LUẬN VĂN:
Phát triển kinh tế xã hội trong những
năm tới ở Việt Nam
Lời mở đầu
Trong thời gian vừa qua ở Việt Nam, cải cách các chính sách kinh tế đã có ảnh hưởng
tích cực tới tăng trưởng và cấu trúc lại nền kinh tế. Sự kết hợp giữa các biện pháp ổn định hoá
kinh tế và các biện pháp tự do hoá, giảm bớt sự can thiệp trực tiếp của Chính phủ Trung ương
đối với các hoạt động kinh tế dựa trên thước đo của thị trường, thực hiện chính sách mở cửa
trong quan hệ kinh tế quốc tế đã tạo nên những chuyển biên rõ nét về tốc độ tăng trưởng kinh
tế và ổn định môi trường kinh tế vĩ mô. Cùng với các chính sách cải cách đó, hoạt động của
nhà nước trong nền kinh tế Việt Nam đã có những thay đổi đáng kể.
Tuy nhiên, triển vọng phát triển kinh tế xã hội trong những năm tới ở Việt Nam có lẽ
sẽ phụ thuộc rất nhiều vào việc giải quyết các vấn đề cơ bản mà nội dung của chúng có liên
quan đến chính sự tiếp tục quá trình cơ cấu lại nền kinh tế. Vấn đề nổi bật trong số đó là xác
định vai trò hợp lý của nhà nước trong nền kinh tế. Trong quá trình chuyển từ nền kinh tế kế
hoạch hoá tập trung sang một nền kinh tế thị trường, Việt Nam đang mong muốn tìm kiếm cho
mình một nền kinh tế mà trong đó có sử dụng được các tác dụng tích cực và hạn chế những
khiếm khuyết của cả hai yếu tố thị trường và sự can thiệp của nhà nước đối với hai mặt tăng
trưởng kinh tế và đảm bảo công bằng xã hội.
Phần mở đầu
Tính cấp thiết của đề tài
Triết học Mác-Lênin đã vạch rõ về mối quan hệ giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng
tầng trong xã hội có giai cấp là cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng và kiến trúc
thượng tầng có tác động trở lại với cơ sở hạ tầng. Một xã hội muốn phát triển ổn định, bền
vững cần phải được xây dựng trên nền tảng của cơ sở hạ tầng bền vững. Do đó, đối với mỗi
một quốc gia, việc xây dựng một nền kinh tế phát triển ổn định, hiệu quả cao chính là một bộ
phận quan trọng trong việc xây dựng cơ sở hạ tần bền vững góp phần quyết định đối với kiến
trúc thượng tầng.
Văn kiện Đại hội Đảng nước ta đã chỉ rõ: “Xây dựng nền kinh tế nước ta trở thành
nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà
nước theo định hướng Xã hội chủ nghĩa” . như vậy, từ chỗ xác định rõ vai trò quyết định của
cơ sở hạ tầng chúng ta đã xác định rõ đẻ xây dựng nền kinh tế thị trường ở nước ta cần có sự
can thiệp của Nhà nước vào kinh tế với chức năng quản lý theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
Chính vì vậy, chúng ta cần đi sâu nghiên cứu về lý luận vai trò kinh tế của Nhà nước và thực
trạng sự quản lý nền kinh tế ở nước ta để đề ra những biện pháp cần thiết để tăng cường vai trò
đó trong hiện tại cũng như tương lai.
Sự nghiệp công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước mà toàn Đảng, toàn dân, toàn quân
ta đang hăng hái thực hiện cần có một sự chỉ đạo nhất quán và thống nhất, một người thuyền
trưởng kiên định điều khiển con tàu đi đúng hướng.
Xét về mặt thực tiễn, sau khi chính sách đổi mới kinh tế của Nhà nước ta được qpa
dung, chúng ta đã thu được rất nhiều thành tựu đáng tự hào. Khái quát là:
-Xây dựng và hoàn thiện một bước quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ
của lực lượng sản xuất . Bước đầu tạo một cơ cấu kinh tế nhằm phát triển sản xuất.
