intTypePromotion=1
ADSENSE

Phân tích sự đa dạng di truyền một số giống lúa nương (Oryza Sativa L.) địa phương ở Miền Bắc, Việt Nam

Chia sẻ: Trinhthamhodang Trinhthamhodang | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:7

26
lượt xem
0
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết trình bày kết quả nghiên cứu tính đa dạng di truyền của 25 giống lúa ở địa phương ở miền núi phía Bắc Việt Nam dựa trên chỉ thị phân tử RAPD kết hợp với sự đánh giá các tính trạng hình thái, khối lượng của các giống lúa này.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Phân tích sự đa dạng di truyền một số giống lúa nương (Oryza Sativa L.) địa phương ở Miền Bắc, Việt Nam

32(1): 67-73 T¹p chÝ Sinh häc 3-2010<br /> <br /> <br /> PH¢N TÝCH Sù §A D¹NG DI TRUYÒN MéT Sè GIèNG LóA N¦¥NG<br /> (Oryza sativa L.) §ÞA PH¦¥NG ë MIÒN B¾C, VIÖT NAM<br /> <br /> NGUYÔN THÞ NGäC LAN, NGUYÔN Vò THANH THANH, CHU HOµNG MËU<br /> §¹i häc Th¸i Nguyªn<br /> NGUYÔN NH¦ KHANH<br /> Tr−êng ®¹i häc S− ph¹m Hµ Néi<br /> <br /> HiÖn nay, c¸c gièng lóa n−¬ng (lóa c¹n) ®Þa gi¸ trÞ PIC lµ 0,578; ®Z thu ®−îc 499 chØ thÞ ph©n<br /> ph−¬ng ®ang bÞ mÊt dÇn vµ ®−îc thay thÕ bëi tö RAPD víi 90% ph©n ®o¹n ADN ®a h×nh [8].<br /> c¸c gièng lóa lai cho n¨ng suÊt cao. Tuy nhiªn, Rabbani vµ cs (2008) ®Z sö dông kü thuËt RAPD<br /> ë mét sè ®Þa ph−¬ng vÉn cßn s¶n xuÊt lóa n−¬ng ®Ó ph©n tÝch tÝnh ®a h×nh di truyÒn cña 40 gièng<br /> bëi ®©y lµ nh÷ng gièng ®Þa ph−¬ng cã chÊt lóa Pakistan vµ NhËt B¶n víi 25 måi ngÉu nhiªn<br /> l−îng g¹o cao vµ kh¶ n¨ng chèng chÞu tèt víi ®Z t¹o ra 208 ph©n ®o¹n ADN ®−îc nh©n b¶n,<br /> ®iÒu kiÖn ngo¹i c¶nh bÊt lîi. C©y lóa n−¬ng trong ®ã cã 186 øng víi 89,4% ph©n ®o¹n ®a<br /> ph©n bè ë nhiÒu ®Þa ph−¬ng kh¸c nhau trong c¶ h×nh C¸c gièng lóa xÕp thµnh 3 nhãm: th¬m,<br /> n−íc, chñ yÕu ë c¸c tØnh miÒn nói phÝa B¾c, kh«ng th¬m vµ Japonica [9]. C¸c kÕt qu¶ nghiªn<br /> vïng Duyªn h¶i Trung Bé vµ T©y Nguyªn. Sù ®a cøu cña John vµ cs. (2007) [4], Shaptadvipa vµ cs.<br /> d¹ng cña c©y lóa kh«ng nh÷ng biÓu hiÖn ë c¸c (2009) [10] còng ®Z chØ ra r»ng RAPD lµ ph−¬ng<br /> tÝnh tr¹ng h×nh th¸i, ®Æc ®iÓm ph¶ hÖ mµ cßn ph¸p ®¸nh gi¸ ®−îc sù ®a d¹ng di truyÒn cña c©y<br /> biÓu hiÖn ë c¸c d÷ liÖu ADN trong cÊu tróc hÖ lóa ë møc ph©n tö ADN vµ cã thÓ thiÕt lËp chØ thÞ<br /> gien cña chóng [5]. ph©n tö RAPD liªn kÕt víi c¸c tÝnh tr¹ng liªn<br /> quan ®Õn chÊt l−îng h¹t g¹o vµ c¸c tÝnh tr¹ng<br /> CÊu tróc ADN hÖ gien kh«ng gièng nhau<br /> kh¸c cña c©y lóa. C¸c th«ng tin vÒ tÝnh ®a d¹ng di<br /> gi÷a c¸c gièng lóa lµ c¬ së t¹o ra sù kh¸c nhau vÒ<br /> truyÒn cña c©y lóa ®−îc t¹o lËp tõ ph©n tÝch<br /> c¸c s¶n phÈm nh©n b¶n bëi c¸c måi trong ph¶n<br /> RAPD cã thÓ ®−îc sö dông cho c¸c ch−¬ng tr×nh<br /> øng PCR. Nghiªn cøu cña Puji Lestari vµ cs<br /> chän gièng vµ b¶o tån nguån gien c©y lóa. Ngoµi<br /> (2009) ®Z x¸c ®Þnh ®−îc 30 chØ thÞ ph©n tö ADN<br /> ra, kü thuËt RAPD cßn ®−îc sö dông ®Ó x¸c ®Þnh<br /> tõ kÕt qu¶ sö dông c¸c kü thuËt STSs, SNPs, SSRs<br /> sù sai kh¸c vÒ hÖ gien cña c¸c dßng lóa chän läc<br /> víi 22 gièng lóa thuéc loµi phô japonica. Trong<br /> tõ m« sÑo chÞu mÊt n−íc b»ng c«ng nghÖ tÕ bµo<br /> sè 30 chØ thÞ ph©n tö t×m thÊy 18 chØ thÞ liªn kÕt<br /> thùc vËt [11].<br /> víi tÝnh tr¹ng chÊt l−îng g¹o, hÖ sè t−¬ng quan lµ<br /> R = 0,99 [7]. Williams vµ cs (1990) ®Z ®Ò xuÊt Trong bµi b¸o nµy, chóng t«i tr×nh bµy kÕt<br /> ph−¬ng ph¸p ph©n tÝch ®a h×nh ADN b»ng kü qu¶ ph©n tÝch tÝnh ®a d¹ng di truyÒn cña 25<br /> thuËt PCR víi c¸c måi ®¬n cã tr×nh tù nucleotide gièng lóa n−¬ng ®Þa ph−¬ng ë miÒn nói phÝa<br /> tïy ý vµ «ng ®Ò nghÞ sù ®a h×nh nµy gäi lµ chØ thÞ B¾c, ViÖt Nam dùa trªn chØ thÞ ph©n tö RAPD<br /> RAPD (Random Amplified polymorphic DNA) kÕt hîp víi sù ®¸nh gi¸ c¸c tÝnh tr¹ng h×nh th¸i,<br /> [12]. Kü thuËt RAPD ra ®êi cïng víi c¸c kü thuËt khèi l−îng h¹t cña c¸c gièng lóa nµy.<br /> ph©n tö kh¸c nh− SSR, AFLP, SNP ®Z ®−îc øng<br /> dông réng rZi trong ph©n tÝch tÝnh ®a h×nh trong I. PH¦¥NG PH¸P NGHI£N CøU<br /> hÖ gien cña c©y trång. Khi ph©n tÝch sù ®a d¹ng<br /> di truyÒn cña 40 gièng lóa trång quan hÖ víi 5 1. VËt liÖu<br /> gièng lóa hoang d¹i b»ng chØ thÞ ph©n tö trong sù Sö dông 25 gièng lóa n−¬ng ®Þa ph−¬ng lµm<br /> kÕt hîp 38 cÆp måi SSR vµ 36 måi RAPD. Ravi vËt liÖu nghiªn cøu. Tªn ®Þa ph−¬ng, kÝ hiÖu cña<br /> vµ cs. (2003) nhËn xÐt r»ng, trong sè 38 cÆp måi c¸c gièng lóa vµ ®Þa ®iÓm thu mÉu ®−îc thÓ hiÖn<br /> SSR ®−îc sö dông, chØ cã mét locus ®¬n h×nh vµ ë b¶ng 1.<br /> <br /> <br /> 67<br /> 2. Ph−¬ng ph¸p 1 chu kú 94oC trong 1 phót; 45 chu kú: 92oC<br /> trong 30 gi©y, 36oC trong 45 gi©y, 72oC trong 1<br /> Ph©n lo¹i loµi phô theo Chang (1976) [1], phót; 1 chu kú 72oC trong 10 phót vµ l−u gi÷<br /> Oka (1958) [6]. §¸nh gi¸ c¸c ®Æc ®iÓm h×nh th¸i<br /> mÉu ë 4oC. §iÖn di s¶n phÈm RAPD trªn gel<br /> h¹t ®−îc thùc hiÖn theo IRRI [3]. agarose 2% trong ®Öm TAE 1X. Nhuém gel<br /> T¸ch chiÕt ADN tæng sè theo ph−¬ng ph¸p b»ng ethidium bromide vµ chôp ¶nh.<br /> cña Gawel vµ Jarret (1991) [2].