intTypePromotion=1

Phân tích hình tượng cây xà nu

Chia sẻ: Abcdef_41 Abcdef_41 | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:0

0
339
lượt xem
27
download

Phân tích hình tượng cây xà nu

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tham khảo tài liệu 'phân tích hình tượng cây xà nu', tài liệu phổ thông, ôn thi đh-cđ phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Phân tích hình tượng cây xà nu

  1. Đề bài: Phân tích hình tượng xà nu trong truyện “Rừng xà nu” của Nguyễn Trung Thành. Hướng dẫn: Dễ thấy, h ình tượng cây x à nu trong tác ph ẩm Rừng x à nu là hình ảnh mang tính bi ểu tượng: biểu t ượng cho nỗi đau v à sức sống m ãnh liệt của n gười dân làng Xô man. Trong quá trình gi ải quyết vấn đề của đề b ài, ngư ời học có thể triển khai theo 2 h ướng: Hướng 1: Phân tích hết các lớp nghĩa thực của h ình ảnh cây x à nu đư ợc miêu tả trong tác phẩm rồi mới đi v ào tìm c ăn cứ, chỉ ra lớp nghĩa biểu t ượng của hình ảnh. Hướng 2: Phân tích lớp nghĩa thực 1 - chỉ ra lớp nghĩa biểu t ượng 1; phân tích đến lớp nghĩa thực 2 - chỉ ra lớp nghĩa biểu t ượng 2… Sau đây, hoc360.vn sưu tầm, bi ên soạn van giới thiệu với bạn đọc 2 b ài viết theo 2 h ướng phân tích tr ên. Bài viết 1 “Rừng xà nu” là một truyện ngắn xuất sắc của Nguyễn Trung Thành và của văn học thời chống Mĩ. Trong tác phẩm, với hình tượng cây xà nu, Nguyễn Trung Thành đã làm nổi bật khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn, một đặc điểm cơ bản của văn học Việt Nam giai đoạn 1945-1975. Khuynh hướng này đã chi phối sự sáng tạo nghệ thuật của các nh à văn trong giai đo ạn văn học này. Tác phẩm “Rừng xà nu” là một bản anh hùng ca về cuộc đời anh dũng, đau thương, bất khuất của Tnú cũng như của tất cả dân làng Xô-man. Câu chuyện ấy được kể trên nền tảng chính của hình tượng cây xà nu – một hình tượng hàm chứa rất nhiều ý nghĩa tượng trưng và khái quát. Những cây xà nu, rừng xà nu vừa là nhân chứng, vừa tham gia bản anh hùng ca, chịu đựng mọi vất vả, đau thương dưới tầm đạn kẻ thù. Nhưng bất chấp tất cả, rừng xà nu vẫn tràn đầy sức sống, vẫn vươn mình lên cường tráng vượt lên mọi thương đau. Cây xà nu là một hình ảnh mang tính chất tượng trưng cho khát vọng tự do, khát vọng giải phóng, cho phẩm chất anh h ùng và s ức sống tiềm tàng mãnh liệt của dân làng Xô-man. Mở đầu câu chuyện là hình ảnh “cả rừng xà nu hàng vạn cây” và kết thúc vẫn là “những rừng xà nu nối tiếp chạy đến chân trời”. Hình ảnh ấy như một nét nhạc trầm hùng, một bản đàn dạo, là cái “phông” cho cả một câu chuyện khiến thiên truyện càng mang đậm tính sử thi và lãng mạn hơn. Rừng cây xà nu được xem như là biểu tượng cho con người Xô-man. Với hình ảnh nhân hóa, Nguyễn Trung Thành đã miêu tả cây xà nu như những con người, chúng cũng có “vết thương”, biết “ham ánh sáng” và “ưỡn tấm ngực lớn ra
