intTypePromotion=1

Phương pháp biến phân áp dụng cho giếng lượng tử pha tạp đối xứng hai phía

Chia sẻ: ViNobita2711 ViNobita2711 | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:7

0
4
lượt xem
0
download

Phương pháp biến phân áp dụng cho giếng lượng tử pha tạp đối xứng hai phía

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Mục tiêu của bài viết này là đưa ra lý thuyết, nghiên mô hình của giếng lượng tử pha tạp điều biến đối xứng. Lý thuyết này sử dụng phương pháp biến phân để nghiên cứu ảnh hưởng của hiệu ứng uốn cong vùng do pha tạp điều biến đối xứng.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Phương pháp biến phân áp dụng cho giếng lượng tử pha tạp đối xứng hai phía

  1. TẠP CHÍ KHOA HỌC, TRƢỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 18. 2014 PHƢƠNG PHÁP BIẾN PHÂN ÁP DỤNG CHO GIẾNG LƢỢNG TỬ PHA TẠP ĐỐI XỨNG HAI PHÍA Trần Thị Hải1, Nguyễn Thị Thảo2, Lê Bật Cầu3 TÓM TẮT Hiện nay, đã có một số các thí nghiệm nghiên cứu các tính chất vận chuyển của các giếng lượng tử pha tạp hai bên như các kênh dẫn GaAs và Ge, tuy nhiên vẫn chưa có một lý thuyết nào giải thích thỏa đáng. Vì vậy, mục tiêu của bài báo này là đưa ra lý thuyết, nghiên mô hình của giếng lượng tử pha tạp điều biến đối xứng. Lý thuyết này sử dụng phương pháp biến phân để nghiên cứu ảnh hưởng của hiệu ứng uốn cong vùng do pha tạp điều biến đối xứng. Từ khóa: Giếng lượng tử, phương pháp biến phân 1. HÀM SÓNG BIẾN PHÂN Trƣớc hết, chúng ta xét ảnh hƣởng của hiệu ứng uốn cong vùng do pha tạp lên sự phân bố của hạt tải trong giếng. Pha tạp đƣợc gọi là đối xứng nếu có hai lớp pha tạp đối xứng qua tâm của giếng, có nồng độ hạt tải, độ dài hình học và vị trí rào thế cân bằng nhau. Vì vậy, đối với giếng lƣợng tử có chiều cao rào thế là vô hạn, chúng tôi đƣa ra hàm sóng bao ở trạng thái cơ bản có dạng nhƣ sau:   z cz L 2 B cos( ) cosh( ) for z   ( z)   L L L 2 (1) 0 for z  L  2 với L là bề rộng của kênh dẫn. B, c là các tham số biến phân. Sử dụng điều kiện chuẩn hóa hàm sóng ta có: L /2  dz  ( z ) 1 2 (2)  L /2 Sử dụng 1 TS. Khoa KHTN, Trường Đại học Hồng Đức 2 ThS. Khoa KHTN, Trường Đại học Hồng Đức 22
  2. TẠP CHÍ KHOA HỌC, TRƢỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 18. 2014  2    B k Cos 2 kz e 2 ko z  e 2 ko z  2  L for z  2  2 ( z)   (3) 0, L for z   2 Ta đƣợc  B 2  1 (c)  1 1 (4) với c ko   c  ko L  (5) L Trong đó,  1 (c) là hàm phụ đƣợc xác định bởi phƣơng trình (A1) trong phần phụ lục. Vì vậy, ta chỉ cần xác định một tham độc lập c, đó chính là đại lƣợng đo ảnh hƣởng của hiệu ứng uốn cong vùng lên sự phân bố hạt tải trong giếng. 2. THẾ HATREE Ở trạng thái cơ bản, hàm sóng cho bởi phƣơng trình (1), vì vậy tham số biến phân c có thể thu đƣợc từ việc cực tiểu hóa năng lƣợng cho một hạt. Hamiltonian xác định bởi phƣơng trình: H  T  Vb ( z )  VH ( z ) (6) Trong đó, T là động năng, Vb(z) và VH(z) lần lƣợt là thế rào và thế Hartree. Thế Hartree đƣợc tạo bởi nguồn tạp bị ion hóa và nguồn hạt tải tích điện. Đối với giếng lƣợng tử đối xứng, đây là hàm chẵn nên ta chỉ cần khảo sát một phía của giếng, ví dụ  L là phía đỉnh ( z  0) . Biên dạng pha tạp ở phía đỉnh rào  z    có mật độ khối của tạp  2 L L NI nằm trong miền từ -zd đến –zs, với zd  Ld  Ls  và zs  Ls  , Ld và Ls lần lƣợt là 2 2 độ dày của lớp pha tạp và lớp cách. Ta có: N ,  zd  z   z s N I ( z)   I (7) 0, elsewhere Phân bố của hạt tải nằm trong miền: p( z )  ps  ( z ) 2 với ps là mật độ lá tạp hai chiều và hàm sóng cho bởi phƣơng trình (4.1). 23