<br /> Ph©n tÝch c¸c sè liÖu b»ng phÇn mÒm<br /> Ph¶n øng PCR ®−îc thùc hiÖn víi 20 måi NTSYSpc (USA, 1998) vµ Minitab 12. X¸c ®Þnh<br /> RAPD (b¶ng 3). Mçi ph¶n øng PCR cã tæng thÓ chØ sè ®a d¹ng di truyÒn (gentic diversity index)<br /> tÝch lµ 20 µl bao gåm: 1 µl dung dÞch ADN 10 trong cÊu tróc ADN dùa trªn c¸c ph©n ®o¹n<br /> ng/µl; 2 µl buffer PCR 10X; 2 µl MgCl2 25 ADN ®−îc nh©n b¶n (HRAPD) theo c«ng thøc:<br /> mM; 1,2 µl dNTPs 10 mM; 1,6 µl primer 10 HRAPD = 1- Σfi2. Trong ®ã: HRAPD. lµ chØ sè ®a<br /> pmol/µl; 0,5 µl Taq polymerase 1 u/µl vµ 11,7 d¹ng di truyÒn; fi. lµ tÇn suÊt lÆp l¹i thø i cña<br /> µl n−íc khö ion. Chu tr×nh nhiÖt cña ph¶n øng lµ mçi chØ thÞ ph©n tö.<br /> <br /> B¶ng 1<br /> Danh s¸ch c¸c gièng lóa n−¬ng nghiªn cøu<br /> STT KÝ hiÖu Tªn ®Þa ph−¬ng Nguån gèc Loµi phô<br /> 1 Bcc Blµo c« c¶ S¬n La Japonica<br /> 2 Bcs Blµo chinh s¸i Hoµ B×nh Japonica<br /> 3 Bct Blµo cong ton Hoµ B×nh Japonica<br /> 4 Bic BiÌo ch×m trÝ B¾c K¹n Indica<br /> 5 Blt BlÒ tí Lai Ch©u Japonica<br /> 6 Blx Ble xenh xi S¬n La Indica<br /> 7 Bsn Blµo sa ngay S¬n La Japonica<br /> 8 Gb Gi»ng bau Qu¶ng Ninh Japonica<br /> 9 Kk KhÈu kÐn Cao B»ng Indica<br /> 10 Kld KhÈu lÈy deng Cao B»ng Indica<br /> 11 Klk KhÈu lÈy khao Cao B»ng Indica<br /> 12 Km KhÈu m« S¬n La Indica<br /> 13 Kn Kh¸u nghÐ Tuyªn Quang Japonica<br /> 14 Kp KhÈu pe S¬n La Indica<br /> 15 Kpl KhÈu pe l¹nh S¬n La Indica<br /> 16 Kt KhÈu thÎn B¾c K¹n Japonica<br /> 17 Kx KhÈu xe S¬n La Indica<br /> 18 Ln Lóa n−¬ng Hµ Giang Japonica<br /> 19 Lo Lóa æi Hoµ B×nh Japonica<br /> 20 Ltn Lóa tÎ n−¬ng Hµ Giang Japonica<br /> 21 Md Må dÇm B¾c K¹n Japonica<br /> 22 Mt Mé tr¾ng Lµo Cai Indica<br /> 23 Nn NÕp n−¬ng Hoµ B×nh Japonica<br /> 24 Nro Ngä rÝ î Lai Ch©u Japonica<br /> 25 Ss Soam sÝ Tuyªn Quang Japonica<br /> <br /> II. KÕT QU¶ Vµ TH¶O LUËN khèi l−îng h¹t<br /> 1. §¸nh gi¸ sù ®a d¹ng cña c¸c gièng lóa Chóng t«i tiÕn hµnh ®¸nh gi¸ sù ®a d¹ng cña<br /> n−¬ng dùa trªn c¸c tÝnh tr¹ng h×nh th¸i, 25 gièng lóa n−¬ng ®Þa ph−¬ng cã nguån gèc tõ<br /> <br /> 68<br /> 9 tØnh thuéc khu vùc miÒn nói phÝa B¾c, ViÖt ®ã khèi l−îng 100 h¹t cã hÖ sè biÕn ®éng cao<br /> Nam. KÕt qu¶ ph©n lo¹i c¸c gièng lóa n−¬ng nhÊt 24,93%, thÊp nhÊt lµ chiÒu dµi h¹t thãc cã<br /> cho thÊy, c¸c gièng lóa thuéc loµi phô Japonica hÖ sè biÕn ®éng lµ 10,80%.