intTypePromotion=1

Phúc lợi xã hội dành cho trẻ em đường phố từ cách tiếp cận nhóm nhỏ - Dương Chí Thiện

Chia sẻ: Huynh Thi Thuy | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:0

0
82
lượt xem
4
download

Phúc lợi xã hội dành cho trẻ em đường phố từ cách tiếp cận nhóm nhỏ - Dương Chí Thiện

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Nội dung bài viết "Phúc lợi xã hội dành cho trẻ em đường phố từ cách tiếp cận nhóm nhỏ" trình bày một số kết quả và phân tích trong lĩnh vực tiếp cận các hoạt động dành cho trẻ em đường phố thông qua nhóm nhỏ hiện nay thông qua 4 lĩnh vực phúc lợi xã hội chủ yếu như: Đời sống, giáo dục, y tế, dạy nghề, tạo việc làm,...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Phúc lợi xã hội dành cho trẻ em đường phố từ cách tiếp cận nhóm nhỏ - Dương Chí Thiện

52 X· héi häc sè 4 (96), 2006<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Phóc lîi x· héi dµnh cho trÎ em ®−êng phè<br /> tõ c¸ch tiÕp cËn nhãm nhá<br /> D−¬ng ChÝ ThiÖn<br /> <br /> <br /> §Æt vÊn ®Ò<br /> Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, chñ ®Ò vÒ “trÎ em ®−êng phè” ®−îc quan t©m nhiÒu h¬n<br /> tõ x· héi, nh÷ng nhµ qu¶n lý vµ nghiªn cøu khoa häc. Tuy nhiªn, vÊn ®Ò nµy vÉn ch−a<br /> ®−îc nghiªn cøu s©u tõ gãc ®é hÖ thèng phóc lîi x· héi. Bµi viÕt nµy hy väng sÏ ®ãng<br /> gãp mét c¸ch tiÕp cËn míi trong c¸c ho¹t ®éng hç trî phóc lîi x· héi cho trÎ em ®−êng<br /> phè, nh− nh÷ng nhãm nhá. Néi dung cña bµi viÕt dùa trªn kÕt qu¶ cña ®Ò tµi nghiªn<br /> cøu vÒ “Nhãm nhá trÎ em ®−êng phè hiÖn nay”, ®−îc t¸c gi¶ thùc hiÖn n¨m 2004-2005.<br /> Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu chñ yÕu ®−îc sö dông lµ quan s¸t tham gia vµ ph−¬ng ph¸p<br /> nghiªn cøu ®Þnh tÝnh (pháng vÊn s©u c¸ nh©n vµ pháng vÊn nhãm tËp trung), ph©n<br /> tÝch tµi liÖu thø cÊp (c¸c b¸o c¸o nghiªn cøu, c¸c v¨n b¶n ph¸p lý, c¸c kÕt qu¶ ph©n<br /> tÝch sè liÖu thèng kª…). Mét sè kh¸i niÖm chñ yÕu sau ®©y lµ c«ng cô ®Ó nghiªn cøu vÒ<br /> trÎ em ®−êng phè:<br /> - TrÎ em ®−êng phè lµ nh÷ng trÎ em tõ 18 tuæi trë xuèng, ®ang ho¹t ®éng<br /> kiÕm sèng trªn ®−êng phè b»ng nhiÒu viÖc lµm kh¸c nhau (nh− ®¸nh giµy, b¸n<br /> s¸ch/b¸o/b−u ¶nh, b¸n hoa qu¶ rong, hay nhÆt vá hép/giÊy/r¸c, v.v…), c¸c em nµy<br /> hµng ngµy cã thÓ ®ang sèng cïng hay kh«ng sèng cïng víi gia ®×nh.<br /> - Nhãm nhá trÎ em ®−êng phè ®−îc x¸c ®Þnh lµ mét tËp hîp tù nguyÖn cña mét<br /> sè Ýt trÎ em, cã môc ®Ých chung lµ ho¹t ®éng kiÕm sèng trªn ®−êng phè b»ng mét (hoÆc<br /> vµi) c«ng viÖc lµm nhÊt ®Þnh, chóng cã quan hÖ trùc tiÕp vµ th−êng xuyªn víi nhau, cã<br /> c¬ cÊu vµ chøc n¨ng riªng, tån t¹i trong mét kho¶ng kh«ng gian vµ thêi gian x¸c ®Þnh.<br /> - Phóc lîi x· héi dµnh cho trÎ em ®−êng phè lµ mét hÖ thèng, mét thiÕt chÕ<br /> hay mét lÜnh vùc nhÊt ®Þnh cña x· héi, nh»m ®¶m b¶o tháa m·n nh÷ng nhu cÇu x·<br /> héi thiÕt yÕu cña trÎ em ®ang ho¹t ®éng kiÕm sèng trªn ®−êng phè theo nh÷ng ®iÒu<br /> kiÖn cña v¨n hãa/cÊu tróc x· héi. Nh− vËy, phóc lîi x· héi liªn quan ®Õn viÖc æn<br /> ®Þnh vµ ph©n phèi c¸c hoµn c¶nh sèng cña trÎ em ®−êng phè trong lÜnh vùc thu<br /> nhËp, viÖc lµm vµ ph¸t triÓn nghÒ nghiÖp, nhµ ë, ®i l¹i, ch¨m sãc søc kháe, gia ®×nh<br /> vµ häc tËp, ®−¬ng ®Çu víi c¸c rñi ro vµ biÕn cè ®êi sèng…<br /> Mét sè kÕt qu¶ ph©n tÝch vµ ph¸t hiÖn<br /> Theo nguyªn t¾c “lÊy trÎ em ®−êng phè lµm trung t©m”, cÇn ph¶i cã sù tham<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học:www.ios.org.vn<br /> D−¬ng ChÝ ThiÖn 53<br /> <br /> gia cña ®«ng ®¶o trÎ em ®−êng phè ngay tõ ®Çu vµ tÊt c¶ c¸c giai ®o¹n cña qu¸ tr×nh<br /> ho¹t ®éng hç trî phóc lîi x· héi. D−íi ®©y lµ mét sè kÕt qu¶ vµ ph©n tÝch trong lÜnh<br /> vùc tiÕp cËn c¸c ho¹t ®éng hç trî dµnh cho trÎ em ®−êng phè th«ng qua nhãm nhá<br /> hiÖn nay, th«ng qua bèn lÜnh vùc phóc lîi x· héi chñ yÕu lµ: ®êi sèng, gi¸o dôc, y<br /> tÕ/ch¨m sãc søc kháe, d¹y nghÒ vµ t¹o viÖc lµm.<br /> 1. Hç trî vÒ ®êi sèng<br /> §Õn nay, hÇu hÕt c¸c hç trî vÒ ®êi sèng ®Òu dùa trªn c¬ së xem xÐt trÎ em<br /> ®−êng phè nh− lµ nh÷ng c¸ nh©n, xem c¸c em cã nhu cÇu vµ khã kh¨n cô thÓ g× vÒ<br /> ®êi sèng th× t×m c¸ch hç trî. C¸ch tiÕp cËn nµy cã −u ®iÓm lµ dÔ lµm, dÔ thùc hiÖn vµ<br /> dÔ tÝnh to¸n vÒ sè l−îng ®Ó cã thµnh tÝch. Tuy nhiªn, nh÷ng ®iÓm h¹n chÕ cña c¸ch<br /> tiÕp cËn nµy béc lé kh¸ nhiÒu nh−: th−êng xuyªn bÞ ®éng, thô ®éng chê trÎ em ®−êng<br /> phè ®Õn ®Ó mµ hç trî, trÎ em kh«ng ®−îc tham gia ngay tõ ®Çu vµo qu¸ tr×nh ho¹t<br /> ®éng hç trî nh− x¸c ®Þnh ®èi t−îng, x¸c ®Þnh nhu cÇu −u tiªn, lËp kÕ ho¹ch, thùc<br /> hiÖn kÕ ho¹ch, qu¶n lý, gi¸m s¸t vµ ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ cña qu¸ tr×nh thùc hiÖn kÕ<br /> ho¹ch hç trî… ThËm chÝ, cã nhiÒu ho¹t ®éng hç trî, ng−êi lín ph¶i lµm thay trÎ em<br /> rÊt nhiÒu, võa tèn kÐm vÒ kinh phÝ vµ võa mÊt rÊt nhiÒu c«ng søc, mµ hiÖu qu¶ ®¹t<br /> ®−îc kh«ng cao, vµ ®Æc biÖt lµ c¸ch tiÕp cËn nµy vÉn lµm theo c¸ch ¸p ®Æt, mang tÝnh<br /> hµnh chÝnh vµ b¾t buéc, th−êng ®−îc trÎ em vµ ng−êi ngoµi cuéc hiÓu nhÇm nh− mét<br /> sù ban ¬n h¬n lµ mét sù hç trî thùc sù.<br /> Trªn thùc tÕ, nh÷ng h¹n chÕ cña c¸ch thøc hç trî ®ã xuÊt ph¸t tõ viÖc ch−a<br /> xem xÐt trÎ em ®−êng phè nh− nh÷ng nhãm nhá trong x· héi, theo ®ã cã thÓ th«ng<br /> qua c¸c nhãm nhá trÎ em ®−êng phè mµ thùc hiÖn nh÷ng ho¹t ®éng hç trî hiÖu qu¶<br /> h¬n vÒ ®êi sèng cho c¸c em. Bëi v× víi mçi nhãm nhá, c¸c thµnh viªn cã nhiÒu ®iÓm<br /> t−¬ng ®ång, nªn chÝnh c¸c em míi lµ ng−êi hiÓu râ tõng c¸ nh©n trÎ em ®−êng phè<br /> nhÊt. Víi sù tham gia cña tÊt c¶ c¸c thµnh viªn trong nhãm nhá, ®· cã thÓ lµm cho sè<br /> l−îng trÎ em ®−êng phè ®−îc huy ®éng tham gia vµo thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng hç trî<br /> dµnh cho chÝnh b¶n th©n chóng sÏ ®«ng h¬n. Sù tham gia cña trÎ em ®−êng phè<br /> kh«ng ph¶i chØ ë kh©u tiÕp nhËn, mµ chóng ®−îc tham gia ngay tõ ®Çu vµo qu¸ tr×nh<br /> hç trî. §iÒu ®ã cho phÐp c¸c em, th«ng qua c¸c quan hÖ trùc tiÕp vµ th−êng xuyªn<br /> gi÷a c¸c thµnh viªn trong nhãm biÕt ®−îc t−¬ng ®èi chÝnh x¸c mét thµnh viªn nµo ®ã<br /> cã nhu cÇu g× (vÝ dô nh− thiÕu ¨n, thiÕu mÆc, thiÕu n¬i ë, hoÆc thiÕu viÖc lµm…), vµ<br /> sù thiÕu thèn ®ã th−êng x¶y ra thêi gian nµo. C¸c thµnh viªn cã thÓ dÔ dµng tiÕp<br /> nhËn vµ trao ®æi c¸c th«ng tin liªn quan ®Õn sù hç trî ®èi víi ®êi sèng cña c¸c em.