Phân tích hình tượng nhân vật Xi - ta trong đoạn trích
Sử thi, loại hình văn học hình thành ngay trong buổi đầu của đời sống cộng đồng
cũng không nằm ngoài vai trò này. Nhân vật trung tâm là những con người mang
tầm vóc lớn lao, phi thương mà cũng rất gần gũi, thân quen. Khi đối mặt với kẻ
thù, họ anh dũng vô song nhưng khi đối mặt với người yêu dấu cũng lại có những
say mê, giận hờn, nghi hoặc... Đoạn trích Ra-ma buộc tội trong sử thi Ra-ma-ya-na
là một minh chứng. Nội dung đoạn trích tập trung vào sự ghen tuông và ngờ vực
của Ra-ma song thành công hơn cả là khắc hoạ được những đợt sóng lòng, tâm
trạng nàng Xi-ta trước cơn bão tố của người chồng.
Như bao người phụ nữ cao quí trên đời, Xi-ta yêu chồng và hết mực thuỷ chung.
Tài sắc tuyệt thế giai nhân, lớn lên trong vương giả. Song vì chồng mà không ngại
gian nan, mười bốn năm lưu đày vẫn được xem là hạnh phúc bên người chồng dấu
yêu. Khó khăn sắp qua đi thì sóng gió lại ập đến. Dường như thần linh còn muốn
thử thách người con gái của mình. Bị quỷ vương Ra-va-na bắt đi, nàng vẫn một
lòng son sắt, không để linh hồn và thân xác mình bị vấy bẩn bởi kẻ thù. Ngày ngày
kiên tâm chờ đợi. Thế nhưng chính giờ phút mà nàng mong mỏi nhất được cứu
thoát bởi người chồng thì lại phải dầm dề nước mắt. Ra-ma tiêu diệt Ra-va-na và
coi đó là một chiến công hiển hách là một điều mà bất kì người nào “bị sỉ nhục”
đều phải hành động như thế, cũng là lúc con rắn của lòng ghen tuông ngờ vực trỗi
dậy, bùng lên trong lòng chàng, bởi Xi-ta quá ư là xinh đẹp và yêu kiều. Tình yêu
khi đã thành ghen tuông mù quáng đồng nghĩa với sự làm tổn thương tới người mà
mình yêu thương. Ra-ma đã buông ra những lời thật lạnh lùng và tàn nhẫn làm sao:
“Hỡi phu nhân cao quý” hay “ta đã làm tròn lời hứa”... Thật xa cách, đâu có chút gì
gợi lên tình cảm vợ chồng... Quá bất ngờ Xi-ta chỉ còn cách mở to tròn đôi mắt
dẫm lệ. Vì thất vọng, vì ngạc nhiên, vì đau đớn khôn cùng bởi những gì đang diễn
ra trước mắt vốn không phải là những gì nàng mong đợi. Được tin chồng đã chiến
thắng, giải thoát cho mình khỏi kẻ thù, nàng hạnh phúc vô ngần, chỉ muốn mong
chóng gặp lại chàng. Sự háo hức vội vã đến nỗi bỏ quên cả những lễ nghi, phép tắc
mà bất kì người phụ nữ cao quý nào cũng thường trực. Trong đầu nàng chỉ còn biết
có Ra-ma với tình yêu, lòng biết ơn vô hạn. Ấy vậy mà tất cả dường như đang sụp
đổ dưới chân. Đau đớn, bàng hoàng và thất vọng. Nhưng tất cả không dừng lại ở
đó. Người anh hùng khi bị ngọn lửa độc của con rắn ghen tuông che mờ mắt thì
cũng tàn nhẫn đâu kém nhưng kẻ tầm thường. Ra-ma nghi ngờ vợ mình vì “thấy
nàng yêu kiều xinh đẹp,... Ra-va-na đâu có chịu đựng được lâu...khi ở trong vạt áo
Ra-va-na đôi mắt tội lỗi của hắn hau háu nhìn khắp người nàng...”. Tàn nhẫn hơn
cả là sự ruồng rẫy ập đến : “ta không cần đến nàng nữa”. Người chồng mà nàng rất
mực thương yêu lại có thể gợi ý, cất tiếng mỉa mai, khuyên nàng có thể để ý tới
những người khác. Nàng thấy đau đớn cho số phận. Một người phụ nữ cao quý, hết
mực thủy chung giờ đây lại bị đem ra bêu riếu “trước đông đảo mọi người” với
những lời lẽ thô bạo nhất. Từ chỗ ngạc nhiên “mở to đôi mắt tròn đẫm lệ”, dần tỉnh
táo hiểu ra thái độ của người chồng, nàng “đau đớn đến nghẹt thờ. Như một cây
dây leo bị vòi voi quật nát”. Tâm hồn nàng trong trắng và mong manh đang tan ra,
vỡ nát bởi những lời lẽ thô bạo và tàn nhẫn. Nàng “xấu hổ cho số kiếp” . Nàng
muốn tự chôn vùi cả hình hài và tinh thần. Những lời nói của Ra-ma xuyên vào trái
tim nàng như một mũi tên. Nước mắt nàng đổ ra như suối. Nỗi đau cứ tăng dần,
tăng dần tới cực điểm. Choáng váng, nàng chỉ còn biết than cho sự bất hạnh của
mình. Dường như tất cả đang sụp đổ nàng không còn đủ sức lực để chống đỡ trước
những lời lẽ sắc độc và cay nghiệt đó. Bị dồn vào thế cùng, bị lăng mạ, sỉ nhục, bị
vu khống danh dự và tiết hạnh, muốn chết muốn vùi dập bản thân cũng là điều dễ
hiểu. Nhưng Xi-ta người con gái của nữ thần đất mẹ Pri-thi-vi sinh trưởng trong
hoàng tộc Gia-na-ki, mang trong mình dòng máu cao quí, đâu thể nào kết thúc
cuộc đời như vậy. Yêu và hết lòng tôn thờ người mình yêu song không thể cho
phép bị sỉ nhục, bị bôi nhọ. Sau những phút choáng váng ban đầu, Xi-ta dần lấy lại
bình tĩnh để tự bào chữa, đòi lại danh dự với một trí tuệ tuyệt vời mà cũng rất dịu
dàng. Nghẹn ngào, nức nở, nàng lên án cách xử sự của Ra-ma “như một kẻ thấp
hèn chửi mắng con mụ thấp hèn”. Nàng khẳng định việc bị bắt đi là do số phận còn