<br /> chiÕm tû lÖ cao h¬n (60%) vµ chØ cã 40% c¸c C¸c gièng lóa n−¬ng ®Þa ph−¬ng cã chiÒu dµi<br /> gièng lóa thuéc loµi phô Indica (b¶ng 1). h¹t rÊt dµi, dao ®éng trong kho¶ng tõ 7,54 mm ®Õn<br /> B¶ng 2 tr×nh bµy mét sè tham sè thèng kª vÒ 10,40 mm. XÐt vÒ h×nh d¹ng h¹t theo tû lÖ D/R th×<br /> kÝch th−íc vµ khèi l−îng h¹t thãc. C¸c tÝnh cã hai d¹ng h¹t: trung b×nh vµ thon, ®©y còng lµ<br /> tr¹ng kÝch th−íc vµ khèi l−îng 100 h¹t cña c¸c d¹ng h¹t ®−îc ng−êi tiªu dïng −a chuéng; xÐt vÒ<br /> gièng lóa nghiªn cøu ®Òu cã sù ®a d¹ng cao thÓ khèi l−îng 100 h¹t th× c¸c gièng lóa cã ba kiÓu<br /> hiÖn ë sù biÕn ®éng lín cña c¸c tÝnh tr¹ng, trong h¹t: h¹t nhá, h¹t trung b×nh vµ h¹t to.<br /> <br /> B¶ng 2<br /> Tham sè thèng kª vÒ kÝch th−íc vµ khèi l−îng h¹t thãc<br /> Trung b×nh §é lÖch chuÈn HÖ sè biÕn ®éng (%)<br /> Dµi h¹t thãc (mm) 8,81 0,87 10,80<br /> Réng h¹t thãc (mm) 3,23 0,23 14,79<br /> Tû lÖ dµi/réng h¹t thãc 2,74 0,34 21,32<br /> Khèi l−îng 100 h¹t thãc (g) 2,58 0,41 24,93<br /> <br /> Dùa trªn sù biÕn ®éng cña 10 tÝnh tr¹ng h¹t gièng lóa thµnh hai nhãm; mét nhãm gåm c¸c<br /> (chiÒu dµi h¹t, chiÒu réng h¹t, tû lÖ dµi/réng h¹t, gièng cã h¹t nhá vµ mét nhãm cã d¹ng h¹t lín<br /> khèi l−îng 100 h¹t, r©u ®Çu h¹t, mµu r©u, mµu h¬n (h¹t trung b×nh vµ h¹t to). Thµnh phÇn chÝnh<br /> vá trÊu, mµu vá lôa, ®é b¹c bông h¹t g¹o, d¹ng 2 ®¹i diÖn cho chiÒu réng h¹t thãc ®Ó ph©n biÖt<br /> néi nhò) vµ nhãm loµi, b»ng phÇn mÒm c¸c nhãm gièng. C¸c gièng lóa ®−îc chia thµnh<br /> Minitab12 chóng t«i ®Z tiÕn hµnh ph©n tÝch hai nhãm, mét nhãm cã chiÒu réng h¹t nhá h¬n<br /> thµnh phÇn chÝnh cña ®Æc ®iÓm h¹t cña c¸c 3,3 mm gåm ®a sè c¸c gièng lóa nghiªn cøu,<br /> gièng lóa n−¬ng ®Þa ph−¬ng. KÕt qu¶ cho thÊy, chiÕm 84%, chØ cã 4 gièng (Nro, Lo, Md vµ Kt)<br /> thµnh phÇn chÝnh 1 ®¹i diÖn cho c¸c tÝnh tr¹ng thuéc nhãm h¹t cã chiÒu réng lín h¬n 3,5 mm.<br /> theo thø tù −u tiªn lµ khèi l−îng 100 h¹t, chiÒu KÕt hîp kÕt qu¶ ph©n nhãm cña thµnh phÇn<br /> dµi h¹t vµ tû lÖ dµi/réng h¹t. Thµnh phÇn chÝnh 1 chÝnh 1 vµ thµnh phÇn chÝnh 2 ®−îc tr×nh bµy ë<br /> cã vai trß quyÕt ®Þnh trong viÖc ph©n nhãm c¸c s¬ ®å ph©n bè cña c¸c gièng lóa trong h×nh 1.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> H×nh 1. S¬ ®å ph©n bè cña c¸c gièng lóa dùa trªn ph©n tÝch<br /> thµnh phÇn chÝnh cña c¸c tÝnh tr¹ng h¹t vµ nhãm loµi<br /> <br /> <br /> 69<br /> Trong 10 tÝnh tr¹ng h¹t vµ nhãm loµi th× hai Kk, Blx, Kld, Klk, Km, Kx, Mt) lµ d¹ng h¹t nhá<br /> tÝnh tr¹ng cã träng sè lín nhÊt lµ khèi l−îng 100 - hÑp (36%), nhãm III (Bcc, Bcs, Bct, Bsn, Gb,<br /> h¹t vµ chiÒu réng h¹t vµ v× vËy s¬ ®å h×nh 1 cho Kn, Kp, Kpl, Ln, Ltn, Nn, Ss) cã d¹ng h¹t to vµ<br /> thÊy c¸c gièng lóa ph©n bè theo 4 nhãm (I, II, trung b×nh - hÑp, chiÕm tû lÖ lín nhÊt (48%) vµ<br /> III, IV) kh¸c nhau vÒ ®Æc ®iÓm cña h¹t. Nhãm I nhãm IV (Kt, Lo, Md) cã d¹ng h¹t to - réng.