<br /> MÆt kh¸c, viÖc lËp kÕ ho¹ch vµ thùc hiÖn kÕ ho¹ch hç trî, viÖc qu¶n lý vµ ph©n phèi<br /> nh÷ng nguån ®−îc hç trî còng sÏ t−¬ng ®èi c«ng b»ng vµ b×nh ®¼ng h¬n. Sù gi¸m s¸t<br /> qu¸ tr×nh hç trî ®−îc thùc hiÖn kh¸ chÆt chÏ bëi c¸c thµnh viªn trong nhãm nhá. Víi<br /> c¸ch tiÕp cËn míi nµy sè l−îng trÎ em ®−êng phè ®−îc tham gia nhiÒu h¬n, chñ ®éng<br /> h¬n vµ kh«ng mang tÝnh ¸p ®Æt, chi phÝ cã thÓ nh− nhau nh−ng hiÖu qu¶ sÏ tèt h¬n.<br /> Ch¼ng h¹n, trong mét nhãm nhá trÎ em ®¸nh giµy, cã em kÐm h¬n c¸c b¹n vÒ<br /> n¨ng lùc tiÕp cËn víi kh¸ch hµng, th−êng cã thu nhËp kÐm nhÊt so víi c¸c thµnh<br /> viªn kh¸c cña nhãm. Sù hç trî vµ gióp ®ì cña c¸c thµnh viªn kh¸c trong nhãm kh«ng<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học:www.ios.org.vn<br /> 54 Phóc lîi x· héi dµnh cho trÎ em ®−êng phè tõ c¸ch tiÕp cËn nhãm nhá<br /> <br /> thÓ l©u dµi ®−îc, nªn rÊt cÇn cã sù hç trî tõ bªn ngoµi lµ rÊt hiÖu qu¶, song nhãm trÎ<br /> em ®−êng phè nµy ®· khuyªn b¹n m×nh cã thÓ ®Õn mét “nhµ më” dµnh cho trÎ em<br /> ®−êng phè gÇn nhÊt, ®Ó xin ®−îc hç trî b÷a ¨n tr−a. Nh−ng sù hç trî nµy th−êng bÞ<br /> ®éng, mÊt nhiÒu thñ tôc khai b¸o vµ kh«ng kÐo dµi. Mét lÇn, cã mét ng−êi kh¸ch l¹<br /> thÊy em ®ã cã vÎ nh− ®ang bÞ ®ãi, ng−êi nµy ®· hç trî cho c¶ nhãm 100.000 ®ång vµ<br /> nãi víi c¸c em: “Chó cho c¶ nhãm sè tiÒn nµy (100.000®ång), nh−ng chó cã mét ®iÒu<br /> kiÖn víi c¸c ch¸u lµ tr−íc hÕt h·y gióp b¹n X khái ®ãi, sè tiÒn cßn l¹i c¸c ch¸u ®Ó<br /> dµnh khi nµo cã b¹n nµo ®ã bÞ r¬i vµo hoµn c¶nh t−¬ng tù th× ®em ra gióp b¹n”. (PVS<br /> kh¸ch ®¸nh giµy).<br /> Theo lêi dÆn cña ng−êi kh¸ch, nhãm trÎ ®¸nh giµy ®ã ®· gióp b¹n X ®ã tho¸t<br /> khái bÞ ®ãi vµ qu¶n lý sè tiÒn rÊt hiÖu qu¶, mäi vÊn ®Ò chi tiªu ®Òu ®−îc c«ng khai cho<br /> mäi thµnh viªn biÕt. Mçi khi sö dông nã vµo viÖc g×, c¸c thµnh viªn cña nhãm ®Òu bµn<br /> b¹c, th¶o luËn vµ nhÊt trÝ c¸ch thøc, møc ®é chi tiªu. §Õn nay, sè tiÒn nµy vÉn cßn, vµ<br /> thËm chÝ cßn t¨ng thªm bëi c¸c em trong nhãm ®ãng gãp thªm. VÝ dô nµy ®· gîi ý vÒ<br /> c¸ch tiÕp cËn ®Ó thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng hç trî cho trÎ em ®−êng phè. NÕu dùa trªn<br /> c¸ch tiÕp cËn trÎ em ®−êng phè nh− nh÷ng nhãm nhá, th× chØ cÇn mét kho¶n hç trî<br /> chung cho nhãm, c¸c thµnh viªn trong nhãm sÏ chñ ®éng tù th¶o luËn, tù x¸c ®Þnh<br /> xem em nµo cÇn gióp ®ì nhÊt, khi nµo vµ møc ®é cÇn hç trî cô thÓ lµ bao nhiªu… ViÖc<br /> hç trî mét kho¶n tiÒn nhÊt ®Þnh qua nhãm nhá ®Ó c¶i thiÖn “®êi sèng” cña mét vµi<br /> thµnh viªn ch¾c ch¾n sÏ ®óng ®èi t−îng, ®óng thêi ®iÓm do ®−îc chÝnh c¸c thµnh viªn<br /> trong nhãm qu¶n lý vµ ph©n phèi mét c¸ch c«ng b»ng. TÊt nhiªn, ®Ó lµm ®−îc viÖc<br /> nµy, ®ßi hái ph¶i cã nh÷ng c¸n bé x· héi rÊt nhiÖt t×nh, cã tr¸ch nhiÖm cao, cã kü n¨ng<br /> tèt, n¾m ch¾c th«ng tin vÒ c¸c nhãm nhá trÎ em ®−êng phè t¹i céng ®ång, tõ ®ã cã<br /> nh÷ng ®Ò xuÊt hç trî kÞp thêi vµ ®óng ®èi t−îng. §ång thêi, còng cÇn ph¶i th«ng tin<br /> ®Çy ®ñ ®Õn nh÷ng nhãm trÎ em ®−êng phè ®Ó chóng cã thÓ biÕt c¸ch ®−a ra nh÷ng ®Ò<br /> xuÊt vÒ nh÷ng khã kh¨n cña nhãm.<br /> 2. Hç trî vÒ gi¸o dôc<br /> Nh÷ng ho¹t ®éng hç trî vÒ gi¸o dôc th−êng c¨n cø vµo c¸c ®Æc tr−ng vµ tiªu<br /> chuÈn cña tõng trÎ em ®−êng phè. C¸c em th−êng bÞ ®éng vµ gÇn nh− bÞ b¾t buéc<br /> ph¶i ®i häc, mÆc dï c¸c em vÉn cã nhu cÇu häc cao. T©m lý cña c¸c em kh«ng thÊy<br /> tho¶i m¸i vµ høng thó khi ®−îc ®i häc, vµ tÊt nhiªn lµ hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng hç trî<br /> nh− vËy sÏ kh«ng cao.<br /> Ng−îc l¹i, nÕu thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng hç trî vÒ gi¸o dôc cho trÎ em ®−êng phè<br /> dùa trªn c¸ch tiÕp cËn c¸c em nh− nh÷ng nhãm nhá, th× cã thÓ cho nh÷ng kÕt qu¶ kh¶<br /> quan h¬n. Thùc tÕ cho thÊy r»ng: trong mçi nhãm nhá trÎ em ®−êng phè, c¸c thµnh<br /> viªn ®Òu cã quan hÖ trùc tiÕp, th−êng xuyªn víi nhau vµ cã nhiÒu ®Æc tr−ng gièng<br /> nhau. V× vËy, c¸c em cã thÓ dÔ dµng th«ng tin cho nhau, l«i kÐo, ®éng viªn nhau vµ rñ<br /> nhau cïng tham gia vµo mét líp häc t×nh th−¬ng nµo ®ã, h¬n lµ mét trÎ em ®−êng phè<br /> ®¬n lÎ tham gia vµo mét líp häc Ýt quen biÕt. YÕu tè t©m lý ®ång thuËn trong nhãm<br /> nhá gióp Ých rÊt nhiÒu cho c¸c thµnh viªn cña nhãm cã thÓ tham gia häc tËp mét c¸ch<br /> tèt h¬n vµ th−êng xuyªn h¬n. §Æc biÖt lµ, ë mçi nhãm nhá trÎ em ®−êng phè th−êng cã<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học:www.ios.org.vn<br /> D−¬ng ChÝ ThiÖn 55<br /> <br /> mét nhãm tr−ëng. NÕu thu hót vµ ®éng viªn ®−îc em nµy tham gia häc tËp ë líp häc<br /> t×nh th−¬ng, th× sÏ dÔ dµng ®éng viªn c¸c thµnh viªn kh¸c cña nhãm cïng tham gia<br /> vµo líp häc. Cßn nÕu thñ lÜnh nhãm mµ kh«ng tÝch cùc tham gia häc tËp, th× sÏ dÔ dÉn<br /> ®Õn sù ch¸n n¶n, kh«ng thÝch häc tËp cña c¸c thµnh viªn kh¸c trong nhãm.<br /> MÆt kh¸c, c¸c thµnh viªn cña nhãm nhá trÎ em ®−êng phè th−êng cã thêi gian<br /> lµm viÖc t−¬ng ®èi gièng nhau, nªn chóng cã thÓ s¾p xÕp thêi gian cïng tham gia ®Òu<br /> ®Æn mét líp häc t×nh th−¬ng nµo ®ã, phï hîp h¬n víi thêi gian lao ®éng kiÕm sèng<br /> cña nhãm. Cßn trÎ em ®−êng phè thuéc c¸c nhãm kh¸c nhau, lµm nhiÒu c«ng viÖc<br /> kh«ng tËp trung ®ñ sè häc sinh cÇn thiÕt.<br /> Qua quan s¸t mét nhãm nhá trÎ em ®−êng phè nhÆt giÊy/r¸c, thñ lÜnh nhãm nµy<br /> lµ mét em rÊt muèn ®i häc vµ nhê sù gióp ®ì cña c¸n sù x· héi, em nµy ®−îc häc líp 5 ë<br /> mét tr−êng häc dµnh cho trÎ em ®−êng phè vµ trÎ em nghÌo. Cã sù tiÕp cËn theo nhãm<br /> nhá, mµ em nµy ®· l«i cuèn, ®éng viªn thªm ®−îc mét sè trÎ em cïng nhãm tham gia<br /> häc tËp. Trong qu¸ tr×nh häc, c¸c em ®· biÕt tù b¶o nhau, hç trî lÉn nhau cïng häc tËp<br /> vµ ®¹t kÕt qu¶ kh¸ tèt. Còng ë mét nhãm nhá trÎ em ®¸nh giµy kh¸c, cã em nhãm<br /> tr−ëng kh«ng muèn ®i häc chØ v× lý do chÝnh lµ em nµy míi biÕt ®äc, biÕt viÕt, trong khi<br /> hÇu hÕt c¸c thµnh viªn trong nhãm l¹i häc xong líp 3, líp 4. Nªn em nµy rÊt ng¹i khi<br /> tiÕp tôc tham gia häc tËp vµ rÊt ng¹i nãi ®Õn chuyÖn häc hµnh, t©m lý nµy ®· ¶nh h−ëng<br /> m¹nh ®Õn c¸c thµnh viªn kh¸c trong nhãm nhá, mÆc dï trong nhãm còng cã em muèn<br /> ®−îc tiÕp tôc tham gia häc ë mét líp häc t×nh th−¬ng nµo ®ã, nh−ng mét m×nh em ®ã th×<br /> khã cã thÓ tham gia häc tËp l©u dµi vµ ®¹t hiÖu qu¶ tèt ®−îc.<br /> 3. Hç trî vÒ y tÕ, ch¨m sãc søc kháe<br /> C¸c ho¹t ®éng hç trî vÒ ch¨m sãc søc kháe dµnh cho trÎ em ®−êng phè dùa trªn<br /> c¬ së xem c¸c em nh− lµ nh÷ng c¸ nh©n riªng biÖt, ch−a cho phÐp c¸c c¸n bé y tÕ chñ<br /> ®éng thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng hç trî ®èi víi trÎ em ®−êng phè. Cßn khi xem trÎ em<br /> ®−êng phè nh− nh÷ng nhãm nhá trong x· héi ®Ó hç trî c¸c dÞch vô ch¨m sãc søc kháe<br /> cho c¸c em th× c¸c thµnh viªn cña nhãm ®Òu ®−îc tham gia vµo qu¸ tr×nh hç trî, c¸c<br /> em x¸c ®Þnh ®−îc chÝnh x¸c nh÷ng nhu cÇu cô thÓ hç trî vÒ ch¨m sãc søc kháe dµnh<br /> cho chóng. Dùa trªn nh÷ng ®Æc ®iÓm chung cña c¸c nhãm nhá trÎ em ®−êng phè ®ang<br /> ho¹t ®éng kiÕm sèng b»ng nh÷ng viÖc lµm kh¸c nhau, chóng ta cã thÓ ®Ò xuÊt c¸c gi¶i<br /> ph¸p hç trî trÎ em ®−êng phè theo nhãm nhá mét c¸ch cã hiÖu qu¶ h¬n. Cã thÓ th«ng<br /> qua c¸c kªnh th«ng tin trùc tiÕp gi÷a c¸c thµnh viªn chñ chèt cña nhãm (nhãm tr−ëng<br /> hay thñ lÜnh nhãm) mµ ngµnh y tÕ cã thÓ th«ng tin cho c¸c em biÕt râ néi dung cña c¸c<br /> ho¹t ®éng hç trî vÒ y tÕ/ch¨m sãc søc kháe dµnh cho c¸c em. MÆt kh¸c, nÕu cã mét<br /> thµnh viªn nµo ®ã trong nhãm cã nhu cÇu vµ gÆp c¸c khã kh¨n trong viÖc tiÕp cËn ®Õn<br /> c¸c hç trî vÒ y tÕ/ch¨m sãc søc kháe th× c¸c thµnh viªn kh¸c cã thÓ gióp ®ì rÊt cô thÓ<br /> vµ thiÕt thùc.<br /> T×m hiÓu mét nhãm trÎ em nhÆt giÊy/vá hép/r¸c, th× thÊy c¸c em th−êng hay<br /> m¾c bÖnh tiªu ch¶y vµ bÖnh vÒ ®−êng h« hÊp do t¸c ®éng cña m«i tr−êng kiÕm sèng<br /> rÊt nÆng nhäc vµ ®éc h¹i. Khi cã mét em bÞ m¾c bÖnh tiªu ch¶y, b¶n th©n em ®ã, hay<br /> c¸c em kh¸c trong nhãm cã thÓ ®Õn c¸c hiÖu thuèc t− nh©n kÓ triÖu chøng cña bÖnh vµ<br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học:www.ios.org.vn<br /> 56 Phóc lîi x· héi dµnh cho trÎ em ®−êng phè tõ c¸ch tiÕp cËn nhãm nhá<br /> <br /> tù mua thuèc vÒ uèng. Vµ c¸c em cã thÓ gióp ch¨m sãc em bÞ bÖnh nh− mua ch¸o, mua<br /> thøc ¨n… ®Ó båi d−ìng søc kháe. VÊn ®Ò ë ®©y lµ, em bÞ bÖnh nµy cã thÓ ®−îc mét<br /> tr¹m y tÕ ph−êng cÊp thuèc khi chÝnh b¶n th©n em ®ã ph¶i ®i ®Õn tr¹m y tÕ ®Ó xin<br /> ®−îc kh¸m bÖnh vµ ch÷a bÖnh. Cßn c¸c thµnh viªn kh¸c cña nhãm kh«ng thÓ ®Õn<br /> tr¹m y tÕ ®Ó xin thuèc, kÓ c¶ nhËn ®−îc nh÷ng lêi khuyªn cña b¸c sÜ vÒ c¸ch ch÷a bÖnh<br /> hay n¬i mua thuèc.<br /> V× vËy, nÕu thùc hiÖn hç trî trÎ em ®−êng phè th«ng qua nhãm nhá, th× cã thÓ<br /> biÕt chÝnh x¸c mét trÎ em ®−êng phè nµo ®ã ®ang cÇn sù gióp ®ì g× vÒ y tÕ vµ ch¨m<br /> sãc søc kháe, kh¶ n¨ng gióp ®ì lÉn nhau gi÷a c¸c thµnh viªn kh¸c ®èi víi mét thµnh<br /> viªn trong nhãm. Tõ ®ã, ®Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p hç trî kÞp thêi vµ ®óng ®èi t−îng. MÆt<br /> kh¸c, nÕu hiÓu ®−îc c¸c c¸ch thøc vµ c¸c ho¹t ®éng hç trî vÒ ch¨m sãc søc kháe lÉn<br /> nhau gi÷a c¸c thµnh viªn trong mét nhãm nhá, cã thÓ ®Ò xuÊt ®Ó cho chÝnh c¸c trÎ<br /> em trong nhãm ch¨m sãc søc kháe cho thµnh viªn cña nhãm bÞ èm th× sÏ ®em l¹i<br /> hiÖu qu¶ cao h¬n.<br /> 4. Hç trî vÒ d¹y nghÒ vµ t¹o viÖc lµm<br /> Trong tr−êng hîp trÎ em ®−êng phè ®−îc xem nh− tõng c¸ nh©n riªng lÎ, th×<br /> cã kh¸ nhiÒu h¹n chÕ trong viÖc x¸c ®Þnh xem em ®ã cã nhu cÇu häc nghÒ. Ngoµi ra,<br /> c¸ nh©n em ®ã sÏ gÆp khã kh¨n khi ph¶i s¾p xÕp thêi gian häc nghÒ sao cho phï hîp<br /> víi ho¹t ®éng kiÕm sèng trªn ®−êng phè, mµ sù −u tiªn th−êng dµnh cho ho¹t ®éng<br /> kiÕm sèng. Sau ®©y lµ ý kiÕn t©m sù vµ sù lùa chän døt kho¸t cña mét em bÐ ®¸nh<br /> giµy ë Hµ Néi khi ®−îc hái vÒ viÖc s¾p xÕp thêi gian ®i häc nghÒ vµ ho¹t ®éng kiÕm<br /> sèng: “Ch¸u còng rÊt muèn ®−îc ®i häc nghÒ söa ch÷a xe m¸y, hay nghÒ söa ch÷a<br /> ®iÖn tö g× ®ã, nh−ng rÊt khã cho ch¸u lµ thêi gian häc nghÒ ë trung t©m l¹i trïng víi<br /> thêi gian ch¸u ph¶i ®i ®¸nh giµy kiÕm sèng. NÕu ch¸u tham gia líp häc nghÒ th×<br /> ch¸u lÊy tiÒn ®©u ra ®Ó mµ sèng b©y giê. Nªn em ®µnh ph¶i bá líp häc nghÒ ®Ó ®i<br /> kiÕm sèng tr−íc ®·”. (PVS c¸ nh©n trÎ em ®−êng phè).<br /> Cßn nÕu trÎ em ®−êng phè ®−îc xem xÐt nh− mét thµnh viªn trong mét nhãm<br /> nhá, th× dÔ dµng x¸c ®Þnh ®−îc c¸c em ®ang cã nhu cÇu ®−îc häc nghÒ g× vµ lµm viÖc<br /> ra sao, nh÷ng khã kh¨n khi tham gia häc nghÒ lµ g×?<br /> KÕt qu¶ quan s¸t cho thÊy: mét nhãm nhá trÎ em b¸n s¸ch b¸o, b−u phÈm,<br /> c¸c thµnh viªn hµng ngµy lu«n lu«n ph¶i tiÕp cËn víi c¸c kh¸ch hµng, cã c¶ ng−êi<br /> ViÖt Nam vµ ng−êi n−íc ngoµi. Nhu cÇu chñ yÕu cña c¸c nhãm trÎ em ®−êng phè nµy<br /> lµ cÇn cã nh÷ng kü n¨ng giao tiÕp víi kh¸ch hµng, nhÊt lµ kü ngo¹i ng÷. Cho nªn, cã<br /> thÓ hç trî c¸c em theo häc c¸c líp häc tiÕng Anh, tiÕng Trung Quèc, tiÕng Ph¸p, tiÕng<br /> NhËt… dµnh riªng cho c¸c em nµy. Ngoµi ra, cã thÓ d¹y cho c¸c em mét sè kü n¨ng<br /> ®Ó tiÕp cËn víi kh¸ch hµng võa lÞch sù, v¨n minh vµ hiÖu qu¶. C¸c nhãm trÎ em<br /> ®−êng phè b¸n hµng rong, th× cã thÓ hç trî d¹y c¸ch tÝnh to¸n tiÒn nong, d¹y c¸ch<br /> tiÕp thÞ… Thêi gian vµ h×nh thøc häc nghÒ, c¸ch thøc tham gia häc nghÒ do chÝnh c¸c<br /> em ®Ò xuÊt. NÕu lµm ®−îc nh− vËy, sù hç trî sÏ mang l¹i hiÖu qu¶ tèt h¬n cho trÎ em<br /> ®−êng phè trong lÜnh vùc ho¹t ®éng d¹y nghÒ.