  2. che chở cho làng”. Rừng xà nu năm tháng đứng dưới tầm đại bác kẻ thù chịu đựng biết bao tàn phá, cũng như những đau thương mà dân làng phải gánh chịu trước ách kìm kẹp của giặc. “Cả rừng xà nu hàng vạn cây không có cây nào không bị thương”. “Cây bị chặt đứt ngang nửa thân mình nhựa ứa ra, tràn trề”… rồi dần dần bầm lại, đen và đặc quện thành t ừng cục máu lớn”. Hình ảnh đó gợi l ên lòng c ăm thù và k ết tụ một ý chí phản kháng. Nhưng hơn hết vẫn là sức sống mãnh liệt đầy sức trẻ của rừng xà nu bạt ngàn. “Cạnh một cây xà nu mới ngã gục đã có bốn năm cây con mọc lên, ngọn xanh rờn, hình nhọn mũi tên lao thẳng lên bầu trời”, “có những cây mới nhú khỏi mặt đất, nhọn hoắc như những mũi lê” “nó phóng lên rất nhanh để tiếp lấy ánh sáng”. Thế mới biết sức trẻ của cây xà nu mãnh liệt đến nhường nào! Sức trẻ ấy còn mang tính tượng trưng cho thế hệ trẻ của làng Xô-man. Đó là những Mai, Dít, Tnú, Heng, những con người luôn gắn bó với cách mạng, bất khuất từ tuổi thơ, lớn lên trong lửa đạn, trưởng thành trong đau thương và sẵn sàng chi ến đấu hi sinh v ì tự do của dân t ộc. Bên cạnh đó, sức sống bất khuất kiên cường của cây xà nu còn được tạo bởi hàng vạn cây ở những đồi xà nu nối tiếp nhau tới chân trời ở tấm ngực lớn của rừng ưỡn ra che chở cho làng. Đó là những cây xà nu thật vững chắc, xanh tốt đã vượt lên được cao hơn đầu người, cành lá sum sê như những con chim đã đủ lông mao, lông vũ. Đạn đại bác không gi ết nổi chúng, những vết thương của chúng chóng lành như trên một thân thể cường tráng chúng vượt lên rất nhanh thay thế những cây đã ngã”, một cây ngã xuống tức thì bốn năm cây con lại mọc lên cứ thế trở thành cả một rừng cây xà nu nối tiếp đến chân trời. Những cây xà nu, rừng xà nu ấy là hình ảnh của dân làng Xô-man kiên cường chống giặc, bất chấp mọi hi sinh, một lòng đi theo Đảng, đi theo kháng chiến hết thế hệ này đến thế hệ khác. Đó là nh ững cụ Mết, anh Xút, Tnú, Mai, Dít, anh B rơi… mà tiêu biểu là hình ảnh cụ Mết. Nh à văn đ ã ví cụ “như một cây xà nu l ớn”. Hơn ai hết, cụ là ngư ời hiểu rất rõ sự gắn bó của cây xà nu và mảnh đất đang sống, hiểu được sức mạnh tiềm tàng bất khuất của rừng xà nu cũng như của dân làng Xô-man. Chính cụ Mết đã nói với Tnú “không có cây gì mạnh bằng cây x à nu đ ất ta”, “cây mẹ chết cây con l ại mọc lên”. Cây xà nu còn là người chứng kiến sự giác ngộ, sự hi sinh thầm lặng, lòng dũng cảm và ý chí quật khởi của dân làng Xô-man. “Đứng trên đồi cây xà nu gần con nước lớn, cả vùng Xô-man ào ào rung động. Và lửa cháy khắp rừng”. Ánh lửa xà nu soi sáng lời căn dặn của anh Quyết: “Người còn sống phải chuẩn bị dao, mác, vụ, rựa, tên, ná… Sẽ có ngày dùng tới”. Lửa xà nu thử thách ý chí cũng như lòng can đảm của Tnú: “Không có gì đượm bằng nhựa cây xà nu… Mười ngón tay đã thành mười ngọn đuốc… máu anh mặn chát ở đầu lưỡi…”. Giọng điệu sử thi của “Rừng xà nu” bắt đầu từ câu chuyện kể của cụ Mết dưới ánh lửa xà nu, một câu chuyện phảng phất phong vị anh hùng ca. Và cây xà nu không chỉ gắn với quá khứ, hiện tại anh hùng mà còn gắn bó với mọi sinh hoạt, phong tục và đời sống văn hóa c ủa người Xô-man, của các dân tộc Tây Nguy ên. Hình tượng cây xà nu thật sự là một sáng tạo nghệ thuật đáng kể của Nguyễn Trung Thành. Nhà văn đã lựa chọn hình ảnh cây xà nu và đem lại cho nó
  3. những ý nghĩa mới- những lớp ý nghĩa rất khác nhau qua cách viết vừa gợi vừa tả của tác giả. Qua hình tượng này người đọc không chỉ thấy rõ sức sống kiên cường, mãnh liệt của dân làng Xô-man, của con người Tây Nguyên nói riêng mà còn là của dân tộc Việt Nam nói chung trong những tháng năm chống Mĩ. Bài viết 2 Nguyễn Trung Th ành là nhà văn có duyên n ợ gắn b ó với mảnh đất Tây Nguy ên. Hai cuộc kháng chiến c ùng vào sinh ra t ử với những ng ười dân nơi đây đ ã cung c ấp cho Nguyễn Trung Th ành một vốn hiểu biết vô c ùng sâu r ộng về mảnh đất âm vang rộn tiếng cồng chi êng trong mùa l ễ hội, n ơi có nh ững ng ười con trung dũng, ki ên cường. Nếu trong kháng chi ến chống Pháp, Nguyễn Trung Th ành - bút danh Nguyên Ng ọc - nổi tiếng c ùng “Đất nước đứng l ên”; thì trong nh ững năm kháng chiến chống Mỹ, đặc biệt l à những năm 1965- khi cuộc kháng chiến của nhân dân miền Nam đang diễn ra gay go ác liệt thì Nguyễn Trung Thành ra mắt người đọc truyện ngắn “Rừng x à nu”. Tác ph ẩm này đã là một bản h ùng ca, ca ng ợi cuộc sống v à con ngư ời Tây Nguy ên trong cu ộc chiến tranh vĩ đại. Và hình ảnh nổi bật trong tác phẩm chính là hình t ượng cây x à nu. Cây xà nu là m ột hình tượng nhân v ật trung tâm trong truyện ngắn “Rừng x à nu” của Nguyễn Trung Th ành. Xuyên su ốt trong tác phẩm ta bắt gặp những cánh rừng x à nu nối tiếp nhau chạy đến chân trời. Cây x à nu là một loài cây quen thu ộc, có mặt trong cuộc sống hàng ngày c ủa người dân Tây Nguyên. “C ủi xà nu cháy trong m ỗi bếp lửa gia đ ình, khói xà nu nhu ộm bảng đen cho con trẻ học chữ, đuốc x à nu rọi sáng sân nh à Ưng trong những đêm lễ hội...”. Tất cả mọi hoạt động d ù lớn dù nhỏ của ng ười dân Tây Nguy ên đều có sự góp mặt của cây x à nu. Sự sống của dân l àng Xô Man đ ều gắn liền với những cánh rừng xà nu. Khi Nguy ễn Trung Th ành viết : “Làng ở trong tầm đại bác của đồn giặc, chúng nó bắn đã thành l ệ, ngày hai l ần, hoặc buổi sáng sớm v à xế chiều, hoặc đứng bóng v à xẩm tối, hoặc nửa đ êm và tr ở gà gáy. Hầu hết đạn đại bác của đồn giặc đều r ơi vào nh ững ngọn đồi x à nu, cạnh con n ước lớn”, nh à văn đ ã phản ảnh không khí căng thẳng của thời đại, gợi l ên sự đối mặt quyết liệt giữa sự sống v à cái ch ết. Nổi bật tr ên nền bối cảnh ấy, Nguyễn Trung Th ành đã đi sâu miêu t ả những đặc điểm nổi bật của câu x à nu. Cũng như bao loài cây khác, cây xà nu là m ột loài cây ham ánh sáng và khí tr ời “trong rừng ít có lo ài cây nào sinh sôi n ảy nở khoẻ đến vậy... ít có lo ài cây nào ham ánh sáng đ ến thế” cũng có nghĩa là ham sống, khao khát muốn đ ược vươn lên gi ữa bầu trời cao rộng. Thế nhưng trong nh ững năm tháng chiến tranh ác liệt ấy, cũng nh ư bao cánh r ừng khác của Việt Nam, rừng x à nu đã bị tàn phá r ất dữ dội: “Cả rừng x à nu hàng v ạn cây không có cây nào là không b ị thương. Có nh ững cây bị chặt đứt ngang nửa thân m ình đổ ào ào như m ột trận b ão; ở chỗ vết th ương nhựa ứa ra tr àn trề, thơm ngào ng ạt, long lanh nắng hè gay g ắt rồi dần dần bầm lại đen v à đặc quyện th ành từng cục máu lớn”. Tuy vậy, bất chấp mọi sự t àn phá hu ỷ diệt của chiến tranh, cây x à nu vẫn vươn lên với một sức sống m ãnh liệt “cạnh cây mới ng ã gục đã có bốn, năm cây con mọc l ên, ngọn xanh rờn, hình nhọn mũi t ên lao th ẳng lên bầu trời”. T ư thế vươn lên m ạnh mẽ ấy của cây xà nu như đ ể thách thức với bom đạn c ủa chiến tranh “đố chúng nó giết đ ược cây x à nu đất ta”. Sức sống m ãnh liệt đã giúp nh ững cánh rừng x à nu vươn lên trong m ột màu xanh, hiện lên hiên ngang, kiêu d ũng như một tráng sĩ “cứ thế hai ba năm sau, rừng x à nu ư ỡn tấm ngực lớn của m ình ra che ch ở cho dân làng Xô man”.