<br /> (Nro) cã h¹t nhá - réng, nhãm II (Bic, Blt, Blx,<br /> <br /> B¶ng 3<br /> Tr×nh tù måi RAPD<br /> Tæng sè ph©n Tû lÖ ph©n ®o¹n Tû lÖ ph©n ®o¹n<br /> S<br /> Måi Tr×nh tù (5’-3’) ®o¹n ADN ®−îc ADN ®a h×nh ADN ®¬n h×nh<br /> TT<br /> nh©n b¶n (%) (%)<br /> 1 M1 AACCGACGGG 15 66,67 33,33<br /> 2 M2 GGGGGTCGTT 10 60,00 40,00<br /> 3 M3 TACCACCCCG 6 50,00 50,00<br /> 4 M4 GGCGGACTGT 12 58,33 41,67<br /> 5 M5 TCGGCGATAG 9 88,89 11,11<br /> 6 M6 GTGTCTCAGG 11 100,00 0,00<br /> 7 M7 CAGCACCCAC 14 57,14 42,86<br /> 8 M8 GGAAGTCGCC 8 62,50 37,50<br /> 9 M9 CCTCCAGTGT 8 88,89 11,11<br /> 10 M10 CTATGCCGAC 5 40,00 60,00<br /> 11 M11 CGGCCCACGT 2 0,00 100,00<br /> 12 M12 AACGCGTAGA 0 0,00 0,00<br /> 13 M13 GCCACGGAGA 9 100,00 0,00<br /> 14 M14 TAGGCGAACG 4 25,00 75,00<br /> 15 M15 CACGGCTGCG 5 40,00 60,00<br /> 16 M16 GTATGGGGCT 8 87,50 12,50<br /> 17 M17 GCGAACCTCG 7 85,71 14,29<br /> 18 M19 CCTGCTCATC 7 85,71 14,29<br /> 19 M20 GACAGGAGGT 10 90,00 10,00<br /> 20 TRA4 CACCGTAGCG 9 28,57 71,43<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> H×nh 2. H×nh ¶nh ®iÖn di s¶n phÈm RAPD víi måi M20<br /> Ghi chó: M-marker; 1. Mt; 2. Klk; 3. Kk; 4. Blt; 5. Ln; 6. Bcc; 7. Km; 8. Ltn; 9. Blx; 10. Kp; 11. Kpl; 12. Kx;<br /> 13. Kld; 14. Nn; 15. Nro; 16. Lo; 17. Bct; 18. Bcs; 19. Kt; 20. Bic; 21. Ss; 22. Kn; 23. Md; 24. Bsn; 25. Gb.<br /> <br /> <br /> 70<br /> 2. Sù ®a d¹ng di truyÒn cña c¸c gièng lóa ë b¶ng 3. B¶ng 3 cho thÊy, trong 20 måi RAPD<br /> n−¬ng ë møc ®é ph©n tö ADN dùa trªn sö dông ph©n tÝch tÝnh ®a h×nh cña 25 gièng lóa<br /> kÕt qu¶ ph©n tÝch RAPD th× måi M12 kh«ng cã ph©n ®o¹n ADN nµo<br /> ®−îc nh©n b¶n, c¸c måi cßn l¹i ®Òu cã sè l−îng<br /> Sau khi thùc hiÖn ph¶n øng PCR-RAPD, s¶n ph©n ®o¹n ADN dao ®éng tõ 2 ®Õn 15. Måi M6<br /> phÈm ®−îc ®iÖn di trªn gel agarose ®Ó ph©n tÝch vµ M13 cã tû lÖ ph©n ®o¹n ADN ®a h×nh lµ cao<br /> sù ®a h×nh ADN cña c¸c gièng lóa nghiªn cøu. nhÊt (100%), måi M11 kh«ng xuÊt hiÖn ph©n<br /> Víi 25 gièng lóa vµ 20 måi ngÉu nhiªn, sè ph¶n ®o¹n ®a h×nh vµ còng lµ måi cã sè l−îng ph©n<br /> øng mµ chóng t«i ®Z thùc hiÖn lµ 500 ph¶n øng ®o¹n ADN ®−îc nh©n b¶n Ýt nhÊt. ChØ sè ®a<br /> vµ tæng céng cã 2431 ph©n ®o¹n ADN ®−îc d¹ng di truyÒn (HRAPD) x¸c ®Þnh dùa trªn c¸c<br /> nh©n b¶n. KÕt qu¶ thèng kª sè ph©n ®o¹n ADN ph©n ®o¹n ADN ®−îc nh©n b¶n trong ph¶n øng<br /> ®¬n h×nh vµ ®a h×nh cña tõng måi ®−îc thÓ hiÖn RAPD ë 158 locus lµ 47,46%.