  3. TẠP CHÍ KHOA HỌC, TRƢỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 18. 2014 Sử dụng điều kiện cân bằng điện tích ta có: ps  2 N I Ld . Phƣơng trình Poisson cho thế Hartree do khối tạp và khối hạt tải có dạng: d2 4 e2 V  z    N  z   p  z   L  I H (8) dz 2 Giải phƣơng trình Poison cho thế Hartree do khối tạp và khối hạt tải tạo ra, kết hợp với điều kiện biên của thế tại z    : VH () / z  0, VH ()  EI (9) trong đó, EI là năng lƣợng liên kết của tạp bị ion hoá. Kết qủa là chúng tôi thu đƣợc thế Hartre có dạng nhƣ sau: 2 e2 VH ( z )  EI   L 0, z   zd (10)   N I ( z  zd ) ,  zd  z   z s 2   N I ( zd  zs )  ps ,  zs  z   L / 2 2 2  N ( z  z )  2 p Q( z )  ( B L / 4 )[2( z / L)  cos(2 z / L)]  P ,  L / 2  z  0, 2 2 2 2  I d s s Trong đó,  L là hằng số điện môi. Các biểu thức Q(z) và P đƣợc xác định bởi:  B2 L  1 2cz Q( z )   2 cosh  4 c L (11) 1  2 2 z 2cz 2 z 2cz    ( c   2 ) cos cosh  2 sin sinh  (c   2 ) 2 2 L L L L   L 2 2 2 P  Q  ( B  1) (12) 4 2 L Các kí hiệu  ứng với các giá trị tại z   , trong trƣờng hợp này 2  L Q  Q  z    .  2 Thế Hartree bao gồm tổng của thế tạp và hạt tải: VH  z  VI  z   VS  z  (13) 24
  4. TẠP CHÍ KHOA HỌC, TRƢỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 18. 2014 Số hạng thứ nhất là thế của tạp phụ thuộc vào dạng pha tạp, với mật độ khối là N I và vị trí pha tạp là zd, zs; Số hạng thứ hai là thế của hạt tải phụ thuộc vào mật độ của lá tạp và sự phân bố của chúng. Kết quả là, đối với giếng lƣợng tử giam cầm vô hạn, giá trị của Hamiltonian đƣợc cho bởi hàm của tham số biến phân c: E (c)  T  VI  Vs (14) Năng lƣợng tổng cộng của một hạt cho bởi dạng của phƣơng trình (14), trong đó giá trị trung bình của thế do sự phân bố của khối hạt tải chỉ tham gia đóng ghóp một nửa. Năng lƣợng riêng trong tổng năng lƣợng đƣợc dẫn ra dƣới đây. Trong đó, động năng trung bình có dạng:  T   dz  z  T   z   (15)  2 B2 T  2mz L 2 (c 2   2 )  1 (c)  1  2 c1 (c) , (16) Ở đây, mz là khối lƣợng hiệu dụng ngoài mặt phẳng của kênh dẫn;  n ( x) và n ( x) đƣợc cho bởi phƣơng trình (A2), và (A3). Thế trung bình của tạp cho bởi: 2 e2 N I VI  EI  ( zd2  zs2 ) (17) L Thế trung bình của hạt tải:  4 e2 VS   L ps  dz  z V  z    z   S (18) hay  3e2 B 4 ps L  1  2 4 Vs   (2c    c 2 )  1 (2c)  2 1 (c)   2  2 2 L  (c   ) 2 2  c2   2   2 (2c)  2 2 (c)   0 (2c)  2 0 (c)   c[2 (2c)  21 (2c)  2 (19) 3  4 2 cosh c  2  1 22 (c)  41 (c)]  (c 2   2 )  2  ( 2  3)   2 [ 2 (c)    2 2 c B c  2 1 (c)  2 1 (0)   e2 ps L  2  2 2 2 1 (c)   0 (c)  1]    ( B  1) c 2 c 2  L 2 25
  5. TẠP CHÍ KHOA HỌC, TRƢỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 18. 2014 3. THỜI GIAN SỐNG VẬN CHUYỂN CỦA HẠT TẢI Ở NHIỆT ĐỘ THẤP Theo lý thuyết vận chuyển tuyến tính, độ linh động ở nhiệt độ thấp đƣợc xác định bởi   e / m* với m* là khối lƣợng hiệu dụng trong mặt phẳng của kênh dẫn. Thời gian sống vận chuyển đƣợc biểu diễn qua hàm tự tƣơng quan: 2 2 kF 2 U (q) 1 1 q2   (2 ) 2 EF  0 dq  d 0 (4k F2  q 2 )1/2  2 (q) (20) Ở đây, q  (q,  ) là xung lƣợng truyền hai chiều cho bởi các cơ chế tán xạ trong mặt phẳng x, y: q  q  2kF sin( / 2) với  là góc tán xạ. Năng lƣợng Fermi đƣợc xác định: E F  k / 2m với kF  2 ps là số sóng 2 2 F Fermi. 