BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP. HỒ CHÍ MINH
PHIẾU ĐĂNG KÝ ĐỀ TÀI ĐỀ ÁN THẠC SĨ LUẬT HỌC
CHUYÊN NGÀNH: LUẬT DÂN SỰ VÀ TỐ TỤNG DÂN SỰ
ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG
MÃ SỐ CN: 8380103
GIÁ TRỊ BỒI THƯỜNG NHÀ Ở, CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG KHI NHÀ
NƯỚC THU HỒI ĐẤT
HỌC VIÊN: NGUYỄN THỊ NGỌC TRẦM
MSHV : 23370320067
LỚP : CH LUẬT DÂN SỰ VÀ TTDS
TP. Hồ Chí Minh, tháng 04 năm 2025
1
PHIẾU ĐĂNG KÝ ĐỀ TÀI ĐỀ ÁN THẠC SĨ LUẬT HỌC
I. Tên đề tài
Học viên lựa chọn đề tài “Giá trị bồi thường nhà ở, công trình xây dựng khi
Nhà nước thu hồi đất” làm đề tài đề án thạc sĩ của mình.
II. Dự kiến đề cương đề án
1. Lý do chọn đề tài
Trong quá trình phát triển kinh tế -hội, việc Nhà nước thu hồi đất để thực
hiện các dự án vì mục tiêu quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, công cộng và phát
triển kinh tế điều tất yếu. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, quá trình thu hồi đất vẫn
đang một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến khiếu nại, tố o o i,
đặc biệt các tranh chấp liên quan đến bồi thường nhà công trình xây dựng
gắn liền với đất bị thu hồi. Bồi thường không thỏa đáng, định giá không minh bạch,
xác định tính hợp pháp của công trình chưa rõ ràng… là những vấn đề nổi cộm, gây
ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất,
đồng thời cản trở quá trình triển khai các dự án làm phát sinh những bất ổn
hội tại nhiều địa phương.
Giá trị bồi thường không chỉ liên quan trực tiếp đến quyền lợi ích hợp
pháp của người bị thu hồi đất còn tác động đến sự đồng thuận hội, hiệu quả
triển khai các dự án, cũng như niềm tin của người dân đối với các chính sách của
pháp luật. Trong khi đó, hệ thống pháp luật hiện hành mặc dù đã có những quy định
tương đối đầy đủ, song vẫn còn tồn tại những hạn chế nhất định về tính minh bạch,
khả năng áp dụng thống nhất và phù hợp với thực tiễn đa dạng của từng địa phương.
Thực tiễn áp dụng cho thấy, quá trình xác định giá trị bồi thường hiện nay
vẫn còn tồn tại nhiều bất cập, như phương pháp xác định giá trị chưa thống nhất,
việc áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật còn thiếu đồng bộ, sự chênh lệch giữa giá bồi
thường giá trị thực tế trên thị trường, dẫn đến phát sinh tranh chấp, khiếu nại,
làm kéo dài thời gian thực hiện các dự án và ảnh hưởng đến trật tự xã hội. Bên cạnh
2
đó, các quy định pháp luật hiện hành, mặc đã nhiều tiến bộ, vẫn còn khoảng
trống trong việc hướng dẫn chi tiết, gây khó khăn cho quan thẩm quyền
người dân trong quá trình thực hiện.
Trước yêu cầu hoàn thiện nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật trong lĩnh
vực bồi thường, hỗ trợ tái định cư, việc nghiên cứu một cách hệ thống về giá trị
bồi thường cho nhà ở, công trình xây dựng khi Nhà nước thu hồi đất hết sức cần
thiết. Đề tài nhằm mục tiêu làm những nguyên tắc xác định giá trị bồi thường,
thực trạng pháp luật thực tiễn áp dụng, từ đó đề xuất các kiến nghị hoàn thiện
nhằm bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và người có tài sản bị thu hồi.
Xuất phát từ những do trên, học viên lựa chọn đề tài "Giá trị bồi thường
nhà ở, công trình xây dựng khi Nhà nước thu hồi đất" để nghiên cứu trong khuôn
khổ đề án thạc sĩ.
2. Kết quả khảo sát lịch sử nghiên cứu đề tài
Trong những năm gần đây, vấn đề bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất tiếp
tục một chủ đề thu hút sự quan tâm nghiên cứu sâu rộng, đặc biệt các học viên
sau đại học. Nhiều công trình nghiên cứu đã tiếp cận nội dung này dưới nhiều góc
độ khác nhau, từ luận đến thực tiễn, qua đó góp phần m sở pháp lý, điều
kiện được bồi thường, trách nhiệm của Nhà nước cũng như các hạn chế, bất cập
trong quá trình tổ chức thực hiện.
Một trong những công trình tiêu biểu sách chuyên khảo "Trách nhiệm bồi
thường của nhà nước theo pháp luật Việt Nam" Thái Phương. Đây công
trình tính hệ thống cao, tiếp cận vấn đề từ góc nhìn luận nền tảng về trách
nhiệm bồi thường của Nhà nước. Tác giả không chỉ phân tích sở luận trong
pháp luật Việt Nam còn so sánh với các hệ thống pháp luật nước ngoài, qua đó
rút ra bài học kinh nghiệm phù hợp. Ngoài ra, công trình còn đánh giá thực trạng áp
dụng các quy định pháp luật tại Việt Nam, nêu bật những bất cập trong quá trình
triển khai thực tế như việc xác định đối tượng được bồi thường, chế giải quyết
tranh chấp, mức độ minh bạch của quá trình bồi thường. Các giải pháp được đề
3
xuất trong tài liệu này tính định hướng cao nền tảng tham khảo quan trọng
cho các nghiên cứu tiếp theo.
