Đ tài: Phân tích cam k t c a VN v i WTO v d ch v bán l và đánh giá tác đng ề ế ủ ớ ề ị ụ ẻ ộ
c a nh ng cam k t này v i d ch v bán l VN nh th nào.ủ ữ ế ớ ị ụ ẻ ở ư ế
Ch ng 1: Phân tích cam k t c a VN v i WTO v d ch v bán l .ươ ế ủ ớ ề ị ụ ẻ
1.1. N i dung cam k t c a Vi t Nam đi v i ngành d ch v bán l khi gia ộ ế ủ ệ ố ớ ị ụ ẻ
nh p WTO:ậ
Theo phân ngành d chị vụ c aủ WTO, d chị vụ bán lẻ là m tộ trong 5 ti uể ngành
c aủ d chị vụ phân ph iố bao g m:ồ
1) D chị vụ iđạ lý hoa h ng;ồ
2) D chị vụ bán buôn;
3) D chị vụ bán l ;ẻ
4) C pấ phép;
5) Các d chị vụ khác
Bán l là ho t đng có nghi p v ch y u là bán hàng hóa cùng các d ch v kèm ẻ ạ ộ ệ ụ ủ ế ị ụ
theo cho ng i tiêu dùng cu i cùng, đó là tiêu dùng cá nhân và gia đình, tiêu dùng ườ ố
không mang tính kinh doanh.
C s bán l là các hình th c t ch c kinh doanh d ch v bán l c đnh, v i cácơ ở ẻ ứ ổ ứ ị ụ ẻ ố ị ớ
lo i hình doanh nghi p th ng m i bán l ho c đi m bán l . Các lo i hình c sạ ệ ươ ạ ẻ ặ ể ẻ ạ ơ ở
bán l ch y u g m: ẻ ủ ế ồ Trung tâm mua s m, đi siêu th , siêu th , c a hàng bách hóa,ắ ạ ị ị ử
c a hàng ti n l i, c a hàng chuyên doanh, c a hàng đ hi u, c a hàng giá r ,ử ệ ợ ử ử ồ ệ ử ẻ
c a hàng t p hóa, ch , trung tâm phân ph i, trung tâm tiêu th c a nhà s n xu t…ử ạ ợ ố ụ ủ ả ấ
Có hai lo i nhà bán l chính là các nhà bán l qua ch , c a hàng và các nhà bán lạ ẻ ẻ ợ ử ẻ
không qua c a hàng. ử
Gia nh p WTO, Vi t Nam cam k t m c a t t c các pân ngành d ch v phân ph iậ ệ ế ở ử ấ ả ị ụ ố
theo phân lo i c a WTO, trong đó có d ch v bán l (bao g m c ho t đng bánạ ủ ị ụ ẻ ồ ả ạ ộ
hàng đa c p) vì v y ngành phân ph i bán l c a Vi t Nam s ch u nhi u tác đngấ ậ ố ẻ ủ ệ ẽ ị ề ộ
t quá trình m c a th tr ng trong khuôn kh th c hi n các cam k t c a WTO.ừ ở ử ị ườ ổ ự ệ ế ủ
N i dung cam k t c a Vi t Nam đi v i ngành d ch v bán l khi gia nh p WTO: ộ ế ủ ệ ố ớ ị ụ ẻ ậ
1.1.1. Các m t hàng n c ngoài đc phép phân ph i t i Vi t Nam:ặ ướ ượ ố ạ ệ
Theo n i dung cam kộ ết, nhà phân ph i n c ngoài ch u h n chố ướ ị ạ ế về di n m t hàng ệ ặ
đc phép phân ph i t i Vi t Nam. H n chượ ố ạ ệ ạ ế này có th đc chia thành 2 danh m c: ể ượ ụ
danh m c các m t hàng h n chụ ặ ạ ế lâu dài và danh m c các m t hàng h n chụ ặ ạ ế có l trình.ộ
Danh m c các m t hàng h n chụ ặ ạ ế lâu dài
Là danh m c đc quy đnh t i m c “các bi n pháp áp d ng cho toàn b phân ụ ượ ị ạ ụ ệ ụ ộ
ngành trong d ch v phân ph i”, bao g m thu c lá và xì gà, báo và t p chí, v t ph m đãị ụ ố ồ ố ạ ậ ẩ
ghi hình, kim lo i quý và đá quý, d c ph m, thu c n và d u đã qua chạ ượ ẩ ố ổ ầ ế biến, g o, ạ
1
đng mía và đng c c i. Đây là các m t hàng nh y c m mà Chính ph Vi t Nam ườ ườ ủ ả ặ ạ ả ủ ệ
ch a có ý đnh cho n c ngoài tham gia phân ph i t i Vi t Nam. ư ị ướ ố ạ ệ Vi t Nam m c a cácệ ở ử