2 Hàm tự tƣơng quan trong phƣơng trình (14) có U (q) đƣợc định nghĩa là là trung bình thống kê các biến đổi Fourier hai chiều của các thế tán xạ phụ thuộc vào hàm sóng bao.  U (q)   dz  ( z ) U (q, z )  21 2  Hàm điện môi  (q) định lƣợng cho hiệu ứng chắn của thế tán xạ của hạt tải hai chiều. Áp dụng gần đúng trƣờng ngẫu nhiên ta có: qs  (q)  1  Fs (q)[1  G(q)], for q  2k F , (22) q Trong đó, qs  2me2 /  L 2 là nghịch đảo chiều dài chắn hai chiều Thomas-Fermi. Hiệu chính trƣờng cục bộ do tƣơng tác trao đổi giữa các hạt với nhau đƣợc cho bởi: q G (q)  . Thừa số dạng chắn phụ thuộc vào tƣơng tác của hạt dọc theo phƣơng 2 q  kF2 2 nuôi, đƣợc xác định bởi:   Fs (q)   dz  dz 2 ( z ) 2 ( z)e  q z  z (23)   Thay biểu thức hàm sóng ở phƣơng trình (1) vào phƣơng trình (17), kết hợp với các hàm đơn giản  n ( x) và n ( x) cho bởi (12) và (13), ta thu đƣợc: 26
  6. TẠP CHÍ KHOA HỌC, TRƢỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 18. 2014  2 B 4  4t 8 Fs (t )  2 [ 1 (2c)  1]  [2 1 (c)  e t / 2 1 (t / 2)  1]  8  t  4c 2 t  t  2c t  2c    [ (2c)  2 1 (2c)   0 (2c)  1]  2  2  (t  2c)  4 (t  2c)  4  2 2 2 8t 16 ct  2 [ 2 (c)  2 1 (c)   0 (c)  et / 2 1 (t / 2)  1/ 2]   (24) t  4 2 [(t  2c)  4 2 ][(t  2c)2  4 2 ] 2 e c t / 2 [2 (2c)  21 (2c)]  8 2 [  (t  2c)[(t  2c)2  4 2 ] e ( c t / 2) 4et / 2   ]{ 1 (c  t / 2)   1 (c  t / 2)  (t  2c)[(t  2c)2  4 2 ] t[t 2  4 2 ] Ở nhiệt độ thấp, các hạt tải có thể có các cơ chế tán xạ sau: Tạp xa (RI), độ nhám bề mặt (SR), thế biến dạng khớp sai (DP). Thời gian sống tổng cộng đƣợc xác định bởi quy tắc Matthiessen: 1 2 2 2    (25)  tot  RI  SR  DP Ở đây, hệ số 2 xuất hiện do có hai lớp pha tạp và hai mặt nhám. 4. KẾT LUẬN Nhƣ vậy, với việc sử dụng hàm sóng bao ở phƣơng trình (1), chúng ta đã xác định đƣợc hàm tự tƣơng quan cho tất cả các cơ chế tán xạ của giếng lƣợng tử pha tạp điều biến đối xứng ở dƣới dạng giải tích. Các hàm tự tƣơng quan này đều phụ thuộc vào tham số biến phân c, vì vậy chúng ta phải tính đến ảnh hƣởng của hiệu ứng uốn cong vùng. TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] Ando T., Flowler A. and Stern F., Rev. Mod. Phys. 54 452 (1982). [2] Feenstra R. M. and Lutz M. A., J. Appl. Phys. 78, 6091 (1995). [3] Fischetti M. V., Jin S. and Tang T. W., IEEE Trans. Electron Devices, vol. 54, no. 9, Sep 2007, pp. 2191-2003. [4] M. Myronov, K. Sawano, Y. Shiraki et al. APL 88, 252115 (2006). [5] Y. H. Xie, Don Monroe, E. A. Fitzgerald, P. J. Silverman, F. A. Thiel, and G. P. Watson et al. APL 63, 16 (1993). [6] R J Morris, T J Grasby, R Hammond, M Myronov, O A mironov, D A leadley, T E Whall, E H C parker, M T currie, C W Leitz, and Fitzgerald, 19, L106 (2004) [7] Benjamin Rossner, Hans von Kanel, Daniel Chrastina, Giovanni Isella, Bertram Batlogg et at. Elsevier 508, 351-354 (2006) [8] D. N Quang , N. H. Tung, D. T. Hien and T. T. Hai, JAP 104-113711 (2008) 27
  7. TẠP CHÍ KHOA HỌC, TRƢỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 18. 2014 Tran Thi Hai, Tran Thi Thao, Le Bau Can ABSTRACT Recently, there have been experimental findings on the electronic properties of double-side selectively doped samples GaAS and Ge, however, seemingly no theoretical analysis available. Therefor. The aim of this paper is to present a variational approach to the band-bending effect from double-side modulation doping on the electronic properties of square quantum wells. Keywords: 28

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản