Sọan tóm tắt lý thuyết

- Nhận D1 từ người dùng.

- Ghi D4 vào bộ nhớ phụ.

Hình 8: Sơ đồ sử dụng yêu cầu soạn lý thuyết

2.7 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu soạn đề bài tập

D1: Thông tin về bài tập bất đẳng thức (mã

Giáo viên

sách bài tập chứa nó,mức độ khó, nội dung,

thời gian cần thiết để làm bài)

D4: D1+ Mã số bài tập.

Soạn đề bài tập

Xử lý soạn đề bài tập

- Nhận D1 từ người dùng.

- Nếu hợp lệ ghi D4 vào bộ nhớ phụ.

- Nếu không, thông báo lỗi

Hình 9: Sơ đồ sử dụng yêu cầu soạn bài tập

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

2.8 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu phát sinh đề bài tập

D3: Các biểu thức và bất đẳng thức được

Giáo viên

dùng cho việc phát sinh bài tập.

D4 : Nội dung đề bài được phát sinh

D6: D4

Xử lý phát sinh bài tập:

Phát sinh đề bài tập

- Đọc D3 từ bộ nhớ phụ.

- Ghi D4 vào bộ nhớ phụ và xuất D6

ra cho người dùng.

Hình 10: Sơ đồ sử dụng yêu cầu phát sinh bài tập

2.9 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu soạn đáp án

D1: Mã số bài tập, nội dung đáp án của bài

Giáo viên

tập đó.

D4: D1+ Mã số đáp án.

Xử lý soạn đáp án

Soạn đáp án

- Nhận D1 từ người dùng.

- Kiểm tra đáp án (kiểm tra hợp lệ và

kiểm tra các bước giải có đúng không)

- Nếu thỏa thì ghi D4 vào bộ nhớ phụ.

Nếu không thì báo lỗi.

Hình 11: Sơ đồ sử dụng yêu cầu soạn đáp án

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

2.10 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu soạn quy định chấm điểm

D1: Các quy định chấm điểm. ( thang điểm

Giáo viên

tối đa, số điểm trừ khi biến đổi sai, số điểm

trừ cho một lần xem gợi ý, số điểm cộng khi

chứng minh được một bất đẳng thức trung

gian)

Soạn quy định chấm điểm

D4: D1

Xử lý Soạn quy định chấm điểm

- Nhận D1 từ người dùng.

- Ghi D4 vào bộ nhớ phụ.

Hình 12: Sơ đồ sử dụng yêu cầu soạn quy định chấm điểm

II SƠ ĐỒ LỚP

< Tên lớp >

Để mô tả lớp đối tượng, sử dụng ký hiệu sau:

1 Danh sách các lớp đối tượng

Sau khi phân tích, xác định được danh sách các lớp đối tượng chính sau

STT Tên lớp

1 Sách bài tập

2 Bài tập

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

3 Bài giải

4 Bài học

5 Đáp án

6 Bước giải

7 Bất đẳng thức

8 Biểu thức

Bảng 5:

Bảng danh sách các lớp đối tượng chính

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

SachBaiTap

BaiHoc

* BaiTap

DapAn

* BaiGiai

2 Sơ đồ lớp đối tượng

Sơ đồ các loại bước giải, xem hình 15

BuocGiai

BatDangThuc

BaiGiaiTuDo

BaiGiaiDapAn

BieuThuc

BieuThucDaiSo

ThanhPhan

BieuThucHam

BieuThucTong

BieuThucTich

HamCan

HamLuyThua

HamLuongGiac

Hình 13: Sơ đồ lớp

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

3 Cấu trúc của biểu thức

Để thực hiện các biến đổi trên bất đẳng thức, trước hết, cấn phải xây dựng

lớp biểu thức, trong đó thực hiện các công việc sau:

(cid:131) Kiểm tra hai biểu thức bằng nhau

(cid:131) Cộng, trừ, nhân, chia hai biểu thức với nhau

(cid:131) Xét dấu một biểu thức

BieuThuc

BieuThucHam

BieuThucDaiSo

ThanhPhan

HamCan

BieuThucTong

BieuThucTich

HamLuyThua

HamLuongGiac

Ta sử dụng mẫu composite để thiết kế lớp biểu thức theo sơ đồ dưới đây:

Hình 14: Sơ đồ biểu diễn cấu trúc biểu thức

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

4 Cấu trúc của bước giải

Các bước giải được chia thành 13 loại( xem chi tiết ở phụ lục 2) có mối quan hệ theo sơ đồ dưới

BuocGiai

BuocGiaiLoai3

BuocGiaiLoai4

BuocGiaiLoai5

BuocGiaiLoai6

BuocGiaiLoai9

BuocGiaiLoai1

BuocGiaiLoai7

BuocGiaiLoai8

BuocGiaiLoai2

BuocGiaiLoai10

BuocGiaiLoai11

BuocGiaiLoai12

BuocGiaiLoai13

đây:

Hình 15: Sơ đồ biểu diễn cấu trúc bước giải

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

III Mô tả chi tiết các lớp đối tượng chính

Sách bài tập

- Mã sách

- Tên sách

- Thêm bài tập vào sách ( từ CSDL)

- Nhập bài tập từ file

Bài tập

- Mã số

- Tên bài tập

- Độ khó

- Thời gian làm bài

- Nội dung đề bài

- Xem bài giải

- Xem đáp án

- Giải bài tập

- Import đáp án

- Lấy danh sách bài giải

- Lấy danh sách đáp án

Bài giải

- Mã số

- Tên bài giải

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

- Nội dung bài giải

- Thời gian giải

- Thời điểm bắt đầu

- Điểm số

- Kiểm tra bước giải mới

- Xử lý bước giải

- Thêm bước giải

- Lưu bài giải

- Import bài giải

- Kiểm tra bài giải toàn bộ

- Chấm điểm

Đáp án

- Mã số

- Nội dung đáp án

- Ngày soạn

- Lưu đáp án

Bước giải

- Bất đẳng thức hoặc đẳng thức

- Khởi tạo bước giải

- Kiểm tra bước giải đúng ( hàm ảo)

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

Bất đẳng thức

- Biểu thức vế lớn

- Biểu thức vế nhỏ

- Khởi tạo từ chuỗi

- Lấy dạng chuỗi

- Kiểm tra bất đẳng thức là đúng

- Kiểm tra tương đương

Bài học

- Chủ đề bài học

- Nội dung bài học

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

PHẦN IV : THIẾT KẾ PHẦN MỀM

I THIẾT KẾ TỔNG THỂ

1 Thành phần xử lý

Hệ thống các đối tượng xử lý của phần mềm này được thiết kế theo mô hình

3 lớp gồm có:

- Lớp đối tượng giao tiếp người dùng

o Mô tả các thông tin trong màn hình giao diện

o Mô tả hình thức bố trí nội dung màn hình giao diện

o Mô tả các thao tác của người dùng trên màn hình giao diện.

- Lớp đối tượng xử lý chính

o Mô tả các thông tin về đối tượng.

o Mô tả các hành động (hàm xử lý) mà đối tượng chịu trách nhiệm

thực hiện.

- Lớp đối tượng giao tiếp bộ nhớ

o Mô tả chi tiết các thông tin về đối tượng phải lưu trữ.

o Mô tả các hành động giao tiếp với bộ nhớ phụ (lấy dữ liệu, thêm,

sửa đổi hoặc xóa dữ liệu)

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

Đối tượng giao tiếp người dùng

Nhận biến cố

Đối tượng xử lý chính

Chuyển điều khiển

Đối tượng giao tiếp bộ nhớ phụ

Chuyển điều khiển

Bộ nhớ phụ

Cập nhật và truy xuất

Mô hình này hoạt động theo nguyên tắc sau:

Hình 16: Mô hình 3 lớp của phần mềm

Sau đây là danh sách các đối tượng xử lý của phần mềm

Tên đối tượng Diễn giải Loại đối

tượng

Đối tượng MH_HeGiaoVien Màn hình giao tiếp giữa giáo viên

giao tiếp với phần mềm

người MH_SoanBaiTap Màn hình dùng để giáo viên soạn

dùng bài tập

Phân hệ MH_DapAn Màn hình dùng để giáo viên soạn

giáo viên đáp án

MH_LyThuyet Màn hình soạn lý thuyết

MH_XemBaiGiai Màn hình dùng để xem các bài

giải của học sinh gởi đến để chấm

điểm.

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

MH_SoanQDCD Màn hình soạn các quy định dùng

để chấm điểm bài giải của học

sinh.

MH_ThemSachBT Màn hình thêm sách bài tập

MH_HeHocSinh Màn hình giao tiếp giữa học sinh

với phần mềm

MH_GiaiBT Màn hình dùng để học sinh giải

bài tập

Phân hệ MH_XemBaiGiai Màn hình dùng để học sinh xem

học sinh lại bài giải của mình

MH_XemDapAn Màn hình để học sinh xem đáp án

của bài tập

MH_XemLyThuyet Màn hình để học sinh học lý

thuyết

Đối tượng CGiaoVien Lớp điều khiển, quản lý toàn bộ

xử lý các lớp đối tượng trong hệ thống

chính CSachBaiTap Lớp xử lý sách bài tập

CBaiTap Lớp xử lý bài tập

CBaiHoc Lớp xử lý bài học lý thuyết

CDapAn Lớp xử lý đáp án của một bài tập

CBaiGiai Lớp xử lý bài giải của một bài

tập, gồm có hai lớp con dưới đây

CBaiGiaiTuDo Lớp xử lý bài giải loại giải tự do

CBaiGiaiDapAn Lớp xử lý bài giải loại giải theo

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

đáp án

Đối tượng CSDL Lớp xử lý mọi vấn đề về truy xuất

hay cập nhật dữ liệu. giaotiếp

bộ nhớ

Bảng 6:

Bảng danh sách các lớp đối tượng của chương trình

Với thiết kế 3 lớp như trên, hệ thống các đối tượng của phần mềm phối hợp với

nhau hoạt động theo các sơ đồ phối hợp tổng thể sau đây.

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

Hoc sinh

MH_GiaiBT

MH_XemBaiGiai

MH_XemDapAn

MH_ChinhHS

CSachBaiTap

CBaiTap

CBaiGiai

CGiaoVien

CDapAn

CBatDangThuc

CBuocGiai

CSDL

Hình 17: Sơ đồ phối hợp tổng thể phân hệ học sinh

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

Giao vien

MH_SoanBT

MH_HeGiaoVien

MH_DapAn

MH_LyThuyet

CSachBaiTap

CBaiTap

CGiaoVien

CDapAn

CBaiHoc

CSDL

Hình 18: Sơ đồ phối hợp tổng thể phân hệ giáo viên

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

2 Tổ chức dữ liệu

Cơ sở dữ liệu của chương trình được lưu trữ trong Access và được tổ chức

Bài học

Sách bài tập

Bài tập

Đáp án

Bài giải

theo sơ đồ logic sau:

Hình 19: Sơ đồ logic

Sau đây là tổ chức bảng dữ liệu của chương trình:

SACHBAITAP

STT Thuộc tính Kiểu dữ liệu Diễn giải

1 MaSach AutoNumber Mã số sách

2 TenSach Text Tên sách

BAITAP

STT Thuộc tính Kiểu dữ liệu Diễn giải

1 MaSach Number

2 MaBT AutoNumber Mã bài tập

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

ThoiGian Number Thời gian tối đã cho 3

phép để giải

DoKho Mức độ khó Text 4

DeBai Đề bài Text 5

TenBT Tên bài tập Text 6

GhiChu Memo 7

BAIGIAI

STT Thuộc tính Kiểu dữ liệu Diễn giải

MaBT Number 1

MaBG Text Mã bài giải do người 2

dùng đặt

NoiDung Memo Nội dung bài giải 3

ThoiDiem DateTime Thời điểm bắt đầu giải 4

ThoiGian Number Thời gian để giải xong 5

tính theo phút

HoanTat Yes/No Thụôc tính cho biết bài 6

giải đã hoàn tất chưa

NhanXet Text Các đánh giá về bài giải 7

(nếu có)

Diem Number Điểm số của bài giải (nếu 8

có)

LoaiGiai Text Loại bài giải ( giải tự do 9

hay theo đáp án)

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

DAPAN

STT Thuộc tính Kiểu dữ liệu Diễn giải

MaBT Number 1

MaDA AutoNumber Mã số đáp án 2

NoiDung Memo Nội dung đáp án 3

BAIHOC

STT Thuộc tính Kiểu dữ liệu Diễn giải

MaBH AutoNumber Mã số của bài học 1

ChuDe Text Chủ đề bài học 2

NoiDung Memo Nội dung bài học 3

Ngoài ra còn có thêm hai bảng phụ để chứa các tham số dùng trong chương

trình và bảng chứa các biểu thức dương dùng để phát sinh bài tập.

Bảng tham số

STT Thuộc Kiểu dữ Giá trị Diễn giải

liệu mặc định tính

TS1 Number 10 Thang điểm tối đa cho bài giải 1

TS2 Number 1 Số điểm cộng cho mỗi bất đẳng thức 2

trung gian chứng minh xong

TS3 Number 0 Số điểm bị trừ cho một lần bị nhắc nhở 3

TS4 Number 0 Số điểm trừ cho một lần xem bước giải 4

tiếp (đối với bài giải đáp án)

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

Bảng từ khoá

STT Thuộc tính Kiểu dữ liệu Diễn giải

Loai Number Loại từ khoá 1

TuKhoa1 Text 2

TuKhoa2 Text 3

Bảng BIEUTHUCDUONG

STT Thuộc tính Kiểu dữ liệu Diễn giải

1 MaBT AutoNumber Mã số của biểu thức dương

2 BieuThucDuong Text Nội dung của biểu thức dương

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

II THIẾT KẾ CHI TIẾT

Nội dung được trình bày ở phần này bao gồm:

(cid:153) Diễn giải chi tiết theo từng màn hình: mô tả chi tiết nội dung màn hình

và các biến cố của màn hình

(cid:153) Hệ thống hàm của các lớp đối tượng: mô tả các hàm xử lí của tất cả

các lớp đối tượng khác

(cid:153) Sơ đồ hoạt động chi tiết một số xử lý.

1 Diễn giải chi tiết theo từng màn hình

Mỗi màn hình sẽ được mô tả chi tiết theo các nội dung sau

- Nội dung màn hình ( các thuộc tính của màn hình)

- Danh sách các biến cố xảy ra trên màn hình đó và thuật toán xử lý các

biến cố đó.

1.1 MH_HeHocSinh

1.1.1 Nội dung màn hình

STT Thuộc tính Loại Diễn giải

tabControlLopDoiTuong TabControl TabControl chứa các đối 1

tượng chính

Panel Panel Khung để đặt các màn hình 2

con lên, ví dụ như

MH_GiaiBT…

3 tabPageSachBaiTap TabPage Tabpage chứa tất cả các bài

tập của một sách bài tập

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

tabPageSachBaiHoc TabPage Tabpage chứa các bài học lý 4

thuyết trong sách bài học

tabControlSachBaiTap TabPage Tabpage chứa tất cả các bài 5

tập của một quyển sách bài

tập

mainMenu MainMenu Thực đơn chính của màn 6

hình phân hệ học sinh

mniChucNangPhu MenuItem Chứa các chức năng phụ của 7

chương trình

mniGiupDo MenuItem Chức các chức năng hỗ trợ 8

khác

mniCNP_Email MenuItem Chức năng Soạn quy định 9

chấm điểm

10 mniThoat MenuItem Chức năng thoát chương

trình

11 mniGD_HuongDan MenuItem Chức năng Hướng dẫn sử

dụng chương trình

12 mniGD_GioiThieu MenuItem Chức năng giới thiệu về

chương trình

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

1 -tabControlLopDoiTuong

6 -mainMenu

3 - tabPageSachBaiTap

4 -tabPageSachBaiHoc 5 - tabControlSachBaiTap

2- panel : khung để đặt các màn hình con

Hình 20: Màn hình chính hệ học sinh

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

1.1.2 Danh sách các biến cố

STT Biến cố Diễn giải Hàm xử lý

Người dùng chọn loại đối 1 Click chọn tabControlDo

iTuong_Selec tượng (bài tập hay lý thuyết) vào tab đối

tionChanged bằng cách click vào tab tương tượng

ứng

2 Chọn sách Người dùng click chọn sách bài tabctrlSachB

aiTap_Select bài tập khác tập khác trong các tab Sách bài

ionChanged tập

Người dùng nhấp phải vào bài 3 Chọn chức ChonMucGiaiB

aiTap tập để chọn Giải bài tập năng giải bài

tập

4 Chọn mục Người dùng nhấp phải vào bài ChonMucXemBa

iGiai xem bài giải tập để chọn Xem bài giải.

Biến cố này do lớp CBaiTap

xử lý.

5 Chọn mục Người dùng nhấp chuột phải ChonMucXemDa

pAn xem đáp án vào bài tập để chọn mục Xem

đáp án.trọng thực đơn

6 Chọn mục Người dùng nhấp phải trên

thêm sách bài danh sách các sách bài tập để

tập chọn mục Thêm sách mới trong

thực đơn

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

1.2 MH_GiaiBT

1.2.1 Nội dung màn hình

ST Thuộc tính Loại Diễn giải

1 rtbDeBai RichTextBox Dùng để hiển thị để bài tập đang

giải

2 ckKiemTraTungBuoc Đánh dấu vào ô này để chọn chế

độ giải kiểm tra từng bước.

3 ckDanhSoTuDong CheckBox Đánh dấu vào ô này để chọn chế

độ đánh số bước giải tự động.

4 ckHoTroGiaiNhanh CheckBox Đánh dấu vào ô này để chọn chế

độ hỗ trợ giải nhanh bằng cách

phát sinh một phần bước giải

5 tabPageBaiGiaiTuDo TabPage TabPage chứa bài giải tự do

6 tabPageBaiGiaiDapAn TabPage TabPage chứa bài giải theo đáp

án

7 rtbBaiGiaiTuDo HopVanBan HopVanBan là lớp kế thừa từ

RichTextBox.

Có hai hộp văn bản dùng để giải

bài tương ứng với hai loại giải tự

do và theo đáp án.

8 rtbBaiGiaiDapAn HopVanBan nt

9 lbDongHo Label Hiển thị đồng hồ canh giờ cho

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

học sinh giải bài tập

10 ckTrangThai CheckBox Nhấn vào nút này để bắt đầu giải

hay tạm dừng.

11 ckXemGoiY CheckBox Người dùng check vào ô này nếu

muốn hiển thị gợi ý cho bước

giải tiếp theo trong đáp án

12 tbGoiY TextBox TextBox để hiển thị gợi ý cho

bước giải tiếp theo trong đáp án

13 btnBuocGiaiTiep Button Nhấp vào nút này để hiển thị

bước giải tiếp theo trong đáp án

cho học sinh trong lúc giải bài.

14 btnQuayLui Button Nhấp vào nút này để quay lui

một bước giải trước đó

15 btnKiemTraBaiBai Button Nhấp vào nút này để kiểm tra bài

giải trong trường hợp người dùng

không chọn kiểm tra từng bước .

16 btnKhung<1-13> Button Các nút để tạo khung bước giải

tương ứng

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

2

4

3

5

6

1

9

10

11

12

Editor để giải bài tập

13

14 7 8

15

16 Hình 21: Màn hình giải bài tập

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

1.2.2 Danh sách các biến cố

STT Biến cố Diễn giải Hàm xử lý

1 Click chuột vào điều Người dùng nhấn vào ckTrangThai_Ch

eckedChanged khiển số 8 đây để bắt đầu hay tạm

ngưng việc giải.

2 Chọn loại bài giải Người dùng nhấn chọn tabBaiGiai_Sel

ectedIndexChan khác tab loại giải là giải tự

ged do hay giải theo đáp

án

Người dùng bật / tắt 4 Click vào điều khiển ckKiemTraTungB

uoc_CheckedCha chế độ giải Kiểm tra số 2

nged từng bước (ckKiemTraTungBu

oc)

5 Click vào điều khiển Người dùng nhấn nút btnKiemTraBaiG

iai_Click số 10 kiểm tra bài giải

(btnKiemTraBaiGiai

)

6 Click vào điều khiển Người dùng nhấn nút btnQuayLui_Cli

ck số 9 (btnQuayLui) quay lui để quay lui về

một bước giải trước

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

Người dùng nhấn 7 Nhấn phím enter rtbBaiGiai_Key

Down Enter để sang bước trong editor giải bài

giải mới sau khi kết tập

thúc một bước giải.

Biến cố này sẽ được

xử lý trong trường hợp

chế độ giải là Kiểm tra

từng bước.

Click vào điều khiển Click chuột vào nút btnBuocGiaiTie

p_Click btnQuayLui này hiển thị bước giải

tiếp theo trong đáp

8 Click chuột vào mục Người dùng nhấn mucLuuBaiGiai.

Click phím phải chọn mục Lưu bài giải

Lưu bài giải trong khi

đang giải hoặc sau khi

giải xong.

9 Click chọn mục Người dùng nhấn phải mucImportBaiGi

ai.Click vào edior bài giải và Import bài giải

chọn mục Import bài

giải để import một bài

giải từ file vào edior

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

10 Click chọn mục Người dùng nhấn phải mucExportBaiGi

ai.Click vào edior bài giải và Import bài giải

chọn mục Export bài

giải để export một bài

giải ra file

1.3 MH_XemBaiGiai

1.3.1 Nội dung màn hình

STT Thuộc tính Loại Diễn giải

lvDSBaiGiai ListView ListView chứa danh sách các bài giải 1

của bài tập được chọn.

rtbNoiDung RichTextBox Chứa nội dung của bài giải được 2

chọn

rtbNhanXet RichTextBox Chứa nhận xét về bài giải 3

btnPrint Button Chức năng in bài giải ra giấy 4

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

1-lvDSBaiGiai

2-rtbNoiDung

3-rtbNhanXet

4-btnPrint

Hình 22: Màn hình xem bài giải

1.3.2 Danh sách các biến cố

STT Biến cố Diễn giải Hàm xử lý

1 Click chọn Người dùng click

bài giải chọn bài giải cần xem lvDSBaiGiai_SelectedInd

exChanged trong lvDSBaiGiai

2 Click chọn Người dùng muốn in btnPrint_Click

nút In bài giải ra giấy

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

1.4 MH_XemDapAn

1.4.1

Nội dung màn hình

STT Thuộc tính Loại Diễn giải

lvDSDapAn ListView Listview chứa danh sách các đáp 1

án của bài tập được chọn.

rtbNoiDung RichTextBox Chứa nội dung đáp án được chọn 2

1-lvDSDapAn

2-rtbNoiDung

3-btnPrint

btnPrint Button Chức năng in đáp án ra giấy 3

Hình 23: Màn hình xem đáp án

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

1.4.2 Danh sách các biến cố

STT Biến cố Diễn giải Hàm xử lý

1 Click chọn Người dùng click chọn lvDSDapAn_SelectedIn

dexChanged đáp án cần đáp án cần xem trong

xem lvDSDapAn

2 Click chọn Người dùng muốn in đáp btnPrint_Click

nút In án ra giấy

1.5 MH_XemLyThuyet

1.5.1 Nội dung màn hình

STT Thuộc tính Loại Diễn giải

1 rtbNoiDung RichTextBox Hiển thị nội dung bài học lý thuyết được

chọn.

2 toolBarBaiHoc ToolBar Chứa các chức năng in ấn và import bài

học lý thuyết.

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

2- toolBarBaiHoc

1- rtbNoiDung

Hình 24: Màn hình xem lý thuyết

1.5.2 Danh sách các biến cố

STT Biến cố Diễn giải Xử lý

1 Nhấn Người dùng muốn toolBar1_ButtonClick

nút In in bài học ra giấy

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

1.6 MH_HeGiaoVien

1.6.1 Nội dung màn hình

STT Thuộc tính Loại Diễn giải

1 tabControlLopDoiTuong TabControl TabControl chứa các đối

tượng chính

2 panel Panel Khung để đặt các màn hình

con lên, ví dụ như

MH_SoanBaiTap …

3 tabPageSachBaiTap TabPage Tabpage chứa tất cả các bài

tập của một quyển sách bài

tập

4 tabPageSachBaiHoc TabPage Tabpage chứa các bài học

lý thuyết trong sách bài học

5 cmBaiHoc ContextMenu Thực đơn chứa các chức

năng của đối tượng bài học

6 cmiBaiHoc_ChuongMoi MenuItem Mục thêm một chương bài

học mới

7 cmiBaiHoc_SoanMoi MenuItem Mục thêm một bài học mới

8 cmBaiTap ContextMenu Thực đơn chứa các chức

năng của bài tập, bao gồm:

- Soạn đáp án

- Thêm bài tập mới

- Xóa bài tập.

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

9 mainMenu MainMenu Thực đơn chính của

chương trình

10 mnChucNangPhu MenuItem Chứa các chức năng phụ

của chương trình

11 mnCNP_Email MenuItem Chức năng liên lạc qua

12 mnCNP_SoanQDCD MenuItem Chức năng Soạn quy định

chấm điểm

13 mnThoat MenuItem Chức năng thoát chương

trình

14 mnGiupDo MenuItem Chức các chức năng hỗ trợ

khác

15 mnGD_HuongDan MenuItem Chức năng Hướng dẫn

16 mnGD_GioiThieu MenuItem Chức năng Giới thiêu về

chương trình.

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

1-tabControlLopDoiTuong

9- mainMenu

4- tabPageSacBaiHoc

2- panel: khung đặt màn hình con

3- tabPageSacBaiTap

Hình 25: Màn hình chính hệ giáo viên

1.6.2 Danh sách các biến cố

STT Biến cố Diễn giải Hàm xử lý

1 Clich chọn tab Người dùng chọn loại đối tabControlLopD

oiTuong_Select đối tượng tượng (bài học hoặc lý

edIndexChanged thuyết) bằng cách click vào

tab tương ứng

2 Click chọn tab Người dùng click chọn bài tabctrlSachBai

Tap_SelectedIn Sách bài tập tập trong tab Sách bài tập

dexChanged

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

3 Click vào mục Người dùng click phải vào mniBaiHoc_Soan

Moi_Click phần màn hình thể hiện sách Soạn mới bài

bài học và chọn mục Soạn học.

mới bài học trong thực đơn

4 Click vào mục Người dùng click phải vào mniBaiTap_Soan

DapAn_Click một bài tập và chọn mục Soạn đáp án

Soạn đáp án trong thực đơn

Người dùng click phải vào 5 Click vào mục mniBaiTap_Them

_Click phần màn hình thể hiện sách Thêm bài tập

bài tập và chọn mục Thêm mới.

mới bài tập trong thực đơn

6 Click vào mục Người dùng nhấp phải trên mniThemSachBT_

Click danh sách các sách bài tập Thêm sách mới

và chọn mục Thêm sách

mới

1.7 MH_SoanLyThuyet

1.7.1 Nội dung màn hình

STT Thuộc tính Loại Diễn giải

1 toolBarDinhDang ToolBar Thanh công cụ để định dạng văn bản lý

thuyết

2 rtbLyThuyet RichTextBox Đây là một hộp văn bản để giáo viên

soạn lý thuyết vào.

3 cmSoanLyThuyet ContextMenu Chứa các chức năng in ấn, export bài

học

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

1-toolBarDinhDang

3- cmSoanLyThuyet

2- rtbLyThuyet

Hình 26: Màn hình soạn lý thuyết

1.7.2 Danh sách các biến cố

STT Biến cố Diễn giải Xử lý

Chọn mục lưu bài Chọn mục Lưu 1 cmiLuuBaiSoan_Click

soan bài học vừa soạn

Chọn mục export Chọn mục 2 cmiExport_Click

bài soạn Export bài học

Chọn mục in bài In bài soạn ra 3 cmiIn_Click

soạn giấy

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

4 Chọn mục đọc từ Đọc file bài học cmiDocFile_Click

file có sẵn từ file

1.8 MH_SoanBaiTap

1.8.1 Nội dung màn hình

STT Thuộc tính Loại Diễn giải

cbDoKho ComboBox Mức độ khó của một bài tập 1

txtThoiGianLamBai TextBox Thời gian được tính bằng phút 2

txtDeBai TextBox Nội dung của đề bài 3

btnDocFile Button Đọc đề bài từ file 4

btnLuuBT Button Lưu bài tập lên CSDL 5

btnExport Button Export bài tập ra file 6

btnPhatSinh Button Phát sinh đề bài 7

cmBaiTap ContextMenu Thực đơn chứa các mục : 8

- Đọc từ file

- Lưu bài soạn

- Export

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

1- cbDoKho

2-txtThoiGianLamBai

8- cmBaiTap

3- txtDeBai

7- btnPhatSinh

4- btnDocFile

6- btnLuu

5- btnExport

Hình 27: Màn hình soạn bài tập

1.8.2 Danh sách các biến cố

STT Biến cố Diễn giải Xử lý

Chọn mục Export 1

cmiExport_Click bài tập

2 Click button

Export

3 Chọn mục Lưu Chọn mục Lưu bài

cmiLuuBT_Click bài tập tập mới soạn

4 Click button Luu

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

Chọn độ khó của Chọn độ khó của 5 cbDoKho_SelectionC

hangeCommitted bài tập soạn bài tập

Gõ vào nội dung Nội dung đề bài 6 txtDeBai_KeyPress đề bài thay đổi

Gõ vào ô thời Thời gian làm bài 7 txtThoiGianLamBai_

gian làm bài đã thay đổi KeyDown

Chọn mục Đọc Thay vì phải gõ ta 8

file đề bài chọn đọc từ một

file đề bài tập có cmiExport_Click sẵn

9 Click button Đọc Đọc bài tập từ file

file

10 Click button Phát Phát sinh đề bài btnPhatSinhDe_Clic

sinh đề tập k

1.9 MH_SoanDapAn

1.9.1 Nội dung màn hình

STT Thuộc tính Loại Diễn giải

txtDeBai TextBox Đề bài tập 1

txtDapAn TextBox Bài giải đáp án 2

lvDapAn ListView Danh sách các đáp án của bài tập 3

Các btnKhungBuocGiai Button Chứa khung của các loại bước 4

giải

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

5 cmDapAn ContextMe Thực đơn chứa các mục:

nu - Nhập đáp án từ file

- Thêm đáp án mới

- Lưu đáp án

- In

- Export

6 btnQuayLui Button Chức năng quay lui một bước

giải

Hình 28: Màn hình soạn đáp án

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

1.9.2 Danh sách các biến cố

STT Biến cố Diễn giải Xử lý

Chọn mục Người dùng muốn 1 cmiExport_Click

Export đáp án export đáp án ra file

Chọn mục In Người dùng muốn 2 cmiIn_Click

in đáp án ra giấy

Chọn mục Lưu Người dùng nhấp 3 cmiLuuBaiSoan_Click

bài soạn phải chọn Lưu bài

soạn

Người dùng muốn 4 Chọn mục cmiThemMoi_Click

thêm một đáp án Thêm đáp án

mới của bài tập mới

Chọn mục Người dùng muốn 5 cmiNhapTuFile_Click

Nhập từ file nhập đáp án từ file

Click chọn nút Người dùng muốn 6 btnQuayLui_Click

Quay lui quay lại bước giải

trước đó

7 Nhấn phím Người dùng gõ vào txtDapAn_KeyPress

trong txtDapAn

txtDapAn

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

1.10 MH_SoanQDCD

1.10.1 Nội dung màn hình

STT Thuộc tính Loại Diễn giải

Các label Label 1

txtDiemToiDa TextBox Điểm tối đa của một 2

bài giải

txtDiemCongBDTTG TextBox Điểm cộng cho việc 3

chứng minh một bất

đẳng thức trung gian

txtDiemTruBDSai TextBox Điểm trừ cho một biến 4

đổi sai

txtDiemTruXemBG TextBox Điểm trừ một lần xem 5

bước giải tiếp

btnExport Button Export quy định ra file 6

để gửi cho phân hệ

học sinh

btnKetThuc Button Nhấn nút này để kết 7

thúc soạn

Các groupbox để gom 8

nhóm

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

Hình 29: Màn hình soạn quy định chấm điểm

1.10.2 Danh sách các biến cố

STT Biến cố Diễn giải Xử lý

1 Click vào nút Chọn chức năng btnKetThuc_Click

Kết thúc thoát

2 Click vào nút Chọn chức năng btnExport_Click

Export export quy định ra

file

3 Gõ vào Gõ vào điểm tối đa txtDiemToiDa_KeyPres

s txtDiemToiDa

4 Gõ vào Gõ vào điểm cộng txtDiemCongBDTTG_Key

Press txtĐiemCongB cho một bất đẳng

DTTG thức trung gian

5 Gõ vào Gõ vào điểm trừ txtDiemTruBDSai_KeyP

ress txtDiemTruBD cho một biến đổi sai

Sai

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

Gõ vào điểm trừ 6 Gõ vào txtDiemTruXemBG_KeyP

ress cho một lần xem txtDiemTruXe

bước giải tiếp mBG

7 Di chuột trên btnExport_MouseHover

btnExport

1.11 MH_ThemSachBT

1.11.1 Nội dung màn hình

STT Thuộc tính Loại Diễn giải

lbTenSachDeBai Label 1

txtTenSach TextBox Ô để gõ vào tên sách mới 2

btnThem Button Nhấn nút này để cập nhật 3

sách mới

btnKetThuc Button Nhấn nút này để kết thúc 4

thêm sách.

Hình 30: Màn hình thêm sách bài tập

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

1.11.2 Danh sách các biến cố

STT Biến cố Diễn giải Xử lý

Click vào nút Kết Click vào button 1 btnKetThuc_Click

thúc Kết thúc

Click vào nút Thêm Click vào button 2 btnThem_Click

Thêm

2 Hệ thống hàm của các lớp đối tượng

Các lớp đối tượng của chương trình được chia làm ba loại:

- Loại 1:dùng chung cho cả hai phân hệ người dùng.

- Loại 2: bao gồm những hàm dành riêng cho phân hệ học sinh

- Loại 3: .bao gồm những hàm dành riêng cho phân hệ giáo viên

2.1 Các lớp dùng chung

2.1.1 Đối tượng xử lý chính

2.1.1.1 CBaiGiai

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

Khai báo các biến cố cho Edior đề 1 KhaiBaoBienCo()

giải bài tập

2 KhaiBaoBienCoThucDon() Khai báo các biến cố của thực đơn các

chức năng cảu bài giải

Kiểm tra một bước giải mới được 3 KiemTraBuocGiaiMoi()

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

nhập vào

Lấy bước giải trước bước giải hiện 4 LayBuocGiaiTruoc()

hành

Lấy thứ tự của một bước giải được 5 LayThuTuBuocGiaiDanhSo

() đánh số nào đó trong bài giải

Lấy bước giải được đánh số 6 LayBuocGiaiDanhSo()

Xử lí một bước giải mới đựơc nhập 7 XuLiBuocGiai()

vào

Các xử lí tương ứng nếu bước giải là 8 XuLiBuocGiaiDung()

đúng

Lấy số bước giải hiện thời của bài giải 9 LaySoBuocGiai()

Chấm điểm tự động cho bài giải 10 ChamDiem()

Các xử lý tương ứng khi có biến cố 11 KetThucBaiGiai()

kết thúc bài giải

Thêm bước giải mới vào bài giải 12 ThemBuocGiai

Xóa bước giải ở một vị trí nào đó 13 XoaBuocGiai()

trong bài giải

14 Đánh số cho một bứơc giải nào đó. DanhSoBuocGiai

Qui ước đánh số theo thứ tự tăng dần

15 Quay lui một số bước nào đó trong bài QuayLui(int)

giải

Lưu bài giải vào cơ sở dữ liệu 16 LuuBaiGiai()

Hàm xử lí cho biến cố chọn chức năng 17 ChonMucLuuBaiGiai

lưu bài giải

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

18 ChonMucImportBaiGiai() Hàm xử lí cho biến cố chọn chức năng

import bài giải

19 ChonMucExportBaiGiai() Hàm xử lí cho biến cố chọn chức năng

export bài giải

2.1.1.2 Lớp CBieuThuc

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

Phân tích một chuỗi truyền vào theo 1 PhanTich(string)

dạng biểu thức

So sánh biểu thức với một biểu thức 2 BangNhau(CBieuThuc)

khác

Kiểm tra 2 biểu thức có đối nhau 3 DoiNhau(CBieuThuc)

Chuyển một biểu thức bất kỳ thành 4 ChuyenThanhTongToiGia

n() dạng tổng tối giản (1)

5 ChuyenThanhPhanThuc() Chuyển biểu thức đang xét thành phân

thức

Chuyển biểu thức đang xét thành biểu 6 ChuyenThanhBieuThucTi

ch() thức tích

Lũy thừa biểu thức theo một số mũ nào 7 LuyThua(int)

đó

Đổi dấu của biểu thức 8 DoiDauBieuThuc()

Lấy nghịch đảo của biểu thức 9 NghichDao()

Cộng biểu thức với một biểu thức khác 10 Cong(CBieuThuc)

Trừ biểu thức cho một biểu thức khác 11 Tru(CBieuThuc)

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

12 Nhân biểu thức với một biểu thức Nhan(CBieuThuc)

13 Chia biểu thức cho một biểu thức Chia(CBieuThuc)

14 Xét dấu của biểu thức XetDau()

15 NhanDonGian()

Nhân và khai triển biểu thức đang xét 16 NhanKhaiTrien(CbieuTh

uc) với một biểu thức khác

17 Rút gọn biểu thức RutGonBieuThuc()

18 Sắp xếp biểu thức theo thứ tự quy ước SapXepBieuThuc()

19 Bỏ các phần tử thừa trong biểu thức BoPhanTuThua()

Vd : a+b+0 (cid:198) a+b

20 Lấy biểu thức dưới dạng chuỗi LayChuoi()

21 So sánh thứ tự của hai biểu thức theo SoSanhThuTu(CBieuThuc

) chuẩn đã qui ước

22 Trả về một thứ tự cuả biểu thức trong ThuTuSap()

bảng thứ tự qui ước

23 Thực hiện phép chia theo nguyên tắc ChiaBT(CBieuThuc)

chia đa thức đối với một biểu thức đã

được chuyển thành tổng tối giản

Ghi chú:

(1) : một biểu thức dạng tổng tối giản khi nó đã được khai triển đến

mức tối đa

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

2.1.1.3 Lớp CBatDangThuc

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

1 Khởi tao bất đẳng thức từ KhoiTao(string)

một chuỗi truyền vào

2 Kiểm tra bất đẳng thức TuongDuong(CBatDangThuc)

đang xét có tương đương

với một bất đẳng thức khác

không

3 Kiểm tra bất đẳng thức LaBatDangThucDung()

đang xét có phải là một bất

đẳng thức đúng

4 CongVeTheoVe(CBatDangThuc) Cộng vế theo vế bất đẳng

thức đang xét với một bất

đẳng thức khác

5 NhanVeTheoVe(CBatDangThuc) Nhân vế theo vế bất đẳng

thức đang xét với một bất

đẳng thức khác

Đổi chiều bất đẳng thức 6 DoiChieu()

Đổi dấu và chiều của bất 7 DoiDauVaChieu()

đẳng thức

Kiểm tra bất đẳng thức 8 SuyRaDuocTu(CBatDangThuc)

đang xét có thể suy ra được

từ một bất đẳng thức khác

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

hay không

9 Tạo một bất đẳng thức mới BacCau(CBatDangThuc)

( nếu có thể) từ 2 bất đẳng

thức bằng cách dựa vào

tính chất bắc cầu

Vd : a>b & b>c (cid:198) a>c

10 Kiểm tra xem có thể áp ThoaTinhBacCau(CBatDangThuc

) dụng tính bắc cầu cho 2 bất

đẳng thức không

11 Kiểm tra bất đẳng thức TuongUng(CBatDangThuc)

đang xét có giống với một

bất đẳng thức khác

Thay thế một biểu thức con 12 ThayTheBieuThuc(CBieuThuc,C

BieuThuc) xuất hiện trong bất đẳng

thức bởi một biểu thức

khác

2.1.1.4 Lớp CBuocGiai

STT Hàm xử lý Ý nghĩa Ghi chú

1 KhoiTao(string) Khởi tao bước giải từ một

chuỗi truyền vào

2 LayBatDangThuc() Lấy bất đẳng thức trong

bước giải

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

Đây là hàm ảo, 3 KiemTraBuocGiai() Kiểm tra bước giải đang

sẽ được cài trễ ở xét có phải là bước giải

các lớp tương đúng

ứng của mỗi loại

bước giải

2.1.2 Các lớp phụ (hỗ trợ xử lý)

2.1.2.1 Lớp CBoNho

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

Hàm đọc nội dung tập tin, trả về 1 DocNoiDungFile(string

tenfile) một chuỗi

Ghi một chuỗi lên file 2 GhiLenFile(string)

3 DocBaiTapTuFile(string) Đọc các thông tin của một bài tập từ

file

2.1.2.2 Lớp BieuThuc

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

Phân loại một biểu thức truyền vào dưới 1 PhanLoaiBieuThuc

(string) dạng chuỗi

Khởi tạo một biểu thức từ chuỗi) 2 KhoiTaoBieuThuc(

string)

Bỏ các dấu ngoăc thừa trong chuỗi biểu diễn 3 BoNgoacThua(stri

ng) một biểu thức

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

Đếm số ngoặc mở so với một vị trí nào đó 4 DemSoNgoacMo

trong chuỗi biểu diễn biểu thức

Đếm số ngoặc đóng so với một vị trí nào đó 5 DemSoNgoacDong

trong chuỗi biểu diễn biểu thức

Đếm số ngoặc phía bên trái của một toán tử 6 DemSoNgoacTrai

Đếm số ngoặc phía bên phải của một toán tử 7 DemSoNgoacPhai

Đếm số ngoặc phía bên trái và phải của một 8 DemSoNgoac

toán tử, kiểm tra chúng có bằng nhau

9 ThayĐauNgoaiCung Thay các kí tự biểu diễn toán tử và không

nằm trong dấu ngoặc nào bởi một kí tự khác

Hoán vị 2 biểu thức cho nhau 10 HoanVi(CBieuThuc

,CBieuThuc)

2.1.2.3 Lớp BuocGiai

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

Phân tích một chuỗi truyền vào thành 2 1 PhanTichBuocGiai(st

ring) phần:

- Nội dung bước giải

- Kí hiệu của bước giải (nếu có)

Phân loại một bước giải truyền vào dưới 2 PhanLoaiBuocGiai(st

ring) dạng chuỗi

Khởi tạo một bước giải từ chuỗi 3 KhoiTaoBuocGiai(str

ing)

4 LayDanhSachBuocGiai Phân tích một bài giải dạng chuỗi thành

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

danh sách các bước giải (baigiai)

Đọc chuỗi bất đẳng thức trong bước giải 5 LayChuoiBDTTuBuocGi

2.1.2.4 Lớp TapLenh

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

1 Phân tích đề bài truyền vào PhanTichDeBai(string)

thành các phần:

- Bất đẳng thức đề bài

- Danh sách các điều kiện.

Kiểm tra một chuỗi có theo 2 CuPhapHopLe(string

maucuphap, string chuoi) đúng dạng của mẫu cú pháp

hay không

3 LayCacGiaTriCuaNhom(string,

string,string)

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

2.2 Phân hệ học sinh

2.2.1 Lớp đối tượng giao tiếp người dùng

2.2.1.1 Lớp MH_HeHocSinh

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

Khởi tạo menu chính cho 1 KhoiTaoMenu()

phân hệ học sinh

Mở màn hình nhận gửi mail 2 mnCNP_Email_Click(Object

sender, System.EventArgs e) để giao tiếp giữa học sinh và

giáo viên.

Thoát khỏi chương trình 4 mnThoat_Click(Object

sender,System.EventArgs e)

Mở Help hướng dẫn sử dụng. 5 mnGD_HuongDan_Click(Object

sender, System.EventArgs e)

Hiển thị màn hình giới thiệu. 6 mnGD_GioiThieu_Click(Object

sender,System.EventArgs e)

Thực hiện việc chọn sách bài 7 tabctrlSachBaiTap_Selection

Changed(object sender, tập tương ứng làm sách hiện

System.EventArgs e) hành.

8 Hiển thị nội dung bài học tvNoiDungSachBaiHoc_AfterSe

lect(object sender, được chọn.

System.Windows.Forms.TreeVi

ewEventArgs e)

9 Hiển thị màn hình tương ứng DoiManHinhCon(Control

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

với yêu cầu. control)

Hiển thị màn hình Thêm sách 10 mniThemSachBT_Click(object

sender, System.EventArgs e) để thêm sách bài tập

11 Thực hiện việc chọn loại đối ChonLoaiDoiTuong()

tượng (là sách bài tập hay

sách bài học)

Gọi hàm Chọn loại đối tượng 12 tabControlLopDoiTuong_Selec

tionChanged(object sender, để chọn loại đối tượng tương

System.EventArgs e) ứng

2.2.1.2 Lớp MH_GiaiBT

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

Khởi tạo màn hình giải bài tập KhoiTaoManHinhTheoBaiTap

(CBaiTap baiTap) tương ứng với các thông tin của

bài tập được chọn

Khởi tạo đồng hồ để canh giờ 1 TaoMoiDongHo(int

thoiGianBatDau) giải bài tập.

Thiết lập trạng thái của các đối 3 ThietLapTrangThaiManHinh

_1(bool bDangGiai) tượng giao diện trên màn hình

phù hợp với từng thời điểm

2 Thiết lập trạng thái của các đối ThietLapTrangThaiManHinh

_2(bool bGiaiTheoDapAn) tượng trên màn hình khi người

dùng chuyển đổi giữa 2 loại bài

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

giải (giải tự do và giải theo đáp

án)

Hàm xử lý cho biến cố phát sinh 4 DongHo_Tick(object

sender, System.EventArgs của đồng hồ ( đếm thời gian lên

e) 1s)

Hàm xử lý cho biến cố người 5 ckTrangThai_CheckedChang

ed(object sender, dùng nhấn vào nút để bắt đầu

System.EventArgs e) hay tạm ngưng việc giải bài tập

(cid:198)thiết lập trạng thái màn hình

thích hợp.

Hàm xử lý biến cố chuyển đổi 6 tabBaiGiai_SelectedIndex

Changed(object sender, qua lại giữa các chế độ giải (Giải

System.EventArgs e) theo đáp án và Giải tự do)

7 Thực hiện việc chuyển đổi bài ChuyenDoiBaiGiai(bool

DapAn_TuDo) giải hiện hành từ chế độ giải tự

do sang giải theo đáp án hay

ngược lại.

Đặt khung bước giải được chọn 8 btnKhungBuocGiai_Click(o

bject sender, vào ô bài giải.

System.EventArgs e)

Bật hoặc tắt chế độ kiểm tra từng 10 ckKiemTraTungBuoc_Checke

dChanged(object sender, bước giải.

System.EventArgs e)

11 Kiểm tra toàn bộ bài giải btnKiemTraBaiGiai_Click(

object sender,

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

System.EventArgs e)

Hiển thị gợi ý cho bước giải kế 12 ckXemGoiY_CheckedChanged

(object sender, tiếp trong bài giải theo đáp án.

System.EventArgs e)

Hiển thị bước giải kế tiếp trong 13 btnBuocGiaiTiep_Click(ob

ject sender, đáp án khi người dùng chọn giải

System.EventArgs e) theo đáp án

Quay lui đến một bước giải trước 14 btnQuayLui_Click(object

sender, System.EventArgs đó

2.2.1.3 Lớp MH_XemBaiGiai

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

1 Các hàm khởi tạo đối

tượng.

Tạo danh mục các bài giải của 2 TaoDanhMucBaiGiai(CBaiTap

baitap) bài tập truyền vào.

Lấy bài giải hiện hành. 3 BaiGiaiDuocChon()

Hàm xử lý biến cố chọn một bài 4 ChonBaiGiai(object

sender, System.EventArgs giải trong danh sách bài giải (cid:198)

e) hiển thị nội dung bài giải lên

màn hình.

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

2.2.1.4 Lớp MH_XemLyThuyet

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

1 Các hàm khởi tạo đối

tượng.

2.2.1.5 Lớp MH_XemDapAn

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

1 Các hàm khởi tạo đối

tượng.

Tạo danh mục các đáp án của bài 2 TaoDanhMucDapAn(CBaiTap

baitap) tập truyền vào.

Lấy đáp án hiện hành. 3 DapAnDuocChon()

Hàm xử lý biến cố chọn đáp án 4 ChonDapAn(object

sender, trong danh sách đáp án (cid:198) hiển thị

System.EventArgs e) nội dung của đáp án lên màn hình

2.2.2

Lớp đối tượng xử lý

2.2.2.1 Lớp CBaiTap

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

Đọc danh sách các bài giải của bài tập 1 DocDanhMucBaiGiai()

Đoc danh sách các đáp án của bài tập 2 DocDanhMucDapAn()

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

Đọc bất đẳng thức trong đề bài của bài 3 LayBatDangThucDeBai()

tập

Đọc bất đẳng thức trong đề bài của bài 5 LayChuoiBatDangThucDeBai

() tập dưới dạng chuỗi

Đọc danh sách các điều kiện của đề bài 6 LayDanhSachDieuKien()

Khởi tạo bài tập 7 KhoiTao()

Hàm khởi tạo thực đơn các chức năng 8 KhoiTaoThucDon()

của của bài giải

KhaiBaoBienCoThucDon

()

Hàm xử lí biến cố chọn chức năng giải 9 ChonMucGiaiBaiTap(object

sender,EventArgs e) bài tập

Hàm xử lí biến cố chọn chức năng xem 10 ChonMucXemBaiGiai(object

sender,EventArgs e) bài giải

11 Hàm xử lí biến cố chọn chức năng xem ChonMucXemDapAn(object

sender,EventArgs e) đáp án

12 Hàm xử lí cho biến cố chọn chức năng ChonMucImportDapAn(objec

t sender,EventArgs e) import đáp án

2.2.2.2 Lớp CDapAn

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

Tìm bước giải trong đáp án giống với 1 TimBuocGiaiTuongUng(C

BuocGiai) bước giải truyền vào

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

2.2.2.3 Lớp CSachBaiTap

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

Thêm thể hiện của sách vào một điều 1 ThemSachVao(TabContro

l) khiển

Thêm một bài tập vào sách 2 ThemBaiTap(baiTap)

Khởi tạo danh mục bài tập cho sách từ 3 KhoiTaoDanhMucBaiTap(

danhsachbaitap) danh sách bài tập truyền vào

Import một bài tập được lưu trên file 4 NhapBaiTapTuFile()

Lưu thông sách bài tập vào trong cơ sở 5 LuuSach()

dữ liệu

2.2.3

Lớp giao tiếp bộ nhớ phụ

2.2.3.1 CSDL

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

Hàm kết nối cơ sở dữ liệu 1 KetNoiCSDL()

Đọc danh sách các sách từ database 2 DocDanhMucSach()

Đọc danh sách tất cả bài tập từ cơ sở 3 DocDanhMucBaiTap()

dữ liệu

4 Đọc danh sách bài tập của một sách DocDanhMucBaiTap

(masach) nào đó từ cơ sở dữ liệu

5 Đọc danh sách bài giải của một bài tâp DocDanhMucBaiGiai

(mabaitap) từ cơ sở dữ liệu

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

Đọc danh sách đáp án của một bài tập 6 DocDanhMucDapAn

(mabaitap) từ cơ sở dữ liệu

Đọc các trường dữ liệu trong bảng 7 DocBangThamSo()

tham số từ cơ sở dữ liệu

Lưu các thông tin của một bài tập vào 8 LuuBaiTap(… )

cơ sở dữ liệu

Lưu các thong tin của bài giải vào cơ 9 LuuBaiGiai()

sở dữ liệu

10 Lưu các thông tin của đáp án vào cơ sở LuuDapAn()

dữ liệu

2.3 Phân hệ giáo viên

2.3.1 Đối tượng giao tiếp người dùng

2.3.1.1 Lớp MH_HeGiaoVien

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

1(cid:198)8 Các hàm từ 1(8 trong lớp

MH_HeHocSinh

Mở màn hình soạn quy định 9 mnCNP_SoanQDCD_Click(Objec

t sender,System.EventArgs chấm điểm.