<br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học:www.ios.org.vn<br /> D−¬ng ChÝ ThiÖn 57<br /> <br /> Nh×n chung l¹i, cã thÓ ®−a ra mét sè so s¸nh vÒ nh÷ng −u ®iÓm vµ nh÷ng h¹n<br /> chÕ cña hai c¸ch tiÕp cËn trÎ em ®−êng phè: xem trÎ em ®−êng phè nh− c¸c c¸ nh©n<br /> riªng biÖt, vµ xem trÎ em ®−êng phè nh− c¸c nhãm nhá trong x· héi, nh− sau:<br /> <br /> TrÎ em ®−êng phè TrÎ em ®−êng phè<br /> lµ c¸c c¸ nh©n riªng biÖt, ®¬n lÎ nh− c¸c nhãm nhá<br /> <br /> X¸c ®Þnh ®èi t−îng - ThiÕu chÝnh x¸c, thiÕu cô thÓ - ChÝnh x¸c vµ cô thÓ h¬n<br /> <br /> Huy ®éng sù tham gia cña trÎ - Sè l−îng Ýt - Sè l−îng ®«ng h¬n<br /> em ®−êng phè<br /> <br /> X¸c ®Þnh nhu cÇu −u tiªn - ThiÕu chÝnh x¸c - ChÝnh x¸c h¬n<br /> <br /> S¾p xÕp thêi gian tham gia - RÊt khã kh¨n - ThuËn lîi h¬n nhiÒu<br /> <br /> LËp kÕ ho¹ch - Ýt trÎ em ®−îc tham gia lËp kÕ ho¹ch - NhiÒu trÎ em tham gia lËp kÕ ho¹ch<br /> <br /> Thùc hiÖn kÕ ho¹ch - Ýt trÎ em ®−îc tham gia thùc hiÖn - NhiÒu trÎ em ®−îc tham gia thùc<br /> kÕ ho¹ch hiÖn kÕ ho¹ch<br /> <br /> Gi¸m s¸t kÕ ho¹ch - Ýt trÎ em ®−îc tham gia gi¸m s¸t - NhiÒu trÎ em ®−îc tham gia gi¸m<br /> kÕ ho¹ch s¸t kÕ ho¹ch<br /> <br /> C¬ héi tham gia vµ tÝnh chñ - TrÎ em th−êng bÞ ®éng, Ýt c¬ héi - TrÎ em cã nhiÒu c¬ héi ®Ó tham<br /> ®éng tham gia gia vµ chñ ®éng h¬n.<br /> <br /> Ph¸t huy tÝnh tÝch cùc c¸ nh©n - Møc ®é thÊp - Møc ®é cao<br /> <br /> <br /> KÕt luËn<br /> Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, ®· cã nhiÒu nç lùc ®Ó thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng phóc lîi<br /> x· héi dµnh cho trÎ em ®−êng phè ngµy cµng hiÖu qu¶. Tuy nhiªn, nh÷ng ho¹t ®éng<br /> hç trî ®ã cßn cã nh÷ng h¹n chÕ nhÊt ®Þnh, trong ®ã cã mét lý do quan träng lµ viÖc hç<br /> trî trÎ em ®−êng phè vÉn chñ yÕu dùa trªn c¬ së xem trÎ em ®−êng phè nh− tõng c¸<br /> nh©n riªng biÖt, mµ ch−a kÕt hîp víi viÖc tiÕp cËn trÎ em ®−êng phè nh− nh÷ng<br /> nhãm nhá trong x· héi. Nh÷ng −u thÕ cña c¸c ho¹t ®éng hç trî dùa trªn c¸ch tiÕp<br /> cËn trÎ em ®−êng phè nh− c¸c nhãm nhá lµ:<br /> - Mçi thµnh viªn trong mét nhãm nhá trÎ em ®−êng phè ®ang ho¹t ®éng kiÕm<br /> sèng trªn cïng mét lo¹i h×nh viÖc lµm, th−êng cã nhiÒu ®Æc ®iÓm chung, t−¬ng ®ång vÒ<br /> nhu cÇu cÇn sù hç trî. §iÒu nµy sÏ dÔ dµng h¬n trong viÖc x¸c ®Þnh ®óng ®èi t−îng vµ<br /> c¸c nhu cÇu −u tiªn ®Ó thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng hç trî dµnh cho trÎ em ®−êng phè.<br /> - Trªn c¬ së cña nguyªn t¾c “lÊy trÎ em lµm trung t©m”, vÒ c¬ b¶n c¸ch tiÕp cËn<br /> trÎ em ®−êng phè theo nhãm nhá sÏ phï hîp h¬n trong nh÷ng ho¹t ®éng hç trî. Bëi<br /> khi ®ã trÎ em ®−êng phè ®−îc tham gia nhiÒu h¬n vµ chñ ®éng h¬n trong qu¸ tr×nh hç<br /> trî: x¸c ®Þnh chÝnh x¸c nhu cÇu −u tiªn, ®óng ®èi t−îng, lËp vµ thùc hiÖn kÕ ho¹ch,<br /> gi¸m s¸t vµ ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ hç trî…<br /> - C¸c nhãm nhá trÎ em ®−êng phè cã −u thÕ h¬n trong viÖc chñ ®éng tæ chøc,<br /> l«i cuèn, ®éng viªn vµ khuyÕn khÝch ®«ng ®¶o trÎ em ®−êng phè tham gia vµo c¸c<br /> ho¹t ®éng hç trî.<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học:www.ios.org.vn<br /> 58 Phóc lîi x· héi dµnh cho trÎ em ®−êng phè tõ c¸ch tiÕp cËn nhãm nhá<br /> <br /> - Trong mçi nhãm nhá hoÆc trong nhiÒu nhãm nhá ®ang ho¹t ®éng kiÕm sèng<br /> cïng mét lo¹i h×nh c«ng viÖc th× c¸c thµnh viªn sÏ dÔ dµng h¬n trong viÖc s¾p xÕp c«ng<br /> viÖc ®Ó tham gia vµo c¸c ho¹t ®éng hç trî (th−êng xuyªn, æn ®Þnh vµ bÒn v÷ng h¬n).<br /> - Trong mçi nhãm nhá trÎ em ®−êng phè, nÕu biÕt c¸ch huy ®éng nh÷ng<br /> tiÒm n¨ng/kh¶ n¨ng trî gióp lÉn nhau gi÷a c¸c thµnh viªn, nhÊt lµ nhãm tr−ëng<br /> th× cã thÓ gi¶m bít ®−îc chi phÝ, ®Çu t− cho c¸c ho¹t ®éng hç trî dµnh cho trÎ em<br /> ®−êng phè.<br /> <br /> Tµi liÖu tham kh¶o<br /> 1. Assistance for Street Children’s Project, 2005: Alternative Care - Reference Materials for Training. Hanoi.<br /> 2. Assistance for Street Children’s Project, 5/2005: Reference Materials, Resettlment of Street Children. Hanoi.<br /> 3. Bé Lao ®éng - Th−¬ng binh vµ X· héi, 1999: TrÎ em cã hoµn c¶nh ®Æc biÖt khã kh¨n - ®Þnh h−íng vµ<br /> ph¸t triÓn. Nxb Lao ®éng vµ X· héi. Hµ Néi.<br /> 4. Bé Lao ®éng - Th−¬ng binh vµ X· héi, 2000: B¶o vÖ vµ ch¨m sãc trÎ em cã hoµn c¶nh ®Æc biÖt khã<br /> kh¨n. Nxb Lao ®éng vµ X· héi. Hµ Néi.<br /> 5. Bé Lao ®éng, th−¬ng binh vµ x· héi, 2004: Dù th¶o lÇn 3 - ®Ò ¸n ch¨m sãc trÎ em cã hoµn c¶nh ®Æc<br /> biÖt khã kh¨n dùa vµo céng ®ång (Giai ®o¹n 2005 - 2010). Hµ Néi.<br /> 6. Cole S., 1976: The Sociology Method, State University of New York at stony Brook, Rand. Mc.Nally<br /> College Publishing Company/Chicago, Copyright 1976, 1972.<br /> 7. NguyÔn H¶i H÷u, 1999: Mét sè chÝnh s¸ch c¬ b¶n hiÖn hµnh ®èi víi trÎ em cã hoµn c¶nh ®Æc biÖt khã<br /> kh¨n, trong cuèn s¸ch: TrÎ em cã hoµn c¶nh ®Æc biÖt khã kh¨n - §Þnh h−íng vµ ph¸t triÓn. Nxb Lao<br /> ®éng vµ X· héi. Hµ Néi.<br /> 8. §Æng C¶nh Khanh, 2004: B¸o c¸o dù ¸n “§¸nh gi¸ vÒ trÎ em lang thang ë Hµ Néi”. ViÖn Nghiªn cøu<br /> Thanh niªn vµ UNICEF. Hµ Néi.<br /> 9. §ç ThÞ Ngäc Ph−¬ng, 2001: Gi¸o dôc trÎ em lang thang th«ng qua ho¹t ®éng nhãm. T¹p chÝ Khoa häc<br /> vÒ Phô n÷ vµ Gia ®×nh, sè 4-2001.<br /> 10. Phßng Th− viÖn - t− liÖu ViÖn X· héi häc, 2001 ®Õn 6/2005: C¸c tËp b¸o c¾t theo chñ ®Ò cã liªn quan ®Õn trÎ em.<br /> 11. D−¬ng ChÝ ThiÖn, 2004: C¸c ho¹t ®éng dÞch vô vÒ gi¸o dôc, y tÕ vµ ®µo t¹o nghÒ dµnh cho trÎ em lang<br /> thang håi gia, trÎ em lang thang ®−êng phè vµ trÎ em cã nguy c¬ lang thang. Dù ¸n hç trî trÎ em lang<br /> thang ViÖt Nam. Bé Lao ®éng - Th−¬ng binh vµ X· héi & EC. Hµ Néi.<br /> 12. D−¬ng ChÝ ThiÖn, 2004: Qu¶n lý sö dông QuÜ ph¸t triÓn x· héi ®Ó hç trî trÎ em lang thang. Dù ¸n hç<br /> trî trÎ em lang thang ViÖt Nam. Bé Lao ®éng - Th−¬ng binh vµ X· héi & EC. Hµ Néi.<br /> 13. ñy ban D©n sè, Gia ®×nh vµ TrÎ em ViÖt Nam, 8/2004: §Ò ¸n ng¨n chÆn vµ trî gióp trÎ em lang thang<br /> kiÕm sèng giao ®o¹n 2004-2010 (Dù th¶o theo quyÕt ®Þnh sè 19/2004/Q§-TTg cña Thñ t−íng ChÝnh<br /> phñ ngµy 12/2/2004), Hµ Néi.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học:www.ios.org.vn<br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2