-Làm đủ ăn và có tích luỹ
-Tạo ra sự tiến bộ đáng kể về mặt xã hội
-Bảo đảm nhu cầu củng cố quốc phòng và an ninh.
-Tốc độ tăng GDP cao và ổn định.
- Xuất khẩu liên tục tăng.
Tuy nhiên nền kinh tế và phát triển vẫn chưa vững chắc, còn kém hiệu quả và mất
cân đối lớn. tình hình xã hội có mặt chưa lành mạnh và những hiện tượng tiêu cực vẫn còn.
Vai trò kinh tế của nhà nước còn mờ nhạt và kém hiệu quả. Thực tế đó đòi hỏi chúng ta phải
tăng cường hơn nữa vai trò kinh tế của nhà nước để đẩy sự nghiệp đổi mới đi lên.
Cuộc khủng hoảng kinh tế Châu á-Thái Bình Dương đã lan ra toàn cầu và tác động
xấu đến nền kinh tế các khu vực và các quốc gia trên thế giới. Thực trạng đó đã đặt ra cho các
quốc gia những yêu cầu mới trong việc tự xây dựng cho mình một nền kinh tế của Nhà nước.
Trong tương lai, chúng ta đang phấn đấu xây dựng một mô hình nền kinh tế đảm bảo
kết hợp tăng trưởng kinh tế và công bằng xã hội do đó cần thiết và cấp bách phải xây dựng
một hệ thống tác động vào kinh tế của nhà nước để đạt được các mục tiêu đề ra.
Phần nội dung
I. Lịch sử vai trò kinh tế nhà nước .
1. Sự hình thành và phát triển vai trò kinh tế của nhà nước qua từng giai
đoạn lịch sử.
Như chúng ta đã biết nhà nước là một công cụ của giai cấp thống trị được sử
dụng để duy trì trật tự xã hội sao cho phù hợp với lợi ích của nó. Nhà nước ra đời
khi xã hội bắt đầu có sự phân chia giai cấp và lợi ích giai cấp. Về mặt lý luận sự ra
đời vai trò kinh tế của nhà nước bởi các nguyên nhân.
+, Do mối quan hệ biện chứng kinh tế và chính trị. Do có sự phân chia giai cấp
nên các giai cấp khác nhau muốn nắm giữ được vị trí thống trị trong xã hội buộc
phải củng cố vai trò của mình trong nền kinh tế. Chính vì vậy mà bất cứ giai cấp nào
nắm vị trí thống trị đều đặt ra nhà nước của mình để củng cố vị trí vai trò trong nền
kinh tế nhằm thực hiện những mục tiêu chính trị đã định trước.
+, Do mối quan hệ biện chứng cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng. Nền
kinh tế là một bộ phận chủ yếu hình thành nên cơ sở của xã hội. Còn nhà nước lại là
một trong các yếu tố thuộc kiến trúc thượng tầng của xã hội. Nên mối quan hệ biện
chứng ở đây là cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng. Cơ sở hạ tầng nào thì
sinh ra kiến trúc thượng tầng ấy, giai cấp nào chiếm địa vị thống trị về kinh tế thì
cũng chiếm địa vị trong đời sống tinh thần. Ngược lại kiến trúc thượng tầng có tác
động tích cực đối với cơ sở hạ tầng thể hiện ở chức năng xã hội của kiến trúc thượng
tầng là bảo vệ, duy trì và củng cố cơ sở hạ tầng sinh ra nó. Trong xã hội có giai cấp
đối kháng, kiến trúc thượng tầng bảo đảm sự thống trị về chính trị và tư tưởng của
giai cấp giữ địa vị thống trị trong nền kinh tế.
+, Do sự phát triển của trình độ xã hội hoá sản xuất. Lực lượng sản xuất càng
phát triển kéo theo quan hệ xã hội cũng phát triển tương ứng phù hợp với tính chất
trình độ của lực lượng sản xuất. Nền sản xuất càng được xã hội hoá thì càng đòi hỏi
phải củng cố hơn nữa vai trò kinh tế của nhà nước.