Ngoài ra, một số công trình nghiên cứu khác cũng có đóng góp đáng kể như:
Bài viết "Chế định bồi thường thiệt hại về tài sản gắn liền với đất khi nhà
nước thu hồi đất" Phạm Thị Minh Trang (Tạp chí Nhà nước Pháp luật, 2021).
Bài viết tập trung làmcơ chế pháp lý hiện hành liên quan đến việc bồi thường tài
sản gắn liền với đất như nhà ở, công trình xây dựng cây trồng. Tác giả phân tích
chi tiết các quy định trong Luật Đất đai 2013 các văn bản hướng dẫn thi hành,
đồng thời chỉ ra những điểm chưa hợp lý trong việc xác định giá trị tài sản được bồi
thường. Đây tài liệu tính thực tiễn cao, góp phần phản ánh hơn những bất
cập trong cách triển khai chính sách bồi thường tại địa phương, đặc biệt trong
việc đánh giá thiệt hại và xác định phương án bồi thường.
Bài viết "Xác định giá trị bồi thường đối với nhà, công trình xây dựng khi
nhà nước thu hồi đất" – Trần Vang Phủ (Tạp chí Nhà nướcPháp luật, 2018). Tác
giả tập trung vào vấn đề kỹ thuật pháp định giá tài sản, đặc biệt các nhà,
công trình xây dựng trên đất bị thu hồi. Bài viết phân tích chế xác định giá trị tài
sản bị ảnh hưởng, những yếu tố tác động đến việc định giá như giá thị trường, chi
phí xây dựng, khấu hao tài sản,... Đồng thời, tác giả cũng nêu bật sự thiếu nhất quán
trong phương pháp định giá giữa các địa phương, gây ra tình trạng khiếu kiện kéo
dài. Đây một đóng góp giá trị trong việc hoàn thiện phương pháp định giá bồi
thường phù hợp với thực tiễn.
Đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên "Bồi thường thiệt hại về tài sản gắn
liền với đất khi nhà nước thu hồi đất" Nguyễn Thị Hồng Thắm cộng sự (TP.
Hồ Chí Minh, 2018). Đây công trình nghiên cứu cấp trường với quy khảo sát
thực tế tại một số địa phương trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh. Nhóm tác giả đã tiếp
cận vấn đề dưới góc nhìn thực tiễn, thông qua các phương pháp điều tra hội học
và phỏng vấn sâu, từ đó làm nhận thức và phản ứng của người dân bị thu hồi đất.
Mặc dù có quy mô hạn chế và phạm vi nghiên cứu chủ yếu tập trung tại địa phương,
4
nhưng công trình đã cung cấp những minh chứng thực tế rõ ràng về bất cập trong cơ
chế bồi thường hiện hành, đặc biệt yếu tố minh bạch sự tham gia của người
dân trong quá trình xác lập phương án bồi thường.
Luận n thạc "Bồi thường thiệt hại về tài sản gắn liền với đất khi Nhà
nước thu hồi đất" Phạm Thị Minh Trang (2020). Dưới sự hướng dẫn của TS. Lưu
Quốc Thái, luận văn đã đi sâu vào phân tích chế định pháp điều chỉnh vấn đề bồi
thường tài sản gắn liền với đất khi bị thu hồi. Luận văn cấu trúc logic, kết hợp
giữa phân tích luận pháp với nghiên cứu tình huống thực tế tại một số địa
phương tỉ lệ thu hồi đất cao. Tác giả đề xuất nhiều giải pháp cụ thể nhằm hoàn
thiện quy định pháp luật, bao gồm tăng cường sự ràng trong văn bản pháp luật,
điều chỉnh phương pháp định giá ng cường vai trò giám sát của quan dân
cử. Luận văn mang tính ứng dụng cao, phù hợp với định hướng cải cách hành chính
và minh bạch hóa chính sách công.
Tổng thể, các công trình nghiên cứu đã khảo sát đều cho thấy sự quan tâm
nhất định của giới học thuật đối với vấn đề bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, tuy
nhiên mỗi công trình thường tập trung vào một khía cạnh cụ thể, chưa nhiều
công trình mang tính hệ thống, toàn diện từ luận đến thực tiễn gắn liền với đề
xuất chính sách tính khả thi cao. Do đó, đề tài hiện tại có thể kế thừa những kết
quả nghiên cứu trước, đồng thời mở rộng phạm vi phân tích đề xuất giải pháp
thực tế nhằm góp phần hoàn thiện khung pháp chế thực thi hiệu quả hơn
trong tương lai.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
3.1. Mục đích nghiên cứu
Đề i nhằm mục tiêu phân tích nguyên tắc phương pháp xác định giá trị
bồi thường nhà ở, công trình xây dựng khi nhà nước thu hồi đất; đánh giá những
hạn chế, bất cập đang tồn tại; từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật
nâng cao hiệu quả thực hiện bồi thường, bảo đảm quyền lợi ích hợp pháp của
người có nhà ở, công trình xây dựng bị thu hồi.