Thêm node mới vào cây bài học 10 void

mniBaiHoc_SoanMoi_Click(ob và để người dùng gõ vào chủ đề

ject sender, bài học. Mỗi bài học thuộc một

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

chương nào đó. System.EventArgs e)

Thêm node mới vào cây bài tập 11 mniBaiTap_Them_Click(objec

t sender, System.EventArgs và hiển thị màn hình soạn bài

e) tập.

Hiển thị màn hình soạn đáp án 12 mniBaiTap_SoanDapAn_Click(

object sender, cho bài tập được chọn.

System.EventArgs e)

13 Hiển thị màn hình tương ứng ThemManHinhMoi(UserControl

mh) với yêu cầu.

14 Hiển thị màn hình soạn bài học tvNoiDungSachBaiHoc_AfterL

abelEdit(object sender, và chọn bài học vừa được gõ

System.Windows.Forms.NodeL chủ đề làm bài học hiện hành.

abelEditEventArgs e)

15 Hiển thị màn hình làm việc tabControlLopDoiTuong_Sele

ctionChanged(object tương ứng với đối tượng được

sender, System.EventArgs chọn.

16 Nhắc nhở lưu các bài soạn nếu MH_HeGiaoVien_Closing(obje

ct sender, thoát chương trình lúc chưa

System.ComponentModel.Canc lưu.

elEventArgs e)

Thêm node mới vào cây bài học 17 mniBaiHoc_ChuongMoi_Click(

object sender, làm chương mới và để người

System.EventArgs e) dùng gõ vào tên chương.

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

2.3.1.2 Lớp MH_SoanBaiTap

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

1 Các hàm khởi tạo đối

tượng.

2 Hàm xử lý biến cố người dùng chọn cbDoKho_SelectionChange

Committed(object độ khó của bài tập trong comboBox

sender, cbDoKho. Đánh dấu bài soạn chưa

System.EventArgs e) lưu.

3 Hàm xử lý biến cố gõ phím trong txtDeBai_KeyPress(objec

t sender, phần nội dung bài tập. Đánh dấu bài

System.Windows.Forms.Ke soạn chưa lưu.

yPressEventArgs e)

4 Hàm xử lý biến cố gõ vào thời gian txtThoiGianLamBai_KeyDo

wn(object sender, làm bài. Chặn phím chỉ cho gõ kí

System.Windows.Forms.Ke số. Đánh dấu bài soạn chưa lưu.

yEventArgs e)

Hàm xử lý biến cố chọn chức năng 5 cmiDocFile_Click(object

sender, Đọc nội dung bài tập từ file.

System.EventArgs e)

Hàm xử lý biến cố chọn chức năng 6 cmiLuuBT_Click(object

sender, lưu bài tập vừa soạn.

System.EventArgs e)

Hàm xử lý biến cố chọn chức năng 7 cmiExport_Click(object

sender, export bài tập ra file.

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

System.EventArgs e)

8 Hàm xử lý biến cố di chuột trên cbDoKho_MouseHover(obje

ct sender, comboBox cbDoKho. Hiển thị

System.EventArgs e) tooltip giải thích.

Hàm xử lý biến cố di chuột trên 9 txtThoiGianLamBai_Mouse

Hover(object sender, comboBox cbDoKho. Hiển thị

System.EventArgs e) tooltip giải thích

2.3.1.3 Lớp MH_SoanLyThuyet

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

1 Các hàm khởi tạo đối

tượng.

2 Hiển thị NoiDung lên trên HienThiNoiDung(string

NoiDung) rtbLyThuyet.

Thực hiện việc lưu bài soạn vào cơ sở 3 cmiLuuBaiSoan_Click(ob

ject sender, dữ liệu.

System.EventArgs e)

Thực hiện việc export bài soạn lý 4 cmiExport_Click(object

sender, thuyết ra file.

System.EventArgs e)

5 Hàm xử lý biến cố chọn chức năng In cmiIn_Click(object

sender, bài học ra giấy.

System.EventArgs e)

Hiển thị nội dung lý thuyết vừa gõ 6 rtbLyThuyet_KeyPress(o

bject sender, vào với các định dạng được chọn.

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

System.Windows.Forms.K

eyPressEventArgs e)

Cập nhật font chữ cho nội dung lý 8 CapNhatFont()

thuyết đang được chọn.

9 Hàm xử lý biến cố chọn lại font chữ. fontComboBox_Selection

ChangeCommitted(object

sender,

System.EventArgs e)

10 Hàm xử lý biến cố chọn lại cỡ chữ. txtFontSize_KeyUp(obje

ct sender,

System.Windows.Forms.K

eyEventArgs e)

11 Xác định chức năng người dùng vừa toolBarDinhDang_Button

Click(object sender, chọn trên toolbar để xử lý cho phù

System.Windows.Forms.T hợp.

oolBarButtonClickEvent

Args e)

2.3.1.4 Lớp MH_SoanDapAn

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

1 Các hàm khởi tạo đối

tượng.

Tạo listview chứa danh sách các 2 TaoDanhSachDapAn()

đáp án.

Đọc danh sách các đáp án của bài 3 DocDanhSachDapAn()

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

tập hiện hành vào listview đáp án.

Hiển thị màn hình chức các đáp án 4 HienThiManHinhDapAn()

và khung để soạn đáp án mới.

Hàm xử lý biến cố gõ phím trong 5 rtbDapAn_KeyPress(object

sender,System.Windows.Fo khung soạn đáp án. Đánh dấu bài

rms.KeyPressEventArgs e) soạn chưa lưu.

Hàm xử lý biến cố chọn chức năng 6 cmiLuuDapAn_Click(object

sender, System.EventArgs lưu bài soạn đáp án.

Hàm xử lý biến cố chọn chức năng 7 cmiIn_Click(object

sender, System.EventArgs In đáp án ra giấy.

Hàm xử lý biến cố chọn chức năng 8 cmiExport_Click(object

sender, System.EventArgs Export bài soạn đáp án ra file.

Hàm xử lý biến cố chọn đáp án 9 lvDapAn_SelectedIndexCha

nged(object sender, trong danh sách đáp án và hiển thị

System.EventArgs e) nội dung của nó trong khung soạn

thảo.

Hàm xử lý biến cố chọn chức năng 10 cmiThemMoi_Click(object

sender, System.EventArgs thêm một đáp án mới.

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

2.3.1.5 Lớp MH_ThemSachBaiTap

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

1 Hàm khởi tạo đối tượng.

2 Kết thúc việc thêm sách. - btnKetThuc_Click(object

sender, System.EventArgs e)

- btnThem_Click(object

sender, System.EventArgs e)

2.3.1.6 Lớp MH_SoanQDCD

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

1 Hàm khởi tạo đối tượng.

Export quy định chấm 2 btnExport_Click(object sender,

System.EventArgs e) điểm ra file sẵn sàng để

gửi cho phân hệ học sinh.

3 txtDiemToiDa_KeyPress(object

sender,

System.Windows.Forms.KeyPressE

ventArgs e) Chặn phím chỉ cho nhập

4 txtDiemCongBDTTG_KeyPress(obje vào chữ số.

sender, ct

System.Windows.Forms.KeyPressE

ventArgs e)

5 txtDiemTruBDSai_KeyPress(objec

100

sender, t

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

System.Windows.Forms.KeyPressE

ventArgs e)

6 txtDiemTruXemBG_KeyPress(objec

t sender,

System.Windows.Forms.KeyPressE

ventArgs e)

Hiển thị tooltip giải thích 7 void

btnExport_MouseHover(object chức năng của nút Export

sender, System.EventArgs e)

8 Thoát khỏi màn hình btnKetThuc_Click(object

sender, System.EventArgs e) soạn quy định chấm điểm

2.3.2 Đối tượng xử lý

2.3.2.1 Lớp CBaiTap

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

Lấy bất đẳng thức trong đề bài dưới 1 BatDangThucDeBai()

dạng đối tượng CBatDangThuc.

2 LayDanhSachDieuKien() Lấy danh sách các điều kiện trong đề

bài.

Lưu nội dung cùng các thuộc tính liên 3 LuuBaiTap()

quan của bài tập hiện hành.

Đọc bất đẳng thức trong đề bài của bài 5 LuuBaiTap()

tập dưới dạng chuỗi

101

6 LayDanhSachDieuKien() Đọc danh sách các điều kiện của đề bài

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

7 Các hàm khởi tạo đối

tượng CBaiTap.

2.3.2.2 Lớp CDapAn

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

1 Các hàm giống như trong

lớp CDapAn_HeHocSinh.

Lưu nội dung đáp án vừa soạn 2 LuuDapAn()

của bài tập hiện hành.

2.3.2.3 Lớp CBaiHoc

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

1 Các hàm khởi tạo đối

tượng CBaiHoc

Nhờ lớp CGiaoVien thực hiện lưu bài 2 LuuLyThuyet()

học hiện hành vào cơ sở dữ liệu.

2.3.2.4 Lớp CSachBaiTap

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

1 Các khởi tạo đối tượng

CSachBaiTap

Khởi tạo contextmenu cho đối 2 KhoiTaoMenu()

tượng CSachBaiTap.

102

Thêm một bài tập đã có nội dung 3 ThemBaiTap(BAITAP)

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

đầy đủ vào sách

4 ThemBaiTapMoi(TreeNode) Thêm một bài tập mới vào sách.

Tạo danh sách bài tập cho đối 5 TaoDanhMucBaiTap(BAITAP[

]) tượng CSachBaiTap bằng cách

thêm các bài tập đã có vào cây

danh sách bài tập trong tabpage

sách bài tập..

6 Hàm xử lý biến cố click chọn bài ChonBaiTap(object

sender, tập trong tabpage sách bài tập

System.Windows.Forms.Tre

eViewEventArgs e)

7 Điều chỉnh contextmenu của đối tvNoiDungSach_MouseDown(

object tượng CBaiTap cho phù hợp với

sender,System.Windows.Fo vị trí nhấn chuột trong danh sách

rms.MouseEventArgs e) bài tập.

8 Hàm xử lý biến cố người dùng tvNoiDungSach_AfterLabel

Edit(object sender, đã gõ xong tên của bài tập mới

System.Windows.Forms.Nod vào bằng cách ghi nhận lại tên

eLabelEditEventArgs e) này làm tên bài tập mới.

Hàm xử lý biến cố người dùng 9 ThemSachMoi(object

sender,System.EventArgs chọn chức năng Thêm sách mới

e) trong contextmenu của đối

tượng CSachBaiTap. Cho hiển

thị màn hình Thêm sách bài tập.

103

10 Hàm xử lý biến cố người dùng XoaSachBT(object

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

chọn chức năng Xóa sách bài sender,System.EventArgs

e) tập.

2.3.3 Đối tượng giao tiếp bộ nhớ phụ

2.3.3.1 Lớp CSDL

STT Hàm xử lý Ý nghĩa

Hàm kết nối cơ sở dữ liệu 1 KetNoiCSDL()

2 -Các hàm khởi tạo đối

tượng CSDL

-Các hàm lấy dữ liệu của

bảng được yêu cầu.

3 Đọc danh sách các sách từ DocDanhMucSach()

database

4 Lấy mã sách bài tập có tên là LayMaSachBT(string

TenSach) TenSach.

5 Xóa sách bài tập có tên là TenSach XoaSachBT(string

TenSach) và xóa tất cả các bài tập trong sách

cùng các đáp án của bài tập đó.

6 Ghi sách bài tập có tên là TenSach ThemSachBT(string

TenSach) vào cơ sở dữ liệu.

7 Đọc danh sách tất cả bài tập của DocDanhMucBaiTap(string

TenSach) sách bài tập có tên là TenSach từ

cơ sở dữ liệu

104

8 Lấy số bài tập hiện có trong cơ sở LaySoBaiTap()

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

dữ liệu.

9 DocDanhMucBaiTap(masach) Đọc danh sách bài tập của một

sách nào đó từ cơ sở dữ liệu

10 Đọc toàn bộ bài tập trong cơ sở dữ DocToanBoBaiTap()

liệu.

11 Lưu một bài tập mới vào cơ sở dữ LuuBaiTap(

tính của bài tập>) liệu.

12 Xóa tất cả bài tập trong sách đó. XoaBaiTap(int MaSach)

13 Lấy danh sách mã các bài tập hoặc LayCacMaBT()

LayMaBT(string TenBT,int lấy mã của bài tập có tên và mã

MaSach) sách được truyền vào.