d ch v phân ph i cho t t c các s n ph m nh p kh u h p pháp vào Vi t Nam, tr cácị ụ ố ấ ả ả ẩ ậ ẩ ợ ệ ừ
m t hàng sau đây:ặ
- Thu c lá và xì gà;ố
- Sách, báo và t p chí, v t ph m đã ghi hình;ạ ậ ẩ
- Kim lo i quý và đá quý;ạ
- D c ph m;ượ ẩ
- Thu c n ;ố ổ
- D u thô và d u đã qua ch bi n;ầ ầ ế ế
- G o, đng mía và đng c c i.ạ ườ ườ ủ ả
Đi v i các s n ph m trên, Vi tố ớ ả ẩ ệ Nam có th dành quy n phân ph i cho các ể ề ố
doanh nghi p trong n c, t c là các doanh nghi p phân ph i có v n đu t n c ngoàiệ ướ ứ ệ ố ố ầ ư ướ
(đc thành l p sau khi Vi tượ ậ ệ Nam gia nh p WTO) có th s không đc quy n phân ậ ể ẽ ượ ề
ph i các s n ph m này. Ph m vi chính xác (theo mã phân lo i HS c a bi u thu quan) ố ả ẩ ạ ạ ủ ể ế
c a các m t hàng này đc quy đnh t i Quy t đnh 10/2007/QĐ-BTM c a B ủ ặ ượ ị ạ ế ị ủ ộ
Th ng m i. ươ ạ Các nhà phân ph i n c ngoài không đc phép làm đi lý hoa h ng, ố ướ ượ ạ ồ
bán buôn, bán l và nh ng quyẻ ượ ền đi v i t t c các m t hàng thu c danh m c này. ố ớ ấ ả ặ ộ ụ
Ngoài ra, h không đc bán các m t hàng này thông qua các c s đã thiọ ượ ặ ơ ở ết l p t i ậ ạ
Vi t Nam nh liên doanh ho c doanh nghi p 100% v n n c ngoài và không đc ệ ư ặ ệ ố ướ ượ
phép bán các m t hàng này qua m ng.ặ ạ
Danh m c các m t hàng h n chụ ặ ạ ế có l trìnhộ
G m các m t hàng đc quy đnh t i c t h n chồ ặ ượ ị ạ ộ ạ ế về tiếp c n th tr ng mà nhà ậ ị ườ
phân ph i n c ngoài, c th là doanh nghi p có v n đu t n c ngoài, không đc ố ướ ụ ể ệ ố ầ ư ướ ượ
phép phân ph i t i Vi t Nam trong m t kho ng th i gian nh t đnh k t khi Vi t ố ạ ệ ộ ả ờ ấ ị ể ừ ệ
Nam gia nh p WTO. Danh m c này bao g m xi măng và clinke, l p (tr l p máy bay), ậ ụ ồ ố ừ ố
gi y, máy kéo, ph ng ti n c gi i, ôtô con và xe máy, s t thép, thiấ ươ ệ ơ ớ ắ ết b nghe nhìn, ị
r u và phân bón. Theo nh cam kượ ư ết trong d ch v phân ph i, đị ụ ố ến năm 2010, danh
m c này s đc bãi b và các doanh nghi p có v n đu t n c ngoài s đc phép ụ ẽ ượ ỏ ệ ố ầ ư ướ ẽ ượ
phân ph i t t c các s n ph m s n xu t t i Vi t Nam và nh p kh u vào Vi t Nam ố ấ ả ả ẩ ả ấ ạ ệ ậ ẩ ệ
(ngo i tr các m t hàng thu c danh m c h n chạ ừ ặ ộ ụ ạ ế lâu dài). M t đi m c n l u ý là danhộ ể ầ ư
m c này không ápd ng đi v i d ch v nh ng quyụ ụ ố ớ ị ụ ượ ền th ng m i. Điươ ạ ều này có nghĩa
là nhà phân ph i n c ngoài đc phép cung c p d ch v nh ng quyố ướ ượ ấ ị ụ ượ ền cho t t c ấ ả
các m t hàng thu c danh m c h n chặ ộ ụ ạ ế có l trình.ộ
2
T ngày 1 tháng 1 năm 2009, các nhà phân ph i có v n đu t n c ngoài s ừ ố ố ầ ư ướ ẽ
đc phân ph i (thông qua d ch v đi lý hoa h ng, bán buôn và bán l ) máy kéo, ượ ố ị ụ ạ ồ ẻ
ph ng ti n c gi i, ô tô con và xe máy.ươ ệ ơ ớ
K t ngàyể ừ 11/1/2010, các nhà phân ph i có v n đu t n c ngoài s đc phânố ố ầ ư ướ ẽ ượ
ph i t t c các s n ph m s n xu t t i Vi tố ấ ả ả ẩ ả ấ ạ ệ Nam và nh p kh u h p pháp vào ậ ẩ ợ
Vi tệ Nam.