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> H×nh 3. H×nh ¶nh ®iÖn di s¶n phÈm RAPD víi måi M7<br /> Ghi chó: M- marker, 1- Mt, 2- Klk, 3- Kk, 4- Blt, 5- Ln, 6- Bcc, 7- Km, 8- Ltn, 9- Blx, 10- Kp, 11- Kpl, 12- Kx,<br /> 13- Kld, 14- Nn, 15- Nro, 16- Lo, 17- Bct, 18- Bcs, 19- Kt, 20- Bic, 21- Ss, 22- Kn, 23- Md, 24- Bsn, 25- Gb.<br /> <br /> Dùa trªn kÕt qu¶ ph©n tÝch ®a h×nh ADN, (h×nh 4). H×nh 4 cho thÊy, c¸c gièng lóa ®−îc<br /> chóng t«i ®Z x¸c ®Þnh mèi quan hÖ vµ kho¶ng chia lµm hai nh¸nh chÝnh víi kho¶ng c¸ch di<br /> c¸ch di truyÒn cña c¸c gièng lóa nghiªn cøu truyÒn lµ 21% (79-100%).<br /> <br /> I<br /> <br /> <br /> II<br /> <br /> <br /> III<br /> <br /> <br /> IV<br /> <br /> V<br /> VI<br /> H×nh 4. S¬ ®å h×nh c©y m« t¶ mèi quan hÖ di truyÒn cña 25 gièng lóa n−¬ng<br /> trªn c¬ së x¸c ®Þnh hÖ sè gièng nhau<br /> <br /> 71<br /> Nh¸nh chÝnh thø nhÊt tËp trung c¸c gièng truyÒn th−êng thÊp h¬n (kho¶ng 14,9-23%) so<br /> thuéc loµi phô Indica, chØ cã Blt lµ gièng thuéc víi nh÷ng gièng ë nh÷ng ch©u lôc kh¸c nhau<br /> loµi phô Japonica. Nh¸nh nµy chia lµm hai (®¹t 61,8%) [8]. C¸c gièng lóa n−¬ng mµ chóng<br /> nhãm I vµ II. Nhãm I chØ cã mét gièng Mt, t«i ph©n tÝch cã cïng nguån gèc thuéc c¸c ®Þa<br /> nhãm II gåm 10 gièng (Klk, Bic, Km, Blx, Kx, ph−¬ng miÒn nói phÝa B¾c ViÖt Nam, cã kho¶ng<br /> Kld, Kk, Blt, Kp, Kpl), hai nhãm I vµ II cã c¸ch di truyÒn tõ 8-21% hoµn toµn phï hîp víi<br /> kho¶ng c¸ch di truyÒn lµ 20% (80-100%). nhËn ®Þnh cña Song vµ cs.<br /> Nh¸nh chÝnh thø hai gåm 14 gièng ®Òu B¶ng 5 tr×nh bµy c¸c chØ thÞ ph©n tö RAPD<br /> thuéc loµi phô Japonica. Nh¸nh nµy gåm nh¸nh cho mét sè gièng lóa n−¬ng. C¸c gièng lóa Bcs,<br /> phô thø nhÊt cã 3 nhãm: nhãm III gåm hai Gb, Kn, Ln, Md, Mt, Nn thuéc nhãm chÞu h¹n<br /> gièng Ln vµ Bsn, nhãm IV gåm 9 gièng (Bcc, tèt. Gièng Bcs cã hai chØ thÞ ph©n tö 800 bp -<br /> Bct, Ltn, Bcs, Kt, Nro, Lo, Ss, Kn), trong ®ã hai M20 vµ 550 - M5, gièng Gb cã hai chØ thÞ 900<br /> gièng lóa Bcc vµ Bct cã kho¶ng c¸ch di truyÒn bp - M3 vµ 1500 bp - M15, gièng Kn cã mét chØ<br /> thÊp nhÊt (8%); nhãm V chØ cã gièng Md. thÞ 400 bp - M6, gièng Ln cã mét chØ thÞ 750 bp<br /> Nh¸nh phô thø hai cã hai gièng Gb vµ Nn, cã - M17, gièng Md cã hai chØ thÞ 500 bp - M3 vµ<br /> kho¶ng c¸ch di truyÒn víi nh¸nh phô thø nhÊt lµ 1100 bp - M6, gièng Mt cã mét chØ thÞ 1400 bp<br /> 18,75% (81,25-100%). - M1, gièng Nn cã mét chØ thÞ 350 bp - M20.