14 Đọc nội dung của bài tập có mã LayNoiDungBaiTap(int

MaBT) được truyền vào.

15 Đọc danh sách tất cả các bài giải DocBangBaiGiai()

trong cơ sở dữ liệu.

16 Lưu một bài giải mới vào cơ sở dữ LuuBaiGiai(

tính >) liệu.

17 Đọc danh sách đáp án của một bài LayDapAn(mabaitap)

tập từ cơ sở dữ liệu

18 Đọc nội dung của một đáp án có LayNoiDungDapAn(string

MaDA) mã là MaDA.

19 Lưu đáp án mới vào cơ sở dữ liệu. LuuDapAn(

tính>)

105

20 Xóa tất cả đáp án của bài tập có XoaDapAn(int MaBT)

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

mã là MaBT.

21 Đọc tất cả danh sách bài học có DocDanhMucBaiHoc()

trong cơ sở dữ liệu.

22 Đọc nội dung một bài học có chủ LayNoiDungBaiHoc(string

ChuDe) đề là ChuDe.

23 Lưu một bài soạn lý thuyết mới SoanLyThuyet(string

ChuDe,string NoiDung) vào cơ sở dữ liệu

24 Sửa lại nội dung của một bài học SuaLyThuyet(string

ChuDe,string NoiDung) có chủ đề là ChuDe.

25 Đọc các trường dữ liệu trong bảng DocBangThamSo()

tham số từ cơ sở dữ liệu

26 Lấy số biểu thức dương có trong LaySoBieuThucDuong()

cơ sở dữ liệu.

27 Lấy nội dung biểu thức dương có LayBieuThucDuong(int

MaBThuc) mã là MaBThuc.

28 DocBangBieuThucDuong() Đọc danh sách biểu thức dương có

trong cơ sở dữ liệu.

3 Sơ đồ hoạt động chi tiết và thuật giải một số xử lí

Phần trước đã mô tả bằng thuật toán một số xử lý đơn giản cho các biến cố.

Những xử lý phức tạp hơn đòi hỏi có sự phối hợp của nhiều lớp đối tượng nếu

cũng trình bày như trên sẽ gây khó hiểu cho người đọc. Vì vậy, chúng tôi sẽ mô

106

hình hóa những xử lý đó trong phần này bằng các sơ đồ hoạt động chi tiết.

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

3.1 Kiểm tra bước giải đúng

3.1.1 Bước giải loại 1 ( tương đương)

CBuocGiaiLoai1

bdt=Lấy bất đẳng thức

Kiểm tra bước giải đúng

CBaiGiai

CBatDangThuc

Lấy bước giải cuối

Kiểm tra tương đương

Bộ nhớ chính

Hình 31: Sơ đồ biểu diễn thuật toán kiểm tra bước giải loại 1

(cid:153) Thuật giải:

- Lấy bất đẳng thức bdt1 của bước giải cần kiểm tra tương đương với bước

giải đang xét.

- Lưu vết để biết được bất đẳng thức trong bước giải đang xét xuất phát từ

bất đẳng thức trong bước giải nào

- Gọi hàm Kiểm tra tương đương của lớp Bất đẳng thức để kiểm tra bất

107

đẳng thức của bước giải này có tương đương với bdt1

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

3.1.2 Bước giải loại 2

(suy ra một bất đẳng thức từ bước giải trước đó)

(cid:153) Thuật giải:

- Tương tự như hàm kiểm tra của bước giải loại 1

3.1.3 Bước giải loại 3

( đưa ra một bất đẳng thức đúng, được bắt đầu bằng Ta co )

(cid:153) Thuật giải:

- Kiểm tra bất đẳng thức của bước giải có thỏa 1 trong các điều kiện sau:

+ Là một bất đẳng thức đúng hiển nhiên ( bảng liệt kê một số dạng bất

đẳng thức đúng hiển nhiên xem phụ lục 4.)

+ Trùng với một trong số các điều kiện của đề bài.

+ Trùng với một bất đẳng thức đã được chứng minh đúng trong các

bước giải trước đó.

- Nếu thỏa một trong các điều kiện, trả về giá trị đúng.

108

- Nếu không , trả về giá trị không biết.

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

3.1.4

Bước giải loại 4

(Loại bước giải có áp dụng bất đẳng thức Cauchy)

CbuocGiaiLoai4

CBieuThuc

Xét dấu biểu thức

Kiểm tra bước giải đúng

CBatDangThuc

Kiểm tra tương đương

Hình 32: Sơ đồ biểu diễn thuật toán kiểm tra bước giải loại 4

(cid:153) Thuật giải:

- Kiểm tra các biểu thức được áp dụng trong bước giải có phải là biểu thức

không âm

- Nếu ít nhất một biểu thức mang dấu âm hay không kiểm tra được, trả về

giá trị sai.

- Nếu tất cả biểu thức đều không âm

+ Tạo một bất đẳng thức bdt1 theo dạng Cauchy từ các biểu thức.

+ Gọi hàm Kiểm tra tương đương của lớp Bất đẳng thức để kiểm tra

109

bất đẳng thức của bước giải này có tương đương với bdt1

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

3.1.5 Bước giải loại 5

( Loại bước giải áp dụng bất đẳng thức Bunhixcopki)

CbuocGiaiLoai5

CBieuThuc

Xét dấu biểu thức

Kiểm tra bước giải đúng

CBatDangThuc

Kiểm tra tương đương

Hình 33: Sơ đồ biểu diễn thuật toán kiểm tra bước giải loại 5

(cid:153) Thuật giải:

- Tạo một bất đẳng thức bdt1 theo dạng Cauchy từ các biểu thức.

- Gọi hàm Kiểm tra tương đương của lớp Bất đẳng thức để kiểm tra bất

110

đẳng thức của bước giải này có tương đương với bdt1

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

3.1.6 Bước giải loại 6

( Loại bước giải có thể suy ra từ 2 hay nhiều bước giải trước đó)

CBatDangThuc

CBuocGiaiLoai3

♦Cộng vế theo vế

Kiểm tra bước giải đúng

CBaiGiai

CBatDangThuc

♦Kiểm tra tương đương

♦Lấy danh sách bước giải được đánh số

Bộ nhớ chính

Hình 34: Sơ đồ biểu diễn thuật toán kiểm tra bước giải loại 6

(cid:153) Thuật giải:

- Lấy danh sách các bước giải có ký hiệu được liệt kê trong bước giải đang

xét

- Lấy các bất đẳng thức trong các các bước giải trên

- Kiểm tra xem bất đẳng thức trong bứơc giải đang xét có thỏa một trong

các điểu kiện sau:

+ Có thể suy ra nhờ áp dụng tính chất bắc cầu cho các bất đẳng thức

trên không.

+ Có thể suy ra nhờ cộng vế theo vế

111

+ Có thể suy ra nhờ nhân vế theo vế

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

- Nếu thỏa một trong các điều kiện trên, trả về giá trị đúng.

- Ngược lại, trả về giá trị sai.

3.1.7 Bước giải loại 7

( Loại bước giải cộng vế theo vế các bất đẳng thức trong các bước giải trước

đó )

CBatDangThuc

CBuocGiaiLoai3

♦Cộng vế theo vế

Kiểm tra bước giải đúng

CBaiGiai

CBatDangThuc

♦Kiểm tra tương đương

♦Đọc các bước giải được đánh số trước đó

Bộ nhớ chính

Hình 35: Sơ đồ biểu diễn thuật toán kiểm tra bước giải loại 7

(cid:153) Thuật giải:

- Lấy danh sách các bước giải có ký hiệu được liệt kê trong bước

- Lấy các bất đẳng thức trong các các bước giải trên

- Cộng vế theo vế các bất đẳng thức này => bất đẳng thức mới bdt

112

- Kiểm tra bdt có tương đương với bất đẳng thức trong bước giải đang xét

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

3.1.8 Bước giải loại 8 (bước giải nhân vế)

CbuocGiaiLoai8

CBatDangThuc

Kiểm tra bước giải đúng

♦Nhân vế theo vế

♦Kiểm tra tương đương

CBaiGiai

♦Đọc các bước giải được đánh số trước đó

Bộ nhớ chính

Hình 36: Sơ đồ biểu diễn thuật toán kiểm tra bước giải loại 8

113

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

3.1.9 Bước giải loại 9 (bước giải đặt ẩn phụ)

Thay ẩn phụ vào và kiểm tra trên bất đẳng thức mới này

CbuocGiaiLoai9

CBatDangThuc

Kiểm tra bước giải đúng

♦Kiểm tra tương đương

CBaiGiai

♦Đọc bước giải cuối

Bộ nhớ chính

Hình 37: Sơ đồ biểu diễn thuật toán kiểm tra bước giải loại 9

114

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

3.1.10 Bước giải loại 12 ( bước giải đưa ra một bất đẳng thức đúng)

CbuocGiaiLoai12

CBatDangThuc

Kiểm tra bước giải đúng

♦Kiểm tra đúng

CBaiGiai

* Lấy bước giải đánh số

Bộ nhớ chính

Hình 38: Sơ đồ biểu diễn thuật toán kiểm tra bước giải loại 12

3.1.11 Bước giải loại 13 (bước giải kiểm tra điều phải chứng minh)

(cid:153) Thuật giải

- Kiểm tra bất đẳng thức trong bước giải cần xét có thỏa 2 điều kiện sau

không:

+ Tương đương với bất đẳng thức trong bước giải trước đó.

+ Là bất đẳng thức trong đề bài.

115

- Nếu thỏa, trả về giá trị Đúng. Ngược lại trả về Sai.

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

3.2 Xử lý biến cố nhấn Enter khi giải bài tập

Học sinh

CBaiGiai

♦Biến cố nhấn Enter (Bíên kiểm tra từng bước = true)

CBaiGiai

♦Lấy bước giải ,mới

♦Kiểm tra bước giải mới

CBuocGiai

CBaiGiai

♦Thêm bước giải

♦Kiểm tra bước giải đúng (1)

Hình 39: Sơ đồ biểu diễn thuật toán xử lý biến cố nhấn enter khi giải bài tập

(cid:153) Thuật giải

(cid:190) Thuật giải của hàm xử lí biến cố Nhấn Enter của lớp bài giải

- Lấy chuỗi bước giải mới vừa được thêm vào

- Kiểm tra xem bước giải có đúng không ( thuật giải: xem mục 3.1

Kiểm tra bước giải mới của bài giải )

- Nếu đúng, thêm bước giải vào danh sách bước giải của bài giải. Nếu

116

sai xuất thông báo lỗi

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

3.3 Kiểm tra bước giải mới của bài giải

3.3.1 Kiểm tra đối với bài giải tự do

Thuật giải

- Khởi tạo một bước giải mới từ chuỗi truyền vào

- Gọi hàm kiểm tra bước giải của lớp BuocGiai ( thuật giải: xem

mục 3.1 )