1.1.2. Phân ph i qua m ng ho c d i các hình th c th ng m i đi n t ố ạ ặ ướ ứ ươ ạ ệ ử
khác:
Khi gia nh p vào WTO, ta cũng cam k t cho phép bán hàng qua m ng t n c ậ ế ạ ừ ướ
ngoài vào Vi t Nam – 1 hình th c cung c p hàng qua biên gi i. Ph ng th c này có ệ ứ ấ ớ ươ ứ
th th c hi n d i d ng mua, bán hàng hóa qua m ng ho c đt hàng qua th . Tuy ể ự ệ ướ ạ ạ ặ ặ ư
nhiên, v i ph ng th c này, ta ch cam k t cho phép các nhà phân ph i n c ngoài ớ ươ ứ ỉ ế ố ướ
đc bán các lo i hàng hóa sau:ượ ạ
- Các s n ph m ph c v nhu c u cá nhân.ả ẩ ụ ụ ầ
- Các ch ng trình ph n m m máy tính h p pháp ph c v nhu c u cá nhân ho cươ ầ ề ợ ụ ụ ầ ặ
vì m c đích th ng m i.ụ ươ ạ
-Đi v i các s n ph m khác, vi c bán hàng qua m ng ph i tuân th các quy đnhố ớ ả ẩ ệ ạ ả ủ ị
hi n hành c a pháp lu t Vi t Nam.ệ ủ ậ ệ
Phân ph i qua m ng ho c các hình th c th ng m i đi n t khác đc coi làố ạ ặ ứ ươ ạ ệ ử ượ
cung c p d ch v qua biên gi i n u bên cung c p d ch v và bên nh n d ch v không ấ ị ụ ớ ế ấ ị ụ ậ ị ụ ở
cùng m t qu c gia.ộ ố
Cam k t ch áp d ng đi v i vi c nhà cung c p d ch v n c ngoài bán hàng tế ỉ ụ ố ớ ệ ấ ị ụ ướ ừ
n c ngoài vào Vi t Nam thông qua m ng Internet ho c các hình th c th ng m iướ ệ ạ ặ ứ ươ ạ
đi n t khác. Trong tr ng h p này, nhà cung c p d ch v n c ngoài v n n cệ ử ườ ợ ấ ị ụ ướ ẫ ở ướ
ngoài, không di chuy n vào Vi t Nam đ thành l p hi n di n th ng m i nh chiể ệ ể ậ ệ ệ ươ ạ ư
nhánh ho c doanh nghi p có v n đu t n c ngoài.ặ ệ ố ầ ư ướ
1.1.3. Góp v n trong liên doanh và thành l p doanh nghi p 100% v n n c ố ậ ệ ố ướ
ngoài
Vi t Nam cam k t cho phép các nhà đu t n c ngoài đc th c hi n ho tệ ế ầ ư ướ ượ ự ệ ạ
đng phân ph i t i Vi t Nam d i các hình th c sau:ộ ố ạ ệ ướ ứ
3
- L p liên doanh v i đi tác Vi t Nam v i đi u ki n ph n v n n c ngoài trongậ ớ ố ệ ớ ề ệ ầ ố ướ
liên doanh không v t quá 49% (t ngày 1/1/2008 s không h n ch v n n cượ ừ ẽ ạ ế ố ướ
ngoài trong liên doanh).
- L p doanh nghi p 100% v n n c ngoài (v i đi u ki n là ph i l p sau ngàyậ ệ ố ướ ớ ề ệ ả ậ
1/1/2009).
M t h n ch chung trong ho t đng c a các hình th c hi n di n th ng m i nàyộ ạ ế ạ ộ ủ ứ ệ ệ ươ ạ
là h ch đc phép cung c p d ch v bán l thông qua vi c l p c s bán l (c aọ ỉ ượ ấ ị ụ ẻ ệ ậ ơ ở ẻ ử
hàng, siêu th ..). Tuy nhiên các doanh nghi p phân ph i có v n đu t n c ngoài chị ệ ố ố ầ ư ướ ỉ
đc t đng m m t đa đi m bán l , vi c thành l p các c s bán l (ngoài c sượ ự ộ ở ộ ị ể ẻ ệ ậ ơ ở ẻ ơ ở
th nh t) ph i đc c quan có th m quy n cho phép. Vi c l p c s bán buôn khôngứ ấ ả ượ ơ ẩ ề ệ ậ ơ ở
ph i ch u h n ch này.ả ị ạ ế
Trong m t s cam k t d ch v , Vi t Nam cho phép “ thành l p liên doanh khôngộ ố ế ị ụ ệ ậ
h n ch t l v n góp c a phía n c ngoài” theo l trình (k t thúc l trình v n ch choạ ế ỷ ệ ố ủ ướ ộ ế ộ ẫ ỉ
phép thành l p liên doanh v i m t t l v n t i đa c a nhà đu t n c ngoài). Camậ ớ ộ ỉ ệ ố ố ủ ầ ư ướ
k t này đc hi u là Vi t Nam cho phép thành l p liên doanh v i t l v n đu tế ượ ể ệ ậ ớ ỉ ệ ố ầ ư
n c ngoài trong liên doanh có th lên đn 99,99%. Tuy nhiên cho phép thành l p liênướ ể ế ậ
doanh không h n ch v n không đng nghĩa v i vi c cho phép thành l p doanh nghi pạ ế ố ồ ớ ệ ậ ệ
100% v n n c ngoài.ố ướ
1.1.4. Ki m tra nhu c u kinh t (ENT): ể ầ ế
Theo cam kết, nhà cung c p d ch v n c ngoài s đc thành l p m t c s bánấ ị ụ ướ ẽ ượ ậ ộ ơ ở
l t i Vi t Nam. Đ thành l p c s bán l t th hai tr đi (ngoài c s th nh t), hẻ ạ ệ ể ậ ơ ở ẻ ừ ứ ở ơ ở ứ ấ ọ
ph i xin phép c quan có th m quyả ơ ẩ ền. Trong tr ng h p này, c quan có th m quyườ ợ ơ ẩ ền
s căn c vào m t s tiêu chí nh s l ng các nhà cung c p d ch v đang hi n di n ẽ ứ ộ ố ư ố ượ ấ ị ụ ệ ệ
t i m t khu v c đa lý, s n đnh c a th tr ng và quy mô đa lý đ quyạ ộ ự ị ự ổ ị ủ ị ườ ị ể ết đnh có ị
cho phép m thêm đi m bán l hay không.ở ể ẻ
Nhà cung c p d ch v n c ngoài bao g m doanh nghi p 100% v n n c ngoài, ấ ị ụ ướ ồ ệ ố ướ
công ty liên doanh gi a Vi t Nam v i n c ngoài và công ty có v n góp c a n c ữ ệ ớ ướ ố ủ ướ
ngoài d i hình th c mua c ph n. Do v y, nướ ứ ổ ầ ậ ếu doanh nghi p 100% v n Vi t Nam ệ ố ệ
ho t đng trong lĩnh v c phân ph i bán c ph n cho nhà đu t n c ngoài, h có th ạ ộ ự ố ổ ầ ầ ư ướ ọ ể
b coi là nhà cung c p d ch v có yị ấ ị ụ ếu t n c ngoài và ph i ch u h n chố ướ ả ị ạ ế v ềki m tra ể
nhu c u kinh tầ ế (ENT) dù tr c khi bán c ph n cho nhà đu t n c ngoài, doanh ướ ổ ầ ầ ư ướ
nghi p không b ràng bu c b i h n chệ ị ộ ở ạ ế này.
1.1.5. D ch v nh ng quy n th ng m i:ị ụ ượ ề ươ ạ
4
Theo n i dung cam kộ ết, ngay sau khi Vi t Nam gia nh p WTO, nhà cung c p d chệ ậ ấ ị
v n c ngoài s đc phép thành l p liên doanh v i t l góp v n c a n c ngoài ụ ướ ẽ ượ ậ ớ ỷ ệ ố ủ ướ
không v t quá 49%. Đượ ến 01/01/2008, h đc phép góp v n vào công ty liên doanh ọ ượ ố
v i t l b t k và t i 01/01/2009 s đc quyớ ỷ ệ ấ ỳ ớ ẽ ượ ền thành l p doanh nghi p 100% v n ậ ệ ố
n c ngoài đ ho t đng trong lĩnh v c nh ng quyướ ể ạ ộ ự ượ ền th ng m i. Đi m đáng l u ý ươ ạ ể ư
là các nhà cung c p d ch v n c ngoài còn đc phép thành l p chi nhánh đ cung ấ ị ụ ướ ượ ậ ể
c p d ch v nh ng quyấ ị ụ ượ ền th ng m i t ngày 1/1/2010 v iươ ạ ừ ớ
điều ki n tr ng chi nhánh ph i là ng i th ng trú t i Vi t Nam. Danh m c ệ ưở ả ườ ườ ạ ệ ụ
các m t hàng h n chặ ạ ế t m th i không áp d ng đi v i lĩnh v c nh ng quyạ ờ ụ ố ớ ự ượ ền th ngươ
m i. Danh m c các m t hàng h n chạ ụ ặ ạ ế lâu dài v n đc áp d ngẫ ượ ụ
1.2. Đánh giá n i dung cam k t: ộ ế
Ti n sĩ Đinh Th M Loan, Phó Ch t ch Th ng tr c, T ng th ký Hi p h i các nhàế ị ỹ ủ ị ườ ự ổ ư ệ ộ
bán l Vi t Nam kh ng đnh bán l là kênh tiêu dùng ngày càng quan tr ng, tuy nhiênẻ ệ ẳ ị ẻ ọ
hi n m i ch chi m 22% trên c n c, so v i các qu c gia khác Vi t Nam v n m cệ ớ ỉ ế ả ướ ớ ố ệ ẫ ở ứ
đ th p, (Thái Lan 34%, Trung Qu c 51%...). Ti n sĩ Loan đánh giá vi c m c a thộ ấ ố ế ệ ở ử ị
tr ng đòi h i s c nh tranh bình đng và phát tri n b n v ng, c n có chi n l c dàiườ ỏ ự ạ ẳ ể ề ữ ầ ế ượ
h n cho ngành phân ph i - bán l t phía Nhà n c, c ng đng doanh nghi p; t oạ ố ẻ ừ ướ ộ ồ ệ ạ
đi u ki n cho các doanh nghi p trong n c đu t phát tri n h th ng phân ph i - bánề ệ ệ ướ ầ ư ể ệ ố ố
l , v.v ...ẻ
Theo đánh giá chung c a ngành ch c năng, sau h n ba năm gia nh p WTO vàủ ứ ơ ậ
h n m t năm m c a cho các doanh nghi p bán l 100% v n n c ngoài đc phépơ ộ ở ử ệ ẻ ố ướ ượ
đu t vào Vi t Nam, v n ch a xu t hi n làn sóng đu t m nh t phía nhà đu tầ ư ệ ẫ ư ấ ệ ầ ư ạ ừ ầ ư
n c ngoài nh d đoán tr c đó. Tuy nhiên, Vi t Nam v n là m t th tr ng bán lướ ư ự ướ ệ ẫ ộ ị ườ ẻ
h p d n v i dân s 84 tri u ng i, c c u dân s tr và có s c mua ngày càng tăng.ấ ẫ ớ ố ệ ườ ơ ấ ố ẻ ứ
T ng m c bán l hàng hóa và doanh thu d ch v năm 2009 theo giá th c t đt g nổ ứ ẻ ị ụ ự ế ạ ầ
1.200 nghìn t đng; đã thu hút nhi u t p đoàn phân ph i, bán l l n nh Big C,ỷ ồ ề ậ ố ẻ ớ ư
Metro, Parkson, Lotte, v.v..
Cam k t c a Vi t Nam v i WTO v dich v phân ph i là phù h p v i s phátế ủ ệ ớ ề ụ ố ợ ớ ự
tri n c a ngành phân ph i nói riêng và c n n kinh t nói chung th m chí còn ch t chể ủ ố ả ề ế ậ ặ ẽ
h n th c ti n m c a ngành d ch v này trong n cơ ự ễ ở ử ị ụ ướ
Sau khi gia nh p WTO, Vi t Nam đã có nhi u chuy n bi n m nh m trong lĩnhậ ệ ề ể ế ạ ẽ
v c phân ph i nói chung và lĩnh v c bán l nói riêng. Tuy là m t th tr ng quy môự ố ự ẻ ộ ị ườ
nh nh ng l i có t c đ phát tri n nhanh, ti m năng l n, chính tr n đnh, c c u dânỏ ư ạ ố ộ ể ề ớ ị ổ ị ơ ấ
s tr , Vi t Nam có s c h p d n m nh m đi v i các nhà đu t trong n c vàố ẻ ệ ứ ấ ẫ ạ ẽ ố ớ ầ ư ướ
5