<br /> KÕt qu¶ nghiªn cøu vÒ sù thay ®æi cÊu tróc C¸c gièng Blx, Kk, Km, Kpl, Nro thuéc nhãm<br /> hÖ gien gi÷a c¸c quÇn thÓ lóa d¹i Oryza chÞu h¹n kÐm. Gièng Blx cã mét chØ thÞ 350 bp -<br /> rufipogon ë Trung Quèc vµ Brazil ë møc ®é M16, gièng Kk cã chØ thÞ 1250 bp - M9 vµ 900 bp<br /> ph©n tö ADN b»ng kü thuËt RAPD víi 60 måi - M9, gièng Km cã chØ thÞ 400 bp - M5, 650 bp -<br /> ngÉu nhiªn, Song vµ cs. (1999) cho r»ng, c¸c M5 vµ 1300 bp - M5, gièng Kpl cã hai chØ thÞ 900<br /> gièng lóa ë cïng khu vùc th× cã hÖ sè ®a d¹ng di bp - M13 vµ 650 bp - M20.<br /> <br /> B¶ng 5<br /> C¸c ph©n ®o¹n ADN ®Æc tr−ng cña c¸c gièng lóa n−¬ng víi c¸c måi<br /> VÞ trÝ ph©n ®o¹n ADN ®Æc tr−ng cña tõng måi (bp)<br /> Gièng<br /> M1 M3 M5 M6 M9 M13 M15 M16 M17 M20<br /> Bcs - - 550 - - - - - - 800<br /> Blx - - - - - - - 350 - -<br /> Gb - 900 - - - - 1500 - - -<br /> Kk - - - - 1250; 900 - - - - -<br /> Km - - 400; 650; 1300 - - - - - - -<br /> Kn - - - 400 - - - - - -<br /> Kpl - - - - - 900 - - - 650<br /> Ln - - - - - - - - 750 -<br /> Md - 500 - 1100 - - - - - -<br /> Mt 1400 - - - - - - - - -<br /> Nn - - - - - - - - - 450<br /> Nro - - - - - - - - - 350<br /> <br /> Kh¶ n¨ng chÞu h¹n cña c©y lóa lµ tÝnh tr¹ng §Z s−u tËp ®−îc 25 gièng lóa n−¬ng tõ 9<br /> ®a gien vµ thùc tÕ cã nhiÒu gien liªn quan ®Õn tØnh miÒn nói thuéc miÒn B¾c, ViÖt Nam, trong<br /> ®Æc tÝnh chÞu h¹n. KÕt qu¶ so s¸nh c¸c ph©n ®o¹n ®ã cã 15 gièng lóa thuéc loµi phô Japonica vµ<br /> ADN ®Æc tr−ng cña c¸c gièng lóa gi÷a hai nhãm 10 gièng lóa thuéc loµi phô Indica. Khèi l−îng<br /> chÞu h¹n tèt vµ chÞu h¹n kÐm cã thÓ lµ c¬ së ®Ó 100 h¹t cã sù ®a d¹ng nhÊt trong sè c¸c tÝnh<br /> nhËn d¹ng c¸c gièng lóa n−¬ng nghiªn cøu. tr¹ng nghiªn cøu, dao ®éng tõ 1,91 g ®Õn 3,44 g<br /> vµ hÖ sè biÕn ®éng lµ 24,93%. C¸c gièng lóa<br /> III. KÕT LUËN n−¬ng ®−îc chia thµnh bèn nhãm (h¹t nhá -<br /> <br /> <br /> 72<br /> réng, h¹t nhá - hÑp, h¹t to vµ trung b×nh - hÑp, Protection, 26(9): 1431-1435.<br /> h¹t to - réng) dùa trªn hai tÝnh tr¹ng cã träng sè 5. Jorge Luis Fuentes et al., 2005: Plant<br /> lín lµ khèi l−îng 100 h¹t vµ chiÒu réng h¹t. Genetic Resources: Characterization and<br /> §Z sµng läc 20 måi ngÉu nhiªn trong 500 Utilization, 3: 353-359.<br /> ph¶n øng RAPD ®èi víi 25 gièng lóa n−¬ng kÕt 6. Oka H. I., 1958: Indian Journal of Genetic<br /> qu¶ cã 2431 ph©n ®o¹n ADN ®−îc nh©n b¶n. Plant Breed, 18: 79-89.<br /> ChØ sè ®a d¹ng di truyÒn (HRAPD) ë 158 locus lµ<br /> 47,46%. S¬ ®å h×nh c©y thÓ hiÖn mèi quan hÖ di 7. Puji Lestari et al., 2009: J. Agric. Food<br /> truyÒn cña 25 gièng lóa n−¬ng, kho¶ng c¸ch di chem., 57: 2754-2762.<br /> truyÒn (hÖ sè kh¸c nhau) gi÷a c¸c gièng lóa 8. Ravi M. Geethanjali S. et al., 2003:<br /> n−¬ng lµ 8% ®Õn 21%. 19 chØ thÞ ph©n tö RAPD Euphytica, 133(2): 243-252.<br /> cho 12 trong sè 25 gièng lóa n−¬ng ®Z ®−îc<br /> thiÕt lËp. 9. Rabbani A. M. et al., 2008: Electronic<br /> Journal of Biotechnology, 11(3).<br /> TµI LIÖU THAM KH¶O 10. Shaptadvipa B. and Sarma R. N., 2009:<br /> Asian Journal of Plant Sciences, 8(3): 218-<br /> 1. Chang T. T., 1976: Euphytica, 25: 422-441. 223.<br /> 2. Gawel N. J. and Jarret R. L., 1991: Plant 11. NguyÔn ThÞ T©m, 2004: Nghiªn cøu kh¶<br /> Molecular Biology Reporter, 9: 262-266. n¨ng chÞu nãng vµ chän dßng chÞu nãng ë lóa<br /> b»ng c«ng nghÖ tÕ bµo thùc vËt. LuËn ¸n TiÕn<br /> 3. IRRI., 1996: HÖ thèng tiªu chuÈn ®¸nh gi¸ sü Sinh häc. ViÖn C«ng nghÖ sinh häc,<br /> nguån gien lóa. ViÖn nghiªn cøu lóa quèc Hµ Néi.<br /> tÕ, Malina, Philippin.<br /> 12. Williams J. G. K. et al., 1990: Nucleic<br /> 4. John Milton Lima et al., 2007: Crop Acids research, 18(22): 6531-6535.<br /> <br /> <br /> GENETIC DIVERSITY ANALYSIS OF LOCAL UPLAND RICE CULTIVARS<br /> (Oryza sativa L.) fROM NORTH PROVINCES OF VIETNAM<br /> <br /> NGUYEN THI NGOC LAN, NGUYEN VU THANH THANH,<br /> CHU HOANG MAU, NGUYEN NHU KHANH<br /> <br /> <br /> <br /> SUMMARY<br /> <br /> Genetic diversity of twenty five local upland rice cultivars (Oryza sativa L.) from 9 provinces of North in<br /> Vietnam was investigated at the morphologic grain characters and DNA levels. Results on classification of<br /> variety group of 25 local upland rice varieties indicated that there are fifteen Japonica subspecies and ten<br /> Indica subspecies. Analyzing principle components of ten grain characters include grain length, grain width,<br /> grain length/width ratio, 100-grain weight, awning, awn color, lemma and palea color, coat seed color,<br /> chalkiness of endosperm, endosperm type and variety group showed that the 100-grain weight and grain width<br /> were two main characters separated cultivars into four groups: small-large seeds, small-narrow seeds, big -<br /> narrow seeds, big - large seeds. To determine the genetic relationships among rice cultivars, we used the<br /> randomly amplified polymorphic DNA (RAPD) method. In the total five hundred of the polymerase chain<br /> reaction (PCR) with twenty random primers, 2431 DNA fragments were produced and genetic diversity index<br /> (HRAPD) was 47.46%. The coefficients of dissimilarity among upland rice cultivars were calculated between 8-<br /> 21%.<br /> <br /> Ngµy nhËn bµi: 14-11-2009<br /> <br /> <br /> <br /> 73<br />
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2