3.3.2 Kiểm tra đối với bài giải theo đáp án

(cid:153) Thuật giải

- Khởi tạo một bước giải mới từ chuỗi truyền vào

- So sánh bước giải này với bước giải trong đáp án xem có giống

nhau

- Nếu giống, trả về giá trị Đúng

117

- Ngược lại, trả về giá trị Sai

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

3.4 Xử lý biến cố chọn chức năng giải bài tập

(cid:153) Sơ đồ

Học sinh

MH_ChinhHS

MH_GiaiBT

Khởi tạo màn hình

Chọn chức năng giải bài tập

CBaiGiai

CBaiTap

Giải bài tập

Khởi tạo bài giải mới Xử lý biến cố nhấn Enter

CDapAn

Đọc đáp án

Bộ nhớ phụ

Hình 40: Sơ đồ biểu diễn thuật toán xử lý biến cố chọn chức năng giải bài tập

(cid:153) Thuật giải

(cid:190) Thuật giải cho chức năng giải bài tập

- Khởi tạo màn hình giải bài tập

- Khởi tạo 2 loại bài giải: tự do và đáp án cho bài tập

118

- Đọc các đáp án của bài tập

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

3.5 Xử lý biến cố đổi chế độ giải

(cid:153) Sơ đồ

Học sinh

MH_GiaiBT

♦Đổi từ giải tự do sang giải theo đáp án

♦Đổi lại trạng thái màn hình

♦Đổi từ giải theo đáp án sang giải tự do

CBaiGiaiDapAn

CBaiGiaiTuDo

CBaiGiai

♦Ghi nhận bài giải

♦Tạo bài giải mới ♦Ghi nhận lại chế độ giải mới

CBaiGiaiDapAn

CBaiGiaiTuDo

♦Chép thông tin của bài giải tự do

♦Chép thông tin của bài giải theo đáp án

CBaiGiaiDapAn

CDapAn

♦Đọc bước giải đáp án

♦Tìm bước giải trùng đáp án

Bộ nhớ chính

Hình 41: Sơ đồ biểu diễn thuật toán xử lý biến cố đổi chế độ giải

(cid:153) Thuật giải

(cid:190) Thuật giải đổi từ giải sang đáp án sang giải tự do

119

- Khởi tạo một bài giải tự do mới

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

- Chép toàn bộ nội dung bài giải theo đáp án sang bài giải tự do

(cid:190) Thuật giải đổi từ giải tự do sang giải theo đáp án

- Khởi tạo bài giải theo đáp án của bài tập đang giải

- Tìm bước giải cuối cùng trong bài giải tự do giống với một bước giải

nào đó trong đáp án

- Nếu tìm thấy, chép các bước giải từ bước giải đầu tiên đến bước giải

tìm thấy vào bài giải trong đáp án. Đánh dấu vị trí bước giải trong đáp

án

3.6 Lưu bài giải

(cid:153) Sơ đồ

Người dùng

MH_GiaiBT

Biến cố lưu bài giải

CBaiGiai

Lưu bài giải

CSDL

CGiaoVien

Lưu bài giải

Bộ nhớ phụ

Hình 42: Sơ đồ biểu diễn thuật toán lưu bài giải

120

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

(cid:153) Thuật giải

- Gọi hàm lưu bài giải của các lớp như sau

CBaiGiai:LuuBaiGiai (cid:198) CGiaoVien:LuuBaiGiai (cid:198) CSDL:LuuBaiGiai

3.7 Lưu lý thuyết

Người dùng

MH_LyThuyet

Biến cố lưu bài soạn

CBaiHoc

Lưu lý thuyết

CSDL

CGiaoVien

- Soạn lý thuyết - Sửa lý thuyết

- Kiểm tra chủ đề đã có chưa - Lưu lý thuyết

Bộ nhớ phụ

Hình 43: Sơ đồ biểu diễn thuật toán lưu lý thuyết

121

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

3.8 Lưu bài tập

Người dùng

MH_SoanBaiTap

Biến cố lưu bài tập

TapLenh

CBaiTap

Lưu bài tập

Kiểm tra đề bài hợp lệ

CSDL

CGiaoVien

Lưu bài tập

Bộ nhớ phụ

Hình 44: Sơ đồ biểu diễn thuật toán lưu bài tập soạn

122

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

3.9 Lưu đáp án

Người dùng

MH_DapAn

Biến cố lưu đáp án

CBuocGiai

CBaiGiai

Kiểm tra bước giải đúng

Lưu đáp án

CSDL

CGiaoVien

Lưu đáp án

Bộ nhớ phụ

Hình 45: Sơ đồ biểu diễn thuật toán lưu đáp án

123

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

3.10 Chấm điểm

(cid:153) Sơ đồ

Người dùng

MH_GiaiBT

Kết thúc bài giải

CBaiGiai

Chấm điểm Ghi nhận điểm

CSDL

CGiaoVien

Ghi nhận điểm

Bộ nhớ phụ

Hình 46: Sơ đồ biểu diễn thuật toán chấm điểm

(cid:153) Thuật giải:

(cid:190) Thuật giải hàm chấm điểm tự động

- Đọc bảng tham số để lấy các giá trị

o D1 : thang điểm tối đa

124

o D2 : Số điểm trừ khi nhắc nhở

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

o D3 : Số điểm cộng cho bất đẳng thức trung gian được chứng

minh

- Lấy các thông số sau

o M1 : số lần nhắc nhở

o M2 : số bất đẳng thức trung gian đã chứng minh

- Phát sinh điểm dựa vào công thức sau

o Nếu bài giải đã hoàn tất

Gán điểm = D1

o Nếu bài giải chưa hoàn tất

Gán điểm = 0

điểm = điểm - D1*M1 + D2*M2

o Nếu điểm > 10 (cid:198) điểm =10

125

o Nếu điểm < 0 (cid:198) điểm = 0

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

PHẦN V : THỰC HIỆN VÀ KIỂM TRA

I TÓM TẮT KẾT QUẢ THỰC HIỆN

Phiên bản này đã thực hiện xong các chức năng nghiệp được mô tả trong

phần II

(cid:153) Về chức năng giải bài tập:

- Có thể thực hiện các phép biến đổi tương đương trên bất đẳng thức. Trong

đó

o Mức độ biểu diễn biểu thức

(cid:131) Biểu thức thức chứa số biến không giới hạn

(cid:131) Chứa các toán tử +, - , *, / , ( , ‘)’

(cid:131) Có thể chứa ngoặc lồng nhau

(cid:131) Có thể có các hàm: hàm căn ( bậc không giới hạn), hàm lũy

thừa ( số mũ không giới hạn)

(cid:131) Hàm lượng giác (sin, cos, tg, cotg) không cho phép thực hiện

các phép toán trên chúng

o Khả năng kiểm tra các biến đổi tương đương

(cid:131) Biến đổi các biểu thức ở 2 vế (khai triển, rút gọn )

(cid:131) Cộng hai vế cùng một biểu thức bất kỳ

126

(cid:131) Nhân 2 vế với cùng một biểu thức

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

- Có thể áp dụng các bất đẳng thức Cauchy, Bunhiaxcopki trong quá trình

giải

- Có thể suy ra bất đẳng thức mới từ 2 bất đẳng thức dựa vào tính bắc cầu,

cộng vế, nhân vế 2 bất đẳng thức

- Cho phép đặt ẩn phụ

- Cho phép chứng minh bất đẳng thức trung gian và áp dụng để chứng minh

bất đẳng thức khác

(cid:153) Về chức năng soạn đáp án: tương tự như giải bài tập

II DỮ LIỆU THỬ NGHIỆM VÀ KIỂM TRA

Khi chọn chức năng giải bài tập với chế độ giải kiểm tra từng bước. Khi

nhấn Enter thì ứng với bước giải nhập vào tại vị trí con nháy chương trình

sẽ phân tích và thông báo kết quả kiểm tra. Các trường hợp kiểm tra được

mô tả trong bảng sau

Thông báo Xử lý STT Các trường hợp

kiểm tra bước giải

nhập vào

1 Nếu kiểm tra bước Không có thông báo Cho phép xuống

giải hoàn toàn đúng hàng để nhập

bước giải tiếp và

đổi màu dòng đó

127

2 Nếu bước giải Thông báo ‘Bước giải Không cho phép

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

không hợp lệ không hợp lệ ‘ xuống hàng

Thông báo ‘Biểu thức nt 3 Nếu bước giải áp

dụng Cauchy, X không phải biểu

nhưng có một biểu thức không âm’

thức X không thỏa

điều kiện là biểu

thức không âm

Nếu chọn 4 Nếu không kiểm tra Thông báo ’Không

‘Không’: không được bước giải ( kiểm tra được bước

cho phép xuống giải này. Bạn có

hàng muốn tiếp tục với

bước giải này không’ Nếu chọn ‘Có’:

cho phép xuống

hàng, nhưng lưu

vết để biết bài giải

này có bước giải

không kiểm tra

128

được

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

Sau đây là một số bài tập mẫu để chạy thử chương trình

Test Đề bài

1 CMR x4+y4>=xy3+x3y

2 CMR a+b+c>=R2(ab)+R2(bc)+R2(ca)

voi a>=0,b>=0,c>=0

3 CMR 4a2b2+4b2c2+4a2c2>=a2(b+c)2+b2(a+c)2+c2(a+b)2

4 CMR a+1/(b(a-b))>=3

voi a>0,b>0,a>b

5 CMR y(1/x+1/z)+1/y(x+z)<=(1/x+1/z)(x+z)

voi x>0,y>0,z>0,x<=y,x<=z,y<=z

Sau đây là các bài giải mẫu chúng tôi đã chạy thử

Test 1: CMR x4+y4>=xy3+x3y

Bước Nội dung bước giải

0 x4+y4>=xy3+x3y (1)

1 <=> x4+y4-xy3-x3y>=0 (2)

2 <=>x3x-y)-y3(x-y)>=0 (3)

3 <=>(x-y)(x3-y3)>=0 (4)

129

4 <=>(x-y)2(x2+xy+y2) >=0 (5)

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

<=>(x-y)2((x+y/2)2+3y24)>=0 (6) 5

(6) dung (7)

vay (1) dung

Test 2: CMR a+b+c>=R2(ab)+R2(bc)+R2(ca)

voi a>=0,b>=0,c>=0

Bước Nội dung

0 CMR a+b+c>=R2(ab)+R2(bc)+R2(ca)

voi a>=0,b>=0,c>=0 (1)

ADC a,b ta duoc (a+b)/2>=R2(ab) (2) 1

ADC b,c ta duoc (b+c)/2>=R2(bc) (3) 2

ADC c,a ta duoc (c+a)/2>=R2(ca) (4) 3

Cong ve (2),(3),(4) ta duoc 4

(a+b)/(2)+(b+c)/(2)+(c+a)/(2)>=R2(ab)+R2(bc)+R2(ac) (5)

130

<=>a+b+c>=R2(ab)+R2(bc)+R2(ca) dpcm 5

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

Test 3:

CMR 4a2b2+4b2c2+4a2c2>=a2(b+c)2+b2(a+c)2+c2(a+b)2

Bước Nội dung

0 4a2b2+4b2c2+4a2c2>=a2(b+c)2+b2(a+c)2+c2(a+b)2 (1)

1 ADB (a,b),(a,c) ta duoc (a2+a2)(b2+c2)>=(ab+ac)2 (2)

2 ADB (b,a),(b,c) ta duoc (b2+b2)(a2+c2)>=(ba+bc)2 (3)

3 ADB (c,a),(c,b) ta duoc (c2+c2)(a2+b2)>=(ca+cb)2 (4)

Cong ve 2,3,4 ta duoc 2a2(b2+c2)+(a2+c2)2b2+(a2+b2)2c2>=(ab+ac)2+(ab+bc)2+(ac+bc)2

(5)

131

5 <=>4a2b2+4b2c2+4a2c2>=a2(b+c)2+b2(a+c)2+c2(a+b)2 (dpcm)

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

PHẦN VI : TỔNG KẾT

Luận văn đã xây dựng khá thành công một chương trình hỗ trợ việc dạy và học

bất đẳng thức. Trong chương trình chúng tôi sử dụng qui trình công nghệ phần

mềm hướng đối tượng, theo mô hình ba lớp. Chúng tôi cũng đã kết hợp được

các công việc hàng ngày trên máy tính với việc giải toán như gửi thư điện tử

(email) để hỏi và chấm bài ngay trong chương trình, bên cạnh đó chúng tôi

cũng cố gắng chuẩn hóa tối đa các thao tác trong chương trình so với các thao

tác trong các chương trình ứng dụng quen thuộc trên máy tính như các thao tác

chọn font, canh lề, chọn kiểu chữ rất giống MS Word để cung cấp cho người

dùng một giao diện thân thiện, dễ sử dụng. Đồng thời, chúng tôi cũng đã cố

gắng biểu diễn các kí hiệu toán học (các số mũ, dấu căn) một cách tự nhiên

nhất sao cho gần giống với cách biểu diễn trong thế giới thực.

Tuy chưa thể so sánh với một phần mềm hỗ trợ giải toán mang tính thương mại

trên thế giới, chưa có khả năng giải bài toán một cách tự động và chưa hỗ trợ

chứng minh bất đẳng thức bằng tất cả các phương pháp, nhưng với việc cung

cấp cho người dùng một hệ thống công cụ tương đối hiệu quả và các gợi ý,

kiểm tra qua từng bước biến đổi giúp cho họ có một cái nhìn tổng quan về bài

toán và sự thuận tiện khi thực hiện công việc nên chương trình hoàn toàn có thể

áp dụng vào thực tế.

Chương trình có khả năng mở rộng thành một hệ thống lớn hỗ trợ nhiều

phương pháp giải hơn cho bài toán bất đẳng thức, đồng thời có thể kết hợp hỗ

trợ việc dạy và học các môn học thuộc nhiều cấp bậc khác nhau từ tiểu học cho

tới trung học phổ thông, và các ứng dụng trong việc đào tạo từ xa, đây chính là

132

hướng nghiên cứu mà chúng tôi sẽ tập trung trong tương lai. Chúng tôi hy vọng

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

rằng, đề tài này sẽ nhận được nhiều sự quan tâm của các nhà nghiên cứu bởi

một chương trình trên máy tính luôn có ý nghĩa khi nó phục vụ con người nhất

133

là phục vụ trong lĩnh vực giáo dục

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

PHẦN VII : PHỤ LỤC

I PHỤ LỤC 1: BẢNG MÔ TẢ CÁC KÍ HIỆU BIỂU DIỄN CÚ PHÁP

Bảng này mô tả một số kí hiệu được sử dụng để đặc tả các cú pháp ( tham

khảo thêm trong Microsoft Visual Studio.Net Documentation , keyword: ‘

regular expression ’ )

STT Cú pháp Diễn giải

1 . Ký tự bất kỳ

2 * Lặp 0 hoặc nhiều lần

3 + Lặp 1 hoặc nhiều lần

4 \s Khoảng trắng

5 ? Có thể có hoặc không

II PHỤ LỤC 2: BẢNG PHÂN LOẠI BƯỚC GIẢI

Phần mô tả ký hiệu để đặc tả cú pháp bước giải ( xem Phụ lục 1)

STT Cú pháp Ý nghĩa Ví dụ

1 (cid:217) < bất đẳng thức> Bước giải biến đổi (cid:217) x^2+y>0

tương đương từ một

bước giải trước đó

134

2 => < bất đẳng thức> Bước giải suy ra từ một => x^2+1>0

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

bước giải trước đó

3 Ta co < bất đẳng Bước giải đưa ra một Ta co x^2+y^2>0

thức> bất đẳng thức, hoặc

đẳng thức đúng

ADC x,y,z ta duoc … 4 ADC + Bước giải áp dụng bất

ta duoc < bất đẳng đẳng thức Cauchy để

thức> đưa ra một bất đẳng

thức có dạng Cauchy

5 ADB (, Bước giải áp dụng bất ADB (x,y),(z,t) ta duoc

) + ta đẳng thức Bunhiaxcopki …

duoc

thức>

Tu (1),(2),(2) suy ra 6 Tu ()+ suy ra Bước giải có thể suy ra

… từ 2 hay nhiều bước giải

trước đó ( áp dụng tính

chất bắc cầu, cộng, nhân

vế các bất đẳng thức

….)

Cong ve (1),(2) ta Bước giải suy ra được 7 Cong ve ()+

nhờ cộng vế các bất ta dưoc

đẳng thức trong các thức>

bước giải được chọn

trước đó)

8 Nhan ve ()+ Bước giải suy ra được Nhan ve (1),(2) ta

135

ta dươc

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

thức> đẳng thức trong các

bước giải được chọn

trước đó)

9 Dat =

thức> thi

thức> giải trước đó …

10 Thay () vao Thay thế biểu thức Thay 2 vao 3 ta duoc

(kí số>) ta duoc

đẳng thức>

Ta cm x+y^2>0 11 Ta cm

thức> thức nào đó để chứng

minh trung gian

12 (vay)? () kiểm tra bất đẳng thức (2) dung

trong bước giải nào đó dung

có phải là bất đẳng thức

đúng

(cid:217) x^2+y >0 (dpcm) 13 (cid:217) Kiểm tra kết luận về

hoặc (cid:217) dpcm điều phải chứng minh (dpcm)

có đúng

III

136

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

IV PHỤ LỤC 3: BẢNG TỪ KHÓA CHO BƯỚC GIẢI

Để dễ cho việc phân tích thì mỗi loại bước giải cần phải có một cú pháp

nhất định (thống nhất giữa giáo viên và học sinh) . Do đó cần phải quy định các

từ khóa (các từ khóa này có thể được giáo viên thay đổi và cập nhật lại cho học

sinh)

Qui ước : ký hiệu X : từ khóa rỗng

STT Từ khóa 1 Từ khóa 2

1 (cid:217) X

=> 2 X

Ta co 3 X

ADC 4 Ta duoc

ADB 5 Ta duoc

Tu 6 suy ra

Cong ve 7 Ta duoc

Nhan ve 8 Ta duoc

Dat 9 Thi

Thay 10 ta duoc

137

Ta cm 11 X

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

V PHỤ LỤC 4: BẢNG DANH SÁCH ĐIỀU KIỆN ĐỂ CÁC BẤT ĐẲNG

THỨC HIỂN NHIÊN ĐÚNG

STT Điều kiện Bất đẳng thức đúng

1 P2n ≥0 ∀ P, n∈ N

2 ∀ n ∈ N ≥ 0

∑

1 =

Pi là các biểu thức dương

3 ∀ n ∈ N ≥ 0

∏

1 =

1 +

Pi ≤ 0

Pi là các biểu thức âm

1 =

và ∏

4 P > Q P + G > Q

138

G ≥ 0

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

VI PHỤ LỤC 5: SƠ ĐỒ BIỂU DIỄN CÁC CÚ PHÁP

1 Các sơ đồ biểu điễn cú pháp bước giải

1.1 Bước giải tổng quát

Bước giải loại 1

Bước giải loại 2

Bước giải loại 3

Bước giải loại 4

Bước giải loại 5

Bước giải loại 6

Bước giải loại 7

Bước giải

Bước giải loại 8

Bước giải loại 9

Bước giải loại 10

Bước giải loại 11

Bước giải loại 12

Bước giải loại 13

139

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

1.2 Bước giải loại 1 ( biến đổi tương đương một bất đẳng thức hoặc đẳng

Bất đẳng thức

Khoản g trắng

thức)

Bước giải loại 1

Khoản g trắng

Dấu ‘(cid:217)’

Ký số

Đẳng thức

1.3 Bước giải loại 2 ( suy ra một bất đẳng thức hoặc đẳng thức từ bước giải

Bất đẳng thức

Khoản g trắng

trước đó)

Bước giải loại 1

Khoản g trắng

Dấu ‘ >’

Ký số

Đẳng thức

140

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

1.4 Bước giải loại 3 ( đưa ra một bất đẳng thức hoặc đẳng thức đúng)

Bất đẳng thức

Bước giải loại 3

Từ khóa ( “Ta có”)

Khoản g trắng

Đẳng thức

1.5 Bước giải loại 4 (áp dụng bất đẳng thức Cauchy)

Bước giải loại 4

Từ khóa (“ta

Biểu thức

Khoản g trắng

Từ khóa (

Bất đẳng thức

Dấu “ ”

141

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

1.6 Bước giải loại 5 (áp dụng bất đẳng thức Buniakovski)

Bước giải loại 5

Từ khóa (“ta

Cặp biểu

Khoản g trắng

Từ khóa (

Bất đẳng thức

Dấu “ ”

1.7 Bước giải loại 6 (suy ra một bất đẳng thức, đẳng thức từ các bước giải

Ký hiệu

Từ khóa (“suy ra”)

trước đó đã được đánh số)

Bước giải loại 6

Khoản g trắng

Khoảng trắng

Từ khóa ( “Tu”)

Đẳng thức

Bất đẳng thức

Dấu “,”

142

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

1.8 Bước giải loại 7 ( cộng vế theo vế các bất đẳng thức )

Ký hiệu

Từ khóa (“ta duoc”)

Bước giải loại 8

Khoản g trắng

Khoảng trắng

Từ khóa ( “Cong ve”)

Đẳng thức

Bất đẳng thức

Dấu “,”

1.9 Bước giải loại 8 ( nhân vế theo vế các bất đẳng thức)

Ký hiệu

Bước giải loại 8

Từ khóa (“ta duoc”)

Khoảng trắng

Khoản g trắng

Từ khóa ( “Nhan ve”)

Đẳng thức

Bất đẳng thức

Dấu “,”

143

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

1.10 Bước giải loại 9 (đặt ẩn phụ)

Bước giải loại 9

Đẳng thức

Từ khóa (“thi”)

Khoảng trắng

Từ khóa ( “Dat”)

Đẳng thức

Bất đẳng thức

Dấu “,”

1.11 Bước giải loại 10

Kí hiệu

Bước giải loại 10

Từ khóa (“ta duoc”)

Khoảng trắng

Kí hiệu

Từ khóa ( “Thay”)

Bất đẳng thức

Từ khoá(“vào”)

144

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

1.12 Bước giải loại 11

Bất đẳng thức

Bước giải loại 11

Từ khóa ( “Ta

Khoản g trắng

Đẳng thức

1.13 Bước giải loại 12

Ký hiệu

Bước giải loại 12

Khoảng trắng

“dung”

“vay”

Khoảng trắng

“suy ra”

145

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

1.14 Bước giải loại 13

Bước giải loại 1

Bước giải loại 2

Bước giải loại 3

Bước giải loại 4

Bước giải loại 5

Bước giải loại 13

Khoản g trắng

“dpcm ”

Bước giải loại 6

Bước giải loại 7

Bước giải loại 8

Bước giải loại 9

Bước giải loại 10

146

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

2 Các sơ đồ biểu diễn cú pháp biểu thức, bất đẳng thức

2.1 Bất đẳng thức

“>”

Bất đẳng thức

“=”

Khoảng trắng

Biểu thức

“<”

2.2 Biểu thức

Thành phần

Biểu thức tổng

Biểu thức tích

Biểu thức

Hàm luỹ thừa

Hàm căn

Hàm lượng giác

147

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

2.3 Thành phần

“^”

“-“

Ký tự

Thành phần

Ký tự

Ký số

2.4 Biểu thức tổng

Biểu thức tổng

Khoảng trắng

CBiểu thức

Khoảng trắng

148

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

2.5 Biểu thức tích

Biểu thức tích

Khoảng trắng

CBiểu thức

Khoảng trắng

2.6 Hàm căn

Hàm căn

‘ ( ‘

Biểu thức

‘ ) ‘

Ký số

149

Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

2.7 Hàm luỹ thừa

Hàm luỹ thừa

‘ ) ‘

‘ ^ ‘

Biểu thức

‘ ( ‘

Ký số

Khoảng trắng

2.8 Hàm lượng giác

“sin”

Biểu thức

“cos”

“(”

“tg”

2.2

Hàm lượng giác

“cotg”

150

Luận văn:Phần mềm hỗ trợ giải toán bất đẳng thức

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP HCM KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN BỘ MÔN CÔNG NGHỆ PHẦN MỀM *** LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

PHẦN MỀM HỖ TRỢ GIẢI TOÁN BẤT ĐẲNG THỨC

SVTH : Lê Thu Thuỷ

9912700 Nguyễn Bạch Thuỷ Tiên 9912706

Tp Hồ Chí Minh 7-2003

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

PHẦN II :

PHẦN IV :

PHẦN V :

DANH MỤC HÌNH

SƠ ĐỒ BIỂU DIỄN THUẬT TOÁN XỬ LÝ BIẾNCỐ NHẤN ENTER KHI GIẢI BÀI TẬP ....................................................................................................................................................116

HÌNH 32: HÌNH 33: HÌNH 34: HÌNH 35: HÌNH 36: HÌNH 37: HÌNH 38: HÌNH 39: HÌNH 40:

HÌNH 41: HÌNH 42: HÌNH 43: HÌNH 44: HÌNH 45: HÌNH 46:

DANH MỤC BẢNG

CÁC KÍ HIỆU

TÓM TẮT

PHẦN I : MỞ ĐẦU

I GIỚI THIỆU

II MỤC TIÊU CỦA LUẬN VĂN

PHẦN II : HIỆN TRẠNG VÀ YÊU CẦU

I KHẢO SÁT HIỆN TRẠNG

2.1 Phần mềm MathBook

2.2 Phần mềm Matlab

2.3 Phần mềm Mathematica

II XÁC ĐỊNH YÊU CẦU

Bảng 1:

Bảng 2:

Bảng 3:

Bảng 4:

BM1 : Độ khó:........... Đề bài:

BM2 : Ta co (cid:217) ……………………………. …………………………… QD2: biến đổi đại số, đổi biến, đặt ẩn phụ, dùng bất đẳng thức Cauchy, Bunhiaxcopki, ….

BM3 :

BM4 :

BM5 :

D1

D2

QD 5: 0<= D1,D2,D3,D4 <=10

BM6 :

QD 6: Đúng hoàn toàn : D1 điểm ;

III PHƯƠNG ÁN THỰC HIỆN PHẦN MỀM

Hình 1: Sơ đồ giao tiếp giữa hai phân hệ

PHẦN III : MÔ HÌNH HÓA

I SƠ ĐỒ SỬ DỤNG

Hình 2: Sơ đồ sử dụng phần mềm mức tổng thể

2.1 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu giải bài tập

Hình 3: Sơ đồ sử dụng yêu cầu giải bài tập

2.2 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu xem lại bài giải

D1: Thông tin về bài tập, mã số bài giải

D3: Các bài giải của bài tập

D6: nội dung của bài giải được chọn

Xử lý xem lại bài giải

Hình 4: Sơ đồ sử dụng yêu cầu xem bài giải

2.3 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu xem đáp án

D1: Thông tin về bài tập, mã số đáp án

D3: Các đáp án của bài tập

D6: nội dung của đáp án được chọn

Xử lý xem đáp án

Hình 5: Sơ đồ sử dụng yêu cầu xem đáp án

2.4 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu xem tóm tắt lý thuyết

D3: Tóm tắt lý thuyết

D6: D3

Xử lý xem tóm tắt lý thuyết

Hình 6: Sơ đồ sử dụng yêu cầu xem lý thuyết

2.5 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu chấm điểm bài giải

D1: Nội dung bài giải.

D3: Bảng qui định chấm điểm

D4:Điểm số + đánh giá

D6: D4.

Xử lý chấm điểm

Hình 7: Sơ đồ sử dụng yêu cầu chấm điểm

2.6 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu soạn tóm tắt lý thuyết

D1: Chủ đề bài học + nội dung bài

D4: D1

Xử lý soạn tóm tắt lý thuyết

Hình 8: Sơ đồ sử dụng yêu cầu soạn lý thuyết

2.7 Sơ đồ sử dụng cho yêu cầu soạn đề bài tập

D1: Thông tin về bài tập bất đẳng thức (mã

D4: D1+ Mã số bài tập.