  4. Bằng nghệ thuật so sánh, nhân hoá, ẩn dụ, Nguyễn Trung Th ành đã dựng lên thật thành công và rõ nét, ấn tượng về h ình tượng cây x à nu. Không d ừng lại ở đó, Nguyễn Trung Thành còn đặt hình tượng cây x à nu vào trong quan h ệ đối chiếu sóng đôi với con người mảnh đất Tây Nguy ên. Nếu cây x à nu là m ột loại cây ham ánh sáng v à khí trời, thì người dân Tây Nguy ên yêu t ự do, tin v ào Đảng, đi theo b ước chân cách mạng nh ư muôn cây vẫn hướng vào ánh sáng m ặt trời. Nếu cây x à nu bị tàn phá, hu ỷ diệt b ởi đạn bom, khói lửa thì những ng ười dân Tây Nguy ên phải chịu bao đau th ương m ất mát do chính kẻ thù gây ra. Bao nhiêu ngư ời bị giặc giết chết nh ư những cây x à nu b ị chặt đứt ngang nửa thân mình, bao nhiêu ng ười còn sống mà phải mang trong m ình bao n ỗi thương đau. B ằng cách miêu t ả hình ảnh cây v à người trong quan hệ sóng đôi nh ư thế, Nguyễn Trung Th ành đã khắc sâu tội ác d ã man của kẻ th ù để qua đó tác giả giúp ta h ình dung rõ h ơn những thảm cảnh dân ta phải chịu do bọn giặc gây ra. Cũng giống nh ư những cánh rừng quê hương, như nh ững con ng ười Việt Nam vẫn ý thức được rằng: “Gươm nào chia đư ợc dòng Bến Hải Lửa nào thiêu đư ợc dãy Trường Sơn Căm hờn lại giục căm hờn Máu kêu tr ả máu đầu van trả đầu” Các thế hệ nhân dân Tây Nguy ên đã thay nhau ti ếp nối đứng l ên. Ánh sáng c ủa niềm tin “Đảng còn thì núi n ước này còn” đã soi đường chỉ lối cho những b ước chân đến với cách mạng. Thế hệ n ày ngã xu ống, thế hệ sau tiếp nối đứng l ên; anh Sút bà Nhan b ị giặc giết, đi thay h ọ tiếp tế nuôi quân đ ã có T'Nú và Mai. C ứ như thế, các thế hệ ng ười Tây Nguy ên đã thay nhau gi ữ vững ngọn lửa truyền thống, thay nhau giữ vững ý chí đánh giặc ki ên cường, để giữ l àng, giữ nước của dân l àng Xô man nói riêng và c ủa người Tây Nguy ên nói chung. Dưới ngòi bút miêu t ả của Nguyễn Trung Th ành, cây xà nu hi ện lên sừng sững, đồng hành với những b ước đi, cuộc sống của dân l àng Xô man. G ắn bó với cánh rừng anh dũng, kiêu hùng, nh ững ng ười dân Tây Nguy ên như đư ợc tiếp th êm sức mạnh để đứng l ên chiến đấu. V à gắn bó với con ng ười Tây Nguy ên ân tình, t huỷ chung, trung dũng nh ư thế, cây xà nu c ũng luôn luôn sánh b ước cùng họ để họ có cuộc sống b ình yên h ơn. Cây xà nu là hình t ượng mang đậm chất lý t ưởng, tiêu biểu cho phẩm chất, số phận của ng ười dân Tây Nguy ên. Hình t ượng cây x à nu trong tác ph ẩm mang đ ậm chất sử thi, tính hào hùng, nó làm rõ ch ủ đề tư tưởng của truyện ngắn “Rừng x à nu”. Đ ể xây dựng một hình tượng x à nu như th ế, Nguyễn Trung Th ành đã sử dụng những câu văn mi êu tả, những từ ngữ, h ình ảnh chọn lọc đặc sắc, c ùng ngh ệ thuật so sánh, nhân hoá , ẩn dụ, giọng văn mi êu tả trong tác ph ẩm rất linh hoạt. Có đọc “Rừng x à nu” của Nguyễn Trung Th ành ta m ới cảm nhận hết vẻ đẹp h ình tượng cây x à nu. Hình t ượng này đã góp ph ần tạo n ên một “Rừng x à nu” tr ọn vẹn, mang đậm giá trị văn học. Nguyễn Trung Th ành đã góp ph ần làm phong phú thêm cho n ền văn học dân tộc.
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản